dusharge1 | همت شهبازی

📚 فرقه دمکرات ( #دئموکرات‌فرقه‌سی)

✍️ یازان: ابوالحسن عمیدی نوری‌

@dusharge1

کاش انسانلار ساعات عقربه‌لریندن اؤیره‌نه‌یدیلر کی، بیر بیرینین یانیندان کئچرکن بیر بیرینه توخونماسینلار.

#مارک‌تواین
☂️☂️
@dusharge1

2️⃣
دوشرگه‌نین ۲.جی آرشیوی⬇️


✅ اؤزونو تورک سایمایانلاری تورک ائدنلر
https://t.me/dusharge1/122


✅ گون اورتاسیندا ظلمت . آرتور کوئستلئر
https://t.me/dusharge1/124

✅ باشقا دیلده اوخوماق، ساواد قازانماق دئییل
https://t.me/dusharge1/125

✅ فردوسی-نظامی‌ فورمالاشدیران مدنیت (۱)
https://t.me/dusharge1/126

✅ فردوسی-نظامی‌ فورمالاشدیران تورک ادبیاتی (۲)
https://t.me/dusharge1/127

✅ عمران صلاحی . آینا کیمی
https://t.me/dusharge1/129

✅ قاجار قوشونوندا کوراوغلو مارشی
https://t.me/dusharge1/134

✅ تحکیه قورولوشو (آذربایجان نثری اساسیندا)
https://t.me/dusharge1/136

✅ مدرن شعریمیز حاقدا (1386.جی ایل)
https://t.me/dusharge1/138

✅ «جوهر / عَرَض»، «قدیم / حادث»، «واجب‌الوجود/ مومکون‌الوجود»
https://t.me/dusharge1/139

✅ شعر || #ضیاءالدین_ترابی
https://t.me/dusharge1/142

✅ حمیده‌ رئیس‌زاده «سحر» . کیفایت ممداووا
https://t.me/dusharge1/144

✅ اوچوشو سئون شاعیر (حسن ایلدیریمین «اوچوش» شعری‌نین آچیقلاماسی)
https://t.me/dusharge1/146

✅ ماتی میخاناسی یوخسا مارتی میخاناسی
https://t.me/dusharge1/148?single

✅ «اوچ طرز سیاست» اثرینده
تورکچولوک نظریه‌سی
https://t.me/dusharge1/152

✅ دوه دوزلتمک || ح.ع. باریشماز
https://t.me/dusharge1/153

✅ «دوه دوزلتمک» حکایه‌سینه کیچیک یادداشت
https://t.me/dusharge1/154

✅ بیر حکایه‌دیر تبریز (سوسن نواده‌رضی‌نین «بیر حکایه‌دیر تبریز» شعری‌نین آچێقلاماسی)
https://t.me/dusharge1/155

✅ بیر تورکجه غزل اوچون آلدیغیم کیتاب
https://t.me/dusharge1/161

✅ تنقید اولمایاندا
https://t.me/dusharge1/162

✅ اؤزگه‌لشمه
https://t.me/dusharge1/163

✅ ائلزانین گؤزلری شعر: لویی آراگون
https://t.me/dusharge1/164

✅ «بالئی‌بئلَن دیلی»‌نین مؤلفی: شیخ محیی‌ گولشنی
(دیلسیزلره دیل وئر‌ن مؤلف)
https://t.me/dusharge1/165

✅مؤلفین اؤلومو رولان بارت
https://t.me/dusharge1/166

✅بئینیمده سالنامه‌‌لشن تاریخ

✅ حبیب ساهیر حاقدا دانیشیغیم

✅ شاعیر روحونون پاییزلاشماسی
(مرتضی مجدفرین بیر حکایه‌جیی‌نین آچیقلاماسی)

✅ «آنا دیلی»لشن بیتیک اولورام

✅ خوشیدبانو ناتوان و الکساندئر دومانین شاهمات اویونو اثری

✅ شمع ایله پروانه‌نین ملی فورماسی
(دکتر زهتابی‌نین «پروانه‌نین سرگذشتی» اثری)

✅ سئوگی داورانیش فورماسی

✅ عزیزه جعفرزاده‌نین «عشق سلطانی» رومانی

✅ اوردا «اوروس وار»

✅ چاره‌سیزلیک و ملّتین باتاقلیغی

✅ کایب اولان «وطن»

✅ شاه ایراننان گئتمه‌سه بیز ناخیرا گئتمه‌ریک

✅ یوز ایلده بو قدر انقلاب؟!

✅ «روحای موغانی»

✅ قانلی شرقی . شعر

✅ کیتابین آدی: منیم پاییم

✅ صونعی یوللارلا سسیمیزی بوغوروق

✅ ساواش و انسان حیاتینین دَیری

✅ غوربت دئیینتی‌لری || ناصر مرقاتی

✅ دیل، ملّتین حیاتی‌دیر

✅ آنا دیلی گؤنو

✅ یازماق

✅ فلسفه‌نین اؤز آدامی وار

✅ شمع ایله پروانه‌نین ملی فورماسی

✅ شعرین زیروه‌سی (آذربایجان چاغداش شعریندن تحلیل‌لر) یئنی تنقید کیتابیم

✅ حالال آنا دیلینده یازماق

✅ منیم یاشیدلاریم
(بولود قونور گؤزلرینه شعر کیتابیمین اؤن‌سؤزو)

