مِدپلاس | Medjuu

🦠 طاعون | Plague
طاعون یک عفونت حاد و بالقوه کشنده ناشی از Yersinia pestis است. انتقال عمدتاً از طریق گزش کک آلوده، تماس با بافت حیوان آلوده و در نوع ریوی از طریق ترشحات تنفسی رخ می‌دهد.

▪️تظاهرات بالینی

✔️بوبونیک: تب حاد + لنفادنوپاتی بسیار دردناک (Bubo)، معمولاً اینگوینال، آگزیلاری یا سرویکال.
✔️سپتی‌سمیک: تب شدید، شوک، DIC و نارسایی چندعضوی؛ ممکن است بدون بوبو باشد.
✔️ریوی: تب، سرفه، تنگی نفس، درد قفسه سینه و گاهی هموپتیزی. مهم‌ترین فرم از نظر انتقال انسان‌به‌انسان است.

▪️تشخیص

بسته به فرم بیماری:
✔️آسپیراسیون بوبو
✔️کشت خون
✔️نمونه تنفسی در طاعون ریوی
✔️PCR و تست‌های اختصاصی

🔺در شک بالینی قوی، درمان نباید منتظر نتیجه آزمایش بماند.

💊اردر دارویی طاعون

✔️بالغین

1. Gentamicin

Gentamicin 5 mg/kg IV/IM q24h

Duration: 10–14 days

Adjust dose according to renal function and serum drug levels when appropriate.

OR
2. Ciprofloxacin

Ciprofloxacin 400 mg IV q8h

OR Ciprofloxacin 750 mg PO q12h

Duration: 10–14 days

OR
3. Doxycycline

Doxycycline 200 mg IV/PO loading dose

Then 100 mg IV/PO q12h

Duration: 10–14 days

OR
4. Streptomycin

Streptomycin 1 g IM q12h

Duration: 10–14 days

👶🏻اطفال

✔️Ciprofloxacin

10 mg/kg IV q8–12h

OR 15 mg/kg PO q8–12h

Maximum: 400 mg/dose IV; 500 mg/dose PO q8h or 750 mg/dose PO q12h

✔️Gentamicin

4.5–7.5 mg/kg IV/IM q24h

✔️Streptomycin

15 mg/kg IV/IM q12h

Maximum: 1 g/dose

✔️Doxycycline

<45 kg: 4.4 mg/kg loading dose, then 2.2 mg/kg IV/PO q12h

≥45 kg: 200 mg loading dose, then 100 mg IV/PO q12h

✔️Levofloxacin

<50 kg: 8 mg/kg IV/PO q12h

Maximum: 250 mg/dose

≥50 kg: 500–750 mg IV/PO q24h

🔴نکته مهم: در طاعون شدید و تهدیدکننده حیات، داکسی‌سایکلین را می‌توان حتی در کودکان زیر ۸ سال استفاده کرد؛ نگرانی قدیمی درباره تغییر رنگ دندان نباید درمان یک عفونت تهدیدکننده حیات را به تأخیر بیندازد.

نوزادان ≤۲۸ روز

دوزها متفاوت است و باید بر اساس سن دقیق نوزاد تنظیم شوند؛ برای مثال Gentamicin در نوزاد ≤۷ روز 4 mg/kg هر 24 ساعت و در ۸–۲۸ روز 5 mg/kg هر 24 ساعت است.

▪️کنترل عفونت
در طاعون ریوی بیمار باید فوراً ایزوله شود و Droplet precautions اعمال شود. تماس نزدیک با بیمار مبتلا به طاعون ریوی باید برای PEP ارزیابی شود.

نکته: در شک بالینی به طاعون، نمونه‌گیری انجام دهید اما شروع آنتی‌بیوتیک را منتظر نتیجه آزمایش نگذارید.

منابع:
CDC – Clinical Care of Plague
CDC MMWR – Antimicrobial Treatment and Prophylaxis of Plague
WHO – Plague
UpToDate – Plague

@MEDJUU

🩹 سیلیکون در پیشگیری و درمان اسکار
#پوست
سیلیکون موضعی به شکل ژل یا شیت یکی از روش‌های غیرتهاجمی رایج برای پیشگیری و کنترل اسکار هیپرتروفیک و کلوئید است. شواهد نشان می‌دهد اثر آن احتمالاً بیشتر از طریق ایجاد یک لایه نیمه‌اکلوژن، افزایش هیدراتاسیون لایه شاخی و کاهش فعالیت فیبروبلاست‌ها و تولید بیش‌ازحد کلاژن است.

⁉️چه زمانی شروع کنیم؟ فقط پس از اپی‌تلیالیزاسیون کامل زخم. روی زخم باز، ترشح‌دار یا عفونی استفاده نشود. در زخم بخیه‌شده، معمولاً پس از برداشت بخیه و اطمینان از بسته‌شدن کامل زخم شروع می‌شود.

✔️ نحوه مصرف ژل سیلیکون لایه‌ای بسیار نازک، معمولاً روزی ۲ بار روی اسکار. اجازه دهید کاملاً خشک شود. درمان معمولاً حداقل ۸–۱۲ هفته ادامه می‌یابد و در افراد پرخطر می‌توان تا چند ماه ادامه داد.

✔️ شیت سیلیکونی پس از ترمیم کامل پوست روی اسکار قرار می‌گیرد و به‌صورت تدریجی مدت تماس افزایش می‌یابد؛ بسیاری از پروتکل‌ها استفاده بیش از ۱۲ ساعت در روز را توصیه می‌کنند. شیت‌ها در پیشگیری از اسکار برجسته، به‌ویژه در افراد پرخطر، گزینه مناسبی هستند.

✔️ژل یا شیت؟ هر دو قابل استفاده‌اند؛ شیت ممکن است اثربخشی بیشتری داشته باشد، اما تحریک پوستی و مشکلات چسبندگی در آن بیشتر است. ژل برای نواحی متحرک، صورت و پوست ظریف کودک معمولاً عملی‌تر است.

🔺عوارض: شایع‌ترین مشکل، تحریک پوستی، خارش، راش و درماتیت تماسی است. در صورت بروز تحریک قابل‌توجه، مصرف قطع و پوست ارزیابی شود.

📌 نکته: سیلیکون بیشتر برای پیشگیری از اسکار هیپرتروفیک در افراد پرخطر مطرح است؛ شواهد قطعی برای جلوگیری از تمام انواع اسکار یا کلوئید وجود ندارد. کیفیت بخشی از مطالعات نیز محدود است.

در کودکان نیز راهنمای بالینی جدید، استفاده از فرآورده‌های سیلیکونی پس از اپی‌تلیالیزاسیون را برای پیشگیری از اسکار هیپرتروفیک توصیه می‌کند.

منابع:
UpToDate؛ American Academy of Dermatology؛ Cochrane Database of Systematic Reviews؛ Clinical Practice Guideline for Pediatric Scar Prevention and Treatment (2025).

@MEDJUU

🩺 سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)

یک اختلال مزمنِ تعامل مغز–روده است که با درد عودکننده شکم و تغییر در دفعات یا شکل مدفوع مشخص می‌شود.
🔹 تشخیص؛ Rome IV:
درد شکمی ≥۱ روز/هفته طی ۳ ماه اخیر، همراه با ≥۲ مورد:
• ارتباط با دفع
• تغییر دفعات مدفوع
• تغییر شکل مدفوع
شروع علائم ≥۶ ماه قبل.
فنوتیپ‌ها: IBS-C (یبوست)، IBS-D (اسهال)، IBS-M (مختلط)، IBS-U.

🚩 علائم هشدار: خونریزی گوارشی، کاهش وزن، کم‌خونی فقر آهن، تب، شروع جدید در سنین بالاتر، سابقه خانوادگی CRC/IBD/سلیاک، توده شکمی یا افزایش مارکرهای التهابی.

🔬 بررسی: در بیمار تیپیک بدون علائم هشدار، بررسی گسترده و تصویربرداری روتین لازم نیست. در IBS-D بررسی Celiac serology و در صورت شک به IBD، fecal calprotectin قابل‌بررسی است.

