Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларбызы! Бүген 18 июнь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк.

🔸АКШ белән Иран 60 көнгә исәпләнгән үзара аңлашу турында меморандум имзалаган. Документта хәрби хәрәкәтләрне, шул исәптән Лүбнәндәге бәрелешләрне дә туктату, Һормүз бугазын ачу, АКШның Иранга каршы санкцияләрен акрынлап йомшарту һәм Иранны торгызу өчен 300 миллиард доллар күләмендә фонд булдыру каралган.

🔸Төнлә Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсенә көчле дрон һөҗүме ясалган. Мәскәү мэры сүзләренчә, ким дигәндә 130 дрон бәреп төшерелгән. Капотна нефть эшкәртү ширкәтендә янгын чыккан. Мәскәү янында дрон калдыклары торак йортларга эләккән, ике шәхси йортта янгын чыккан.

🔸Русия армиясенең дрон һөҗүме нәтиҗәсендә Донецки өлкәсендә бер, Сумыда ике кеше һәлак булган. Җирле җитәкчеләр хәбәр итүенчә, биш өлкәдә барлыгы 15 кеше яраланган.

🔸Бүген төнлә Казан, Түбән Кама һәм Бөгелмә һава аланнары ябылып торды. Хәзер чикләүләр алынды. Кайбер очкычлар тоткарлана.

🔸Астанада уртак төрки әлифба комиссиясенең дүртенче утырышы узды. Азәрбайҗан, Казакъстан, Кыргызстан һәм Төркия вәкилләре төрки телләр өчен уртак 34 хәрефтән торган әлифбаны алга таба гамәлгә кертү мәсьәләләрен тикшерде.

@azatliqradiosi

Бу Русия— АСЕАН саммитында катнашу өчен Казанга килгән Көнчыгыш Тимор дәүләтенең премьер-министры Кай Рала Шанана Гусмау.

Ул Галиәсгар Камал театрында татар көйләренә биеп алды.

Премьер-министр безнең чәкчәкне дә ошатты. Бу хакта иртәгә видео тәкъдим итәчәкбез.

▪️Көнчыгыш Тимор 2002 елда Индонезиядән бәйсезлек алган һәм Азиянең иң яшь дәүләтләренең берсе санала.

@azatliqradiosi

Сабантуйга бүләк җыю йоласы төрле җирдә төрлечә атала: әрәпә, сөрән салу, сөлге җыю, бирнә җыю.

Сездә ничек атала?

@azatliqradiosi

Бүген Русия-АСЕАН саммиты ачылышында Малайзия премьер-министры Әнвәр Ибраһим чыгышында бөек татар шагыйре Габдулла Тукай сүзләрен искә алган һәм Тукайны искиткеч шагыйрь дип атаган.

Татарстан медиалары язуынча, Әнвәр Ибраһим Тукайның «Шигърият — ул буыннарны берләштерә торган һәм кешеләрнең күңеленә шатлык алып килүче рухи тел. Чын бәхетне мин бары тик халыкка хезмәт итүдә генә табам» дигән сүзләрен китергән.

Ибраһим әлеге сүзләрне икътисади һәм башка авыр мәсьәләләрне хәл иткәндә кулланырга чакырган.

▪️Әнвәр Ибраһим Казанга Русия-АСЕАН саммитында катнашу өчен килде. Узган ел ул "Русия Ислам дөньясы-KazanForum" чарасына да килгән иде.

▪️2011 елның март аенда Казанга сәфәр кылган Төркия президенты Рәҗәп Тайип Эрдоган Тукайның “Туган тел” шигырен татарча укып күрсәткән иде.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларбызы! Бүген 17 июнь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк.

🔸Бүген Казанда Русия-АСЕАН саммиты башлана. Чарага Русия президенты Владимир Путин киләчәк. Шәһәрдә иминлек чаралары көчәйтелде, күп чикләүләр кертелде. Халык социаль челтәрләрдә БРИКС вакытында да бу кадәр тикшерү булмаган иде дип яза.

🔸G7 илләре Украинага корал бирүне арттырырга килеште. Бу хакта бүген чыккан белдерүдә әйтелә.

🔸Бүгеннән Европа берлегендә Русиядән торбаүткәргечләр аша китерелә торган газ импортын тыюның беренче этабы үз көченә керә. Әлегә ул бер елдан артык элек төзелгән кыска вакытлы килешүләргә генә кагыла. Озак вакытлы килешүләргә кагылышлы икенче этап көз көне гамәлгә керергә тиеш.