✅ چنلی ثانیه‌لر . ترجمه رامیز تای‌نور

اورمو گؤلو اطرافیندا اوخونان ماهنی

✅ تنقید بدیعی یارادیجیلیق کیمی

✅ داستایوفسکی‌نین «قومارباز» اثری

✅ آوروپانین اسلام حاققیندا بیلیکلری: (هئگئل نمونه‌سی)

✅ 70.جی اون‌ایللیکده مدرن شعریمیزه گیریش

✅ بورژوازییا مدرنلیین سوسیال دایاغی

✅ اورخون–یئنی‌سئی کیتابه‌لرینده عددلر

✅ ماهیت نه‌دیر؟

✅ غرب و شرق آراسیندا ایدئولوژی دوزاق
(جلال آل‌احمد و علی شریعتی‌نین پارادوکسو)

✅ رولان بارت: یازینین صیفیر درجه‌سی

✅ اومسوق رومانی‌نین نقد جلسه‌سی

✅ ذکری‌ اردبیلی (هیجری ۱۳.جو عصر)

✅ علامه‌‌ دهخدانین تورکجه شعری

✅ فلسفه‌نین مکانلاری

✅ فرویدون‌سئوگی‌مکتوبلاری

✅ دیکتاتورا، ملت-دولت

✅ «آذربایجان شعرینده مدرنیزم» کیتابیم حاقدا آچیقلاما

✅ تنقید ده بدیعی اثردیر

✅ آه-آراز

✅ کیتابین گؤزللیکلری

✅ şeir: #Ahmet_Telli

✅ دانیشیر آغالار قوت. https://t.me/dusharge1/255



دوشرگه‌نین ۱.جی آرشیوی

قدیم دوشرگه
https://telegram.me/dusharge

هر عنوانین اوستونه و یا باغلانتی آدرئسینه توخونون


@dusharge1
🪑🪑🪑

🎤
دانیشیر آغالار قوت

آذربایجانلی فیلوسوف آغالار قوت، مرحوم فیلوسوف نیازی مهدی‌نین شاگیردلریندن‌دیر. او، فلسفه‌نی تورکیه‌ده باشا چاتدیریراندان سونرا باکی‌یا قاییدیر. اورادا فلسفه درسی دئییر. سونرا فلسفه‌نین بئشیی اولان آلمان اؤلکه‌سینده ساکن اولور. او داها چوخ دیل فلسفه‌سی اوزره، اؤزللیکله آذربایجاندا هئچ کیمین دیققت یئتیرمه‌دییی آرالیقدا دانیشیلان دئییم و ایفاده‌لر اوزره فلسفه قورور.

بو دانیشیق، اونون باکیدا اولارکن دئدییی درسلردن بیری‌دیر.