🍽️ درمان غیردارویی

• وعده‌های منظم، فعالیت فیزیکی و اصلاح خواب
• Psyllium به‌عنوان فیبر محلول، با دوز کم و افزایش تدریجی
• Low-FODMAP به‌صورت محدود و مرحله‌ای، ترجیحاً با متخصص تغذیه
• در علائم پایدار:
CBT یا gut-directed hypnotherapy

💊 IBS-C

PEG: بهبود یبوست، ولی اثر محدودتر بر درد.
Linaclotide: 290 µg روزانه، ≥۳۰ دقیقه قبل صبحانه؛ عارضه مهم: اسهال.
Lubiprostone: 8 µg BID همراه غذا، در زنان بالغ.
Plecanatide: 3 mg روزانه.

💊 IBS-D

Loperamide:
ابتدا4 mg، سپس 2 mg پس از هر مدفوع شل؛ عمدتاً برای کنترل اسهال، نه درد.
Rifaximin: 550 mg TID
× 14 روز.
Eluxadoline 100 mg BID
همراه غذا؛ در بیماران بدون کیسه صفرا، سابقه پانکراتیت یا مصرف قابل‌توجه الکل ممنوع/نامناسب است.
در شک به bile acid diarrhea ، bile-acid sequestrant ها قابل‌بررسی‌اند.

🔶 درد و اسپاسم

Antispasmodics مانند Hyoscine butylbromide یا Dicyclomine در برخی بیماران مفیدند.
Peppermint oil
نیز ممکن است علائم را کاهش دهد، اما شواهد آن قطعی نیست.

🧠 Neuromodulatorها

Amitriptyline 10 mg HS
افزایش تدریجی بر اساس تحمل می‌تواند در کاهش درد و علائم کلی مؤثر باشد؛ به‌ویژه در IBS-D. در IBS-C به‌دلیل اثرات آنتی‌کولینرژیک باید احتیاط کرد.

❌ آنتی‌بیوتیک تجربی، تست‌های گسترده بدون اندیکاسیون، رژیم‌های حذف غذایی طولانی و درمان روتین SIBO توصیه نمی‌شوند. پروبیوتیک‌ها نیز اثر strain-specific دارند.
#داخلی

📚 منابع:
Lacy BE, et al. ACG Clinical Guideline: Management of IBS. AJG. 2021;116:17–44.
Drossman DA, Hasler WL. Rome IV. Gastroenterology. 2016.
NICE CG61. IBS in adults: diagnosis and management.

@MEDJUU

🔴 اختلال شایع در سامانه تامین اجتماعی برای پزشکان تازه فارغ التحصیل شده

پزشک پس از ثبت نسخه کدرهگیری صادر می‌شود ولی داروخانه با کدرهگیری و کدملی بیمار نسخه را یافت نمی‌کند.

جهت رفع مشکل وارد سامانه زیر شوید و درخواست رسیدگی را ثبت کنید:
1420.tamin.ir

@MEDJUU

✨برای سال جدید روپوش یا اسکراب با کیفیت و اصل میخوای که قیمتش از همه جا هم کمتر باشه؟!
▪️پس حتما یه سر به مدشاپ بزن چون:

💰قیمتاش از همه جا حتی دیجی کالا و باسلام و حتی تولیدی کمتره🧐
📦ارسالش رایگانه
⬅️ضمانت مرجوعی داره
⚜جنساش با کیفیت و متنوعه⚜


🔺مدشاپ فروشگاه اینترنتی لوازم پزشکی
@Medicalsh0p
@MEDJUU

🐕🐈گاز گرفتگی (Animal Bite): راهنمای بالینی تشخیص و درمان

حیوان‌گزیدگی یک ترومای نافذ با ریسک بالای عفونت پلی‌میکروبیال و بیماری‌های زئونوز است. این راهنما بر اساس گایدلاین‌های معتبر بین‌المللی (CDC, IDSA, NHS) تنظیم شده است.

۱. ارزیابی اولیه و اقدامات فوری

▪️ شست‌وشوی زخم: محل گزش را فوراً با آب و صابون یا محلول پوویدون-آیودین رقیق شده به مدت ۱۵-۲۰ دقیقه شست‌وشو دهید. مطالعات حیوانی نشان داده‌اند که شست‌وشوی کامل به‌تنهایی احتمال هاری را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.

▪️دبریدمان: تخلیه کامل بافت مرده و اجسام خارجی ضروری است.

▪️بستن زخم: به جز زخم‌های صورت (به دلیل مسائل زیبایی)، زخم‌های ناشی از گربه و پانکچرهای عمیق را باز نگه دارید تا خطر عفونت کاهش یابد.

۲. پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیکی
✔️آموکسی‌سیلین-کلاوولانات آنتی‌بیوتیک خط اول برای پوشش فلور دهانی (پاستورلا، استافیلوکوک، استرپتوکوک) و پاتوژن‌های پوستی است.

✔️ بزرگسالان: آموکسی‌سیلین-کلاوولانات ۸۷۵/۱۲۵ میلی‌گرم، خوراکی، هر ۱۲ ساعت (یا ۶۲۵ میلی‌گرم هر ۸ ساعت) برای مدت ۳ روز (پروفیلاکسی) یا ۵ روز (درمان).

✔️ کودکان: آموکسی‌سیلین-کلاوولانات با دوز ۵۰ میلی‌گرم/کیلوگرم (بر اساس جزء آموکسی‌سیلین)، خوراکی، تقسیم شده در ۲ نوبت، برای ۳-۵ روز.

🔻 در صورت آلرژی به پنی‌سیلین: داکسی‌سایکلین ۱۰۰ میلی‌گرم خوراکی هر ۱۲ ساعت (بزرگسالان)، یا کلیندامایسین + تری‌متوپریم-سولفامتوکسازول (TMP-SMX).

۳. پروفیلاکسی هاری (Post-Exposure Prophylaxis)
در هر گزشی که پوست را پاره کرده باشد و حیوان مشکوک یا ناشناس باشد، PEP هاری ضروری است.

▪️ایمونوگلوبولین هاری انسانی (HRIG):
✔️ دوز: ۲۰ واحد بین‌المللی به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، برای تمام سنین (شامل کودکان).
✔️ روش تزریق: تمام دوز یا حداکثر حجم ممکن، مستقیماً داخل و اطراف زخم تزریق شود. باقی‌مانده در صورت وجود، به صورت عضلانی (IM) در ناحیه‌ای دور از محل تزریق واکسن (معمولاً کوادریسپس یا دلتوئید) تجویز گردد.

✔️ زمان: یک بار، ترجیحاً در روز صفر (همراه با اولین واکسن). تا روز ۷ قابل تجویز است؛ پس از آن اندیکاسیون ندارد.
▪️واکسن هاری:
✔️ پروتکل استاندارد: ۱ میلی‌لیتر عضلانی در روزهای ۰، ۳، ۷ و ۱۴ (در صورت نقص ایمنی، دوز پنجم در روز ۲۸).
✔️ افراد با سابقه واکسیناسیون: فقط ۲ دوز یادآور در روزهای ۰ و ۳ (بدون HRIG).

۴. پروفیلاکسی کزاز
وضعیت واکسیناسیون کزاز بیمار را ارزیابی کنید. در زخم‌های آلوده یا حیوان‌گزیدگی، در صورت تردید یا سابقه ناقص:

✔️توکسوئید کزاز (Td/Tdap): یک دوز یادآور عضلانی.
✔️ایمونوگلوبولین کزاز (TIG): در زخم‌های پرخطر (مثل گزش‌های عمیق یا آلوده به خاک و مدفوع) و سابقه واکسیناسیون نامشخص، ۲۵۰ واحد عضلانی (در بزرگسالان، دوز ۵۰۰ واحد نیز برای زخم‌های عفونی توصیه شده است).

منابع:
· CDC – Rabies Post-exposure Prophylaxis Guidance (2026)
· NCBI Bookshelf (StatPearls) – Animal Bites (2026)
· NHS Scotland Formulary – Bites (2026)
· Minnesota Department of Health – Rabies PEP Regimen (2025)

@MEDJUU

🐝 زنبورگزیدگی | رویکرد تشخیصی و درمانی

واکنش به نیش زنبور عسل و سایر حشرات راسته Hymenoptera از واکنش موضعی ساده تا آنافیلاکسی متغیر است. افتراق این دو، مهم‌ترین بخش مدیریت بیمار است.

