⭕️بیر حکایه‌دیر تبریز

🟣سوسن نواده‌رضی‌نین «بیر حکایه‌دیر تبریز» شعری‌نین آچێقلاماسی

✍️یازان: #همت_شهبازی

بیرینجی بؤلۆم

بیر حکایه‌دیر تبریز
باخدێغین بو جامێن دالێسیندادیر، تبریز
بیر اوْ قدر آشکار، بیر اوْ قدر گیزلین.
بیر آز یوْرغوندور،
بیر آز دا اۆزگون،
بیر آز دا اۆشویور... سازاق وار هاواسێندا!!!

بیر حکایه‌دیر تبریز
بیربه‌بیر آغاجلارێن قولاقلارێنا پێچیلداناجاق.
گینه هاممێ یاتاجاق،
گینه جێرتدان اوْیاق قالاجاق.
گینه دئولر اودوزوب، یوْخا چێخاجاق،
گینه ده
«اَننه‌م»ین ناغێل‌لاری قازاناجاق.

بیر حکایه‌دیر تبریز...
گینه ده
تیکان یێغان یوْخسول کیشی‌نین عاغێل‌لی قێزی،
شاه ائوینه گلین گئده‌جک؛
گینه گۆل‌لر آچاجاق، باهار گله‌جک.
گینه «ستاره بختی قاره»
صبر ائده‌‌جک،
صبر داشێنا یالواراجاق:
«یا سن چاتلا یا اۆره‌ڲیم!» - دئیه‌جک.
گینه دؤزۆم بَره بیتیره‌جک، دؤزن آپاراجاق.

گینه «قارا بَبی»نین یالانلارێ بَللَنه‌جک،
هامێ «نار قێزلاری»نین معصومیتینه ایناناجاق،
و یئردن اۆچ آلما گؤڲه اوچاجاق؛
بیریسی آیێن
بیریسی گۆنشین
بیریسی ده بیزیم اوْلاجاق.
دارا...
دارا، هؤر سازاقلێ یئلین پێرپیز ساچلارێنی
گۆلو قوْنچا درمزلر...
هؤر...
سن، ساچێن اوجونو دا هؤر.
هؤر، اللرینده‌کی هیجان
تئل – تئل کمان چالسێن دویغولارێمی،
شان – شان اوْلوب یانان اۆرک‌لر
گۆلو قوْنچا درمزلر...
*
داغ داغا کیم دئییر یئتیشمز؟!
اوزاقدان اوزاغا یاخێنلاشیریق بیز.
سنی،
قوْشوق – قوْشوق قوْشماغێم گلیر.
شعرین اؤزۆنه دؤنۆشمه‌ڲیم گلیر.
شاعرلشدیرینجه کؤزلرین بیله‌می
هؤر...
سن، ساچێن اوجونو دا هؤر...
گۆلو قوْنچا درمزلر...
چال،
یامان چالاجاقسان بو ماهنێنی سن؛
بیر حکایه‌دیر تبریز...

(تبریزیم کیمی کتابێندان، صص 204-202)

***

سوسن نواده‌رضی‌نین «بیر حکایه‌دیر تبریز» شعری، فوْلکلورلا معاصر پوْئزییانێن سینتئزی‌دیر. شاعر فوْلکلورون اوْبراز و سوژئت کوْدلارێنی معاصر شعرین ائستئتیک مکانێنا داشێماغی باجارمێش‌دیر. شعرین دیلی ساده، آخێجی، خلق دیلینه یاخێن اۆسلوبدادێر. بو دا هم شفاهی خلق ادبیاتێنا باغلێ‌لیغی، هم ده اوْخوجویا دوْغمالێغی آرتێریر.

ایلک بندلرده تبریز سانکی جانلێ وارلێق کیمی تصویر اوْلونور: آغاجلارێن قولاقلارێنا پێچیلداماق، «اَننه‌م»نین ناغێل‌لاردا قازانماسێ. بو، شهرین طبیعت و میفلرله باغلێ‌لیغینی وورغولایێر.
اۆچونجو بنددن ایسه ناغێل عنصرلری اؤن پلانا کئچیر: یوْخسول کیشی‌نین قێزی، شاه ائوینه گلین گئدیر، صبر داشێ، اۆچ آلما، نار قێزلاری کیمی موتیولر اوْرتایا چێخیر.

شعرده، حکایه‌چیلیک اۆسلوبو ایله شعر آراسێندا کئچید یارانێر. هم شعر، هم ناغێل‌واری متن تأثیری باغێشلاییر. ناغێل اۆسلوبونا اویغون ریتمیک آخێن یارادێلیر: سانکی بیر ناغێلچی دانێشیر، دینله‌ییجی‌لر ایسه گؤزله‌ییر، قولاق آسێر. شعرین قورولوشو و اوْبرازلارێ خلق ناغێل‌لاریندان قایناقلانێر: «بیر حکایه‌دیر تبریز!» مصراعسی، سانکی ناغێلین «بیری وار ایدی، بیری یوْخ ایدی...» گیریشینی عوض ائدیر. آنجاق بو دفعه ناغێلین فوْرمولو دَڲیشیلیر: «اۆچ آلما یئره دۆشمک» عوضینه، «گؤڲه اوچاجاق». بو، ناغێل موتیولرینی سیمبوْلیک، فلسفی درین‌لیک ایله یئنیدن قورور.

شعرین موتیولری (صبر، اۆمید، سئوگی، اوْیانێش و دیره‌نیش)، خلق ناغێل‌لاریندان گلیر، آنجاق معاصر دویغودا یئنیدن دوْغولور. شعرده‌کی ناغێل موتیولری ایله خلق ناغێل‌لاری آراسێندا باغلێ‌لیق یارانێر. اوْنلارێ جالاشدێران موتیولر بونلاردێر:

🔷1. «گینه جێرتدان اوْیاق قالاجاق»:

جێرتدان آذربایجان ناغێل‌لاریندا ضعیف گؤرۆنن، قارێشیق طبیعت‌لی وارلێق‌دیر: بیر آز یێرتیجی، بیر آز دا قوْرخاق. اوْنون «اوْیاق‌لێغی» خلقین یادداشێندا همیشه گیزله‌نن شرّین وارلێغینی گؤستریر. بونونلا بئله، جێرتدان ذکاسێ و جسارتی ایله غالب گلن خلق قهرمانی‌دیر. یعنی هر دفعه «دئولر اودوزوب، یوْخا چێخسا دا»، جێرتدان (خلق) مبارزه روحونو قوْرویور. شاعر بو ناغێلی چوْخ سئورمیش. نییه؟ «چۆنکی جێرتدان جسور ایدی، باشارێلی ایدی، دئولری سَرییه‌ردی، سرکش ایدی!» (اَننه‌م‌نن‌ من» کتابی، ص 16). شعرده بو اوْبراز اوْیاق قالان خلقین سیمبوْلودور. جێرتدان ساده خلقین آیێق‌لیغی، دیره‌نیشی و بیلگه‌لیڲی‌نین رمزی‌دیر. تبریز «پێچیلتی»، «ناغێل» اوْبرازلارێ ایله تصوّر اوْلونور. یوخویا گئدن جماعتین اوْیاق قالان جێرتدانی وار. اوْنو، دئولردن قوْرویاجاقدێر و نتیجه ده ایسه، «اَننه‌م»ین ناغێل‌لاری خوْشلوقلا سوْنا چاتاجاق.

#آردێ_آشاغێدا...👇

@SancaqDergisi
https://t.me/Sancaq_media/7865