🔸Африка авыруларны контрольдә тоту һәм профилактикалау үзәкләре җитәкчесе Жан Касея кисәткәнчә, Конго Демократик республикасындагы Эбола бизгәге таралуы тарихтагы иң авыр эпидемиягә әверелергә мөмкин. Аның сүзләренчә, хәзерге вакытта авыру йоктырган кешеләр белән элемтәдә булган дистәләрчә мең кешене күзәтүгә алу мөмкин булмаган.

🔸2025 елда "Яндекс" куәт оешмаларының кулланучыларның шәхси мәгълүматларын ачу турындагы 100 меңнән артык мөрәҗәгатен канәгатьләндергән. Бу хакта Transparency Report хисабында әйтелә.

@azatliqradiosi

📱Казанда яшәүчеләр 16 июньнән операторлардан мобил интернет эшчәнлегендә һәм СМС килүдә чикләүләр турында хәбәрләр ала башлаган

"Бизнес Онлайн" МТС һәм Билайн хәбәрләренә сылтанып язуынча, бу чаралар иминлекне тәэмин итү белән бәйле.

МТС ширкәтендә карта белән түләүләр, банкоматлар куллану һәм геосервислар эшендә кыенлыклар булырга мөмкин дип кисәткәннәр. Мөштәриләргә мөмкин булганча Wi-Fi кулланырга киңәш ителә. Ширкәт вәкилләре чикләүләр операторга бәйле булмаган сәбәпләр аркасында кертелә дип белдерде.

Шул ук вакытта Билайн хәбәрләрендә банк кушымталары, социаль челтәрләр һәм әйбер китерү хезмәтләре ачылачак дип әйтелә.

▪️17 июньдә Казанда Русия АСЕАН (Азия Көньяк-Көнчыгыш дәүләтләре берлеге) саммиты башлана. Беренче кунаклар инде килде. Казанга Русия башлыгы Владимир Путин да килә диләр. Соңгы атналарда Татарстан хакимияте саммитка әзерлек чараларын зур тырышлык белән алып бара. Чара көннәре якынлашыр алдыннан таләпләр кырысланды. Бу беренче чиратта җирле халыкка кайбер авырлыклар да тудыра.

@azatliqradiosi

⛔️Британия Русиягә каршы санкцияләрне киңәйтте

Ил хөкүмәте сәхифәсендә чыккан мәгълүматка күрә, яңа исемлеккә тагын 70 оешма һәм шәхес өстәлгән.

Алар арасында Казанның «Технопаритет» ширкәте һәм «Пегас» сәүдә сәнәгать оешмасы да бар.

"Технопаритет» Украинаның тотрыклылыгын какшатырга яки аның территориаль бөтенлеген, суверенитетын яисә бәйсезлеген какшатырга ярдәм итә ала торган икътисади ресурслар, тауарлар яки технологияләр белән тәэмин итүдә катнашка", диелә документта.

Ширкәт 2010 елның маенда теркәлгән, җитәкчесе итеп Александр Калмыков күрсәтелгән, узган елдагы кереме 124,8 млн сум тәшкил иткән. Ул нигездә сәүдә-сервис һәм сәнәгать җиһазларын сату белән шөгыльләнүче ширкәт.

"Пегас" ширкәтенә чикләүләр кертү нигезе шул ук. Станоклар һәм сәнәгать җиһазлары белән күпләп сәүдә итә.

Ширкәт 2014 елның октябреннән бирле эшли. Җитәкчесе – Олег Ситников. Узган елгы кереме 486 миллион сум.

@azatliqradiosi

"Татнефть" ширкәте Русиядәге барлык ягулык салу станцияләрендә бензин һәм дизель ягулыгын сатуга вакытлыча чикләүләр кертте

Бу хакта ширкәтнең “кайнар элемтә”сенә сылтама белән "Интерфакс" хәбәр итә.

Оператор сүзләренчә, түләүгә дә чикләүләр бар. Хәзер бары тик кулакча гына кабул ителә.

Азатлык Радиосы Татарстанның бер районында яшәүче авыл кешесе белән сөйләшкән иде.

— Иң авыры авыл кешесенә, чөнки без район үзәгенә барып ягулык алабыз. Шәһәрдә бер АЗСта бензин тапмасаң икенчесе килеп чыга. Авылларда хәл бөтенләй башка. Шуңа без махсус район үзәгенә барып, башта бер станциягә, аннан икенчесенә, кирәк икән өченчесенә барып ягулык алып кайтабыз. Мин гомердә болай булыр дип уйламаган идем, — дип гаҗәпләнде ул.

Тулырак👉 монда

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларбызы! Бүген 16 июнь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк.

🔸Бүген иртән Татарстанда ракет һөҗүме куркынычы игълан ителде. Казан һәм Түбән Кама һава аланнары ябылып торды. Хәзер барлык чикләүләр алынды. Чаллыда шулай ук сирена тавышлары ишетелгән. Бу хакта Kazanfirst яза.

