ترنویسا

🔵بررسی سندی از عاملیت جمال‌زاده در انتخاب و ارزیابی مترجمان
برشی از ویدیوی بیست و دوم«حافظه‌ی تاریخی شهر، خلسه‌ی تاریخی آکادمی؟»(بخش دوم)
🔗نسخه کامل ویدئو از لینک زیر:
https://youtu.be/DyjYQv70iKk?si=h5qFeetsU1qRWMTV
#تاریخ
#ترجمه
#نقد
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
@Tarnevisa

📌📚 ويدئوی بیست و دوم ترنویسا «حافظه‌ی تاریخی شهر، خلسه‌ی تاریخی آکادمی: بررسی یک مقاله (بخش دوم)» منتشر شد.

قادری سهی در این ویدئو، با پرداختن به چرایی واکنش خود به یک نقد، به آسیب‌شناسی تعصب در فضای روشنفکری و آکادمیک، به‌ویژه در علوم انسانی، می‌پردازد و طرح مباحث فرعی و غیرمرتبط با مسئلۀ اصلی را صورتی از «خشونت نمادین» می‌داند. او با بازخوانی مکاتبات و شواهد تاریخی، از جمله پاسخ جمال‌زاده به درخواست یارشاطر برای ترجمۀ برخی آثار ادبی، نشان می‌دهد که انتخاب متن و مترجم را نمی‌توان به اراده و تصمیم یک فرد فروکاست، بلکه باید آن را در شبکۀ مناسبات میان کنشگران و نهادهای یک میدان تاریخی فهمید. در ادامه، با بررسی برخی منابع و استنادهای مقالۀ مورد نظر و بحث نویسندۀ آن پیرامون جایگاه سیدحسن تقی‌زاده و تاثیر او بر جمال‌زاده، بر ضرورت توجه به تاریخیت مواضع کنشگران تأکید می‌کند. از این منظر، نسبت‌دادن برچسب‌هایی چون «محافظه‌کار» بدون توجه به تحول یک کنشگر در گذر زمان، بیش از آنکه تحلیل تاریخی باشد، حاصل سنت غالب در زندگی‌نامه‌نویسی و داوری‌های یک‌سویه است.
نسخه کامل ویدئو از لینک زیر👇
https://youtu.be/DyjYQv70iKk?si=h5qFeetsU1qRWMTV
#تاریخ
#ترجمه
#نقد
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
@Tarnevisa

🌍به مناسبت روز جهانی ترجمه (4)
بخشی از کتاب «پس از برج بابل» اثر جورج اشتاینر، ترجمه بهزاد قادری سهی

بااین‌همه، تنها در دورۀ اخیر است که مترجم ــ در هیات کسانی مانند کنستانس گارنت، سی. کی. اسکات مونکریف یا آرتور ویلی ــ از پس‌زمینۀ حمالی یا بندگی توام با گمنامی سر برآورده است. و حتی اینجا نیز به چشم‌آمدن مترجم غالباً در چارچوب نشانه رَوی به او است: نقش او در ارائۀ آثار داستایفسکی یا پروست برای ما برجسته می‌شود، زیرا حس می‌کنیم این آثار نیازمند بازترجمه اند.
اگر کمی درنگ کنیم و به این موضوع فکر کنیم، روشن می‌شود که تاریخ اندیشه، تاریخ انواع ادبی و واقعیت‌های شکل‌دهندۀ یک سنت ادبی یا فلسفی، همگی از فرایند ترجمه جدایی‌ناپذیرند. بااین‌حال، تنها در چند دهۀ اخیر است که توجهی جدی و دقیق به تاریخ و معرفت‌شناسی انتقال معنا معطوف شده است؛ چیزی که در اصطلاح فنی می‌توان آن را «هرمنوتیک درزمانی» (('diachronic hermeneutic' نامید.
پستهای پیشین «روز ترجمه»
بخش اول
https://t.me/Tarnevisa/197
بخش دوم
https://t.me/Tarnevisa/198
بخش سوم
https://t.me/Tarnevisa/199
#ترجمه
#جورج_اشتاینر
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
@Tarnevisa

🌍به مناسبت روز جهانی ترجمه (3)
بخشی از کتاب «پس از برج بابل» اثر جورج اشتاینر، ترجمه بهزاد قادری سهی

