Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы

Русиядә балалар бакчаларыннан алып югары уку йортларына кадәр тарихи агарту концепциясе расланды

Мәгариф министрлыгы биш елга исәпләнгән концепцияне төбәкләргә җибәрде. Документ балалар бакчаларыннан югары уку йортларына кадәр тарихи мәгариф концепциясен колачлый. Бу хакта Русия мәгариф министрлыгының матбугат хезмәте хәбәр итә.

Програм кысаларында белем бирү курслары яңартылудан тыш, 2027 елда махсус мәгълүмати платформа булдыру планлаштырыла.

Концепциянең гамәли өлеше Икенче дөнья сугышына, шулай ук Русиянең Украинадагы баскын сугышында катнашучылар истәлегенә багышланган зур чаралар үткәрүне үз эченә ала.

Белем бирү процессына тематик олимпиадалар, квестлар, тикшеренү проектлары һәм профильле тарихи клублар да кертеләчәк.

Русия мәгариф министры Сергей Кравцов сүзләренчә, концепциядә мәктәп укучыларын мәгълүматны тәнкыйди бәяләү, чыганаклар белән эшләү һәм тарихны фальсификацияләүгә каршы тору күнекмәләренә өйрәтүгә аерым игътибар бирелә.

Концепцияне гамәлгә кертү быелның 1 сентябреннән башланачак.

▪️Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң хакимият мәгариф програмына зур үзгәрешләр кертте. Моны түрәләр "көнбатыш тәэсирен юкка чыгару" дип аңлата, ватанпәрвәрлек арттыру сылтавы белән Русия пропагандасы киң җәелә.

▪️Русия мәктәпләрендә 2022 елның 5 сентябреннән «Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр» дип аталган дәрестән тыш шөгыльләр циклы да үткәрелә, 2023 елның сентябреннән — «Русия — минем офыкларым» һөнәри юнәлеш бирү курсы кертелде, ә «Тормыш иминлеге нигезләре» фәне «Ватанны саклау һәм иминлек нигезләре» форматына үзгәртелде.

@azatliqradiosi

🎶Быел да Казанда узачак "Новая волна" яшь башкаручылар фестивалендә Татарстаннан Игнат Изотов катнашачак

Изотов Питрәч районының Кошчак авылыннан. Җырчыга 27 яшь. Ул Казан консерваториясен тәмамлаган. "Бизнес онлайн" язуынча, Изотовның беренче концерты Казанда 30 майда үтәргә тиеш. Узган ел аңа Карачай Чиркәс республикасының атказанган артист исеме бирелгән.

Узган ел Казанда алты көн дәвамында барган "Новая волна" фестивалендә бер татар җыры да яңгырамады, анда Татарстаннан бер генә җырчы да чыгыш ясамады.
Шул ук вакытта Башкортстаннан Ay Yola төркеме башкорт телендә "Һомай" җырын башкарды.

Конкурсның җитәкчесе Игорь Крутой ул вакытта татар артистлары арасында федераль дәрәҗәдәге йолдызларга җитүчеләр юк диде.

Журналист Альберт Шакиров моңа җавап итеп бушка эшләмәгән мәскәүләр "чамалабрак сөйләшсәләр дә булыр иде" диде.

Быел да фестивальдә татар җырчылары катнашуы турында әйтелми. Чара Казанда 20-26 август көннәрендә узачак.

@azatliqradiosi

"Баймак эше"ндә хөкем ителүчеләргә җәзалар нигә йомшартыла?

Бу хакта 👉 безнең язмада укыгыз. Белгечләр фикерләре – рәсемнәрдә.

#Башкортстан #Баймак
@azatliqradiosi

Башкортстан Украинадагы сугышта үлүчеләрнең гаиләләренә түләүне биш такырга киметте

Башкортстан хакимияте Украинага каршы сугышта һәлак булган хәрбиләрнең гаиләләренә төбәк тарафыннан бирелә торган түләүне биш тапкырга киметте — хәзер ул 100 мең сум тәшкил итә.

Тиешле карар республиканың хокукый мәгълүмат порталында басылып чыкты.

Әлеге түләү 2022 елның апрелендә кертелде һәм ул ике миллион сум иде.

Соңрак аны 1 миллион сумга кадәр киметтеләр, тагын бераздан 500 мең сумга калдырдылар.

Шул ук вакытта республика хакимияте Украинага каршы сугышка контракт төзеп китүчеләргә бирелә торган бер миллион сумлык бер тапкырлык түләүне әлегә киметми. Апрель ахырында Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров бу түләүне 31 майга кадәр озайтты.

Азатлык Радиосының ачык чыганаклардан җыелган саннарына караганда, Украинадагы сугышта 9 741 башкортстанлы һәлак булган.

