🪑
داستایوفسکی‌نین «قومارباز» اثری

فئودور داستایوفسکی‌نین «قومارباز» اثری یالنیز بیر ادبی متن دئییل، هم ده اونون شخصی حیات تجروبه‌لرینین و اجتماعی گؤروشلرینین ادبی گؤرونتوسودور. بورادا بیر نئچه اساس فیکیر دقّت چکیر:
داستایوفسکی‌ آلمانیایا تئز-تئز گئدیردی. اورانی سئودییی اوچون گئتمیردی. چونکی او، یالنیز روسیانی و روس خالقینی سئویردی. آشیری روس‌پرست ایدی. او، آلمانیایا یالنیز قومار اویناماق و بورجلارینی اؤد‌ه‌مک اوچون گئدیردی. قومار دوشکونو ایدی. اوینادیغی بو قوماردا، بوتون وار-یوخونو اودوزوردو. روسیایا قاییتماغا دا پول تاپمیردی. کیتابلارینی چاپ ائد‌ن ناشیریندن یاردیم ایسته‌ییر. ناشیری ده یاردیم قارشیلیغیندا اوندان «قومارباز» حاققیندا اثر یازماسینی طلب ائدیر. دئمه‌لی، اورتادا پول وارسا، اثر ده یارانا بیلر.

«قومارباز» اثری ۲۵ گون ایچینده داستایوفسکی‌نین یاشادیغی بو سیخینتیدان دوغدو. او، اثری یازماقلا هم بورجلارینی، هم ده یارادیجیلیق احتیاجینی اؤد‌ه‌مه‌یه چالیشمیشدیر. «قومارباز» یالنیز بدیعی بیر اثر دئییل، هم ده یاشاییش و مادی محیطین بیر محصولودور.

داستایوفسکی‌ آلمانیانین ویسبادئن (بادئن-بادئن) شهرینده قومار اویناییردی. اثرده ایسه خیالی بیر شهر یارادیر: رولئتئنبورگ. شهر تصویری، مالیه و سوسیال بوشلوق، انسانین دوشکون وضعیتی ایله ایلگیلی‌دیر. اونون تصویری واسطه‌سی ایله داستایوفسکی انسان طبیعتی‌نین قارانلیق طرفینی و قومارین سوسیال نتیجه‌لرینی دراماتیک شکیلده گؤستریر.

بیر زامانلار قومار نتیجه‌سینده ویسبادئن شهرینده سینیخیب چؤکن داستایوفسکی، بوگون اونون هیکلی بو شهرین مختلیف نقطه‌لرینده قویولموش. سیزجه، بو هیکل مغرور یازیچی هیکلی‌دیرمی؟ آلمانلی‌لار بورادا دا اینجه‌لیک سرگیله‌یه‌رک دَجل‌لیک ائتمیشلر. بو هیکل سینیخمیش، یوخسول، میسکین و چؤکموش بیر قوماربازین هیکلینه بنزه‌ییر. نامردلر اونون قومار اوینادیغی سالونو دا اونوتمامیشلار. اورایا دا اونون آدینی وئرمیشلر. ماراقلی اولان بو سالونون بیر کونجوندن آسیلی قویولموش پست قوتوسودور. او زامانلار اودوزانلار، یاردیم ایسته‌مک اوچون اؤز یاخینلارینا مکتوب یازاراق بو قوتولارا آتیردیلار. پست قوتوسو اؤنملی بیر اشیا ایمیش. اصلینده اودوزانلارین سون اومیدی بو پست قوتولاری ایمیش. گؤره‌سن، داستایوفسکی‌ بو قوتویا نئچه دفعه مراجعت ائتمیشدی؟!

✍️همت شهبازی
#یادداشت
🐫🐫
https://t.me/dusharge1