ما از تأثیر عظیم رمان ورتر [گوته] سخن می‌گوییم، و از اینکه رمان‌های تاریخی وِیورلی اثر والتر اسکات چگونه درک اروپاییان دربارۀ گذشته را بازآفرینی کردند. اما از کسانی که گوته و اسکات را ترجمه کردند، چه چیزی به یاد داریم؛ [همان] کسانی که در واقع کنشگران مسئول این تأثیر بودند؟
تاریخ‌نگاری‌های رمان و جامعه از تأثیر جیمز فنیمور کوپر [رمان‌نویس قرن نوزده آمریکا] و چارلز دیکنز بر اروپا سخن می‌گویند. اما نام اوگوست-ژان-باپتیست دو فوکومپره را نمی‌آورند؛ همان کسی که این تأثیر از طریق ترجمه‌های او تحقق یافت. اینکه بایرون‌گرایی، به‌ویژه در فرانسه، روسیه و حوزۀ مدیترانه، عمدتاً پیامد ترجمه‌های آمِده پی‌شو [مترجم، پزشک، نویسنده و روزنامه‌نگار فرانسوی قرن نوزده] بوده است، همچنان چیزی جز دانشی حاشیه‌ای و فضل‌فروشانه تلقی نمی‌شود.
پستهای پیشین «روز ترجمه»
بخش اول:
https://t.me/Tarnevisa/197
بخش دوم:
https://t.me/Tarnevisa/198
#ترجمه
#جورج_اشتاینر
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
@Tarnevisa

🌍به مناسبت روز جهانی ترجمه (2)
بخشی از کتاب «پس از برج بابل» اثر جورج اشتاینر، ترجمه بهزاد قادری سهی

جان فلوریو مترجم ایتالیایی‌تبار در سال ۱۶۰۳ نخستین ترجمۀ کامل آثار مونتنی (Essais) را به انگلیسی منتشر کرد. ترجمۀ او نه تنها به زبان انگلیسی غنای بیشتری بخشید، بلکه منبع الهام مستقیم برای شکسپیر شد؛ بسیاری از مضامین و عبارات مونتنی از طریق فلوریو وارد نمایشنامه‌های شکسپیر، از جمله هملت و توفان شدند. توماس نورت در سال 1579 کتاب زندگی اشراف یونانی و رُمی‌ اثر پلوتارک را به انگلیسی ترجمه کرد. این ترجمه منبع اصلی شکسپیر برای نمایشنامه‌های تاریخی از جمله جولیوس سزار، انتونی و کلئوپاترا، و کوریولانوس، بود. اگر شکسپیر سر سفرۀ مونتنی و پلوتارک ننشسته بود، بعید است که این دو مترجم، جان فلوریو یا توماس نورث ــ دست‌کم در منظر پژوهشگران و شاعران ــ همین جایگاه نیم‌بند و محدود فعلی را نیز در ادبیات انگلیس می‌داشتند. نسخۀ ترجمۀ چَپمن از هومر، در غزل کیتس [با نام «نخستین بار که هومر چپمن را خواندم»] با آن رنگ‌وبوی نسبتاً کاذبش است که نام چپمن را زنده نگهداشته. چه کسی می‌تواند مترجمان اصلی یا آغازین بیکن، دکارت، لاک، کانت، روسو یا مارکس را نام ببرد؟ چه کسی ماکیاولی یا نیچه را برای کسانی که ایتالیایی یا آلمانی نمی‌دانستند، دست‌یافتنی کرد؟ در هر یک از این موارد، لحظۀ ترجمه همان لحظۀ شکل‌گیری معنای تعیین‌کننده است: لحظۀ گذار از نیرویی بومی به نیرویی عام [و فرامرزی].
پستهای پیشین «روز ترجمه»
بخش اول:
https://t.me/Tarnevisa/197
#ترجمه
#جورج_اشتاینر
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
@Tarnevisa

🌍به مناسبت روز جهانی ترجمه (1)
بخشی از کتاب «پس از برج بابل» اثر جورج اشتاینر، ترجمه بهزاد قادری سهی