۱. اقدامات اولیه
• بیمار را از محل دور کنید تا از گزش مجدد جلوگیری شود.
• اگر نیش زنبور عسل در پوست باقی مانده، باید هرچه سریع‌تر خارج شود؛ روش خارج‌کردن (خراشیدن یا پنس) اهمیت کمتری از سرعت خارج‌کردن دارد.
• محل را با آب و صابون بشویید.
• کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم استفاده شود.

۲. واکنش موضعی
درد، قرمزی، خارش و تورم محدود به محل گزش شایع‌ترین واکنش است و معمولاً بدون درمان اختصاصی برطرف می‌شود.
درمان علامتی:

کمپرس سرد
استامینوفن یا در صورت نداشتن منع مصرف، ایبوپروفن برای درد
آنتی‌هیستامین خوراکی برای خارش

۳. واکنش موضعی بزرگ
تورم ممکن است طی ۲۴–۴۸ ساعت افزایش یابد و گاهی تمام یک اندام را درگیر کند. این حالت لزوماً به معنی عفونت نیست و معمولاً طی چند روز برطرف می‌شود.
درمان: آنتی‌هیستامین خوراکی + کمپرس سرد + مسکن.
در موارد بسیار شدید و ناتوان‌کننده، می‌توان یک دوره کوتاه کورتیکواستروئید خوراکی را در نظر گرفت؛ شواهد قوی برای اثربخشی کورتیکواستروئید در پیشگیری از آنافیلاکسی وجود ندارد.

⚠️ آنتی‌بیوتیک در واکنش موضعی معمولی یا واکنش موضعی بزرگ اندیکاسیون ندارد.
وجود گرمی و قرمزی به‌تنهایی به معنی سلولیت نیست.

🚨 ۴. آنافیلاکسی

علائم هشدار شامل:
• تنگی نفس، خس‌خس یا استریدور
• گرفتگی صدا یا احساس بسته‌شدن گلو
• تورم زبان یا راه هوایی
• افت فشار خون، سنکوپ یا شوک
• کهیر منتشر یا آنژیوادم همراه با علائم تنفسی/قلبی‌عروقی
• علائم شدید گوارشی، به‌خصوص همراه با سایر علائم سیستمیک
نکته مهم: آنافیلاکسی می‌تواند بدون کهیر یا سایر علائم پوستی نیز رخ دهد.

💉 ۵. درمان آنافیلاکسی

اپی‌نفرین درمان خط اول است و نباید برای تجویز آن منتظر ایجاد افت فشار یا تکمیل علائم ماند.
محلول مورد استفاده:
اپی‌نفرین ۱ mg/mL (1:1000)
بزرگسال: ۰٫۵ mg عضلانی در قسمت خارجی-قدامی ران.
کودک: ۰٫۰۱ mg/kg عضلانی
حداکثر ۰٫۵ mg در هر نوبت.

در صورت باقی‌ماندن علائم یا عدم پاسخ کافی، تزریق عضلانی را می‌توان پس از حدود ۵ دقیقه تکرار کرد.
همزمان:
ارزیابی راه هوایی و تنفس و گردش خون
اکسیژن در صورت هیپوکسمی یا دیسترس تنفسی
مانیتورینگ فشار خون، ضربان قلب و اشباع اکسیژن
گرفتن مسیر وریدی

✔️در افت فشار خون یا شوک:
سرم کریستالوئید ایزوتونیک ۵۰۰–۱۰۰۰ میلی‌لیتر وریدی در بزرگسال، با ارزیابی مکرر پاسخ بیمار.
در کودکان معمولاً ۲۰ mL/kg کریستالوئید به‌صورت بولوس و سپس ارزیابی مجدد انجام می‌شود.

۶. درمان‌های کمکی

سالبوتامول: در برونکواسپاسم مقاوم پس از اپی‌نفرین می‌تواند استفاده شود، اما جایگزین اپی‌نفرین نیست.
آنتی‌هیستامین: فقط برای علائم پوستی مانند خارش و کهیر مفید است و نباید درمان آنافیلاکسی را به تأخیر بیندازد.
کورتیکواستروئید: درمان اولیه آنافیلاکسی نیست و شواهد کافی برای جلوگیری از واکنش دو مرحله‌ای وجود ندارد.

🏥 ۷. پایش بیمار

مدت تحت نظر بودن بر اساس شدت واکنش تعیین می‌شود.
در بیمارانی که واکنش شدید، افت فشار، درگیری راه هوایی، نیاز به چند دوز اپی‌نفرین یا بیماری‌های زمینه‌ای مهم دارند، پایش طولانی‌تر و در موارد شدید بستری لازم است.
بیمار پس از آنافیلاکسی باید با اپی‌نفرین خودتزریق‌شونده و آموزش استفاده از آن ترخیص شود و درباره اقدامات پیشگیری از گزش مجدد آموزش ببیند.

🔬 ۸. پیشگیری از واکنش بعدی

هر بیمار با سابقه واکنش سیستمیک به نیش زنبور باید برای ارزیابی آلرژی ارجاع شود.
بررسی حساسیت به سم با آزمایش اختصاصی IgE و/یا تست پوستی انجام می‌شود.
در بیمارانی که آنافیلاکسی یا واکنش سیستمیک قابل‌توجه داشته‌اند و حساسیت به سم تأیید شده است، ایمن‌درمانی با سم زنبور (VIT) می‌تواند خطر واکنش سیستمیک در گزش‌های بعدی را به میزان زیادی کاهش دهد.

⚠️ واکنش موضعی بزرگ به‌تنهایی معمولاً اندیکاسیون ایمن‌درمانی با سم نیست.

نکته بالینی: تورم بزرگ و قرمزی پس از نیش ممکن است از نظر ظاهری شبیه سلولیت باشد؛ شروع سریع پس از گزش، خارش و نبود تب یا علائم سیستمیک بیشتر به نفع واکنش آلرژیک است. آنتی‌بیوتیک فقط در صورت شواهد بالینی عفونت باکتریایی مطرح می‌شود.

منابع:
UpToDate. Bee, yellowjacket, wasp, and other Hymenoptera stings: Reaction types and acute management.
Cardona V, et al. World Allergy Organization Anaphylaxis Guidance 2020. World Allergy Organ J. 2020;13:100472.Golden DBK, et al.

Stinging insect hypersensitivity: A practice parameter update 2016. Ann Allergy Asthma Immunol. 2017;118:28–54.

Resuscitation Council UK. Emergency treatment of anaphylaxis.


@MEDJUU

🦂 عقرب‌گزیدگی | رویکرد عملی

عقرب‌گزیدگی در اغلب موارد خفیف و محدود به درد موضعی است؛ اما برخی گونه‌ها، به‌ویژه Hemiscorpius lepturus در ایران، می‌توانند موجب مسمومیت سیستمیک، همولیز، آسیب کلیه و اختلالات قلبی‌عروقی شوند.

ارزیابی اولیه
✔️ ابتدا راه هوایی، تنفس و گردش خون را بررسی کنید. علائم حیاتی، سطح هوشیاری، اشباع اکسیژن و وضعیت قلبی‌عروقی را پایش کنید.
علائم مسمومیت شدید شامل: درد و ادم پیشرونده، تعریق شدید، استفراغ مکرر، ترشح بزاق، بی‌قراری، تاکی‌کاردی یا برادی‌کاردی، افزایش یا کاهش فشارخون، آریتمی، ضعف عضلانی، اختلال بلع، کاهش سطح هوشیاری، ادم ریه، شوک، همولیز و آسیب حاد کلیه.

✔️آزمایش‌ها در موارد متوسط و شدید CBC، قند، اوره و کراتینین، الکترولیت‌ها، AST/ALT، بیلی‌روبین، LDH، CK، آزمایش ادرار، PT و PTT.
در صورت شک به همولیز، Hb، بیلی‌روبین، LDH و رتیکولوسیت به‌صورت سریال بررسی شوند. ECG در بیماران دارای علائم سیستمیک ضروری است.

