یک اختلال مزمنِ تعامل مغز–روده است که با درد عودکننده شکم و تغییر در دفعات یا شکل مدفوع مشخص می‌شود.
🔹 تشخیص؛ Rome IV:
درد شکمی ≥۱ روز/هفته طی ۳ ماه اخیر، همراه با ≥۲ مورد:
• ارتباط با دفع
• تغییر دفعات مدفوع
• تغییر شکل مدفوع
شروع علائم ≥۶ ماه قبل.
فنوتیپ‌ها: IBS-C (یبوست)، IBS-D (اسهال)، IBS-M (مختلط)، IBS-U.
🚩 علائم هشدار: خونریزی گوارشی، کاهش وزن، کم‌خونی فقر آهن، تب، شروع جدید در سنین بالاتر، سابقه خانوادگی CRC/IBD/سلیاک، توده شکمی یا افزایش مارکرهای التهابی.
🔬 بررسی: در بیمار تیپیک بدون علائم هشدار، بررسی گسترده و تصویربرداری روتین لازم نیست. در IBS-D بررسی Celiac serology و در صورت شک به IBD، fecal calprotectin قابل‌بررسی است.
🍽️ درمان غیردارویی
• وعده‌های منظم، فعالیت فیزیکی و اصلاح خواب
• Psyllium به‌عنوان فیبر محلول، با دوز کم و افزایش تدریجی
• Low-FODMAP به‌صورت محدود و مرحله‌ای، ترجیحاً با متخصص تغذیه
• در علائم پایدار:
CBT یا gut-directed hypnotherapy
💊 IBS-C
PEG: بهبود یبوست، ولی اثر محدودتر بر درد.
Linaclotide: 290 µg روزانه، ≥۳۰ دقیقه قبل صبحانه؛ عارضه مهم: اسهال.
Lubiprostone: 8 µg BID همراه غذا، در زنان بالغ.
Plecanatide: 3 mg روزانه.
💊 IBS-D
Loperamide:
ابتدا4 mg، سپس 2 mg پس از هر مدفوع شل؛ عمدتاً برای کنترل اسهال، نه درد.
Rifaximin: 550 mg TID
× 14 روز.
Eluxadoline 100 mg BID
همراه غذا؛ در بیماران بدون کیسه صفرا، سابقه پانکراتیت یا مصرف قابل‌توجه الکل ممنوع/نامناسب است.
در شک به bile acid diarrhea ، bile-acid sequestrant ها قابل‌بررسی‌اند.
🔶 درد و اسپاسم
Antispasmodics مانند Hyoscine butylbromide یا Dicyclomine در برخی بیماران مفیدند.
Peppermint oil
نیز ممکن است علائم را کاهش دهد، اما شواهد آن قطعی نیست.
🧠 Neuromodulatorها
Amitriptyline 10 mg HS
افزایش تدریجی بر اساس تحمل می‌تواند در کاهش درد و علائم کلی مؤثر باشد؛ به‌ویژه در IBS-D. در IBS-C به‌دلیل اثرات آنتی‌کولینرژیک باید احتیاط کرد.
❌ آنتی‌بیوتیک تجربی، تست‌های گسترده بدون اندیکاسیون، رژیم‌های حذف غذایی طولانی و درمان روتین SIBO توصیه نمی‌شوند. پروبیوتیک‌ها نیز اثر strain-specific دارند.
#داخلی
📚 منابع:
Lacy BE, et al. ACG Clinical Guideline: Management of IBS. AJG. 2021;116:17–44.
Drossman DA, Hasler WL. Rome IV. Gastroenterology. 2016.
NICE CG61. IBS in adults: diagnosis and management.
@MEDJUU