Najmiddin Turon

#jurnal #fiqra

“Bobolar izidan...” uch-to‘rt ming chaqirim yo‘l bosib, goh piyoda, goh ulovda yurib, goh uyda, goh yaylovda tunab, murodimiz hosil bo‘lib, safarimiz qarib, Toshkentga uchar chog‘i Qiziljar (xakascha: Хызыл чар; ruscha: Красноярск) aeroportida bir yurtdoshimiz bilan suh­batlashib qoldik. U bepoyon o‘lkaning yana shuncha ming chaqirim olisdagi go‘shasidan ishlab qaytayotgan ekan.

Yurakda ekspeditsiya taassurotlari hali qaynab turibdi, jo‘shib gapirib beryapmiz-u, akaning ko‘zlari pirpirab, miyasi­da savollar g‘ujg‘on o‘ynayotgani seziladi: Nima foyda? Indamaygina tirikchiligini qilib yursa bo‘lmaydimi? Pul topib, aql topmagan sayyohlarmikan?.. Maqsadimizni tushunmadi, rosti. Axiyri: “Bu yurishlaringni davlat ko‘taradi-da?” deya so‘radi beozorgina.

Xalqimiz davlat budjetiga savol qo‘yishni o‘rgana boshladi. Biroq ko‘pincha ho‘l-u quruqni baravar yoqib yuboramiz. Millatni millat qilib turadigan, o‘zagimizni o‘stiradigan loyihalarga xarajatni umuman ortiqcha hisoblaymiz. Vatandoshning muloyim savoli tagma’nosini tushundik, albatta. Safar xarajatlarini ko‘ngilli tadbirkor to‘laganini aytganimizda esa tamoman lol qoldi: shunaqa boylarimiz ham bormi hali?..

Endi mening miyamda savollar g‘ujg‘on o‘ynay boshladi: kimligimizni, maslagimizni qanday tushuntirsam ekan?

...Qadimda Zarafshon dar­yosiga kigiz tashlab qo‘yishgan, tog‘lardan oqib kelayotgan oltin zarralari yungga ilashib qolgan. Keyin olovda ma’danni eritib olishgan. Ziyoli o‘sha kigizga o‘xshaydi, shaxsiy tirikchiligini ko‘pam o‘ylamaydi. O‘zi yo­nib kul bo‘lsa-da, millatni oltin yombiga aylantirish uchun ya­shaydi...

Yo‘q, tarixdan timsol kel­tirishim havoga uchsa kerak, chunki tilla deyishim bilan yurtdoshimning qulog‘iga boshqa gap kirmasligi tayin. O‘sha daryo qayerda edi, haliyam kigiz tashlab ko‘rsa bo‘lmasmikan, deb surishtirishi ham mumkin, qaytanga.

...Agar usta bo‘lsangiz, imorat solishdan oldin tarhini taxminan tosh bilan belgilaysiz, keyin qoziq qoqib chiqasiz, keyin ular­ni chilvir bilan birlashtirasiz, keyin poydevor tashlab, devor ko‘tarib, tom yopasiz. Bobolar qoqib ketgan qoziqlarni biz ip bilan bir-biriga tutashtirib yuribmiz, desammi? Galdagi ishlarni bajaradigan er yigitlar ham chiqib qolar...

Mana, suvog‘i bizning qo‘li­mizdan keladi, metr kvadratiga qanchadan berasizlar, deb xizmatini taklif qilsa-ya?..

Bugungi o‘z foydasini ko‘zla­yotgan yurtdoshimdan xafa bo‘lishga haqqim yo‘q. U ham aslida bolalari uchun “kigiz” vazifasini o‘tayapti. Otasidan qolgan hovlini bo‘lib-bo‘lib tom solayotgandir o‘g‘illariga. Ertangi umummilliy foyda haqida qayg‘urishni, millat imoratini ba­land ko‘tarishni esa bir hovuch ziyolilarga “ishongan”.

– Biz ishlayotgan joyda boshqacha xalqlar bor, kam sonli. Ular ba’zida o‘z tilida gaplashsa, hayron bo‘laman, o‘zbek tiliga o‘xshab ketadi, – deb qolsami?

– E, bormisiz, aka? Mana shu iz bo‘ladi, bobolar izi shu! Haligi tosh, qoziq deganim ham shu! Faqat hozir hammamiz o‘z-o‘zimizcha yashayapmiz, o‘z kunimga o‘zim omon bo‘lay deb yashayapmiz...