"Медиазона" һәм Би-би-синың Урыс хезмәте мәгълүматларына караганда, бу күрсәткеч буенча республика бөтен Русиядә дә беренче урында тора.

"Һәр кеше әти-әниле булып бәхетле үсәргә лаек, безгә исә андый бәхет тимәде..."

2020 елда Азатлык Радиосы "Сугыш чоры балалары" проекты ясаган иде.

Флүрә Хурмашина хатын-кыз күңеле белән сугыш чорын искә алучыларның берсе булды. Казанның Яңа татар бистәсендә үскән Флүрә апа әтисен хәтерләми. Сугышка киткән килеш ул кире әйләнеп кайтмый. Ятимлек ачысын нык татый Флүрә апа. Шуңа да ул солдат киеменнән күргән һәрбер ир кешене дусларына, урамдагы бала-чага алдында ким-хур булмас өчен, "Бу – минем әти" дип таныштыра. "Әтием булган булса, әлләкем булыр идем!" дип искә ала күз яшьләре белән.

"Сугыш минем буынны мәрхәмәтлеккә өйрәтте, нинди генә авырлык булмасын, кеше булып калырга кирәклеген аңладык. Әмма бүген сугышны фаҗига дип түгел, ә күкрәк кагып каһарманлыкка тиңләп кабул итү гадәте таралды. Җиңү көне җитә башласа, "Можем повторить!" дигән язулар чыга. Моны сугышның ни икәнен аңламаган кешеләр әйтә. Һәр кеше әти-әниле булып бәхетле үсәргә лаек, безгә исә андый бәхет тимәде...", диде ул.

Мәкаләсе монда.

"Баймак эше" нигезендә уннан артык кеше колонияләрдән чыгарылды.

Алар тулысынча азат ителде дип булмый. Кемдер мәҗбүри эшләрдә, кемнеңдер ирекләре башка төрле чикләнгән.

Ләкин моңа да шат алар.

Бу җиңүме, сәяси карармы?

"Баймак эше" нигезендә хөкем ителгәннәр колонияләрдән Башкортстанга кайта башлады. "Бу – җиңүгә зур адым"

Башкортстанның Баймак шәһәрендә булган "массакүләм тәртипсезлекләрдә катнашу" эше өчен хөкем ителгән кимендә 11 кешегә соңгы айда иректән мәхрүм итү җәзасы йомшагракка алыштырылган. Кемнедер мәҗбүри эшләргә җибәргәннәр, кемгәдер төрмә белән белән бәйле булмаган чикләү чаралары калдырып, иреккә җибәргәннәр.

"Idel.Реалии" өйрәнгән мәхкәмә сайтларындагы эш карточкаларына караганда, Баймактагы вакыйгаларда гаепләнеп хөкем ителгәннәргә җәзаны йомшарту процессы әле 2025 елның көзендә үк башланган.

"Сәяси тоткыннарга ярдәм.Мемориал" хокук яклау проекты җитәкчесе Сергей Давидис өстән төшерелгән "сәяси карар" дип саный.

Шул ук вакытта, "бу кешеләрне шартлы рәвештә вакытыннан алда азат итмәүләре очраклы түгел", ди ул.

— Алар хакимиятнең "кармагында" кала. Җәза саклана, бары тик йомшаграк формага гына алыштырыла — һәм бу инде күпсанлы, асылда гаепсез кешеләрнең иректән мәхрүм ителүе китереп чыгарган кебек көчле эмоциональ реакцияне тудырмый, — диде әңгәмәдәш.

"Баймак эше" нигезендә 80ләп кеше тоткарланды. Күпләренә хөкем карарлары чыкты. Әлеге вакытта "оештыручылар" дип танылган 10 кешенең мәхкәмәләре бара.

Кемнәр азат ителгәнен 👉 безнең мәкаләдә укыгыз.

Русия көньягындагы 13 һава аланы 12 майга кадәр эшләмәячәк

Росавиация Русиянең көньягындагы һава аланнарында очышларны 12 майга кадәр туктатып тору турында рәсми белдерү чыгарды. Шул ук вакытта әмма бу мөддәтнең кыскартылуы да мөмкин булуын әйтте.

Чикләүләр 13 һава аланына кагыла: Сочи, Краснодар, Геленджик, Минераль Сулар шәһәрләре, Волгоград, Әстерхан, Грозный, Мәхачкала, Владикавказ, Ставрополь, Нальчик, Элиста һәм Магас. Очышларны туктатып тору карары Дондагы Ростов төбәк үзәгенә Украина дроннары һөҗүменнән соң килгән зыянны бәяләү һәм һава хәрәкәте белән идарә итү системнарын торгызу кирәклеге белән аңлатылган.

Бүген Украина дроннары «Русия көньягы аэронавигациясе» филиалының идарә бинасына һөҗүм итте. Бу хәл Русиянең көньягында һава хәрәкәте белән идарә итүне тәэмин иткән Дондагы Ростов төбәк үзәге эшенә тәэсир иткән.