🔸Мэр Сергей Собянин Мәскәүгә дроннар һөҗүм итүен белдерде. Һөҗүм нәтиҗәсендә Капотнадагы нефть эшкәртү ширкәтенә зыян килгән. Мәскәү өлкәсе Электросталь шәһәрендә күп катлы йортның өске катында янгын чыккан. Йортка шулай ук дрон калдыклары бәрелгән булуы ихтимал. Бу хакта Astra яза.

🔸Уфада Башкортстанда туризмны үстерүгә бүленгән 27 миллион сумны урлау эшенә бәйле беренче хөкем карарлары чыгарылган. Сүз «Урал-Тенгри» ширкәте мөдире Александр Гончаров, «Тенгри» ширкәте җитәкчесе Алевтина Емельянова һәм эшмәкәр Светлана Мусеева турында бара. Аларны бюджет акчаларын кулланганда аеруча алдау юлы белән зур күләмдә акча үзләштерүдә гаепле дип тапканнар. Башкортстан прокуратурасында хәбәр итүләренчә, гаепләнүчеләр биш елдан алты елга кадәр гомуми тәртипле колониягә хөкем ителгән.

🔸Тула шәһәрендә "Сбербанк"ның ике бүлекчәсендә янгын чыккан, шартлау тавышлары ишетелгән. Полиция белдерүенчә, ут төртүдә шикләнелүче тоткарланган.

🔸Башкортстанда халык мобиль интернет эшләмәвенә зарлана. Сездә эшлиме?

Казанда тарихчы, археолог Фаяз Хуҗин белән хушлаштылар.

Ул нинди кеше иде?

@azatliqradiosi

Русия контролендәге Акмәчетнең Киев район мәхкәмәсе Кырымда тоткарланган дүрт мөслимә Эсма Ниметулаева, Насиба Саидова, Эльвиза Алиева һәм Фавзия Османованы сак астында калдыруны 14 сентябрьгә кадәр озайтты.

Бу хакта адвокат Эмил Курбединовка сылтанып «Кырым теләктәшлеге» хәбәр итә.

Гаепләү ягы әгәр мөслимәләрне өй сагына күчерсәң, алар качарга яки шаһитларга басым ясарга мөмкин дип белдергән.

Утырыш ябык ишекләр артында узган һәм туганнарына мөслимәләр белән аралашырга мөмкинлек булмаган.

Февзие Османованың әнисе Эльянора Османова белдерүенчә, алар кызларын бары бер секунд кына күреп калган.

Мөслимәләр хәзерге вакытта Акмәчеттәге 1нче санлы Тикшерү изоляторында утыра.

▪️Русия аннексияләгән Кырымда "Хизб-ут-Тәхрир" эше нигезендә тоткарланган Эсма Ниметулаева, Насиба Саидова, Эльвиза Алиева һәм Фавзия Османова узган ел 15 октябрьдә сак астына алынды.

@azatliqradiosi

Көн язмасы: Татарстанда ягулык кытлыгы: "халык борчыла"

Татарстанда рәсми төстә ягулык сатуга чикләүләр кертелде. Бу узган атнада Украина дроннарының Түбән Камадагы ТАНЕКО нефть эшкәртү ширкәтенә ясалган һөҗүменә бәйле. Рәсмиләр чикләүләрне "ясалма ыгы-зыгы" булдырмас өчен эшләнде дип кенә аңлатты.

12 июньдә Түбән Камага Украина дроннары һөҗүме булды. Бер дрон торак йортка бәрелде. Шулай ук һөҗүмнәр "Татнефть" ширкәтенең нефть эшкәртү заводына булды.

Шуннан соң Татарстан ягулык станцияләрендә зур чиратлар хасил булды.

Социаль челтәрләрдә машина йөртүчеләрнең чиратта торулары турында видеолар таралды.

Чиратлар башта Түбән Кама, Әлмәт, Чаллыда булды. Бу вакытта казаннар өстәмә канистраларга салырга ашыкты.

Казан арты районнарының берсендә яшәүче Азатлыкка сөйләвенчә, хәзер (14 июньдә) станцияләрдә чиратлар күренми. Зур ажиотаж 12 һәм 13 июньдә булган. Бер машина йә 20 литр бензин, йә 40 литр дизель агызып алала.

— АЗСта эшләүче танышым белән сөйләштем. Кеше төнлә дә күп иде диде. 20 литр бензин ул аз. Шуңа кешеләр заправка саен барып машинасын тутыра, йә ике тапкыр килә. Халык борчыла. Әле бу хәлгә ышанып та бетми. Хәзер бәяләр дә үсте. Аннары АЗСларда ташламалар да бетерелде, —дип сөйләде ул.