Iz bo‘lmasa, biz bo‘lmaymiz.
Izlar qo‘shilib yo‘l bo‘ladi.
Suvlar qo‘shilib sel bo‘ladi.
So‘zlar qo‘shilib el bo‘ladi.
O‘zlar qo‘shilib biz bo‘lamiz.
Biz bo‘lamiz!

“Til va adabiyot ta’limi” jurnalining 2026-yil 5-soniga kirishso‘z

🗄Farrux Jabborbek

Талабалик дамлари ётоқхонада китобларининг муқовасини йиртиб ташлаб, кунжакларга яшириб ўқирдик. Тор ва ишончли машваратларда Унинг шеърларини жўр бўлиб айтардик. Бу ҳол шу даражада эдики, бир киши биринчи мисрасини бошласа, қолганларам қўшиларди, ёддан биларди.
Бир куни сумкамда Шоирнинг муқоваси олиб ташланган китоби билан метрога тушиб қолдим. У вақтлар кирган-чиққанни текширадиган кимсалар турарди. Сумкамни ковлашди:
—Бу қандай китоб?
—Оддий китоб.
—Нега йиртилган, янгиси йўқми?
—Жуда эскида, шунга йиртилиб қолган.
(Муқова йиртилган билан орқа варақда исми қолган экан.)
—Муҳаммад Солиҳми? Ким у?
—Ҳа, Муҳаммад Солиҳ. Ўн бешинчи асрда яшаган шоир. Шунинг учун эски деяпман-ку.
—Ҳа. Яхши.

Яна бир қизиқ воқеа юрарди. Ёзувчилар уюшмасидаги мушоирада бир шоира Унинг шеърларини ўзимники дея ўқийди. Ҳамма бир-бирига қарайди. Бироқ ҳеч ким, ҳой, тўхта, бу шеърлар М.С.ники-ку, деб айтолмайди. Ҳа, ўттиз уч йилдан буён ўзи-ку майли, исми ҳам қувғунда эди унинг. Лекин шеърларини, китобларини барибир топардик, ўқирдик, айтардик. Улуғ шоир Рауф Парфи мен еттита дарёдан сув ичаман деганда ўзидан кичиклардан биргина Унинг исмини тилга олган.
Бугун катта шоир Муҳаммад Солиҳдан Анора Содиқова интервью олибди. Ўзи айтганидек, ўзбек матбуотида ўттиз уч йилдан буён биринчи чиқиши Шоирнинг.
Раҳмат, Анора опа!

НА ГЎЗАЛ

Бир ёнда ожизу, бир ёнда кучли,
кураш бошланаркан тарафма-тараф
ожизнинг ёнини олганинг учун
«хоин» деб ном олмоқ нақадар шараф!

На шараф, халқини қул этган подшоҳ
«менинг душманим» деб сени атаса,
жазавага тушса исминг эшитган чоғ
китобингни ўқиб, йиртса, топтаса!

На шарафки, зулмга «Зулм!» дейолсанг,
бошингда ҳар куни синса-да, тўқмоқ,
шайтондан қўрқмаслик нақадар гўзал,
на гўзал ягона Оллоҳдан қўрқмоқ!

1994
Муҳаммад Солиҳ

https://www.youtube.com/watch?v=Di2zwMMwBrA

Xayrli kun, azizlar!

@sitorabonu_audiolar

Бугун шеърларида томчининг таровати ва матонати уфурган шоира Гулноз Мўминованинг тувилди куни!

АЙТИБ БЎЛМАЙДИГАН ҚЎШИҚ

Ҳурсан дерлар – хўрлашар сени,
Гулсан дерлар, зўрлашар сени,
Кўнмоққа мажбурлашар сени,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Шамол фурсат саросар бўлар,
Қисмат ғарми – отинг ғар бўлар,
Гувоҳларинг кўру кар бўлар,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Тоғда алқор, чўлда янтоқ бўл,
Кутиб ўтсин умринг, муштоқ бўл,
Гала бўлма, якка бўл, тоқ бўл,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Тож Маҳал ҳам бир шоҳ риёси,
Дунёда йўқ гарчи қиёси,
То кибрнинг йўқдир давоси,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Сўз айтмоққа куч топ Дунёга,
Тош алишма меҳригиёга,
Алданма кўп оҳангжамога,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Чиқ ёдлардан - рўё бўл, туш бўл,
Кўкларга уч, гирён оққуш бўл,
Кабутар бўл, бор-ей, бойқуш бўл,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Сувга тушсанг, сувга лойиқ бўл,
Сол, елкан ё сарбаст қайиқ бўл,
Сув қизи бўл, илонбалиқ бўл,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Ғурурингни пайҳон этгайлар,
Ўзлигингни яксон этгайлар
Бир кун мендек пушмон этгайлар
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.