▪️اوردر پیشنهادی
✔️Admission + Continuous Monitoring
✔️IV Access × 2
✔️ در صورت هیپوکسمی O₂، با هدف SpO₂ ≥94%
✔️مایعات وریدی NaCl 0.9% بر اساس وضعیت همودینامیک؛ از تجویز بیش‌ازحد مایع، خصوصاً در ادم ریه، اجتناب شود.
✔️برای درد: Paracetamol 1 g PO/IV q6h PRN حداکثر ۴ گرم در روز در فرد بالغ سالم.
✔️محل گزش با آب و صابون شسته شود و اندام در وضعیت مناسب قرار گیرد. از برش‌دادن، مکیدن محل گزش، سوزاندن و روش‌های سنتی خودداری شود.
✔️آنتی‌ونوم در مسمومیت سیستمیک یا موارد شدید، آنتی‌ونوم اختصاصی باید هرچه سریع‌تر و بر اساس گونه عقرب، نوع فرآورده و پروتکل منطقه‌ای تجویز شود.
Scorpion Antivenom → طبق بروشور فرآورده و پروتکل مرکز
دوز آنتی‌ونوم بین فرآورده‌های مختلف یکسان نیست؛ بنابراین نباید یک دوز ثابت را برای تمام بیماران تجویز کرد.
✔️هنگام تزریق، اپی‌نفرین و تجهیزات درمان آنافیلاکسی باید آماده باشند.
✔️پرازوسین، پرازوسین عمدتاً در سندرم اتونومیک ناشی از برخی گونه‌های عقرب، به‌خصوص Mesobuthus tamulus، مورد استفاده قرار گرفته است و نباید به‌صورت روتین برای تمام عقرب‌گزیدگی‌ها تجویز شود.

✔️در بیمار دارای فشارخون بالا و علائم اتونومیک شدید، در صورت تطابق با پروتکل مرکز:
Prazosin 0.5 mg PO
پس از شروع، بیمار از نظر افت فشارخون، به‌ویژه افت فشارخون وضعیتی، به‌دقت پایش شود.
✔️ادم ریه و شوک در ادم ریه: اکسیژن، حمایت تنفسی و در صورت نیاز لوله‌گذاری و تهویه مکانیکی.

❌از تجویز بی‌رویه مایعات اجتناب شود.

✔️در شوک: احیای همودینامیک و در صورت عدم پاسخ مناسب، وازوپرسور و انتقال به ICU.

🔺 در Hemiscorpius lepturus، حتی با علائم موضعی محدود نیز باید احتمال همولیز و آسیب کلیوی را در نظر گرفت. CBC، Hb، بیلی‌روبین، LDH، کراتینین و آزمایش ادرار به‌صورت سریال بررسی شوند.

نکته : وجود علائم سیستمیک، اختلال قلبی‌عروقی، تنفسی، عصبی، همولیز یا آسیب کلیه، بیمار را در گروه مسمومیت شدید قرار می‌دهد و نیازمند بستری، پایش دقیق و درمان اختصاصی است.

منابع: WHO، مطالعات مربوط به Hemiscorpius lepturus و مرورهای سیستماتیک درمان عقرب‌گزیدگی.

@MEDJUU

🐍مارگزیدگی | مدیریت اورژانسی

مارگزیدگی یک اورژانس توکسیکولوژیک است؛ شدت بالینی و شواهد مسمومیت ناشی از سم تعیین‌کننده درمان‌اند، نه صرفاً مشاهده جای گزش. تظاهرات مهم شامل ادم پیشرونده، خونریزی/اختلال انعقادی، افت فشار، نوروتوکسیسیته، پتوز، دیسفاژی و دیسترس تنفسی است.

▪️اقدامات اولیه

✔️ABC
✔️مانیتورینگ قلبی و SpO₂

✔️دو IV line مناسب

✔️بی‌حرکت‌کردن اندام و خارج‌کردن انگشتر/اشیای تنگ

✔️NPO

❌ممنوع: تورنیکه، برش و مکش محل گزش، مواد گیاهی/سنتی❌

✔️ارزیابی سریال محل گزش و علائم سیستمیک

✔️آزمایش‌ها :
CBC، PT/INR، aPTT، fibrinogen، Cr/BUN، الکترولیت‌ها، CK، UA و type & screen/crossmatch. ،
در صورت دسترسی به 20-min whole blood clotting test نیز مفید است.
آزمایش‌ها باید به‌صورت سریال تکرار شوند.

✔️اوردر اولیه پیشنهادی
Admit to monitored bed / ICU در صورت مسمومیت ناشی از سم متوسط تا شدید

✔️ برای هیپوکسمی O₂؛ در ضعف بولبار، ترشحات تجمع‌یافته یا نارسایی تنفسی → early intubation + mechanical ventilation

✔️مایعات وریدی NaCl 0.9% بر اساس وضعیت همودینامیک؛ در شوک، احیای مایع و در صورت عدم پاسخ= vasopressor

✔️Paracetamol 1 g IV/PO q6h PRN pain (حداکثر 4 g/day در بالغ سالم)

🔴 از NSAID و IM injection تا رفع خطر خونریزی اجتناب شود.

✔️واکسیناسیون کزاز طبق سابقه ایمن‌سازی.

✔️✔️آنتی ونوم ؛ درمان اختصاصی در وجود شواهد سیستمیک یا موضعی قابل‌توجه مسمومیت ناشی از سم، آنتی‌ونوم باید هرچه سریع‌تر تجویز شود. دوز به نوع آنتی‌ونوم و شدت مسمومیت وابسته است؛ برای فرآورده پلی‌والان Razi، پروتکل ایرانی دوز حمله را در موارد شدید 5 ویال و در موارد بسیار شدید 10 ویال پیشنهاد کرده است.
Razi Polyvalent Snake Antivenin 5–10 vials IV infusion
طبق بروشور فرآورده و پروتکل مرکز رقیق و طی حدود 1 ساعت انفوزیون شود.

✔️اپی‌نفرین باید قبل از شروع آنتی‌ونوم آماده و در دسترس باشد؛ آنتی‌ونوم می‌تواند واکنش آنافیلاکسی ایجاد کند.
در صورت بروز آنافیلاکسی: Epinephrine 1 mg/mL (1:1000) 0.5 mg IM در ران؛ در صورت تداوم علائم، هر 5 دقیقه تکرار + ABC و احیای استاندارد.

▪️نکته: دوز آنتی‌ونوم را بر اساس وزن بیمار کاهش ندهید؛ دوز بر اساس مقدار موردنیاز برای خنثی‌سازی سم و شدت مسمومیت ناشی از سم تعیین می‌شود.

▪️در coagulopathy، خونریزی، شوک یا neurotoxicity، بیمار نیازمند پایش و درمان تخصصی است. FFP/cryoprecipitate/platelet جایگزین آنتی‌ونوم نیستند و در صورت امکان باید پس از شروع درمان اختصاصی و در صورت اندیکاسیون بالینی استفاده شوند.

نکته: آنتی‌ونوم اثرات سیستمیک سم را خنثی می‌کند، اما در نارسایی تنفسی، به‌تنهایی کافی نیست؛ راه هوایی و ونتیلیشن را نباید به تأخیر انداخت.

منابع: WHO Guidelines for the Management of Snakebites؛ WHO Snakebite Envenoming؛ Monzavi et al., J Res Med Sci 2014؛ پروتکل مدیریت مارگزیدگی در ایران.


@MEDJUU

📌 کد تخفیف ۱۵ درصدی:
Royesh15

🏔بوت‌کمپ رویش | مهارت‌های حرفه‌ای رهبران آینده

🌱مهارت‌هایی که در دانشگاه نمی‌آموزید، اما آینده حرفه‌ای شما را می‌سازند.