#همت‌شهبازی

🎙️danışır #AğalarQut

@dusharge1

تانینمیش آذربایجان تاریخچی‌لییی اوزرینده ایل‌لرجه قلم وورموش سایین محمد عزیزی راد آذربایجان مطبوعاتی حاققیندا چوخ گئنیش آراشدیرما آپارمیشدیر، بو تدقیقاتین اوچ جیلد  "تاریخچه‌ مطبوعات آذربایجان"اوچلویو اؤزلویونده اهمیتلی و دقیق معلوماتی اوخوجویا چاتدیردیغی اوچون تایسیز بیر چالیشما کیمی آدلاندیریلا بیلر، آراشدیرمادا مشروطه حرکاتینی ایکی یئره بؤلوشموش یازیچی، بیرینجی مشروطه و ایکینجی مشروطه‌دن سؤز آچار، بو مسأله اوخوجویا ایلکین اوخونوشوندا یاردیمچی اولور و اونون سونراکی تحلیل دونیاسینا عوض‌سیز مثبت تاثیر ائدیر، بیرینجی مشروطه، مۆظفرالدین شاهین اؤز ایراده و اختیاری اساسیندا مشروطه‌نی اعلان ائتمه‌سی‌دیر و اونون "تاریخ بیزه دؤزمه‌یه‌جک "سؤزویله ایصلاحاتین باشلانیلماسی‌دیر، بو دؤورون اساس اؤزللیک‌لریندن حاکیمیت طرفیندن مشروطه‌نین اعلان ائدیلمه‌سی قزئته‌چیلیک‌ده اؤز مثبت تاثیرینی ائدیر و کوتله اوچون آیدین‌لاشدیریلمیش رولونو ایفا ائدیر، بو دؤوردن گونش ایلی (۱۲۸۵ـ۱۲۸۸) کیمی آذربایجان شهرلرینده قزئته‌‌لرین یایقین‌لاشماسی اؤزوده آذربایجان تورکجه‌سینده چاپ اولونماسی هم مشروطه‌چی دسته‌لر هم آزلیق‌دا اولان ایستیبداد طرفدارلاری طرفیندن آذربایجان تورکجه‌سینین اهمیتلی تاریخی رولونو بیرداها ثوبوتا یئتیریر،نه یازیق آذربایجان تورکجه‌سینده چالیشان آدلار بو گون‌لر چئشیدلی سبب‌لر اوچون اونودولموشدور، آنجاق بیرینجی آددیم اوچون بیرینجی
مشروطه دؤورونون چاپ اولونموش قزئته‌لری،تبریز، اورمو، خوی و اردبیل شهرلرینده ایشیق اۆزو گؤرمه‌سی گؤزه چارپاندیر ، اون بئش قزئته فارسجا دیلینده، سکگیز قزئته ایسه ایکی دیللی اولاراق فارسجا و تورکجه و بئش قزئته او جومله‌دن آنا دیلی، آ موللا عمی، خئیراندیش، شکر و وطن دیلی آذربایجان تورکجه‌سینده ایشیق اوزو گؤرموشلر، آنجاق ایکینجی مشروطه حرکاتینا گلینجه(۱۲۸۸ـ۱۲۹۹) تکجه سکگیز قزئته ایکی دیللی و بیر قزئته "صؤحبت" آدیندا آذربایجان تورکجه‌سینده یاییملانمیشدیر، بو بیر حالدا دیر کی اون اوچ قزئته تام ائرمنی دیلینده چاپ اولونموشدو، آذربایجان ائرمنی خلیفه‌چی‌لرینه عایید قزئته‌لر، ائرمنی کندلرینه عایید قزئته‌لر و أن اؤنملی‌سی داشناقسیون دسته‌سینه عایید قزئته‌لردیر، ائله ایکینجی دسته‌نین هانسی یئره باغلی اولدوغودا اؤزلویونده تاسسوف دوغوران یئردیر،قاراداغ کیمی بؤیوک بؤلگه‌نین تکجه ائرمنی‌ کندلری اوچون خبر پایلاشدیغی وضعیتین نئجه‌ده دهشتلی اولدوغونو گؤستریردی، بو وضعیت ایل‌لرجه اؤرت باسدیر ائدیلمیش ایکینجی مشروطه حرکاتی‌نین هانسی مقصدلره قاچینیلماز اولاراق تاثیر ائتدییینی بیز هله ایندی گؤروروک، بیرینجی مشروطه دؤورو اؤتری اولسادا دینج فضادا مدنییت و آذربایجان تورکجه‌سی اوچون چیچک‌لنمه دؤورونو یاشاتماغا باشلامیشدی، آنجاق ایکینجی مشروطه دؤورو بیر سؤزله قاجار محمدعلی‌شاهین چؤکوشو و اؤلکه‌نین تهلوکه‌سیزلیک باخیمیندان آغیر وضعه سالینماسی و چار روسییاسی وطنداشی ساییلان آنارشیست ائرمنی دسته‌لریندن اولان یئفرم خانین ایرانا گلمه‌سی و سونرالار پولیس ریاستینه سئچیلمه‌سی وضعیتین نئجه‌ده دهشتلی و فاجیعه‌لی اولدوغونو گؤسته‌ریردی،ائله بو دؤوردن باشلایاراق کودئتاچی‌لار دؤورونه کیمی داشناقسیون دسته‌لری گله‌جک ایستیبداد اوچون عوض‌سیز خیدمت‌لر ائتدیلر، تورک تاتار یازیچی‌سی موراد آدجی،" قیپچاق چؤلونون یووشانی" آدلی اثرینده یادداش‌سیرلیغی بیر خالق اوچون بؤیوک فاجیعه و دهشت کیمی آدلاندیردیر، ائله بو اوزدندیر اولا بیلسین ائرمنی دسته‌لری جناب عزیزی‌رادین توخوندوغو کیمی خالقین اونوتدوغو و اولا بیلسین گوجلو یئرلی ژورنالیستکانین اولمادیغی یئریندن گله‌جک منفی سییاست‌لریندن و مدنییت اوزره مرکزی دسته‌لره تاثیر ائتمه‌لریندن کنارا چکیلمه‌دیلر
@sadiqiyan1986

🚶🚶
gidersen yıkılır bu kent

gidersen yıkılır bu kent
kuşlar da gider
bir nehir gibi susarım yüzünün deltasında
yanlış adresteydik
kimsesizdik belki
sarışın bir şaşkınlık olurdu bütün ışıklar
biz mi yalnızdık
durmadan yağmur yağardı
üşür müydük nar çiçekleri ürpeririken

gidersen kim sular fesleğenleri
kuşlar nereye sığınır akşam olunca

sessizliği dinliyorum şimdi ve soluğunu
sustuğun yerde birşeyler kırılıyor
bekleyiş diyorum caddelere
dalıp gidiyorsun
adını yazıyorum bütün otobüs duraklarına
öpüştüğümüz her yer adınla anılıyor
bir de seni ekliyorum susuşlarıma

selamsız saygısız yürüyelim sokakları
belki bizimle ışıklanır bütün varoşlar
geriye mapushaneler kalır
paslı soğuklar
adını bilmediğimiz doslar kalır yalnız
yüreğimize alırız onları
ısıtırız
gardiyan olamayız kendi ömrümüze her akşam

gidersen kar yağar avuçlarıma
bir ceylan sessizliği olur burada aşklar

fiyakalı ışıklar yanıyor reklam panolarında
durmadan çoğalıyor faili meçhul cinayetler
ve ölü kuşlar satılıyor bütün çiçekçilerde
menekşeler nergisler yerine kuş ölüleri
bir su sesi bir fesleğen kokusu şimdi uzak
yangınları anımsatıyor genç ölülere artık

bulvar kahvelerinde arabesk bir duman
sis ve intihar çöküyor bütün birahanelere
bu kentin künyesi bellidir artık ve susuşun
isyan olur milyon kere
hiç bilmez miyim
sokul yanıma sen
ellerin sımsıcak kalsın
devriyeler basıyor karartılmış evleri yine

gidersen yıkılır bu kent kuşlar da ölür
bir tufan olurum sustuğun her yerde


#AhmetTelli

🔷

https://t.me/dusharge1

✅ şeir: #Ahmet_Telli

gidersin yıkılır bu kent

🦜
@dusharge1

📚
کیتابین گؤزللیکلری

تلگرام کانال‌لارینین بیری کیتابین گؤزللیکلرینی سیرالامیشدی. اونلاردان یادیمدا قالانلارینی یازیرام:

- شارژی بیتمیر.
- رکلام گؤرمه احتمالینیز یوخدور.
- چوخ گؤزل قوخوسو وار.
- گؤزلرینیزی یوران ایشیقلیغی یوخدور.
- قالدیغین یئردن داوام ائده بیلرسن.
- آسانلیقلا اوغورلانماز.
- یئنی دونیالار و یئنی انسانلار کشف ائتدیریر.
و...

کیتابین باشقا گؤزللیکلرینی ده سیز یازین یوروملار بؤلومونده 👇
@dusharge1

او، تکجه بیر آددان عبارت دئییل. او، بیر اینامدیر، بیر دایاقدیر. او، مینلرله اوره‌یین دؤیونتوسوندن هؤرولوب. اونون آدی چکیلنده، سانکی بوتؤو بیر ملت نفس آلیر. بو آد گلنده کوچه‌لر ایشیقلانیر، اورکلر گنیشلنیر، آذربایجان اؤز اؤولادی‌یلا فخر ائدیر: ساکیت، درین، ابدی بیر سئوینجله.

بو دونیایا #دکترحسن‌ایلدیریم دا گلیب گئدرمیش. اونو یایین قیزمار اورتا آییندا، ۲۸ مرداد دئییله‌سی بئله بیر گونده ایتیردیک.
خاطیره‌سینه عشق اولسون.

شکیلده‌کیلر سولدان ساغا:
#حسن‌ایلدیریم #ائلیار‌پولاد #هاشیم‌ترلان #همت‌شهبازی #ائلدار‌موغانلی

https://t.me/dusharge1

#آه__آراز!

بیر لزگی دؤیونور ایچیمده منیم،
بیر یانیق کرمی سنین سسینده.
قوردلا قیامته قالاجاغام من،
کؤپک‌لر هوروشور یاش نفسینده.

بیر قیلینج گؤیَریر الیمده منیم،
آغ بایراق بیچیلیب سنین بویونا.
قانلی ال‌لریمی یوماق ایسته‌سم،
گلیب چیرپاجاغام سنین سویونا.

یوواسی داغیلان کؤرپه لاچینی
ساوالان داغینا حسرت ائیله‌دین
سویوق بولاق‌لارین آندی تک دورو،
ایچدییین قان‌لاری بیلیم نئیله‌دین.

دَریلمک ایسته‌ییر منیم الیم‌له
گنجه چؤل‌لرینده نانا لَـله‌ییر
«شوشانین داغلاری باشی دوماندی»
ایچیمده بیر سورگون اوزان سؤیله‌ییر.

آغلاما، یئنیلمه، دوشمان‌لار باخیر
قوی گیریم دالغانا سنله چاغلاییم
گؤزونون یاشینی کؤکسونه هوپدور
آغلاما آرازیم! دور من آغلاییم.

سندن کئچه‌جه‌یم بیر گون بیلیرم
دیلیمده قورقودون قاچاق تورکوسو
بایقوش جسدیندن کئچه‌جه‌‌یم من
آیاغیم آلتیندا تابوت کؤرپوسو!..

#آتیلا_کیشی‌زاده
#ادبیات_ائوى

@adabiyatevi

📌
تنقید ده بدیعی اثردیر

ممد عاریف #صنعتکارقوجالمیر اثرینده یازیر:

"تنقید یارادیجیلیق‌دیر."

بو فیکیر تنقیدچینین رولونو ایکی باغلامدا گؤستریر:

بیرینجیسی، تنقیدچینین اؤزو ده یارادیجی سوبیئکت (سوژه) کیمی فعالیت گؤستریر.

ایکینجیسی، تنقیدچی اثرین اؤزونو داها دریندن باشا دوشمک و اونون ائستئتیک امکانلارینی اورتایا چیخارماق اوچون اؤز یازی و ایفاده واسطه‌لرینی استفاده ائدیر. بئله حالدا تنقیدچینین ایشی، باشقا بدیعی ژانرلارین ائستئتیکاسینا بنزر شکیلده ایشله‌نیر. یعنی بیر رومان، شعر و یا حکایه کیمی تنقید ده دیل، اوسلوب، ریتم و تأثیر گوجو باخیمیندان دَیرلندیریلیر. ائستئتیکاسی اولان بیر تنقید اوخوجویا موجود اثرین یئنی قاتلارینی، آلت متنلرینی و پوئتیک امکانلارینی گؤسترمکله هم ده بدیعی یارادیجیلیغین بیر بؤلومونه چئوریلیر.