Лаешта Украинага каршы сугышучыларга мемориал ачылды. Анда районнан үлгән 195 исем бар

Бу – Татарстанда Украина сугышында катнашучыларга багышланган беренче зур мемориаль һәйкәл, дип яза Бизнес-Онлайн. Моңа кадәр республикада күбрәк кечерәк мемориаль формалар гына ачылган иде.

Һәйкәл "Сокровенное" хәйрия фонды акчаларына төзелгән диелә. Гомум эшләр бәясе – 4,17 миллион сум.

Мемориалда сугышта Лаеш районыннан үлгән 195 кеше исеме язылган. Азатлык Радиосының Сугышта үлүчеләр хисабында Лаеш районыннан 133 һәлак булган сугышчы турында билгеле. Бу Азатлык күп тапкыр язган тезисны дәлилли: чынлыкта үлемнәр саны күпкә күбрәк.

Азатлык сугышта үлүчеләр исемлеген ачык чыганаклардан: рәсми хәбәрләрдән, социаль челтәрләрдән, некрологлардан, башка хәбәрләрдән туплый. Хакимият сугышта үлүчеләр санын әйтми.

Шул ук вакытта, Лаеш һәйкәлендә районнан барлык үлүчеләр исемнәре язылган дип тә хәбәр ителми. Димәк, бу сан да зуррак булырга мөмкин. Яңа исемнәр өчен ике рәт урын да калдырылган.

Тулырак 👉 монда укыгыз.

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 8 май, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Төн уртасында Русия ягы игълан иткән вакытлыча утны туктату гамәлгә керде. Шулай да һава һөҗүмнәре дәвам итә. Русия саклану министрлыгы мәгълүматына караганда, төнлә 264 дрон бәреп төшерелгән. Үз чиратында Владимир Зеленский Русия 850дән артык дрон җибәрүе һәм фронт сызыгында 140 ачу очрагы булуын хәбәр итте.

🔸Татарстан күгендә дә дрон бәреп төшерелүе турында әйтелде. Әлеге вакытта һава аланнары эшли, дрон һөҗүме куркынычы гамәлдән чыгарылды.

🔸Әрмәнстан премьер-министры Никол Пашинян хөкүмәт брифингында Ереванның «Украина мәсьәләсендә» Русиянең беректәше булмавын әйткән, дип хәбәр итә «Арменпресс». Сәясәтче шулай ук Әрмәнстанның «принципиаль позициясе» элекке Совет берлеге илләренең бербөтенлеген тануны беркеткән Алматы декларациясенә нигезләнүен өстәгән.

🔸Грузия мәхкәмәсе опера җырчысы Паата Бурчуладзене узган ел октябрендә полиция белән бәрелешләргә китергән протестлар турында җинаять эше нигезендә җиде елга ирегеннән мәхрүм иткән. Бурчуладзе белән бергә тагын сигез кеше биш елдан җиде елга кадәр хөкем ителгән, тагын бер кешегә читтән торып хөкем карары чыгарылган.

Башкортстанның Яңавыл шәһәрендә бюджет кытлыгы аркасында урам утларының бер өлеше яктыртылмаячак

Яңавыл район хакимияте белдерүенчә, бу чара шәһәр бюджеты керемнәренең җитәрлек күләмдә тупланмавы белән бәйле.

Утларның кеше аз йөри торган урамнарда яктыртылмаячагы әйтелгән. Мәктәпләр, хастаханәләр һәм балалар бакчалары кебек социаль биналар янында утлар булачак дип ышандыралар.

— Без вәзгыятьне тотрыклыландыру һәм урам яктыртуын торгызу өчен мөмкин булганның барысын да эшлибез, — диелә хакимият хәбәрендә.

▪️Шул ук вакытта Башкортстан җитәкчелеге Русиянең Украинадан басып алган шәһәрләрен төзекләндерү өчен акчаны гел таба. Башкортстан фетнәчел Луһански "халык республикасы"ның Хрустальный (Красный луч) шәһәренә даими ярдәм итеп килә.

▪️Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров быелгы юлламасында Красный Луч шәһәрендә өч ел эчендә якынча 5 млрд сумга 238 торак йорт, социаль һәм инфраструктур объектлар торгызылуы турында әйтте. Быел 157 объект төзекләндерәләчәк. Башкортстан акчасына анда мәктәп тә салынды.

▪️Быел Башкортстан казнасы 22,5 миллиард сум дефицит белән кабул ителде.

@azatliqradiosi

Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин Русия президенты Владимир Путинга күп фатирлы йортларда гыйбадәт кылуны чикләү турындагы канун өлгесенә каршы мөрәҗәгать юллаган

Бу хакта Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәсми сәхифәсе хәбәр итә.