@NajmiddinTURON

Тушларда қушларга қўшилиб учдим,
Гоҳо булутларга тўш уриб учдим,
Ўнггим оғир келди, пойингга тушдим,
Тийрамоҳ, титраб оҳ чеккани келдим.

Сарбон йўл кўрсатди, ўзи кўр эди,
Гўрўғли чиқмади , оғзим гўр эди,
Жасорат унмади, манглай шўр эди,
Бағрингга бир гиёҳ эккани келдим.

Тақвим қашқирдайин умримга ўчми?
Яширин бир титроқ бўғзимга кўчди,
Кўзимда бир чироқ бор эди ўчди,
Ўзимни мен сўроқ этгани келдим.

Бир сулув қалбимга ўт қалаб ўтди,
Ҳижронга кўнувчан жон тилаб ўтди,
Лек руҳим ўтгунча ишқталаб ўтди,
Ёшимни мен гувоҳ этгани келдим.

Қабрлар қирларга туташиб борар,
Йиллар бирин-кетин қир ошиб борар,
Руҳим само сари тирмашиб борар,
Қисматдан мен йироқ кетгани келдим.

Ул туғмас қабрда сўзлар сурунгай,
Қашқирдан қочиб тан бекор урунгай,
Асли тириклигим ёлғон кўрингай,
Дор келтир, мен гуноҳ этгани келдим.

https://t.me/NajmiddinTURON

* * *
Наҳот шеърлар айтдим
бўшлиққа қараб,
наҳотки соврилди олов сўзларим,
наҳотки ҳақ бўлса, элу юрт асли
қуруқ сўзлар, деган гумроҳ дўстларим?!
Наҳот, бекор ўтди
гулдай умримнинг
минг йилга татирлик олтин чоқлари,
наҳот бирор руҳни уйғотолмади
шоир юрагимнинг қалдироқлари?!
Наҳотки, бирорта дилга етолмай,
беҳуда сарфланиб қанча куч-чидам,
келиб кетаверар ёруғ дунёга,
келиб кетаверар мендай куйчилар?!

****

Ҳаммамиз қуёшда куйган жиззамиз,
қачон тиз чўкувдик,
ҳамон иззамиз,
сирқираб оғрийди шишган тиззамиз,
ўриндан озгина турсак майлиму?

Ўтганлар бари бек,
қолган жавдирар,
гарданда кўринмас ғуллар шалдирар,
меҳнатдан ёрилган қўллар қалтирар,
ўз беким ерида юрсак майлиму?

Насимлар гулламиш озод тоғларда,
озодлик муждаси сўлу соғларда,
боболар қийналиб тиккан боғларда
ағанаб бир хаёл сурсак майлиму?

Неча минг аллома, жўмардлар ўлган,
тафаккур сасиган,
руҳлари сўлган,
уруғлар айниган тап-тақир чўлда
ўз беким давлатин қурсак майлиму?

Юз эллик йилдирки мана шу ҳолат,
ҳануз давом этар маккор тижорат,
билмадим, қаердан ушбу жаҳолат,
нега сиз бўлмайсиз сира хижолат?

Нега мен сўрайман сиздан ижозат?!

Шавкат Раҳмон

https://t.me/NajmiddinTURON

Бугун зулфиқор руҳли, Ҳақ, халқ ва ҳақиқат тарафида турган шоир — ШАВКАТ РАҲМОН туғилган кун!!!

https://t.me/NajmiddinTURON

Qanoti siniqku, ucholmas bulbul,
Tillari kesilgan, tumshug‘ida zang.
Sendan kattalarning hadigi sabab,
Sening zamoningdan quvilgan ohang.

Dilginang hapqirar hayajon yutib,
Sezasan nimadir chekishin nola.
Tinmay entikasan mo‘jiza kutib,
Qafasning sayrashin kutyotgan bola.

https://t.me/NajmiddinTURON

🐺 Turkiy til: Qudrat, taqiqlar va yo‘qotishlar... Biz qanday tilni meros qilib oldik?