بو پئرسپئکتیودن باخاندا، تنقیدچینین ایشی هم ادبی، هم ده مئتا-ادبی (فراادبی) خاراکتئر داشییر. یعنی او، هم اثری یوزور، هم ده اؤز یاناشماسی ایله یئنی بیر ادبی محصول و بیر نوع بدیعی یارادیجیلیق اورتایا قویور. بئله‌لیکله، تنقیدچی و یازیچی آراسینداکی سرحد اینجه‌لیر؛ هر ایکیسی ده اوخوجویا ائستئتیک تجروبه وئریر.

#همت‌شهبازی
#تنقید
***
https://t.me/dusharge1

🪑
«آذربایجان شعرینده مدرنیزم» کیتابیم حاقدا آچیقلاما

ظن ائدیردیم «آذربایجان شعرینده مدرنیزم» کیتابیملا تنقید ساحه‌سینده بؤیوک بیر فاکت و یئنی‌لیک اورتایا قویموشام. بونونلا تنقیدچیلییمیز اؤزونو گؤستره بیلدی. البته، بعضیلری بونو شیشیرتمه حساب ائد‌ه‌جک. قوی بئله اولسون. اما من اؤزوم شیشیرتمه‌لردن اوزاغام. هر شئیی اولدوغو کیمی گؤره‌رک دَیرلندیریرم. من بو کیتابدا، اوخوجونو مدرن شعرین پوتئنسیالینا دقّت یئتیرمه‌یه چاغیریرام، همچینین توپلومون ادبیاتی دوزگون دَیرلندیرمه‌سینه دستک اولورام.

چوخلاری آذربایجان شعری‌نین مدرنلشمه‌سینه شوبهه ایله یاناشیر. ائشیدیرم بعضیلری طعنه ایله دئییر کی، کیتابدا آدلاری چکیلن مدرن شاعرلرین بعضیلرینی باشقا اؤلکه‌لره ده اخراج (صادر) ائتمک اولار!.
بو آتماجا سؤز اؤزو ده دوشوندوروجودور. بو سببدن همین آتماجا سؤزلرین مؤلفلریندن سس‌لندیردیکلری ائله بو آتماجا سؤز حاققیندا ایکی صحیفه‌ده آچیقلاما ایسته‌سک، بونو ائده بیلمه‌یه‌جک. چونکی اونلار فیکرلرینی گئنیش شکیلده ایضاح ائتمکده چتین‌لیک چکیرلر، اما آتماجا سؤزلرده چوخ باجاریقلی‌دیرلار. آتماجا سؤزلره اؤیره‌شنلر، ساده‌جه بیر جمله‌لیک، یاخود بیر پاراقراف اؤلچوسونده بوندان آرتیق بیر شئی دئمک ایسته‌ینده یا تکرارا دوشور، یا دا موضوعدان کنارا چیخیرلار.
ان یاخشیسی بودور کی، «شعریمیزده مدرنیزم یوخدور» دئینلر فورصتی قاچیرماسینلار. چونکی اونلار شعریمیزین «دردینی» تاپیبلار: یعنی اونون مدرن اولمایان طرفینی. ایسته‌مه‌یه‌نین گؤزو کور! بویورسونلار، اؤزلری یازسینلار، مدرن اولسونلار. بیز ده دئیک کی، آذربایجان شعرینین پوتئنسیالی بودور.
بوتون بونلارا باخمایاراق، من کیتابیمی کیچیک بیر داملا ساییرام. آنجاق او داملا اولماسایدی، هانسی اثره گؤره اؤیونه بیلردیک؟ اگر ایری حجملی بیر تنقید کیتابی وارسا، دئمه‌لی، بو ادبیاتین دا هارداسا سؤزو وار. بو، کاسیب بیر ادبیات دئییل.

منیم کیتابلاریمین کؤکو، ۹۰ فاییز حیاتدا اولان یازار و شاعرلرین اثرلری ایله مشغول اولماقدادیر. بو ایسه، بیر طرفدن بؤیوک جسارت طلب ائدیر. چونکی چوخلاری حیاتدا اولان بیریسی حاققیندا یازارکن دوستلوقلارینین پوزولاجاغیندان، بعضا ده عکسینه، دوستلوقلارینین محکمله‌نه‌جه‌ییندن احتیاط ائدیرلر.

