🔰
اؤزگه‌لشمه (yabancılaşma)
بیر کیمسه‌نین اؤز امه‌يينين محصوللاريندان حدديندن آرتيق شكيلده قوپماسی، عادتا یاشاییشین اصلینده جلب‌ائدیجی و دَیرلی اولا بیله‌جک طرفلریندن آچیق شکیلده نیفرت ائتمه و یا اونلارا تامامیله بیگانه قالما ایله نتیجه‌له‌نن اجتماعی انساندان اوزاقلاشما حالی‌دیر. تئرمین ایلک دفعه هئگئل طرفیندن «روحون فئنومئنولوگییاسی» (۱۸۰۷) اثرینده ایشله‌دیلمیش‌دیر. هئگئل بورادا «مطلق» ایله علاقه‌ده درک ائدیلمه‌میش انسان حیاتینین آسانلیقلا طبیعته یادلاشدیغینی وورغولاییر. روحون فئنومئنولوگییاسی اؤزگه‌لشمه موضوعسونو استفاده ائدرکن هئگئلین اساس مقصدی، خریستیان مدنیتی‌نین قدیم یونان مدنیتیندن قایناقلانماسی‌نین «روحون ماهیتیندن یادلاشماسی»، «مدرنیته»نین ایسه بو اؤزگه‌لشمه‌نی آشما پروسئسی اولدوغونو گؤسترمک‌دیر. هئگئلین فیکرینجه، اؤزگه‌لشمه‌نی «بدبخت شعور» (موتسوز بیلینچ) آنلاییشی داها یاخشی ایفاده ائدیر. آنجاق موتسوز شعور اجتماعی پروسئسین یالنیز «اؤز-بیلینج (=خودآگاهی)» سوییه‌سینده ایفاده‌سی‌دیر.
شخصی اؤز-بیلینجین درین‌لشه‌رک گلیشمه‌‌سی هر بیر انسانین تک باشینا دَیرلی اولماسینی و بو دیره حؤرمت ائد‌ن بیر اجتماعی سیستئمین یارانماسینی مومکون ائتمیشدیر. هئگئل دین ساحه‌سینده لوتئرچی اصلاحاتلاری، سیاست ساحه‌سینده ایسه فرانسا انقلابینی اؤزگه‌لشمه‌نین مثبت استقامته چئوریلمه‌سی‌نین نمونه‌لری کیمی گؤستریر.
فوئرباخ ایسه انسانین اؤزونه خاص فعالیتیندن آشیری بیچیمده قوپاریلماسی‌نین دوغورا بیله‌جه‌یی تهلوکه‌لری وورغولایارکن اؤزگه‌لشمه آنلاییشیندان سؤز آچیر. هئگئلین اؤزگه‌لشمه آنلاییشینی فوئرباخ دینه قارشی تنقیدی ایله آچیقلاییر. اونون فیکرینجه، تانری آنلاییشی‌نین انسانین اؤز ماهیتی آنلاییشیندان باشقا آیریجا هئچ بیر معناسی یوخدور. دین انسانین اؤزونه یادلاشماسی، انسانین اؤز-اؤزوندن قوپماسی‌دیر. فوئرباخین دینی یادلاشما تنقیدی همچینین دینین دوغوردوغو اخلاقی و سوسیال پروبلئملری ایضاح ائتمه‌یی ده هدفله‌ییر.
مارکس بیر آددیم داها ایره‌‌لی گئده‌رک کاپیتالیست توپلوم شرایطینده ایشچینین دیگر ایشچیلرله، اؤز اَمه‌یینین محصولو ایله، همچینین اؤزونون ایچ معناسی ایله معنالی بیر مناسبت قورا بیلمه‌مه‌سینی اؤزگه‌لشمه تئرمینی ایله ایضاح ائدیر. مارکس مدرن کاپیتالیزمده گؤردویو فورمادا انسانین سوسیال ماهیتینی پراکتیک یادلاشمانین ایفاده‌سی کیمی تصویر ائتمه‌یه گیریشیر. او، دؤرد نوع اؤزگه‌لشمه معین‌لشدیریر:
۱. ایشچینین اؤز اَمه‌یینه یادلاشماسی
۲. امک فعالیتینه یادلاشماسی
۳. انسان ماهیتینه (انسانی ماهیته) یادلاشماسی
۴. دیگر انسانلارا یادلاشماسی
هئگئل کیمی مارکس دا یادلاشمانی انکشاف پروسئسی‌نین بیر مرحله‌سی حساب ائدیر. آنجاق مارکس هم هئگئلدن، هم ده فوئرباخ و برونو باوئرین اؤنجولویونو ائتدیی «گنج هئگئل‌چیلرین (هگلیان جوان)» یادلاشما نظری آنلاییشلاریندان اؤنملی درجه‌ده فرق‌لنیر. مارکسا گؤره، هئگئل اؤزگه‌لشمه‌نین ماهیتینی معین تیپ شعورون مرکزینه یئرلشدیره‌رک دوشونجه‌لرین دَییشمه‌سی نتیجه‌سینده سوسیال دونیانین دَییشه‌جه‌یینی ادعا ائدیر. حال‌بوکی مارکس اوچون اؤزگه‌لشمه، سوسیال دونیانین سببی یوخ، نتیجه‌سی‌دیر. اساس مسئله اوّلجه بو یادلاشمیش دونیانی دَییشدیرمکدیر.
اصلینده، بیر-بیرلری ایله اویغون و یئرینده اولان شئیلرین بیر-بیریندن آیریلماسی، قوپماسی، داغیلماسی ایله خاراکتئریزه اولونان هر جور سوسیال و یا پسیخولوژی پوزونتو اؤزگه‌لشمه آدلانیر و ۲۰.جی عصر توپلوم نظریه‌لرینین و تنقیدی دوشونجه‌سینین اساس آنلاییشلاریندان بیری‌دیر. قارشیلیقلی تأثیره و آنلاشمایا امکان وئریلمه‌ین محیطلرده انسانلار بیر-بیرینه یادلاشیر؛ سیاسی مرکزلردن قوپاریلان و یا اونلار قارشیسیندا گوجسوز بوراخیلان وطنداشلار ایسه سیاسی اؤزگه لشمه‌یه معروض قالیرلار.
اویغونلاشدیردی: همت شهبازی
#فلسفه‌سؤزلویو
قایناق:
Felsefe Sözlüğü- A.Baki Güçlü; Erkan Uzun; Serkan Uzun; Ü.Hüsrev Yoksal-Bilim ve Sanat Yayınları
☘️
https://t.me/dusharge1
Post #163
304
- 👍 6
- 🔥 1
- 👏 1