🔥 “O‘zlik” loyihasida tarix darslarini muvaffaqiyatli yakunlab, navbatdagi muhim sahifani ochyapmiz. Loyihamizda 2-modul — “Til oyligi” boshlanmoqda!

🐺 Biz har kuni gaplashadigan, o‘ylaydigan va his qiladigan tilimizning asl ildizlari qayerga taqaladi? Turkiy til qanday qilib ulkan hududlarga tarqalib, qudratli davlatlarning asosiy muloqot vositasiga aylangan edi? Nega keyinchalik u taqiqlar va bosimlarga uchradi? O‘tgan asrlar davomida biz nimalarni yo‘qotdik va nimalarni saqlab qola oldik?

Til oyligining ilk ochiq darsida aynan shu og‘riqli, ammo har birimiz bilishimiz shart bo‘lgan mavzu atrofida suhbatlashamiz.

🎙 Spiker: Aniq va ijtimoiy fanlar universiteti Altaistika va turkologiya markazi rahbari, turkshunos Anvar Bo‘ronov
🔊 Mavzu: Turkiy til: Tarqalishi, taqiqlar va yo‘qotishlar
🗓 Vaqt: 11-sentabr, soat 19:00
📍 Manzil: Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi

Barchani ushbu muhim va qizg‘in suhbatga taklif qilamiz. Ishtirok etish barcha uchun erkin. Kelib, o‘zligingizni biz bilan birga anglang!

🔻 Bizni ijtimoiy tarmoqlar orqali kuzatib borishni unutmang:
Telegram | Instagram | Facebook | X

Bu g‘arib dahrda uchrashsak yana,
Yo‘llaring oxiri chopsa ko‘zima,
Ashklaring nahridan kechib o‘tmasam,
O‘ksima.

Darz ketgan kosada may ichib tursam,
Sanasang, qovurg‘am biri bo‘lsa kam.
Qarasang, jismimda kam bo‘lsam men ham,
Ichikma.

Ko‘zlarim kadardan kiyinsa kafan,
Puflasang, qaqnuslar chiqmasa kuldan,
Kuyug‘ ko‘kayima kuldon qidirib,
Kuyunma.

Qushlarsiz uyaday ezg‘inlik hokim
umrima sochsa gar umidlar hokin,
Qayta butlamoqqa haddimiz sig‘mas,
Yig‘inma.

Ikkimiz bir dunda ikki yon ketsak,
Qismat kishanida gar tanho ketsak,
Joning omon bo‘lsin, faqat bu jonga
Ko‘nikma.

Joning omon bo‘lgur, mensiz bu jonga,
Ko‘nikma...

@NajmiddinTURON

iyun, 2019

Қўрқмасаларингиз бир янгилик топиб келдим!
 
Жавлон Жовлиевнинг “Қўрқма” романини кўпчилик ўқиган чиқар! Ана шу асар асосида “Миллат театри” спектакл тайёрлабди. Қувонарлиси, ташаббускорлари ҳам, режиссёри ҳам, актёрлари ҳам ёшлар!
Биз санъатни асосан гигантлар кўзи билан кўришга одатланганмиз. Ниҳолларнинг дунёга боқишини ҳам кузатиш лозим. Бу бир кам дунёнинг кемтигига уларнинг малҳами қандай экан?
Амалдори ютиб, фуқароси кутиб ётган шу замонда қўрқмасдан спектакл томошасига бораверинг! Биров урушмас...
 
 
Миллат театрида 13 сентябрьдан премьера (14 -16 -21-27 сентябрь, 19 : 00) "Қўрқма" спектакли !
 
ЧИПТАЛАР:
https://perfend.com/uz/categories/theatre/events/qorqma
 
 
Манзил: Қатортол кўчаси 60
Мўлжал:  Book.uz дўкони орқали

@NajmiddinTURON

Кузак, йўлимга сув сеп,
Ўнгирим чангга ботган,
Тошларга ранг улашган
Қоним товонда қотган,
Фақат сароб кўрсатиб,
Ўйимни бойлаб ётган
Саҳроли йўлдан ўтдим.

Бархан ортида бир кўшк
Ичида гулгун пари,
Қумлар йиққан хотира
Куйдирар борган сари,
Қанчалар бўзлаб чопсам,
Шунчалар кўздан нари,
Ҳижрон комига отган
Жафоли йўлдан ўтдим.