#همت‌شهبازی
#تنقید
............
https://t.me/dusharge1

📚
آذربایجان شعرینده مدرنیزم
(۲ جیلدده)
✍️ #همت‌شهبازی

اختر یاییم ائوی، تبریز ۱۳۹۹.
🦜🦜
@dusharge1
👇👇

سس‌سیز قالان نثریمیز: سوچ کیمده‌دیر؟
✍🏻 دوراق
@kitabtanitimi

بو سورونو سوروشمازدان اؤنجه، سوروشدوغوموز سوالین اؤزو اوزرینده بیر آن دایاناق. ایران تورک‌لری ادبی اثر یاراتماقدا باشاریلی اولماییبلار دئدیکده، بیز کیمی متهم سالیریق؟ دوشونجه‌نین اؤزونو مو، یوخسا او دوشونجه‌یه ائو تیکمه‌یه هئچ واخت ایجازه وئریلمه‌ین بیر تاریخی می؟ سقراط آتئنا بازاریندا سن دوغرودان‌می بیلیرسن؟ دئیه سوروشاندا، اونون آماجی جاواب آلماق دئییلدی، سوالین اؤزونو یئنیدن دوغورماق ایدی. من ده بورادا همین یولدان چیخیرام: قبول ائتمزدن اؤنجه سورغولاماق.
بیزیم شعریمیز واردیر، هم ده نه شعر! اؤرنه‌یین شهریارین حیدربابایا سلام اثری بیر میللتین دوداقلاریندا اؤز-اؤزونه یاشادی؛ مطبعه‌سیز، رسمی ایجازه‌سیز، حتی بعضن کاغیذسیز؛ آغیزدان آغیزا، اورکدن اوره‌یه. نییه؟ چونکی شعر ائو ایسته‌میر؛ او یاددا قالماق اوچون یازیلیر، حافیظه‌نین اؤزونو مطبعه کیمی ایشلده بیلیر. آنجاق رومان بئله دئییل. رومان تک بیر فردین ایمضاسی ساییلمیر، او بیر معمارلیق‌دیر. اوخوجو کوتله‌سی ایسته‌ییر، نشریات‌خانا ایسته‌ییر، تنقیدچی ایسته‌ییر و هامیسیندان اؤنجه و اؤنملی، زامان ایسته‌ییر: بیر نسیلین باشلادیغینی او بیری نسیلین داوام ائتدیره بیلمه‌سی اوچون کسیلمه‌میش بیر زامان. بیزه بو زامان هئچ واخت وئریلمه‌دی. ۱۹۲۵-دن سونرا مکتبلریمیز باغلاندی، مطبوعاتیمیز سوسدو و هر نسیل صیفردان آمما اؤز دیلینده یوخ، باشقاسینین دیلینده باشلاماغا مجبور ائدیلدی.
میرزه جلیلین طالعی بونو لاپ آیدین گؤستریر. او، موللا نصرالدینی ۱۹۲۱-ده تبریزه داشیدی؛ بیزیم توپراغیمیزا، بیزیم ائوه. آنجاق بیر ایل کئچمه‌دن، همین ائوده اونا یئر تاپیلمادی؛ ژورنال یئنیدن تیفلیسه، سونرا باکی‌یا قاچمالی اولدو. باکیدا ایسه هر نه قدر سووئت ظولمو آغیر اولسا دا تورک دیلینده مکتب وار ایدی، نشریات‌خانا وار ایدی، یازیچیلار ایتتیفاقی وار ایدی. اورادا رومان بؤیویه بیلدی: میرزه ایبراهیموف، سونرا آنار، ائلچین، کامال عبدالله، اسماعیل شیخلی و ... یاشادیقلاری دمیر قفسده اولسا دا، لاپ آزی اؤز دیل‌لرینده بیر قفس ایدی. بیزده ایسه هئچ قفس یوخویدو. سورگونلوک وار ایدی، اؤز ائویندن سورگونلوک.
بو، ذهنین ده بؤلونمه‌سی دئمک‌دیر. اؤز آنا دیلینده مکتبه گئتمه‌ین بیر یازار، اوزون بیر رومانین معمارلیغینی باشقا بیر دیلده اؤیره‌نیر. تورک دیلی اونا تکجه آنا لایلاسی‌نین، سئوگی‌نین، یاسین دیلی اولاراق قالیر؛ آنجاق او دیل هئچ واخت بو معمارلیغی قورماق اوچون ایشله‌دیلمیر. بابیل قولله‌سینده تانری دیل‌لری قاریشدیراندا، ائل‌لری بیر-بیریندن آییردی؛ بورادا ایسه دیل‌لری قاریشدیران حاکیم‌لر ایدی و مقصد آییرماق دئییل، سیلمک ایدی.
بس بیزیم آیدینلاریمیز نه ائتدی؟ گرامشی اورگانیک آیدین دئینده، اؤز خالقینین ایچیندن چیخان، اونون اؤز مؤسسه‌لرینده کؤک سالان بیر طبقه‌دن دانیشیردی. بیزیم آیدینلاریمیز ایسه دؤنه-دؤنه تهرانین بؤیوک حرکاتلارینا قاریشدیلار؛ مشروطه‌چیلیگه، توده‌یه، ایصلاحاتا، اؤز مطبوعاتینی، اؤز تنقید عنعنه‌سینی قورماق فورصتی تاپمادان. بیر-ایکی پنجره آچیلدی ۴۶-۴۵ ایل‌لرینده فرقه مطبوعاتی، سونرا ۱۹۷۹-دان وارلیق سونرالار دیلمانج و داها سونرالار آز زامان آکتیو اولابیلن درگی‌لر، آنجاق هر دفعه یا باغلاندیلار یا تکجه نفس آلماغا یئتدی‌لر، کؤک سالماغا یوخ.

دونیا ادبیاتینا بیر گؤز آتساق هر یوکسه‌لن ادبیات، اونو گؤرن بیر مرکزه احتیاجی اولوب، لاتین آمریکا رومانی اوچون پاریس، تورک رومانی اوچون ایستانبول، قوزئی آذربایجان نثری اوچون باکی. بیزیم ایسه بئله بیر مرکزیمیز اولمادی: تبریز دیل‌سیز ایدی، تهران دوشمن، باکی یاریم عصر باغلی سرحد، ایستانبول ایسه دیلجه و سیاستجه اوزاق. ایکی‌قات چئوره‌ده قالدیق. نه مرکزین گؤزونه گؤروندوک، نه ده دونیانین.
آنجاق بو، سون طالع یازیسی دئییل. بو، ایتمیش بیر ایستعدادین ماتم‌نامه‌سینی یازماق دا دئییل؛ ایتمیش بیر ایسکله‌نین دیاقنوزونو قویماق‌دیر. بوگون اینترنت واسیطه‌سیله یاییلان هر بیر استاتوس حددینده پایلاشیلان یازی سوسوزلوقدان جان وئرمکده اولان گؤده‌یه حیات بخش ائدن سو دامجیسی قدر اؤنملی‌دیر. بیزیم ایشیمیز یازارلاریمیزی ایندیکی وار اولان قیسیرلیقدا متهم سالماق دئییل؛ ایشیمیز اونلارین سؤزونون کؤک سالا بیله‌جه‌یی بیر تورپاق حاضیرلاماق‌دیر.
--------------
https://t.me/kitabtanitimi

