«مهد تمدن» گۆننامه‌سی‌نین تۆرکجه صفحه‌لری
بیزیمله بو آدرسدن ایلگی قۇرا بیلرسینیز:
@Susenrazi
@Buqday
@tansu6252
تۆرکجه تایپ، کؤچۆرمه ترجمه سفارشلرینیز قبول اوْلونور.
@Susenrazi
Post #21609
71
⭕️ تاریخ سۆره‌جی تۆرک دیلی‌نین ائییتیمی، دیل کتابلاری
✍️ یازان: #رامین_جبرائیلی – یاشار
ایکینجی بؤلۆم
آذربایجان تۆرکجه‌سی‌نین ادبیاتی، دیل قورولوشو آذربایجانیمیزین او تایێـندا آراز چایی سێـنیر اوْلان گۆندن بو اۆزه اوْخونوبدور. اۆزرینده اؤیونجکلی (فخر ائتمه‌لی) اثرلر ده یارانێـبدیر. اؤرنک اۆچون تۆرک دیلی‌نین یا آذربایجان دیلی‌نین سس- صرفی/ نحوی اۆچون بیز «زین‌العابدین تقی اوْف» دان کتاب، یازی گؤره بیلیریک. باکی‌مێـزدا آذربایجان تۆرکجه‌سی‌نین قورولوشونو اوْخوما کلاسلاری‌نێـن یاشێـنی ایکی‌یۆز ایله یاخێـن گؤرۆروک.
آراز چایی‌نێـن بو تایێـنا گلدیکده، قاجار زامانی تۆرک دیلی‌نین دیل قورولوشو اۆچون ایکی آدلێـم کتاب گؤرۆنور:
۱. قاعدهٔ زبان ترکی «عبدالعلی بن فضلعلی خالخالی»
بو کتاب قاجار شاهی «مظفرالدین» شاه زامانی تبریزده یازێـیا آلێـنیبدیر. کتابێـن یازارێـنا گؤره کتابێـن دۆز آدی «چند ورقی در قاعدهٔ زبان ترکی» دی. چون تۆرک دیلینه گؤره نئچه- نئچه کتابلار یازمێـش اوْلاسان یئنه ده بو دیل حاقدا دانێـشیغا بوْللو سؤزلرین قالمێـش اوْلدوغونو گؤره‌جکسن. بو سؤز چوْخ یئرلی سؤزدور. بیز گۆنو بو گۆن ده گؤرۆروک تۆرکجه‌میز بیر سێـرا یؤنلردن هله ده گرکدیڲـی سوییه‌ده آراشدێـریلماییبدیر. خلخالی‌نین کتابێـنی چاغداش دؤورۆموزده اوستاد دکتر «حسین محمدزاده صدیق» (دۆزگون) یئنی‌دن اۆزرینده ایشله‌یه‌رک چاپا یئتیشدیریبدیر.
یئری گلمیشکن چوْخ یئرلیدیر دکتر صدیقین اؤڲـرنجیسی اوْلدوغوم ایللرده اوستادێـن اؤزوندن ائشیتدیڲـیم سؤزۆ بورادا یازمێـش اوْلام. اوستاد بویوراردی: «بیز گؤزۆموزو آچدێـق اؤزۆموزو سوْل ایدئولوژی‌نین ایچه‌ریسینده گؤردۆک، آما سوْنرالار ایدئولوژی‌لرین یێـخیلماسینی گؤرۆب توبه ائلییه- ائلییه میللتیمیزه اۆز دؤندردیک! اوْنون دیلینه، فرهنگینه قوللوق ائتمه‌ڲـی اؤزۆموزه یاشایێـش یوْلو سئچدیک.»