💠مدرسین:
👤دکتر شهرام یزدانی
⏺مشاور آموزشی رئیس‌جمهور
⏺استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

👤دکتر اکبر سلطانی
⏺فوق‌تخصص غدد و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
⏺رئیس مرکز تحقیقات پزشکی مبتنی بر شواهد

👤پیام بهرام‌پور
⏺مؤسس مجموعه "بیشتر از یک نفر"
⏺مؤسس هولدینگ RC (پل، کارازما، کندل، آرامیا، دانه و…)

👤امین آرامش
⏺میزبان و تولیدکننده پادکست «رادیو کارنکن»
⏺کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک از دانشگاه امیرکبیر
⏺مدرس مسیر شغلی

👤امیرمحمد تهمتن
⏺دانش‌پذیر تحصیلات حرفه ای دانشگاه MIT
⏺مدیر بخش insight دیجی پی

👤‌متین نیرومند
⏺‌ دانش‌آموخته دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
⏺‌ هم‌بنیان‌گذار استارتاپ کارازما

👤محمدرضا طیّبی
🔹دانش‌آموخته کارشناسی ارشد MBA از دانشگاه صنعتی شریف
🔹مدیر محصول استارتاپ AIR Properties در امارات

📝سرفصل‌ها:
⏺تفکر انتقادی
⏺تفکر استراتژیک
⏺حل مسئله
⏺تصمیم‌گیری
⏺هدف‌گذاری
⏺اشتباهات رایج مسیر شغلی
⏺سوگیری‌های شناختی

💎کارگاه‌های ویژه:
⏺۲ جلسه کارگاه لینکدین پیشرفته
⏺۲ جلسه کارگاه ساخت برند شخصی

💻۲۴ ساعت آموزش ➕ منابع مکمل

🎖همراه با سرتیفیکیت انگلیسی از شبکه نخبگان ایران

جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام:👇
🆔 @MedStartup_admin

🩺در «آکادمی مداستارتاپ» شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید
| @Med_startup |

💊 گاباپنتین (Gabapentin) کاربردها، دوز و نکات مهم بالینی

گاباپنتین آنالوگ GABA است، اما مستقیماً روی گیرنده‌های GABA اثر نمی‌کند. با اتصال به α2δ زیرواحد کانال‌های کلسیمی وابسته به ولتاژ، آزادسازی نوروترنسمیترهای تحریکی را کاهش می‌دهد.

1. کاربردها

🔹 درد نوروپاتیک

از گزینه‌های خط اول در بسیاری از دردهای نوروپاتیک، از جمله:

Postherpetic neuralgia

Diabetic peripheral neuropathy

سایر neuropathic painها

در گایدلاین NICE، گاباپنتین در کنار amitriptyline، duloxetine و pregabalin از درمان‌های اولیه درد نوروپاتیک است.

🔹 صرع

به‌عنوان درمان کمکی در focal-onset seizures با یا بدون secondary generalization استفاده می‌شود.

🔹 کاربردهای دیگر

در fibromyalgia، اضطراب، insomnia و برخی دردهای مزمن به‌صورت off-label استفاده شده، اما شواهد اثربخشی بسته به بیماری متفاوت است.

2. دوز بزرگسالان

Postherpetic neuralgia

روز اول: 300 mg یک‌بار
روز دوم: 300 mg هر 12 ساعت
روز سوم: 300 mg هر 8 ساعت
سپس بر اساس پاسخ و تحمل افزایش می‌یابد.
دوز معمول هدف: 900–1800 mg/day در 3 دوز منقسم

Focal seizures

شروع معمول: 300 mg سه بار در روز
دوز نگهدارنده معمول: 300–600 mg سه بار در روز
دوز بر اساس پاسخ، تحمل و عملکرد کلیه تنظیم می‌شود.

3. عملکرد کلیه

گاباپنتین عمدتاً بدون متابولیسم کبدی قابل‌توجه از طریق کلیه دفع می‌شود.
بنابراین در renal impairment باید دوز کاهش یابد. در سالمندان نیز کاهش GFR می‌تواند موجب تجمع دارو و سمیت CNS شود.

4. عوارض شایع

Somnolence

Dizziness

Ataxia

Fatigue

Peripheral edema

اختلال هماهنگی حرکتی

تاری دید یا diplopia

افزایش وزن

خواب‌آلودگی و سرگیجه می‌توانند توانایی رانندگی و کار با ماشین‌آلات را مختل کنند.

5. عوارض مهم

⚠️ Respiratory depression

خطر در موارد زیر بیشتر است:

مصرف همزمان opioidها

سایر CNS depressantها

سالمندان

بیماری‌های تنفسی

renal impairment

⚠️ سایر عوارض جدی

افزایش افکار یا رفتار خودکشی و واکنش‌های حساسیتی شدید مانند DRESS، آنژیوادم و آنافیلاکسی نادر ولی مهم هستند.

6. تداخلات مهم

مصرف همزمان با opioidها می‌تواند sedation و respiratory depression را افزایش دهد. Morphine نیز می‌تواند غلظت گاباپنتین را افزایش دهد.

7. قطع دارو

❌ پس از مصرف مداوم، به‌خصوص با دوز بالا، ناگهانی قطع نشود.
قطع سریع می‌تواند باعث اضطراب، بی‌قراری، insomnia، nausea، sweating و سایر علائم withdrawal شود و در بیماران مبتلا به epilepsy خطر seizure را افزایش دهد.
کاهش دوز باید تدریجی و متناسب با دوز، مدت مصرف و شرایط بیمار انجام شود.

8. سوءمصرف و وابستگی

اگرچه خطر سوءمصرف نسبتاً پایین است، misuse و dependence ممکن است رخ دهد؛ به‌خصوص در افراد دارای سابقه substance use disorder و مصرف همزمان opioidها.

9. نکات کاربردی

🔸 در درد نوروپاتیک، از دوز پایین شروع و تدریجی افزایش دهید.
🔸 در صورت عدم پاسخ، افزایش بی‌هدف دوز انجام ندهید و گزینه‌هایی مانند duloxetine، amitriptyline یا pregabalin را در نظر بگیرید.
🔸 در CKD، دوز را بر اساس عملکرد کلیه تنظیم کنید.
🔸 در سالمندان، خطر dizziness، ataxia، falls و sedation بیشتر است.
🔸 در مصرف همزمان opioidها، benzodiazepines یا سایر CNS depressants احتیاط بیشتری لازم است.

✔️ جمع‌بندی
گاباپنتین در برخی دردهای نوروپاتیک و focal seizures مؤثر است، اما داروی ضد درد عمومی محسوب نمی‌شود.

سه نکته:
1️⃣ تنظیم دوز بر اساس عملکرد کلیه
2️⃣ توجه به sedation و respiratory depression، به‌خصوص همراه opioidها
3️⃣ عدم قطع ناگهانی پس از مصرف مداوم

منابع
FDA. Neurontin (gabapentin) Prescribing Information. 2025.
NICE. Neuropathic pain in adults: pharmacological management (CG173).
NICE. Epilepsies in children, young people and adults (NG217).
Evoy KE, et al. Misuse of Pregabalin and Gabapentin: A Second Systematic Review Update. Drugs. 2026;86:1365–1378.
Nwankwo A, et al. A comprehensive review of the typical and atypical side effects of gabapentin. Pain Practice. 2024;24:1051–1058.

@MEDJUU

🤩ویتامین‌های B-Complex؛ کاربرد، دوز و نکات بالینی

ویتامین B-Complex اصطلاحی برای فرآورده‌های حاوی چند ویتامین گروه B است. ترکیب فرآورده‌ها یکسان نیست و ممکن است شامل B1، B2، B3، B5، B6، B7، B9 و B12 باشد. بنابراین هنگام تجویز باید به ترکیب و مقدار هر جزء توجه کرد.

۱. ویتامین B1؛ Thiamine
کمبود تیامین در سوءتغذیه، مصرف مزمن الکل، سوءجذب و برخی شرایط با افزایش نیاز دیده می‌شود.
کاربردهای مهم:
• درمان کمبود تیامین
• پیشگیری/درمان Wernicke encephalopathy در افراد پرخطر
در شک به Wernicke، درمان با تیامین باید فوری و با دوز درمانی مناسب انجام شود و B-Complex معمولی جایگزین رژیم درمانی تیامین نیست.

۲. ویتامین B6؛ Pyridoxine
ویتامین B6 در متابولیسم اسیدهای آمینه و عملکرد سیستم عصبی نقش دارد.
کمبود آن نسبتاً نادر است و ممکن است در سوءتغذیه، برخی بیماری‌ها یا مصرف بعضی داروها ایجاد شود.
نکته مهم: مصرف مزمن دوزهای بالای B6 می‌تواند باعث sensory neuropathy شود. بنابراین در بیمارانی که هم‌زمان چند مکمل یا فرآورده حاوی B6 مصرف می‌کنند، مجموع دوز روزانه باید محاسبه شود.

۳. ویتامین B9؛ Folate
فولات برای سنتز DNA و خون‌سازی ضروری است.
کمبود فولات می‌تواند باعث: • Macrocytic/megaloblastic anemia
• افزایش homocysteine
• اختلالات جنینی در دوران بارداری
شود.
در زنان در سن باروری، فولیک‌اسید پیش از بارداری و اوایل بارداری برای کاهش خطر neural tube defects توصیه می‌شود.
نکته: در بیمار مشکوک به کمبود B12، تجویز فولات به‌تنهایی می‌تواند کم‌خونی را اصلاح کند، در حالی که آسیب عصبی ناشی از کمبود B12 ممکن است ادامه پیدا کند؛ بنابراین در شرایط مشکوک، وضعیت B12 نیز باید بررسی شود.

