⭕️«روحای موغانی» افشار دوره‌سیندن اونودولموش بیر شاعر

✍️یازان: #حسین_حسن‌نژاد
🎨رسمی چکن: مصطفی پروین

آذربایجانێن باشدان باشاسێ بؤیۆک – آدلێم شخصیتلر و قهرمانلارلا دوْلودور. امّا تأسفله بو شخصیتلرین چوْخو تاریخ سۆره‌جینده بیله بیله یاخود بیلمه‌دن کؤلڲه‌یه گئدیب. شۆکر اوْلسون کی، گئت – گئده بو شخصیتلرله، قهرمانلار دۆزگون تحقیقچی‌لرین زحمتیله آذربایجان ادبیاتینا قایێدیرلار.‌ افشار دوره‌سینده اوْلان شاعر جناب «روحای» سؤیله‌ییر:

لاله تک محراب چیڲنینده نمازِ عشق قیل
اقتدا ائتمک سنه مشقِ خیال اوْلسون بیزه

«حسنعلی بن الحاجی الآغباشی الموقانی» متخلّص به روحا (روحای موغانی) عشق و عرفان دنیاسێ‌نین دیوانه‌سی هابئله اسمأ اعظم الهی‌نین وورغونو، موغان بؤلگه‌سی‌نین ایتمیش قێزیل دامغاسێ، ۱۱ و ۱۲ هجری قمری یۆز ایل‌لیکلرینده یاشایاراق، شعرلری اۆچ بؤلۆمه بؤلۆنور:

1- عرفانی شعرلر
2- استاد و مرشدی جناب سلطان "فرج" حقّینده یازدێغی شعرلر
3- اجتماعی شعرلر

جناب «روحا» عرفانی شعرلری‌نین بیرینده 99 اسم، اعظم الهی‌دن آد گتیره‌رک، گؤزلجه‌سینه اوْنلارێ نظمه چکیب، بئله سؤیله‌ییر:

قهر اوْلوبدور ساقدوش لطف یار
عالِمینی طّی ائدیر دوْخسان سوار
دوْققوز آرتێر کامل اوْلسون خیل اسم
ذاتِ جان مخفی‌دی جانان آشکار
نعمت عظمای دوْخسان دوْققوز آد
هر بیرینده مین بیر عالَم استوار...

جناب «روحا»، استادی، «سلطان فرج موغانی» مکتبیندن تأثیر آلاراق، ال‌یازماسێندا اوْنا عایید اوْلان شعرلری ده گؤره بیلریک:

جّبه‌نین آلتێ نوردور، آی ایله گۆن خجیل باخیر
سن هبه آلمێسان مگر حضرت نور رنگی‌سن
یئتمیشه یئتمیسن، ولی دُّر یتیم عشق‌‌سن
زلف سفید جعدیله کارگه‌ین قشنگی‌سن

جناب «روحای موغانی» عشق دریاسێندا غرق اوْلاراق، باش گؤتۆروب سئیره چێخاراق، دوْققوز ایل شیخ صفی بقعه‌سینده اوْلور:

عاکفِ دارالامان‌دَیم دوْققوز ایل
چؤلده چوْپان اوْلدو سلطانِ ندار...

اوْ سارابا گئدیب، ساولان اتـڲینده، اؤزصنده و اسماء الهی‌ده غرق اوْلور. تبریزده «شمس »هاواسێ باشێنا وروراراق، ترنُّم ائدیر:

بیا ای شمس مهمانی ز مِی رود مغان داری
بیاور شَکر نابی که در رطلش بیامیزی...

روحای موغانی، عشق و عرفان دنیاسێ‌نین دلیسی اوْلسا دا، اؤز اطرافی اجتماعی مسئله‌سینه ده چوْخ آیێق اوْلاراق، بیر سێرا ظالیم خان و بـڲ ظۆلمو آلتێندا اوْلان ملّته اؤز شعرلرینده بئله تپکی گؤستریر:

مالک‌المُلک اوْدور لایق هر سلطانـی
یوْخدو بیر کیمسه آیێتسین یوخوسوندان خانی
غُرّه‌دیر آت و عیال و دوه ایلن حَشمه
فکر فاسددیر ائدیر خلقدن آلدێر قانی...

«جناب روحا»نێن ال‌یازما نسخه‌سی دوْلودور تاریخ‌له اجتماعی مسئله‌لرله، فرهنگ‌له، عشق و عرفان‌لا و...
بیز قێساجا سیز عزیزلره بو شخصیتی تانێتدیردیق. امّا بو عرفان دنیاسێ نهنگی‌نی تۆرک و آذربایجان ادبیاتێنا تانیتدیرماق اۆچون سیزین یاردێملاریزا احتیاجێمیز وار. بیز اؤز تاریخمیزی یازماساق، باشقاسێ بیزه تاریخ یازاجاق.

«دیوان اشعار ترکی و فارسی روحای موغانی» کئچن آیلار (یایلێق الیازما گروهو) و «سعداله دنیوی مغانلو»نون زحمتلریله اێشیق اۆزو گؤرۆبدور.


@SancaqDergisi
https://t.me/Sancaq_media/8042