🔷
آوروپانین اسلام حاققیندا بیلیکلری: (هئگئل نمونه‌سی)

۱۷-۱۸.جی عصرلرده آوروپادا آیدینلانما دؤورو یاشانیردی. آوروپالی فیلوسوفلار غرب تاریخینی، فلسفه‌سینی و دینی باخیشلارینی آراشدیریردیلار. بو دؤورده اسلام دونیاسی حاققیندا بیلیکلر آوروپا اوچون آنلاشیلماز و محدود ایدی، چونکی بیرباشا علاقه‌لر آز ایدی. نتیجه‌ده بو عصرین فیلوسوفلاری، اسلام حاقدا بیلگیلرینی، عثمانلی واسیطه‌سی ایله اؤیره‌نیردیلر. عثمانلی‌لار آوروپا ایله دیپلوماتیک، تیجارت و حربی علاقه‌لر واسیطه‌سی ایله اسلام حاققیندا بیلیکلرین اساس قایناغی اولموشدور. بو سببدن، تورک و عثمانلی دونیاسی، آوروپادا اسلامین تمثیل‌چیسی کیمی قبول ائدیلیردی. بئله کی، آوروپادا اسلامین تحلیلی چوخ زامان تورکلرین سیاسی و حربی داورانیشلاری ایله عینی‌لشدیریلمیشدیر. آوروپالی فیلوسوفلار، -‌مثلاً هئگئل- اسلام تعلیملری ایله باغلی بیلیکلرینی بیرباشا عثمانلی دونیاسیندان اؤیرنمیشدیر. او، بو بیلگیلری تاریخی‌-‌فلسفی چرچیوه‌ده ایشله‌ده‌رک، اسلامی و عثمانلی‌لاری تاریخی سورَجین، یعنی «تاریخی- فلسفی پروسئسین بیر مرحله‌سی» کیمی تصویر ائتمیشدیر.
«هئگئل» «تاریخده عاغیل» اثرینده اسلام تعلیملرینه اشاره ائتدیکده اسلامی، تورکلرین داورانیشلاری و دولت قورولوشو ایله بیرلشدیره‌رک باشا دوشوردو. (باخ: عقل در تاریخ، ترجمه حمید عنایت، 1379: صص ۱۳۸ و ۱۴۶ و ۲۴۱). بونا گؤره ده هئگئل و دیگرلری عثمانلی تجروبه‌سینی اسلامین نمونه‌سی کیمی قبول ائدیردیلر.

دئکارت (تأملات =‌حکمت ناصری)

وورغولاماق لازیمدیرکی، شرق دونیاسی دا، غربین مدرن فلسفه‌سینی ایلک اؤنجه عثمانلی دؤورنده‌کی تورکجه ترجمه‌لرله اوخویورلار. مثلا فرانسالی شرقشناس کونت دو گوبینو(قایناغینی اونوتدوغوم اوچون مضمونجاسینی یازیرام)، ناصرالدین‌شاه ساراییندا، غرب فیلوسوفلارینین اثرلرینین ترجمه‌سی و مذاکره‌سی آپاریلدیغینی گؤرور. بورادا اساس دقّت رئنه دئکارتین «تأملات =مئدیتاسییا» اثرینه یؤنلدیلمیشدی. اونون بو اثری عثمانلی تورکجه‌سینه ترجمه اولموشدور. همین دؤورده بو اثردن فارس دیلینه ایکی ترجمه موجوددور. بیرینجی ترجمه، عثمانلی تورکجه‌سیندن ترجمه اولور، ایکینجیسی ایسه فرانسا دیلیندن. بو ایکینجی ترجمه، ناصرالدین شاهین شرفینه «حکمت ناصری» آدی ایله ترجمه اولموشدور.

✍️#همت‌شهبازی
#فلسفه
#تاریخ
☂️☂️
https://t.me/dusharge1