Аның сүзләренчә, халык ягулыкка кытлык булуның сәбәбен яхшы аңлый. Үзара сөйләшкәндә бар да ТАНЕКОга һөҗүм булган дип әйтә, диде ул.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларбызы! Бүген 15 июнь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк.

🔸Русия армиясенең Киев шәһәренә һөҗүме нәтиҗәсендә дүрт кеше һәлак булган, 20 кеше яраланган. Шәһәрнең барлык районнарында ниндидер биналар җимерелгән, янгын чыккан, инфраструктурага зыян салынган дип хәбәр итә хакимият вәкилләре. Кайбер районнар электрсыз калган.

🔸Тула янында дроннар һөҗүме нәтиҗәсендә өч кеше һәлак булган, тагын өч кеше яраланган. Өлкә губернаторы Дмитрий Миляев белдерүенчә, яраланучылар арасында бер яшьлек бала да бар.

🔸АКШ һәм Иран солых килешүенә килде. Бу хакта АКШ президенты Доналд Трамп хәбәр итте. Килешүне 19 июньдә Швейцариядә имзалаячаклар.

🔸4 июльдән "Победа" һава ширкәте Уфадан Истанбулга очышлар башлый. Уфа һава аланы мәгълүматларынча очышлар дүшәмбе һәм шимбә көннәрендә башкарылачак.

🔸Археолог Фаяз Хуҗин белән хушлашу бүген 10.00 сәгатьтә Казанның Зәңгәр мәчетендә булачак. Тарихчы туган авылында җирләнәчәк.

@azatliqradiosi

Тарихчы, археолог Фаяз Хуҗин вафат

Бу хакта Татарстан фәннәр академиясе хәбәр итте. Галимгә 74 яшь иде.

Аның белән хушлашу урыны һәм вакыты аерым хәбәр ителәчәк диелә.

Фаяз Хуҗин эзләнүләре Идел буе Болгары, Алтын Урда, Казан ханлыгы археологиясе һәм тарихы өлкәсендә булдв.

1994-2005 елларда ул "Казан кирмәне" археологик экспедициясен җитәкләде. Моннан тыш Биләр, Суар, Җүкәтау, Чаллы җирлекләрендә күләмле археологик экспедицияләрне алып барды.

Галим еш кына тарих мәсьәләләрендә Азатлык Радиосы укучыларына фикерләрен җиткерде. 2023 елда ул Кубрат ханның улы Котрагка һәйкәл сүтү мәсьәләсен шәрехләгән иде. Моңарчы ул укучыларыбызга Татарстан җитәкчелегенең Болгар һәм Зөя белән күбрәк мавыкканга, Биләрнең игътибар читендә калуын аңлаткан иде.

Галим турында тулырак 👉 безнең хәбәрдә укыгыз.

Казан дәүләт техник тикшеренү университеты (КНИТУ-КХТИ) беренче курс студентлары өчен быел уку бәясе уртача 18 процентка арткан, ә Казан дәүләт медицина университетында (КДМУ) "Стоматология» белгечлегенә уку 17 процентка кыйммәтләнгән.

"БИЗНЕС Online" язуынча, КНИТУ-КХТИда беренче курс студентлары өчен бәяләр яңартылган белем бирү програмнары эшли башлау сәбәпле арткан. Өлкән курс студентлары өчен арту гадәттәгечә 4 процент тәшкил иткән.

Медицина университетында беренче курс студентлары өчен уку бәясе уртача 6 процентка арткан, әмма "Стоматология" белгечлегенә бәя берьюлы 17 процентка — елына 450 мең сумга кадәр күтәрелгән. Югары уку йортында моны инфляция һәм уку процессын оештыру чыгымнары арту белән аңлатканнар.

Басма хәбәренә күрә, Казан дәүләт аграр университетында көндезге бүлектә уку бәясе хәзер елына 125 меңнән 200 мең сумга кадәр тәшкил итә. Узган ел бу сумма 116–180 мең сум булган. Чаллы дәүләт педагогика университетында уку бәясе 8 процентка арткан.

Уку бәяләре арту 40 әзерлек юнәлешкә түләүле урыннар саны кимү белән дә бәйле. Шул ук вакытта Русиядә укырга керүчеләр саны бюджет урыннарыннан якынча 130 меңгә күбрәк булган. Әмма Татарстанга белем бирүнең барлык диярлек дәрәҗәләре буенча бюджет урыннары санын арттырырга мөмкин булган.

@azatliqradiosi

🔥Азатлык Радиосы күзлегеннән – атнаның төп хәбәрләре

Барлык хәбәрләрне тулырак безнең Telegram-каналда укып барыгыз.

@azatliqradiosi