🪑
فلسفه‌نین مکانلاری
قدیم فلسفه تاریخینده «مکان» و «حرکت» ساده‌جه فیزیکی آنلاییشلار دئییل؛ اونلار دوشونجه طرزینین سیمبولونا چئوریلمیشدیر.
افلاطون آتئن (آفینا) یاخینلیغیندا یئرلشن اؤز باغیندا، یعنی آکادئمییادا درس دئییردی. آکادئمیا هم فیزیکی باغ، هم ده ایدئیالارین یئتیشدییی مکان و سیستئم‌لشدیریلدییی نظری مرکز ایدی. باغ طبیعت ایله مدنیتین کسیشدییی یئردیر. دئمه‌لی، فلسفه ده طبیعتین خائوسوندان معنوی-منطیقی نظام یاراتماق جهدی‌دیر.
ایستویکلر(رواقیون)، زئنونچولار «صفالی ایستویا»نین ائیوانیندا شاگیردلرینه درس دئییردی. «ائیوان» یاری‌آچیق مکان‌دیر: نه تام قاپالی‌دیر، نه ده تام آچیق. بو، ایستویک دوشونجه‌نین اؤزونو ده سیمبولیزه ائدیر: انسان داخیلی ثابتلیینی قورویاراق خاریجی عالمله مناسبتده اولور. ایستویک اوچون اساس مسئله خاریجی حادثه‌لر دئییل، اونلارا اولان مناسبت‌دیر.
ائپیکور ایسه، آتئن شهرینده اؤز مکتبینی «باغ» آدلاندیرمیشدی. «گئنیش باغچادا» شاگیردلرینه درس دئدییی اوچون داوامچیلارینا «باغ فیلوسوفلاری» دئییلیردی. ائپیکورچو باغ قاپالی بیر دوستلوق مکانی ایدی. بورادا فلسفه ساکیتلیک و قورخودان آزادلیق اوچون واسطه ایدی. ایستویکلرین اجتماعی ائیوانینا قارشی، ائپیکورون باغی داها شخصی خاراکتئر داشییردی.
ارسطو دایم حرکتده ایکن، تئز-تئز گزه‌رک فلسفی درسلرینی وئریردی. بو سببدن اونون مکتبی «مشّایی =پئریپاتئتیکلر» (گزَ‌نلر) آدلاندیریلیر. حرکت بورادا مئتودولوژی خاراکتئر داشییر: دوشونجه ثابت دئییل، سورجدیر.
سقراط ایسه عمومیتله ثابت مکتب قورمادی؛ هر زامان حرکتده ایدی. او، آفینا کوچه‌لرینده، بازارلاردا، میدانلاردا دانیشیردی. اونون فلسفه‌سی یئریمک و دانیشماق اوزرینده قورولموشدو. افلاطون «ضیافت» اثرینده آتئن شهرینین تمیز کوچه‌لرینین «دانیشیق» اوچون الوئریشلی اولدوغونو یازیر (ص. ۴۸). کوچه، اجتماعی حیاتین آخدیغی مکان‌دیر. فلسفه بورادا گونده‌لیک حیاتین ایچینده دوغولور.
دئمه‌لی، فلسفه حیاتین اؤزوندن آیریلمیش نظری مشغولیت دئییل. او، حرکتله علاقه‌داردیر، دایم آختاریشدادیر، حقیقت آختاریشیندا. دورغون حالدا قالماق، آختاریشدا اولماق مومکون دئییل. دایانماق، دوگمایا چئوریلمک‌دیر؛ فلسفه ایسه سوال وئرمک. سقراطین «بیلیرم کی، هئچ نه بیلمیرم» موقعی ده بو حرکتین باشلانغیجی‌دیر.
فلسفه‌نین ان اوزاق آختاردیغی یئر اؤزونون ایچ دونیاسی‌دیر. ایستویکلرین داخیلی ساکیتلییی، ائپیکورچولارین قورخوسوزلوغو، افلاطونون ایدئیالار عالمی، ارسطونون فورما-مقصد نظریه‌سی، هامیسی انسانین معنوی و ادراکی قورولوشونا یؤنلمیشدیر. بو نمونه‌لر گؤستریر کی، قدیم فلسفه:
مکانلا باغلی‌دیر (باغ، ائیوان، کوچه)؛
حرکتله باغلی‌دیر (گزمک، دیالوق، سورج)؛
آختاریشلا باغلی‌دیر (حقیقته دوغرو داواملی یؤنه‌لیش).
فلسفه دورغون سیستئم دئییل، جانلی دیالوق‌دور. او، هم اجتماعی مکاندا (ایستوا)، هم دوستلوق باغیندا (ائپیکور)، هم آکادئمیک محیطده (آکادئمیا)، هم ده کوچه‌ده (سقراط) باش وئریر.
✍️همت شهبازی
#فلسفه
🚶🚶🚶
https://t.me/dusharge1
Post #240
347
- 👍 4
- ❤ 2
- 👏 2
- 🔥 1