هیچ رساله‌ای دربارۀ ترجمه نیست که از حیث صورت‌بندی معنایی یا تأثیرگذاری [بر مخاطب در طول تاریخ] با فن شعر ارسطو یا رسالۀ لانجاینوس دربارۀ امر والا قابل مقایسه باشد. صرفاً همین اواخر، یعنی با تأسیس فدراسیون بین‌المللی مترجمان در پاریس در سال ۱۹۵۳، است که مترجمان هویت حرفه‌ای خود را به‌تمامی تثبیت کرده‌اند و مدعی شأن صنفی و جهانی خود شده‌اند. تا پیش از آن، والری لاربو [رمان‌نویس، شاعر، پژوهشگر و منتقد ادبی فرانسوی که مترجم را یک passeur می‌دانست، یعنی کسی که نه‌فقط «متن»، بلکه نویسنده، ادبیات و حتی یک حوزۀ فرهنگی را از مرزی به فرهنگ دیگر منتقل می‌کند]، مترجم را به گدایی نشسته جلوی در کلیسا تشبیه می‌کرد؛ تشبیهی که تا اندازۀ زیادی دقیق بود. او می گفت، «مترجم گمنام و ناشناخته‌مانده؛ آن دورها [خیلی دور] نشسته؛ و، به‌اصطلاح، زندگی‌اش جز از راه صدقه تأمین نمی‌شود». حتی امروز نیز پاداش مالی ترجمه، در قیاس با دشواری و اهمیت کارش، اغلب به‌طرزی مضحک ناچیز است.

#ترجمه
#جورج_اشتاینر
#بهزاد_قادری
@Tarnevisa

📚در قفسهٔ ترنویسا | پای صحبت نویسندهٔ «مرگ تراژدی» (9)

اشتاینر از نویسندگانی می‌گوید که با آثارشان زیسته و حیات فکری‌اش
با آنها گره خورده است (بخش اول)

🔗 پستهای پیشین «مرگ تراژدی»
قسمت اول
https://t.me/Tarnevisa/166
قسمت  دوم
https://t.me/Tarnevisa/170
قسمت سوم
https://t.me/Tarnevisa/180
قسمت چهارم
https://t.me/Tarnevisa/181
قسمت پنجم
https://t.me/Tarnevisa/183
قسمت ششم
https://t.me/Tarnevisa/184
قسمت هفتم
https://t.me/Tarnevisa/187
قسمت هشتم
https://t.me/Tarnevisa/188

#جورج_اشتاینر
#مرگ_تراژدی
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
✅@Tarnevisa

📌📚 ويدئوی بیست و یکم ترنویسا «حافظه‌ی تاریخی شهر، خلسه‌ی تاریخی آکادمی: بررسی یک مقاله (بخش اول)» منتشر شد.

در این گفتار، بهزاد قادری سهی با بازگشت به مقالۀ «مرثیه‌ای بر شکست دموکراسی در ایران: مطالعۀ جامعه‌شناختی ترجمۀ جمال‌زاده از دشمن مردم ایبسن»، و پاره ای شواهد و نمونه های تاریخی غالب در دهۀ سی شمسی، مختصات میدان ادبی ایران در این دوره و مناسبات میان قدرت سیاسی، نهادهای فرهنگی و کنشگران ادبی را بازخوانی می‌کند.
او نخست با ارجاع به تعبیر بوردیو از دولت به‌ منزلۀ «کودتای نمادین»، به فضای پس از کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ و نقش نهادهایی چون مؤسسۀ انتشارات فرانکلین و بنگاه ترجمه و نشر کتاب در میدان تولید فرهنگی می‌پردازد. در این راستا، وی، از یک سو، با استناد به اسناد مؤسسۀ فرانکلین، سازوکارهای سامان‌دهی چاپ و نشر و گردش آثار را بررسی می‌کند؛ و در سوی دیگر میدان، از موضع انتقادی جلال آل‌احمد، بعنوان نمونه‌ای از کنشگران منتقد در آن دهه، و مواجهۀ او با این «مهندسی اندیشه» سخن می‌گوید.
از این منظر، بحث این ویدئو فراتر از پاسخ به یک نقد است؛ زیرا پرسشی بنیادی‌تر مطرح می‌شود: در میدان ادبی پس از کودتای ۲۸ مرداد، چگونه قدرت سیاسی غالب، برخی نهادهای نشر، روشنفکران و مترجمان در کشاکش در میدان تولید و/یا بازتولید معنا و مشروعیت فرهنگی جدل و نقش‌آفرینی می‌کنند؟
نسخه کامل ویدئو از لینک زیر👇
https://youtu.be/jTeR_llymlc
#تاریخ
#ترجمه
#نقد
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
✅@Tarnevisa

📚در قفسه ترنویسا
تراژدی؛ صورت دراماتیک برخاسته از تجربه‌ی زیسته‌ی یک قوم یا داستان زوال یک 'قهرمان' (7)

واژۀ «تراژدی» در سال‌‌های پایانی قرن چهاردهم میلادی وارد زبان انگلیسی شد. چوسر در «پیش‌درآمد افسانۀ صومعه‌نشین» در کتاب افسانه‌های کانتربری آن را اینطور تعریف می­کند:

تراژدی روایت قصۀ خاصی است،
که از کتب باستان به یاد مانده باشد،
دربارۀ آن کس که در اوج نیک‌بختی است،
اما از آن اوج فرو افتد،
کارش به تیره‌روزی بکشد، و با بدبختی پایان یابد.

