غرب و شرق آراسیندا ایدئولوژی دوزاق
(جلال آل‌احمد و علی شریعتی‌نین پارادوکسو)
۲۰.جی عصر ایران دوشونجه تاریخینده غرب پروبلئمی ساده‌جه مدنی مسئله دئییل، اونتولوژی(وارلیغا یؤنوملو) و ایدئولوژی بحران کیمی میدانا چیخیر. بو بحرانین ان چوخ سسله‌نن ایکی آدی جلال آل‌احمد و دکتر علی شریعتی‌دیر. اونلار ظاهرا فرقلی موقعلردن چیخیش ائتسه‌لر ده، ماهیت اعتباریله عینی تهلوکه‌لی نقطه‌ده کسیشیرلر: غربی تنقید ائدرکن آلتئرناتیو بیر انکشاف مودئلی تقدیم ائده بیلمه‌مک.
غربدن گلن هر بیر ایدئیایا قارشی سرت یاناشما خصوصیله جلال آل‌احمد طرفیندن قاباردیلیر. اونون بو موقعی زامانلا کوتله آراسیندا دا تأثیرینی گؤستریر. آل‌احمدین «غرب‌زدگی» آنلاییشی ایلک باخیشدا یئرینده و حاقلی گؤرونور. او، غربی: ایمپئریالیست، استثمارچی، مدنی هئگئمون کیمی تقدیم ائدیر. بو باخیمدان، سوسیالیست بوجاغیندان باخاراق، غربین مدنی و اجتماعی نایلیتلرینی «ایمپئریالیزم» آدی آلتیندا تنقید ائد‌ن آل‌احمد، چوخ واخت نیتینده اوغورلو گؤرونور. کوتله پسیخولوگییاسی اوچون جلب‌ائدیجی اولور. آنجاق پروبلئم بورادا باشلاییر:
آل‌احمد غربی تنقید ائدیر، اما شرقین نه‌یی انکشاف ائتدیردیینی گؤسترمیر. اونون تنقیدی، یول گؤسترمیر، پئرسپئکتیو آچمیر، یالنیز داغیدیر. بو ایسه تنقیدی دوشونجه یوخ، ییخیجی ریتوریکا (خطابه، بلاغت)یارادیر. تنقید واسطه اولماق عوضینه مقصده چئوریلیر. اونون مقصدی یول گؤسترمک دئییل، تنقید واسطه‌سی ایله اؤزونو تبلیغ ائتمک ایدی. آل‌احمد اوچون اساس مسئله ایدئیا دئییل، اؤز آدینین ایدئیا ایله یاناشی چکیلمه‌سی‌دیر. او، کوتله دوشونجه‌سینین انکشافینی دئییل، شخصی اؤنجوللویونو اؤنه چکمیشدیر. اونون مقصدی هر شئیده اؤنجول اولماق، یالنیز اؤزونو اؤن پلانا چیخارماق ایدی. دوشونجه‌‌سینده صمیمیت یوخ ایدی. عینی حالدا مسؤلیت ده حیس ائتمه‌ییردی. انسانلارین طالعی اونون وئجینه ده دئییلدی. هر یوللا اولورسا اولسون یالنیز هر بیر شئیین اؤنونده آدینین گلمه‌سینه دوشونوردو. آل‌احمدین آیدینلادیجی صمیمیت‌سیزلییی ان آچیق شکیلده صمد بهرنگی حادثه‌سینده اوزه چیخیر. صمد بهرنگی‌نین اؤلومو ایله باغلی اؤزونو بو حادثه‌یه باغلاماغا چالیشماسی اونون پوپولیست مقصدلرینی آچیق شکیلده گؤستریر. اویدورما بیر فیکیرله هم اؤزونو تبلیغ ائتدی، هم حقیقتی یاییندیردی، هم ده نئچه انسانین قازاماتا دوشمه‌سینه سبب اولدو. بهرنگی‌نین اؤلومو اطرافیندا فورمالاشدیریلان اویدورما، حقیقتی اؤرت-باسدیر ائدیر، دویغوساللیغی سلاحا چئویریر، انسان طالعینی ایدئولوژی آلَته ائندیریر.
بو پروسئسده آل‌احمد، حادثه‌نی اؤز ایدئولوژی کاپیتاللاشدیرما آلَتینه چئویریر، بورادا آرتیق صحبت ایدئیادان یوخ، اخلاقی مسؤلیت‌سیزلیکدن گئدیر. انسان حیاتی اونون اوچون مقصد دئییل، واسطه‌دیر.
او، بونو نییه ائدیردی؟
آذربایجان آیدینلاری آراسیندا صمد بهرنگی گروهونون گوجلو نفوذ قازاندیغینی مشاهده ائتدیکده، آل‌احمد بو گروها یاخینلاشماغا چالیشمیش، اونلارین آراسیندا تورک دیلینی مدافعه ائتمه دوشونجه‌سینی غالب گؤرور. نتیجه‌ده او دا تورک دیلینی مدافعه ائتمه‌یه باشلاییر. نییه؟ چونکی آذربایجان آیدینلاری آراسیندا دا اؤزونو سئودیرمک و آدینین اورادا گئتمه‌سینی ایسته‌ییردی. او، تورک دیلینین حقوقونو قوروماقدا صمیمی دئییلدی. اونون «تورک دیلی» قایغیسی یوخ ایدی. بو ساده‌جه آذربایجان محیطینده آدینی چکدیرمک نیتی داشییردی. آل‌احمدین آذربایجان محیطینه یؤنلمه‌سی، تورک دیلینه گویا «مدافعه‌چی» موقع توتماسی دا عینی خطین داوامی‌دیر. بو ماراق، درین دئییل، داواملی دئییل، مسؤلیتلی دئییل. اگر بیر دوشونور حقیقتا دیل مسئله‌سینه حسّاسدیرسا، او دیلی، ساوادلانما واسطه‌سی کیمی، کیملیک داشییجیسی کیمی، مدنی گلیشمه آلَتی کیمی مدافعه ائدر.
صمد بهرنگی‌نین الیفبا کیتابی‌نین چاپ اولماسی موضوعسوندا دا آل‌احمدین غیرصمیمی داورانیشلاری مشاهده اولونور. بهرنگی، کیتابی چاپ ائتمک اوچون دکتر محمدعلی فرزانه‌یه وئریر. دکتر فرزانه‌نین (خاطیره‌لر کیتابی) دئدیینه گؤره، بو کیتاب آذربایجانلی اوشاقلارین ساوادلانماسینا دئییل، اونلارین فارسلاشماسینا خدمت ائدیردی. صمد بهرنگی، مسؤلیتلی ضیالیلاردان ایدی. درحال دوکتور فرزانه‌نین دئدیکلرینی آنلاییر. بو سببدن آل احمدین بو کیتابی چاپ ائتمه‌سینه جاندان باشدان کئچمه‌سینی گؤرن صمد بهرنگی اونون نیتینده غیرصمیمی اولدوغونو بیلیر و بیر دفعه‌لیک همین کیتابی محو ائتمیشدی. صمد بهرنگی‌نین بو تهلوکه‌نی آنلایاراق کیتابی محو ائتمه‌سی اونون مسؤلیتلی ضیالی موقعینی، آل‌احمدین ایسه غیرصمیمی‌لیینی آچیق گؤستریر.
@dusharge1
آردی وار... 👇👇
Post #227
205
- ❤ 5