۴. ویتامین B12؛ Cobalamin

کمبود B12 از نظر بالینی اهمیت ویژه‌ای دارد و می‌تواند باعث:
• Macrocytic anemia
• Glossitis
• Paresthesia
• Peripheral neuropathy
• اختلالات شناختی/عصبی
شود.
علل مهم کمبود شامل دریافت ناکافی، pernicious anemia، بیماری‌های ایلئوم، جراحی‌های گوارشی و مصرف طولانی‌مدت برخی داروها مانند metformin و مهارکننده‌های پمپ پروتون است.
درمان B12 می‌تواند خوراکی یا تزریقی باشد و انتخاب روش به علت کمبود، شدت تظاهرات و وضعیت جذب بستگی دارد.

۵. B2؛ Riboflavin
در ساختار و عملکرد آنزیم‌های متعدد اکسیداسیون ـ احیا نقش دارد. کمبود قابل‌توجه آن می‌تواند با:
• Cheilosis/angular stomatitis
• Glossitis
• Dermatitis
همراه باشد.
کمبود شدید در افراد با تغذیه مناسب نادر است.

۶. B3؛ Niacin
نیاسین در واکنش‌های اکسیداسیون ـ احیا و متابولیسم انرژی نقش دارد.
کمبود شدید باعث Pellagra با تریاد کلاسیک: Dermatitis + Diarrhea + Dementia
می‌شود.
دوزهای فارماکولوژیک نیاسین می‌توانند عوارضی مانند flushing، اختلالات گوارشی، افزایش آنزیم‌های کبدی و اختلال قند خون ایجاد کنند؛ بنابراین استفاده از دوز درمانی نیاسین با مصرف معمول B-Complex متفاوت است.

۷. B5 و B7
Pantothenic acid (B5) و Biotin (B7) در متابولیسم انرژی و عملکرد آنزیمی نقش دارند
کمبود هر دو در افراد سالم نادر است و مصرف روتین آنها برای درمان خستگی، ریزش مو یا مشکلات پوستی بدون وجود کمبود مستند، شواهد محدودی دارد.
ویتامین Biotin: دوزهای بالای بیوتین می‌تواند با برخی آزمایش‌های آزمایشگاهی تداخل ایجاد کند و نتایج کاذب ایجاد نماید؛ از جمله برخی تست‌های هورمونی و cardiac biomarkers.

برای تقویت اعصاب و انرژی B-Complex مفید است؟
در فردی که کمبود ویتامین B ندارد، شواهد کافی برای اینکه مصرف روتین B-Complex باعث افزایش انرژی، بهبود عملکرد شناختی یا پیشگیری از نوروپاتی شود وجود ندارد.
بنابراین بهتر است تجویز بر اساس اندیکاسیون مشخص یا احتمال منطقی کمبود انجام شود، نه صرفاً شکایت‌هایی مانند خستگی یا ضعف.

تزریقی در برابر خوراکی
تزریق B-Complex برای همه بیماران ضرورت ندارد.
در کمبودهای قابل درمان با خوراکی، oral therapy معمولاً انتخاب مناسبی است. تزریق بیشتر در شرایطی مطرح می‌شود که: • جذب گوارشی مختل باشد
• کمبود شدید یا تظاهرات عصبی وجود داشته باشد
• بیمار قادر به مصرف خوراکی نباشد
• یا رژیم تزریقی اختصاصی برای ویتامین موردنظر اندیکاسیون داشته باشد.
نکته: «B-Complex تزریقی» را نباید به‌عنوان درمان واحد برای تمام انواع کمبودهای B در نظر گرفت؛ ترکیب و دوز فرآورده باید با نیاز بیمار تطبیق داده شود.

جمع‌بندی
ویتامین B-Complex یک داروی واحد با دوز استاندارد نیست. ترکیب فرآورده‌ها متفاوت است و مصرف بی‌دلیل، خصوصاً فرآورده‌های حاوی مقادیر بالای B6، می‌تواند مضر باشد.
در بیمار با خستگی، نوروپاتی، آنمی یا علائم عصبی، ابتدا باید علت زمینه‌ای و کمبود احتمالی بررسی شود؛ مصرف تجربی B-Complex نباید جایگزین تشخیص علت بیماری شود.
@MEDJUU

🛑 پروتکل عملی بخیه زدن زخم پوستی در اورژانس

۱. ارزیابی اولیه👇🏻

▪️کنترل خونریزی

▪️بررسی آسیب عصب، تاندون و عروق قبل از بی‌حسی

▪️بررسی جسم خارجی

▪️شست‌وشوی کامل زخم با نرمال‌سالین و خارج‌کردن آلودگی و بافت نکروتیک

▪️در زخم‌های آلوده، گازگرفتگی و زخم‌های قدیمی، ابتدا درباره امکان بستن اولیه تصمیم‌گیری شود.

۲. بی‌حسی💉

انتخاب رایج: Lidocaine 1%؛ هر ۱ میلی‌لیتر حاوی ۱۰ mg لیدوکائین است.

برای زخم‌های کوچک معمولاً حدود ۱–۵ mL کافی است و حجم باید بر اساس وسعت زخم و پاسخ بیمار تنظیم شود.

حداکثر دوز لیدوکائین بدون اپی‌نفرین: 4.5 mg/kg.

حداکثر دوز با اپی‌نفرین: 7 mg/kg.

هنگام تزریق، ابتدا آسپیره و سپس دارو را آهسته تزریق کنید.

برای زخم انگشت و برخی نواحی صورت، nerve block می‌تواند نسبت به infiltration مناسب‌تر باشد.

۳. انتخاب نخ🩹

صورت: معمولاً 5-0 یا 6-0

پوست سر: 3-0 یا 4-0

تنه: 3-0 یا 4-0

اندام: 4-0 یا 5-0

دست: 4-0 یا 5-0

کف دست و پا: معمولاً 3-0 یا 4-0

برای پوست، نخ‌های غیرقابل‌جذب مونوفیلامان مانند Nylon یا Polypropylene انتخاب‌های رایج هستند.

۴. تکنیک Simple Interrupted

سوزن تقریباً عمود بر پوست وارد شود.

عمق و فاصله ورود سوزن در دو طرف زخم مشابه باشد.

لبه‌های زخم کمی evert شوند.

گره فقط به اندازه‌ای سفت شود که لبه‌ها در تماس باشند؛ فشار زیاد باعث ایسکمی و نکروز می‌شود.

فاصله بخیه‌ها معمولاً حدود ۵–۱۰ میلی‌متر است و باید با توجه به محل و میزان کشش تنظیم شود.

۵. زمان تقریبی کشیدن بخیه

صورت: ۳–۵ روز

پوست سر: ۷–۱۰ روز

تنه: ۷–۱۰ روز

اندام: ۱۰–۱۴ روز

روی مفاصل و نواحی تحت کشش: حدود ۱۴ روز

۶. خطاهای مهم🔴

تزریق بیش از حد لیدوکائین = خطر Local Anesthetic Systemic Toxicity (LAST)

تزریق سریع یا پرفشار = درد و آسیب بافتی بیشتر

بخیه خیلی سفت = ایسکمی، نکروز و اسکار بیشتر

عدم evertion لبه‌ها = ترمیم نامناسب و اسکار فرورفته

شست‌وشوی ناکافی = افزایش خطر عفونت

عدم بررسی عصب، تاندون و عروق قبل از بخیه = احتمال از دست رفتن آسیب مهم

در زخم‌های عمیق، گازگرفتگی، زخم شدیداً آلوده، آسیب تاندون/عصب/عروق یا شکستگی همراه، قبل از بستن زخم باید ارزیابی مناسب انجام شود.

@MEDJUU

📑 پاراکلینیک های قبل و طی بارداری

پاراکلینیک در بارداری باید بر اساس سن بارداری، عوامل خطر مادر و یافته‌های بالینی انجام شود؛ انجام روتین تمام آزمایش‌ها برای همه بیماران ضروری نیست.