در اینجا اشاره‌ای به صورتِ دراماتیک نمی‌شود. تراژدی روایتی است که زندگی کسی از روزگار باستان یا آدم مهمی را که از نیک‌بختی به زوال می‌گراید بازگو می­کند و پایانش هولناک است. این تعبیر به تعاریف قرون وسطی می‌آید. دانته در نامه‌اش به کانا گرانده می‌گوید تراژدی و کمدی دقیقاً در دو سوی مخالف حرکت می‌کنند. از آنجا که کردار اثر ادبی ماهیتاً روح را نشان می‌دهد که از عالم ارواح به سوی نور و از شکِ ترس‌آور به سوی شادی و یقینِ رحمت عروج می‌کند، دانته شعرش را «کمدیا» نامید. حرکت تراژدی فرو غلتیدن مدام از نیک‌بختی به رنج و آشوب است: Exitu est foetida et horribilis [پایان آن با زوال همراه است و بس ترسناک]. در سخن دانته و همین طور در سخن چوسر، این استنتاج منطقی را نمی­بینیم که تعریف آن‌ها از واژۀ تراژدی با نمایش پیوند خاصی داشته باشد. کج‌فهمی قطعه‌ای در آثار لیوی سبب شد که مفسران قرون وسطی گمان کنند که یک راوی، احتمالاً خود شاعر،  نمایشنامه‌های سنکا و ترنس را می­خوانده­است. عملاً فضلای ایتالیایی پیشاپیش و بین سال‌های 1315 تا حوالی سال 1387 میلادی دو نمایشنامه به تقلید از سنکا نوشتند، اما هیچ‌ یک از این‌ها را برای اجرا ننوشته بودند. بدین‌ ترتیب، مفهوم تراژیک از مفهوم تئاتری آن دور ماند.

منبع: جورج اشتاینر، مرگ تراژدی، ترجمۀ بهزاد قادری سهی، نشر بیدگل، 1400، ص. 21-22.

 📌این بخش در ترجمۀ اصلی با شش پانوشت مترجم همراه است که در بازنشر حاضر، بنا به اقتضائات، حذف شده‌است.
🔗 پستهای پیشین «مرگ تراژدی»
قسمت اول
https://t.me/Tarnevisa/166
قسمت  دوم
https://t.me/Tarnevisa/170
قسمت سوم
https://t.me/Tarnevisa/180
قسمت چهارم
https://t.me/Tarnevisa/181
قسمت پنجم
https://t.me/Tarnevisa/183
قسمت ششم
https://t.me/Tarnevisa/184

#مرگ_تراژدی
#جورج_اشتاینر
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
✅@Tarnevisa

🔵همنوایی جدلی در نقد
برشی دیگر از ویدئوی بیستم، «نقد یا نفی؟ پیش درآمدی بر سه ویدئوی پایانی (سری نخست)»

نسخه کامل ویدئو از لینک زیر👇
https://youtu.be/DbFMnjlmOSQ?si=6ViYtrCAF59g3PE5
#نقد
#ترنویسا
#بهزاد_قادری
✅@Tarnevisa

📚در قفسه ترنویسا

تراژدی: پهنۀ جستجوی انسان برای عدالت در برابر ضرورت کور (6)

تراژدی با مفهومی که یهودیان از دنیا در ذهن دارند سر و کاری ندارد. از فصل ایوب [تورات] همیشه به‌عنوان نمونۀ دیدگاهی تراژیک یاد می‌کنند. اما این افسانۀ حزن‌انگیز در حاشیۀ بعید یهودیت قرار دارد و حتی در این بخش تورات دستی سنّت‌مدار، درست به‌عکس جوهر تراژدی، بر عدالت‌خواهی صحه می‌گذارد:

«و خداوند آخر ایوب را بیشتر از اول او مبارک فرمود، چنان‌که او را چهارده هزار گوسفند و شش هزار شتر و هزار جفت گاو و هزار الاغ ماده بود.» (۱)