🗣️
دیکتاتورا، ملت-دولت

ایسمی‌خان رحیموف 2.جی دونیا ساواشی زامانی قوزئی آذربایجان اؤیرنجی‌لریندن اولاراق «ایلدیریم» آدلی آنتی‌سووئت بیر گروه تشکیل ائدیر. اونون مقصدی آذربایجانین یاخاسینی، استالین دیکتاتوراسیندان و سووئت‌لر بیرلییندن قوپارماق ایدی. بونون اوچون شاعیر « #صمد‌وورغون»ون عنوانینا بو مضمونو داشییان بیر مکتوب یازیر. مکتوب نئجه اولورسا ک.گ.ب مأمورلاری‌نین الینه دوشور. اونلارا عادی گلمه‌ین مکتوبون یازیسی،  اونون یازانینی تاپماق اوچون بیر ایل بویو، باکی بیلیم‌یوردوندا اولان بوتون اؤیرنجی‌لرین امتحان ورقه‌لری‌نین الیازماسینی بو مکتوبلا توتوشدوراراق نهایت اونون مؤلفینی تاپیرلار. ایسمی‌خان 25 ایل آزادلیقدان محروم اولور.

دیکتاتورانی قوروماق اوچون اونون مأمورلاری هئچ زامان اَرینمه‌دیک‌لرینی، جاندان-باشدان کئچمه‌لرینی گؤسترمیشلر. اونلاردا بو اراده هر بیر کیچیک بیر شئیی نظردن قاچیرماماق اوچون صرف اولونور. بونا گؤره بونلار، ملت جان‌فدایی‌لری یوخ، حاکمیت جان‌فدایی‌لری‌دیر. بو نوع حاکمیتین قارشی طرفی ملت-دولت حاکمیتی‌دیر. یعنی ملت، فردلردن تشکیل تاپاراق دولت تمثالیندا سیاسی حاکمیته چئوریلیر. دولتین کؤکو ملتده‌دیر. ملت اولماسا، دولت ده قورولماز. بیر دولت، ملتینه اساسلاناراق موجودیتینی گؤستره بیلیر.

#همت‌شهبازی
#یادداشت
🌿📚
https://t.me/dusharge1

📚
فرویدون‌سئوگی‌مکتوبلاری

چئویرن: #آرازگوندوز
کؤچورن و آچیقلایانلار:
#علیرضااقدمی‌باهر، #فریداقدمی‌باهر
حکیم نظامی یاییم‌ائوی، تبریز ۱۴۰۱.


جناب علیرضا اقدمی‌نین ایشله‌دییی کیتابلارین سلیقه-ساهمانینی بیه‌نیرم. اؤزل واسواسلیقلا ایشله‌ییر. بوندان علاوه تورکجه‌میزی ده یاخشیجا یازیر. مثلا من «زیگموند فرویدون سئوگی مکتوبلاری» کیتابینا یازدیغی اؤنسؤزون ساغلام و علمی دیلینه باییلدیم.

کیتابین باشقا معجزه‌لریندن بیری ده ترجمه‌سی‌دیر.
آراز گوندوزون اثردن اولان ترجمه‌سی دهشت درجه‌ده گؤزل‌دیر. آدام ترجمه‌نی اوخویاندا تورکجه‌میزین معجزه‌لر یاراتماسینا اینانیر. اثرین نه‌دئدیینی اونوتدورور ترجمه. چونکی اوخوجو یالنیز و یالنیز دیلده اؤتورولن گؤزللییه باییلیر. تورکجه‌میزین شیرین‌لیینی، گوجلولویونو ترجمه‌ده یانسیدان و حیس ائتدیرن چئویرمن جنابلارینا عشق اولسون!

#همت‌شهبازی
#کتاب

☘️
https://t.me/dusharge1

🪑
فلسفه‌نین مکانلاری

قدیم فلسفه تاریخینده «مکان» و «حرکت» ساده‌جه فیزیکی آنلاییشلار دئییل؛ اونلار دوشونجه طرزینین سیمبولونا چئوریلمیشدیر.
افلاطون آتئن (آفینا) یاخینلیغیندا یئرلشن اؤز باغیندا، یعنی آکادئمییادا درس دئییردی. آکادئمیا هم فیزیکی باغ، هم ده ایدئیالارین یئتیشدییی مکان و سیستئم‌لشدیریلدییی نظری مرکز ایدی. باغ طبیعت ایله مدنیتین کسیشدییی یئردیر. دئمه‌لی، فلسفه ده طبیعتین خائوسوندان معنوی-منطیقی نظام یاراتماق جهدی‌دیر.