Хатта Равил Гайнетдин «Вөҗдан иреге һәм дини берләшмәләр» турындагы Федераль канунның 16 һәм 24 маддаләренә һәм "Русия торак кодексының 17 маддәсенә үзгәрешләр кертү турындагы» федераль канун өлгесенә бәйле Русия мөселманнары диния идарәсенең фикерен җиткерә.

Әлеге канун өлгесе күп фатирлы йортларның торак булмаган биналарында һәм шул йортларга якын урнашкан янкормаларда дини чараларны үткәрүне тыя.

Шулай ук фатирда анда теркәлеп яшәүче генә гыйбадәт кыла алачак, әгәр ул үзендә кунакта булган туганнары яки дуслары белән бергә намаз укыса, канун бозучы булачак. Шулай ук канун өлгесе бу биналарда миссионерлык, ягъни дәгъват эшчәнлеген тыя — җәмәгать догасы вакытында фатирдагыларның берәрсе башка дин әһеле була калса, бу алым аңа дәгъват кылу дип саналачак.

Русия мөселманнары диния нәзарәте башлыгы сүзләренчә, канун өлгесен кабул итү ватандашларның Конституция нигезендә бирелгән хокукын - дин тоту иреген бозуга китерәчәк, ә Русиянең күп кенә төбәкләреннән канун өлгесенә бәйле имамнар һәм дини берләшмәләрдән борчулы мөрәҗәгатьләр килә.

Гайнетдин мөселманнардагы гыйбадәтнең һәм дини йолаларның җәмәгать белән уздырылуын һәм анда киң даирә якыннар катнашуы турында яза.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Tiktok «Алабуга Политех» аккаунтын томалаган

Tiktok Русиянең Украинадагы баскын сугышы өчен Shahed дроннары җитештерүче ширкәт каршындагы “Алабуга Политех” көллиятенең рәсми аккаунтын томалаган. Шулай ук әлеге көллияттә дронар җитештерүне рекламлаган башка авторларның видеолары да бетерелгән. The Insider язуынча, барлыгы ким дигәндә 122 роликның юк ителүе билгеле, әмма санау әле дәвам итә.

Бетерелгәннәр арасында 11,9 миллион язылучысы булган Ян Шәймөхәммәтов (ynchq, Янчик) та бар. Ул “Алабуга” рекламы белән бәйле кимендә өч видео чыгарган булган.

Элегрәк Twitch "Алабуга Политех" оештырган Counter-Strike 2 чемпионатын трансляцияләгән стримерларның аккаунтларын томалаган иде.

▪️Русиянең Украинага каршы баскын сугышы башланганнан соң, Татарстандагы "Алабуга" махсус икътисади зонасында Иранның Shahed дроннарын (Русиядә "Герань-2" дип атала) җитештерү башланды. "Алабуга Политех" студентлары да бу дроннарны җыюга җәлеп ителә диелде.

@azatliqradiosi

Хакимиятләр Новосибирскида тилчә таралуын раслады

Тилчә март башында Новосибирски өлкәсендәге фермер Светлана Панина сыерларының берсендә табылган. Ләкин аның маллары 12 мартта, имеш, пастереллёз йоктыру сәбәпле юк ителгән, дип яза «7х7» басмасы һәм SibPublicFaces Telegram-каналы.

Панина хуҗалыгында 150 сарык, 40 сыер, җиде кәҗә, өч дөя һәм ике дуңгыз баласы булган. Алар да үтерелгән.

Тикшеренү нәтиҗәләре язылган документны 3 мартта Новосибирски өлкә ветеринария-санитария тәэминаты үзәге әзерләгән. Аны Новосибирски өлкәсе ветеринария идарәсе тәкъдим иткән. Әлеге идарә мәхкәмә аша фермердан хуҗалык җирлеген дезинфекцияләү өчен чистартуны таләп иткән.

Шул ук вакытта фермер сыерларына пастереллёз һәм котыру чиренә анализ ясалганмы-юкмы икәнлеге әйтелми.

▪️Русиядә малларны күпләп юк итү турында хәбәрләр февраль башында ук килә башлады. Фермерлардан малларны Новосибирски һәм Омски өлкәләрендә күпләп тартып алдылар. Аналитиклар исәпләвенчә, 2026 елның февраль-март айларында 90 меңгә кадәр баш терлек юк ителгән булырга мөмкин.

▪️Новосибирски өлкәсе авыл хуҗалыгы министрлыгы төбәктә, имеш, пастереллёз һәм котыру чире таралуы турында белдергән иде. Малларны үтергән вакытта түрәләр фермерларга да шул ук сүзләрне әйткән.

▪️Бәйсез экспертлар хакимиятләр тилчә авыруы таралуын яшерергә тырышкан булырга мөмкин дип фаразлый.