🔹 قبل از بارداری در صورت دسترسی و بر اساس شرایط فرد:
• بررسی کم‌خونی و CBC
• قند خون در افراد دارای ریسک دیابت
• بررسی وضعیت ایمنی Rubella و در صورت نیاز Varicella
• HIV، HBsAg، HCV و Syphilis بر اساس ریسک/گایدلاین
• بررسی تالاسمی و سایر هموگلوبینوپاتی‌ها بر اساس سابقه، قومیت و CBC
• بررسی TSH در افراد دارای علائم یا ریسک بیماری تیروئید
• Carrier screening بر اساس سابقه خانوادگی، قومیت و ترجیح بیمار

🔹 اولین ویزیت بارداری آزمایش‌های پایه معمولاً شامل:
• CBC
• ABO/Rh و Antibody screen
• Urinalysis و Urine culture
• HIV
• HBsAg
• HCV
• Syphilis
• Rubella immunity
کشت ادرار برای باکتریوری بدون علامت در بارداری توصیه می‌شود و معمولاً در اولین ویزیت یا هفته ۱۲–۱۶ انجام می‌شود.

🔹 غربالگری ژنتیکی: به همه زنان باردار باید گزینه‌های غربالگری آنئوپلوئیدی و در صورت اندیکاسیون تست تشخیصی ارائه شود.
• cfDNA/NIPT:
از حدود هفته ۱۰ قابل انجام است و حساس‌ترین و اختصاصی‌ترین روش غربالگری T21، T18 و T13 محسوب می‌شود؛ اما تست تشخیصی نیست.
• NT/First-trimester screening:
معمولاً در محدوده ۱۱–۱۳+۶ هفته انجام می‌شود.
• سونوگرافی آنومالی: برای تمام بارداری‌ها، معمولاً در ۱۸–۲۲ هفته توصیه می‌شود.
نتیجه مثبت cfDNA باید با مشاوره ژنتیک، سونوگرافی دقیق و در صورت تمایل بیمار تست تشخیصی مانند CVS یا آمنیوسنتز پیگیری شود.

🔹 سه‌ماهه دوم در ۲۴–۲۸ هفتگی:
• غربالگری دیابت بارداری با روش مورد استفاده مرکز
• ارزیابی مجدد CBC برای کم‌خونی، بر اساس پروتکل مراقبت بارداری
• در Rh منفی‌ها، بررسی مجدد وضعیت آنتی‌بادی طبق پروتکل
غربالگری دیابت بارداری از ۲۴ هفتگی به بعد برای افراد بدون دیابت شناخته‌شده توصیه می‌شود.

🔹 سه‌ماهه سوم بر اساس شرایط بیمار:
• تکرار HIV و Syphilis در صورت ریسک/طبق پروتکل
• بررسی HBsAg طبق پروتکل مراقبت
• GBS screening در ۳۶+۰ تا ۳۷+۶ هفته
• سونوگرافی رشد، Doppler، NST یا BPP فقط در صورت اندیکاسیون بالینی و عوامل خطر
گایدلاین ACOG غربالگری Syphilis را در ویزیت اول و مجدداً در سه‌ماهه سوم و زمان زایمان توصیه می‌کند.

نکته مهم:
فولات، TSH، Ferritin، ویتامین D، B12، ، HbA1c، LFT، RFT، Coagulation profile و سایر آزمایش‌ها برای تمام زنان باردار به‌صورت روتین الزامی نیستند و باید بر اساس شرح‌حال، معاینه، بیماری زمینه‌ای یا یافته‌های غیرطبیعی درخواست شوند. همچنین در مورد غربالگری کمبود آهن، USPSTF در توصیه ۲۰۲۴ شواهد کافی برای تعیین سود و زیان غربالگری روتین در زنان باردار بدون علامت پیدا نکرده است؛ بنابراین تصمیم‌گیری باید با توجه به شرایط بالینی و گایدلاین محلی انجام شود.

منابع:

ACOG. Routine Tests During Pregnancy.

ACOG. Screening for Fetal Chromosomal Abnormalities. 2026.

ACOG. Ultrasound Exams.

USPSTF. Gestational Diabetes: Screening. 2021.

USPSTF. Asymptomatic Bacteriuria in Adults: Screening. 2019.

USPSTF. Syphilis Infection During Pregnancy: Screening. 2025.

USPSTF. Iron Deficiency and Iron Deficiency Anemia During Pregnancy: Screening and Supplementation. 2024.

#زنان
@MEDJUU

💊 داروهای شایع در بارداری

در تجویز دارو برای باردار، سن بارداری + اندیکاسیون + شواهد انسانی + جایگزین‌های موجود باید هم‌زمان در نظر گرفته شود.
⚠️ دسته‌بندی قدیمی FDA یعنی A/B/C/D/X از سال ۲۰۱۵ حذف شده و FDA اکنون از سیستم PLLR استفاده می‌کند.
مسکن و تب
🔹 Paracetamol:
انتخاب رایج برای درد و تب؛ در هر سه‌ماهه در صورت نیاز و با کمترین دوز مؤثر.
🔸 Ibuprofen / Naproxen / Diclofenac و سایر NSAIDها:
قبل از ۲۰ هفته: مصرف روتین توصیه نمی‌شود و باید بر اساس اندیکاسیون باشد.
از ۲۰ هفته به بعد: تا حد امکان اجتناب؛ در صورت ضرورت، کمترین دوز و کوتاه‌ترین مدت.
از حدود ۳۰ هفته به بعد: اجتناب به‌دلیل خطر premature closure of ductus arteriosus.
🔹 Aspirin 81 mg:
یک استثنای مهم است؛ در اندیکاسیون‌های مامایی مشخص، مانند پیشگیری از پره‌اکلامپسی، طبق توصیه متخصص قابل استفاده است.
تهوع و استفراغ بارداری
🔹 Pyridoxine ± Doxylamine:
از گزینه‌های خط اول و دارای سابقه ایمنی مناسب.
🔹 Metoclopramide:
در صورت نیاز قابل استفاده است؛ داده‌های موجود افزایش مشخصی در ناهنجاری‌های مادرزادی نشان نداده‌اند.
🔸 Ondansetron:
مؤثر است، اما برای مصرف به‌خصوص در اوایل بارداری باید Risk–Benefit بررسی شود؛ داده‌های موجود درباره برخی ناهنجاری‌ها کاملاً یکدست نیستند.
آنتی‌بیوتیک‌های پرمصرف
🔹 Penicillins، Amoxicillin و Cephalosporins:
از گزینه‌های قابل استفاده در بارداری در صورت وجود اندیکاسیون.
🔹 Azithromycin و Clindamycin:
در اندیکاسیون مناسب قابل استفاده‌اند.
🔸 Tetracyclines، به‌ویژه Doxycycline:
انتخاب روتین در بارداری نیستند و مصرف باید بر اساس اندیکاسیون و شواهد انجام شود.
🔸 Fluoroquinolones و TMP-SMX:
در صورت وجود جایگزین مناسب، معمولاً انتخاب اول نیستند.
فشارخون
🔹 Labetalol و Nifedipine:
از داروهای اصلی مورد استفاده برای کنترل فشارخون در بارداری.
❌ ACEIو ARB:
در بارداری، به‌ویژه از سه‌ماهه دوم، به‌دلیل خطر آسیب جنینی نباید استفاده شوند و باید جایگزین مناسب در نظر گرفته شود.

🔴 داروهایی که باید در بارداری به‌طور ویژه از آنها اجتناب شود
❌ Methotrexate
❌ Mycophenolate
❌ Isotretinoin
❌ ACE inhibitors
❌ ARBs
❌ Warfarin در اغلب شرایط
❌ DOACs
❌ NSAIDs از حدود هفته ۲۰ به بعد، مگر با اندیکاسیون مشخص

منابع:

FDA. Pregnancy and Lactation Labeling Rule (PLLR).

FDA. NSAIDs: Avoid Use at 20 Weeks or Later in Pregnancy.

ACOG. Practice Bulletin No. 189: Nausea and Vomiting of Pregnancy. Reaffirmed 2024.

ACOG. Gestational Hypertension and Preeclampsia. Reaffirmed 2026.

MotherToBaby. Evidence-based medication fact sheets.