۲. قواعد زبان ترکی «میرزا بابا طبیب آشتیانی»
بو کتاب قاجار شاهی، «محمدشاه» چاغێـندا فارسلارا تۆرکجه‌نی اؤڲـرتمک اۆچون یازێـلیبدیر. کتابدا تۆرک دیلی‌نین قورولوشوندان قێـراق بیر سێـرا سؤزلرین، اصطلاح‌لارێـنی، دئییم‌لرین اؤزلریله آنلاملاری دا گلیبدیر. دکتر صدیق، گۆنش ایلی ۱۳۸۷. ایلده بو کتابێـن اۆزرینده ایشله‌ییب یئنی‌دن یایێـملاییبدیر. کتابێـن یازاری «میرزا بابا طبیب آشتیانی» محمدشاه چاغێـندا یاشارمێـش. شیرازا یوْلداشی ایله گئدن چاغدا، فارس/ بارس مملکتی آدلانان قاشقایی یورد حاکیمی اوْلان «میرزا محمدتقی آشتیانی» یانێـندا اقامت ائدیب بو اثری یازمێـشدیر. میرزا بابا طبیب آشتیانی کتابێـن باشلانێـشیندا قێـسالتمیش شکلده بئله یازیب‌دیر: «تۆرکلر جماعتی فارس ایله عراق ممالیکینده چوْخلو گئت- گلده دیرلر، سایلاری- چوْخلوقلاری سانسێـز اوْلوبدور! مجلیس‌لرله- محفیل‌لرده گؤرکملی دانێـشقلا دانێـشیرلار. بونونلا بیر چاغدا بو بلاد جمعیتی‌نین بیر سێـراسی اوْنلارین دیلین باشارمێـرلار. اوْنلارین دیللرینه اشتیاق و رغبت تاپێـب نظریمه گلدی بو الفاظ ایله عبارتلرین یێـغیب بو ورقلرده یازام.»
🔷 ال یازمالار
بو کتابێـن ایکی تانێـنمیش ال یازماسی گۆنوموزه چاتێـب‌دیر. ال یازمالارێن ایکیسی ده «آیت الله نجفی مرعشی» کتابخاناسی‌نێـن ال یازمالارێـندان‌دیرلار.
البته بیز آرا- سێـرا سؤیله‌نن بو سؤزلری ده گؤز آردی ائتمه‌ییریک «تاریخده بیر سێـرا کتابلار کؤکده تۆرکلره قوللوق ائتمک اۆچون یوْخ، انگلیس توْخوملارێـنی تۆرک دیلی‌له داها دا گۆجلو تانێـش قێـلماق اۆچون شرقی هند کمپانی‌سی‌نین پروژه‌لری اوْلاراق یازدێـریلیبدیر! آما بو او دئمک دڲـیل بیز بئله دۆشونوروک میرزا بابا طاهر آشتیانی بو کتابی تام قصد- غرض‌له یازێـیا آلێـبدیر.»
#آردێ_وار...
@SancaqDergisi
https://t.me/Sancaq_media/8485
✍️ یازان: #رامین_جبرائیلی – یاشار
ایکینجی بؤلۆم
آذربایجان تۆرکجه‌سی‌نین ادبیاتی، دیل قورولوشو آذربایجانیمیزین او تایێـندا آراز چایی سێـنیر اوْلان گۆندن بو اۆزه اوْخونوبدور. اۆزرینده اؤیونجکلی (فخر ائتمه‌لی) اثرلر ده یارانێـبدیر. اؤرنک اۆچون تۆرک دیلی‌نین یا آذربایجان دیلی‌نین سس- صرفی/ نحوی اۆچون بیز «زین‌العابدین تقی اوْف» دان کتاب، یازی گؤره بیلیریک. باکی‌مێـزدا آذربایجان تۆرکجه‌سی‌نین قورولوشونو اوْخوما کلاسلاری‌نێـن یاشێـنی ایکی‌یۆز ایله یاخێـن گؤرۆروک.
آراز چایی‌نێـن بو تایێـنا گلدیکده، قاجار زامانی تۆرک دیلی‌نین دیل قورولوشو اۆچون ایکی آدلێـم کتاب گؤرۆنور:
۱. قاعدهٔ زبان ترکی «عبدالعلی بن فضلعلی خالخالی»
بو کتاب قاجار شاهی «مظفرالدین» شاه زامانی تبریزده یازێـیا آلێـنیبدیر. کتابێـن یازارێـنا گؤره کتابێـن دۆز آدی «چند ورقی در قاعدهٔ زبان ترکی» دی. چون تۆرک دیلینه گؤره نئچه- نئچه کتابلار یازمێـش اوْلاسان یئنه ده بو دیل حاقدا دانێـشیغا بوْللو سؤزلرین قالمێـش اوْلدوغونو گؤره‌جکسن. بو سؤز چوْخ یئرلی سؤزدور. بیز گۆنو بو گۆن ده گؤرۆروک تۆرکجه‌میز بیر سێـرا یؤنلردن هله ده گرکدیڲـی سوییه‌ده آراشدێـریلماییبدیر. خلخالی‌نین کتابێـنی چاغداش دؤورۆموزده اوستاد دکتر «حسین محمدزاده صدیق» (دۆزگون) یئنی‌دن اۆزرینده ایشله‌یه‌رک چاپا یئتیشدیریبدیر.