خداوند همۀ بلایایی را که بر سر بنده‌اش آمده به خیر و برکت تبدیل می‌کند؛ او رنجی را که ایوب به جان خریده جبران می‌کند. جایی هم که سخن از جبران خسارت برود، عدالت جاری است، نه تراژدی. در سنّت عبری، این نیاز به عدالت مایۀ فخر، اما باری گران است. خدای عبری عادل است، حتی زمانی که به خشم آید. غالباً موازنۀ تنبیه با پاداش به‌گونۀ دهشتناکی ناهمگون است و یا عملکردهای خداوند به‌گونۀ طاقت‌فرسایی کُند به نظر می‌رسند. اما شکی نیست که رفته‌رفته، در گذر زمان، مشیت الهی دربارۀ انسان عادلانه است. این مشیت نه‌تنها عادلانه، بلکه عقلانی است. روحیۀ عبری خیلی به این باور پایبند است که نظام جهان و جایگاه انسان در آن از راه عقل قابل درک است. مشیت الهی نه بی‌جهت است و نه ازهم‌گسیخته و بی‌معنی. اگر روشن‌بینی نهفته در فرمان‌برداری را در کاوش‌هایمان بگنجانیم، می‌توانیم مشیت الهی را کاملاً درک کنیم. مارکسیسم با تأکید بر عدالت و عقل، آشکارا رنگ یهودیت دارد و مارکس به مفهوم تراژدی کاملاً به دیدۀ تحقیر می‌نگریست. او آشکارا می‌گفت: «ضرورت فقط تا زمانی که درک نشود کور است.»
درام تراژیک، اما، از دیدگاهی کاملاً مخالف این بینش سرچشمه می‌گیرد: ضرورت کور است و رویارویی انسان با آن وی را از دو چشمش نیز محروم می‌کند، خواه در شهر تبای باشد و خواه در غزّه. این باوری یونانی است و مفهوم تراژیک زندگی مبتنی بر این بینش، یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای قریحه و نبوغ یونانیان برای ماست.

۱. کتاب مقدس (عهد عتیق و جدید)، «کتاب ایوب»، ۴۲: ۱۲، ترجمۀ انجمن کتاب مقدس ایران، چاپ دوم، ۱۹۸۷.

منبع: جورج اشتاینر، مرگ تراژدی، ترجمۀ بهزاد قادری سهی، نشر بیدگل، 1400، ص. 14-15.

🔗 پستهای پیشین «مرگ تراژدی»
قسمت اول
https://t.me/Tarnevisa/166
قسمت  دوم
https://t.me/Tarnevisa/170
قسمت سوم
https://t.me/Tarnevisa/180
قسمت چهارم
https://t.me/Tarnevisa/181
قسمت پنجم
https://t.me/Tarnevisa/183
#مرگ_تراژدی
#جورج_اشتاینر
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
✅@Tarnevisa

📚در قفسه ترنویسا

تراژدی؛ رنجی جهانشمول یا صورتی نمایشی؟ (5)

در آستانۀ ورود به بحثی دشوار و گسترده‌ایم. نکات برجسته‌ای وجود دارد که از آغاز کار درخور توجه‌اند. همۀ انسان‌ها در زندگی با تراژدی آشنایند. اما تراژدی، به‌عنوان صورت نمایشی، جهان‌شمول نیست. هنر شرق با خشونت، اندوه و بلاهای طبیعی یا ساختۀ دست بشر آشناست؛ تئاتر ژاپن سرشار از ددمنشی و مرگ دهشتناک است. اما آن بازنمایی رنج فردی و قهرمان‌گری که به آن «نمایش تراژیک» می‌گوییم، ویژۀ سنّت [تئاتری] غرب است.
تراژدی چنان بخشی از مفهوم حدود امکانات رفتار آدمی شده است، «اورِستی، هملت و فدر» چنان با خلق‌وخوی ما درآمیخته‌اند، که فراموش می‌کنیم اجرای دوبارۀ عذاب شخصی بر صحنه و در برابر جمع چه فکر غریب و پیچیده‌ای است. این تفکر و نیز دیدگاهی که دربارۀ انسان در آن نهفته است، هردو از یونان آمده‌اند و صورت‌های تراژیک، تقریباً تا لحظۀ زوالشان، هلنی‌اند.

منبع: جورج اشتاینر، مرگ تراژدی، ترجمۀ بهزاد قادری سهی، نشر بیدگل، 1400، ص. 13
🔗 پستهای پیشین «مرگ تراژدی»
قسمت اول
https://t.me/Tarnevisa/166
قسمت  دوم
https://t.me/Tarnevisa/170
قسمت سوم
https://t.me/Tarnevisa/180
قسمت چهارم
https://t.me/Tarnevisa/181
#مرگ_تراژدی
#جورج_اشتاینر
#بهزاد_قادری
#ترنویسا
✅@Tarnevisa