#زنان

@MEDJUU

🔴 یا درگیری قابل‌توجه periocular
می‌توان درمان سیستمیک را در نظر گرفت.
دوره درمان معمولاً حدود ۴–۸ هفته است، هرچند بسته به پاسخ بالینی ممکن است طولانی‌تر شود.
در کودکان کم‌سن، macrolides مانند:
• Erythromycin
• Azithromycin
• Clarithromycin
در منابع به‌عنوان گزینه‌های درمانی مطرح شده‌اند.

⚠️ تتراسایکلین‌ها

در منابع مختلف محدودیت سنی متفاوتی ذکر شده است، اما در یک کودک ۶ ساله تتراسایکلین‌ها انتخاب روتین محسوب نمی‌شوند و باید از تجویز آنها در سنین پایین اجتناب شود.

🧬 Childhood Granulomatous Periorificial Dermatitis

یک variant مهم در کودکان، granulomatous periorificial dermatitis است.
این فرم بیشتر در کودکان prepubertal دیده می‌شود و با:
• papules یکنواخت skin-colored یا قرمز-قهوه‌ای
• معمولاً بدون pustule و vesicle
• erythema و scaling کمتر
• گاهی blepharitis یا conjunctivitis
مشخص می‌شود.
در موارد atypical یا مقاوم، این variant باید در differential diagnosis مدنظر باشد.

📈 پیش آگهی

درماتیت پری اوریفیشیال یک بیماری خوش‌خیم است و معمولاً scarring ایجاد نمی‌کند؛ با این حال ممکن است سیر آن چندین هفته تا چند ماه طول بکشد.
در یک مطالعه روی ۲۲۲ کودک، بیشتر بیماران در نهایت بهبود یافتند، اما مدت بیماری متغیر بود.
ادامه مصرف کورتیکواستروئید می‌تواند سیر بیماری را طولانی‌تر کند و recurrence در کودکانی که به steroid وابسته هستند شایع‌تر است.

📚 منابع
DermNet NZ. Periorificial dermatitis in children.
DermNet NZ. Periorificial dermatitis — Authoritative guidance.
Gray NA, Tod B, Rohwer A, et al. Pharmacological interventions for periorificial (perioral) dermatitis in children and adults: a systematic review. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2022;36(3):380–390.
Goel NS, Burkhart CN, Morrell DS. Pediatric periorificial dermatitis: clinical course and treatment outcomes in 222 patients. Pediatr Dermatol. 2015;32:333–336.
Nguyen V, Eichenfield LF. Periorificial dermatitis in children and adolescents. J Am Acad Dermatol. 2006;55:781.
Tempark T, Shwayder TA. Perioral dermatitis: a review of the condition with special attention to treatment options. Am J Clin Dermatol. 2014;15:101–113.

@MEDJUU

🔬 Periorificial Dermatitis (POD)

درماتیت پری‌اوریفیشیال‌ یک درماتوز التهابی صورت است که با بروز پاپول‌های کوچک اریتماتوز، گاهی پاپولوپوسچول یا پاپولووزیکول، عمدتاً در اطراف دهان، بینی و چشم‌ها مشخص می‌شود.
اگرچه اصطلاح «dermatitis» ممکن است این بیماری را در گروه اگزما قرار دهد، POD از نظر بالینی و پاتوفیزیولوژیک بیشتر به طیف rosacea نزدیک است.

👧 اپیدمیولوژی
در کودکان از شیرخوارگی تا نوجوانی مشاهده می‌شود و میانگین سن گزارش‌شده حدود ۶.۶ سال است.
در مطالعات کودکان، مواجهه با کورتیکواستروئید یکی از شایع‌ترین associations بوده و در حدود ۵۸–۷۲٪ موارد گزارش شده است.
این مواجهه می‌تواند به شکل:
• کورتیکواستروئید موضعی
• کورتیکواستروئید استنشاقی
• کورتیکواستروئید داخل بینی
• و به‌ندرت کورتیکواستروئید سیستمیک
باشد.

🔍 تظاهر بالینی
ضایعات معمولاً به شکل:
🔹 پاپول‌های کوچک erythematous یا skin-colored
🔹 گاهی pustule یا vesicle
🔹 خشکی و scaling اطراف ضایعات
🔹 burning یا احساس tightness
🔹 گاهی pruritus ظاهر می‌شوند.

محل‌های شایع درگیری:
Perioral → Perinasal → Periocular

در نوع کلاسیک، ناحیه بلافاصله مجاور vermillion border لب معمولاً نسبتاً سالم باقی می‌ماند.
همچنین برخلاف acne vulgaris، comedone وجود ندارد.

⚠️ نقش کورتیکواستروئید
یکی از مهم‌ترین نکات بالینی POD در کودکان، ارتباط آن با مصرف کورتیکواستروئید است.
کورتون ممکن است در ابتدا باعث کاهش سریع التهاب شود، اما در ادامه می‌تواند: POD را ایجاد، تشدید یا mask کند. همچنین پس از قطع کورتیکواستروئید، به‌خصوص اگر داروی potent برای مدت طولانی روی صورت استفاده شده باشد، ممکن است rebound flare رخ دهد.
بنابراین:
❗️ بهبود ضایعات با کورتون، تشخیص اگزما را اثبات نمی‌کند.

🧠 تشخیص

تشخیص POD عمدتاً بالینی است و در موارد تیپیک معمولاً نیاز به biopsy وجود ندارد.
در موارد atypical، مقاوم یا دارای تظاهرات غیرمعمول می‌توان بر اساس شک بالینی از:
• KOH و skin scraping برای حذف کردن dermatophyte infection
• کشت در موارد مشکوک به عفونت
• Patch test در صورت احتمال allergic contact dermatitis
استفاده کرد.

افتراق‌های مهم:
• Atopic dermatitis
• Irritant contact dermatitis
• Allergic contact dermatitis
• Impetigo
• Tinea faciei
• Acne vulgaris
• Rosacea
• Lip-licker dermatitis
• Granulomatous periorificial dermatitis

💊 درمان

1️⃣ حذف عوامل تشدیدکننده؛ اولین قدم

در POD خفیف، گاهی Zero-therapy approach به‌تنهایی می‌تواند مؤثر باشد.
یعنی:
❌ قطع محصولات آرایشی غیرضروری
❌ حذف کرم‌های occlusive و بسیار چرب
❌ حذف محصولات تحریک‌کننده
❌ عدم استفاده از کورتیکواستروئید موضعی روی ضایعات
برای پاک‌سازی صورت می‌توان در فاز فعال بیماری از آب ولرم یا شوینده بسیار ملایم استفاده کرد.
در صورت خشکی شدید، یک emollient ساده و غیرانسدادی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

2️⃣ قطع کورتیکواستروئید

در بیماری مرتبط با steroid، قطع کورتیکواستروئید موضعی جزء اصلی درمان است.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
اگر کودک مدت طولانی از potent topical corticosteroid استفاده کرده باشد، قطع ناگهانی می‌تواند باعث flare شدید شود.
در چنین شرایطی، بسته به potency، مدت مصرف و شدت rebound، می‌توان با کاهش تدریجی potency یا frequency طی چند هفته و در صورت نیاز استفاده از pimecrolimus، withdrawal را مدیریت کرد.
⚠️ این موضوع با «ادامه کورتون برای درمان POD» تفاوت دارد؛ هدف، خروج از مصرف کورتون است.
اگر corticosteroid استنشاقی یا داخل بینی از نظر پزشکی ضروری باشد، نباید صرفاً به دلیل POD قطع شود؛ کاهش تماس پوستی، شست‌وشوی صورت و دهان پس از مصرف می‌تواند کمک‌کننده باشد.

💊 درمان موضعی

در موارد mild تا moderate می‌توان از درمان‌های موضعی استفاده کرد.

گزینه‌های مطرح:

🔹 Metronidazole 0.75–1%
🔹 Erythromycin 1%
🔹 Pimecrolimus 1%
در مورد pimecrolimus، استفاده معمولاً BID برای حداکثر حدود ۴ هفته مطرح شده است.
درمان معمولاً حداقل چند هفته زمان می‌برد و clearance ممکن است ۳–۸ هفته طول بکشد.
گزینه‌های دیگری مانند azelaic acid، clindamycin، tacrolimus، adapalene و ivermectin نیز در مطالعات و گزارش‌های بالینی بررسی شده‌اند، اما سطح شواهد برای بسیاری از آنها محدود است.

💊 چه زمانی درمان سیستمیک؟

در موارد:
🔴 moderate–severe
🔴 extensive
🔴 refractory به درمان موضعی