ایستویکلر(رواقیون)، زئنونچولار «صفالی ایستویا»نین ائیوانیندا شاگیردلرینه درس دئییردی. «ائیوان» یاری‌آچیق مکان‌دیر: نه تام قاپالی‌دیر، نه ده تام آچیق. بو، ایستویک دوشونجه‌نین اؤزونو ده سیمبولیزه ائدیر: انسان داخیلی ثابتلیینی قورویاراق خاریجی عالمله مناسبتده اولور. ایستویک اوچون اساس مسئله خاریجی حادثه‌لر دئییل، اونلارا اولان مناسبت‌دیر.

ائپیکور ایسه، آتئن شهرینده اؤز مکتبینی «باغ» آدلاندیرمیشدی. «گئنیش باغچادا» شاگیردلرینه درس دئدییی اوچون داوامچیلارینا «باغ فیلوسوفلاری» دئییلیردی. ائپیکورچو باغ قاپالی بیر دوستلوق مکانی ایدی. بورادا فلسفه ساکیتلیک و قورخودان آزادلیق اوچون واسطه ایدی. ایستویکلرین اجتماعی ائیوانینا قارشی، ائپیکورون باغی داها شخصی خاراکتئر داشییردی.

ارسطو دایم حرکتده ایکن، تئز-تئز گزه‌رک فلسفی درسلرینی وئریردی. بو سببدن اونون مکتبی «مشّایی =پئریپاتئتیکلر» (گزَ‌نلر) آدلاندیریلیر. حرکت بورادا مئتودولوژی خاراکتئر داشییر: دوشونجه ثابت دئییل، سورجدیر.

سقراط ایسه عمومیتله ثابت مکتب قورمادی؛ هر زامان حرکتده ایدی. او، آفینا کوچه‌لرینده، بازارلاردا، میدانلاردا دانیشیردی. اونون فلسفه‌سی یئریمک و دانیشماق اوزرینده قورولموشدو. افلاطون «ضیافت» اثرینده آتئن شهرینین تمیز کوچه‌لرینین «دانیشیق» اوچون الوئریشلی اولدوغونو یازیر (ص. ۴۸). کوچه، اجتماعی حیاتین آخدیغی مکان‌دیر. فلسفه بورادا گونده‌لیک حیاتین ایچینده دوغولور.
دئمه‌لی، فلسفه حیاتین اؤزوندن آیریلمیش نظری مشغولیت دئییل. او، حرکتله علاقه‌داردیر، دایم آختاریشدادیر، حقیقت آختاریشیندا. دورغون حالدا قالماق، آختاریشدا اولماق مومکون دئییل. دایانماق، دوگمایا چئوریلمک‌دیر؛ فلسفه ایسه سوال وئرمک‌. سقراطین «بیلیرم کی، هئچ نه بیلمیرم» موقعی ده بو حرکتین باشلانغیجی‌دیر.

فلسفه‌نین ان اوزاق آختاردیغی یئر اؤزونون ایچ دونیاسی‌دیر. ایستویکلرین داخیلی ساکیتلییی، ائپیکورچولارین قورخوسوزلوغو، افلاطونون ایدئیالار عالمی، ارسطونون فورما-مقصد نظریه‌سی، هامیسی انسانین معنوی و ادراکی قورولوشونا یؤنلمیشدیر. بو نمونه‌لر گؤستریر کی، قدیم فلسفه:
مکانلا باغلی‌دیر (باغ، ائیوان، کوچه)؛
حرکتله باغلی‌دیر (گزمک، دیالوق، سورج)؛
آختاریشلا باغلی‌دیر (حقیقته دوغرو داواملی یؤنه‌لیش).

فلسفه دورغون سیستئم دئییل، جانلی دیالوق‌دور. او، هم اجتماعی مکاندا (ایستوا)، هم دوستلوق باغیندا (ائپیکور)، هم آکادئمیک محیطده (آکادئمیا)، هم ده کوچه‌ده (سقراط) باش وئریر.

✍️همت شهبازی
#فلسفه
🚶🚶🚶
https://t.me/dusharge1

علامه‌‌ دهخدانین تورکجه شعری
صوراسرافیل قزئتینده

#شعر
☘️
https://t.me/dusharge1

🦜
دیوان شعریمیز

طبیبا! عشق دردین دفع ائده‌نمزسن مزاجیمدان
منی بو درد بالله اؤلدوره‌ر ال چک علاجیمدان

علاج دردیمه جانان لبیندن احتیاجیم وار
علاجیم حاصل ائیله، ای معالج، احتیاجیمدان

کؤنول گوزگوسونه خاکستر فقریم جلا وئردی،
غنا ژنگین قناعت صیقلی سیلدی زجاجیمدان

گدایام، گرچی قدریم یوخ، ولاکین عشق فیضیندن،
شرافیت تاپار تاج کیان، پشمینه تاجیمدان

تنور صبحدن پئنجه‌کش خورشیده میل ائتمز،
یئسه بیر نان بریان کی، منیم بو پاره ساجیمدان

مقرر روزینی روزی وئرن واردیر، وئره‌ر «ذکری»
دنی‌لر منّتی چکمم اگر اؤلسم ده آجیمدان

✍️ #ذکری‌اردبیلی
(هیجری ۱۳.جو عصر)

#پئنجه‌کئش:
بو گون ده ایشله‌نیر. پئنجه‌ییش، ال چؤره‌یی دئییریک.
🔹🔹
https://t.me/dusharge1