یئری گلمیشکن چوْخ یئرلیدیر دکتر صدیقین اؤڲـرنجیسی اوْلدوغوم ایللرده اوستادێـن اؤزوندن ائشیتدیڲـیم سؤزۆ بورادا یازمێـش اوْلام. اوستاد بویوراردی: «بیز گؤزۆموزو آچدێـق اؤزۆموزو سوْل ایدئولوژی‌نین ایچه‌ریسینده گؤردۆک، آما سوْنرالار ایدئولوژی‌لرین یێـخیلماسینی گؤرۆب توبه ائلییه- ائلییه میللتیمیزه اۆز دؤندردیک! اوْنون دیلینه، فرهنگینه قوللوق ائتمه‌ڲـی اؤزۆموزه یاشایێـش یوْلو سئچدیک.»
۲. قواعد زبان ترکی «میرزا بابا طبیب آشتیانی»
بو کتاب قاجار شاهی، «محمدشاه» چاغێـندا فارسلارا تۆرکجه‌نی اؤڲـرتمک اۆچون یازێـلیبدیر. کتابدا تۆرک دیلی‌نین قورولوشوندان قێـراق بیر سێـرا سؤزلرین، اصطلاح‌لارێـنی، دئییم‌لرین اؤزلریله آنلاملاری دا گلیبدیر. دکتر صدیق، گۆنش ایلی ۱۳۸۷. ایلده بو کتابێـن اۆزرینده ایشله‌ییب یئنی‌دن یایێـملاییبدیر. کتابێـن یازاری «میرزا بابا طبیب آشتیانی» محمدشاه چاغێـندا یاشارمێـش. شیرازا یوْلداشی ایله گئدن چاغدا، فارس/ بارس مملکتی آدلانان قاشقایی یورد حاکیمی اوْلان «میرزا محمدتقی آشتیانی» یانێـندا اقامت ائدیب بو اثری یازمێـشدیر. میرزا بابا طبیب آشتیانی کتابێـن باشلانێـشیندا قێـسالتمیش شکلده بئله یازیب‌دیر: «تۆرکلر جماعتی فارس ایله عراق ممالیکینده چوْخلو گئت- گلده دیرلر، سایلاری- چوْخلوقلاری سانسێـز اوْلوبدور! مجلیس‌لرله- محفیل‌لرده گؤرکملی دانێـشقلا دانێـشیرلار. بونونلا بیر چاغدا بو بلاد جمعیتی‌نین بیر سێـراسی اوْنلارین دیلین باشارمێـرلار. اوْنلارین دیللرینه اشتیاق و رغبت تاپێـب نظریمه گلدی بو الفاظ ایله عبارتلرین یێـغیب بو ورقلرده یازام.»
🔷 ال یازمالار
بو کتابێـن ایکی تانێـنمیش ال یازماسی گۆنوموزه چاتێـب‌دیر. ال یازمالارێن ایکیسی ده «آیت الله نجفی مرعشی» کتابخاناسی‌نێـن ال یازمالارێـندان‌دیرلار.
البته بیز آرا- سێـرا سؤیله‌نن بو سؤزلری ده گؤز آردی ائتمه‌ییریک «تاریخده بیر سێـرا کتابلار کؤکده تۆرکلره قوللوق ائتمک اۆچون یوْخ، انگلیس توْخوملارێـنی تۆرک دیلی‌له داها دا گۆجلو تانێـش قێـلماق اۆچون شرقی هند کمپانی‌سی‌نین پروژه‌لری اوْلاراق یازدێـریلیبدیر! آما بو او دئمک دڲـیل بیز بئله دۆشونوروک میرزا بابا طاهر آشتیانی بو کتابی تام قصد- غرض‌له یازێـیا آلێـبدیر.»
#آردێ_وار...
@SancaqDergisi
https://t.me/Sancaq_media/8485
- ❤ 3
- 👏 2