Нетайки, алп эмасман
Учарга тулпорим йўқ,
Ечарга тушовимни
Қирқталаб чилтоним йўқ,
Шуурга гард юқтирмай
Ўтарга имконим йўқ,
Зулматни тўсиб ётган
Дарёли йўлдан ўтдим.

Нарида бир музофот
Божга умринг сўрайди,
Қавми бир зиндон қурган
Минг йилдирки тўлмайди,
Руҳингни синдирмасдан
Ўтказгани қўймайди,
Урҳо-ур бўлиб ётган
Ғавғоли йўлдан ўтдим.

Кузак, сенга не берай?
Умримни йўққа сотдим,
Қанотини синдириб,
Руҳимни тўрга сотдим,
Узоқ йўлда юк бўлган
Танимни гўрга сотдим,
Идраган кўнгил билан
Савдоли йўлдан ўтдим.

Кузак, йўлимга сув сеп...


https://t.me/NajmiddinTURON

Bilga jamoasi yana bir she`riy sayohatga yo‘l olmoqda! Bu safar baland Zomin tog‘lari, kengliklari, sokin tabiati bag‘rida kuzni qarshi olamiz. Bizga shoir Bek Ali hamrohlik qiladi.

2 kunlik sayohat 19-20-sentabrga rejalashtirilmoqda.

Dasturdan quyidagilar o‘rin olgan:

📝 Shoir Bek Ali bilan ochiq osmon, tog‘lar va gulxan atrofida she'riy kecha;
☀️ Zomin tog‘lari bo‘ylab qiziqarli sayohat;
🍴 Zomin taomlaridan g‘ilmindi, qurtoba, qozon patirlarni ta`tib ko‘rish;
🏠 Tog‘ orasidagi qishloq uylarida tunash
🔥 Yovvoyi tabiat bag‘riga sayohat;
📽 Tog‘ bag‘rida yulduzlar ostida kino tomosha qilish;
☕️ Issiq qahva, yoshlikka qaytaruvchi cho‘g‘da toblangan kartoshkalar;
🌓Quyosh chiqishini kuzatish;
📸Kechadan foto va video lavhalar

🗓 Sana: 19-20 sentabr
⏳Vaqt: 5.00 da Toshkent shahridan jo‘nab ketish
📍 Joy: O‘zbekiston mehmonxonasi oldidan
💰 Ishtirok narxi: 650 ming so‘m

Narx ichiga kiradi:

1. Transport xarajatlari (borib-kelish);
2. Zomin qo‘riqxonasiga kirish;
3. Tog‘ bag‘ridagi uy mehmonxonada tunash;
4. 1-kun tushlik (osh, salat, non va choy)
5. 1-kun kechki ovqat (g‘ilmindi 2 donadan, qurtoba, non, salat, choy)
6. 2-kun nonushtasi (Zomin qozon patirlari, tog‘ asali va qaymog‘i)
7. Issiq qahva, cho‘g‘da toblangan kartoshkalar

Narx ichiga kirmaydi:
Dor yo‘li, osma ko‘prik va boshqalardagi to‘lovlar.

O‘zingiz bilan quyidagilarni olish tavsiya qilinadi:
1. Issiq kiyim
2. Xohishga ko‘ra yengil yeguliklar
3. Va albatta, yaxshi kayfiyat)

Ro'yxatdan o'tish:
📱Telefon: +99850024-26-47
@bilga_admin

⚠️ Muhim eslatmalar:
Joylar soni cheklangan!

🌏 BILGA tur – aql va ruh bilan sayohat!

Rasmiy sahifalar:

📱 Telegram 📱 Instagram 🌐 facebook 🔻 sayt

🛺 "Bilga"ning Najmiddin Ermatov bilan she`riy sayohati yodingizda-mi? Eng baland tog‘lar bag‘rida, gulhan atrofida, qishloqning mo‘jaz uylarida yana bir shoir bilan she`riy kecha va sayohat qilgan bo‘larmidingiz?

Tez orada yangi adabiy turimizni e`lon qilamiz.

✍️ Hozircha esa avvalgi sayohatimizdan nazmiy tuhfa.

*

Barmoqlar qalamni quchar qaltirab,
Ko‘ngil tug‘a boshlar, yig‘laydi tuyg‘u.
Aqlim faryod qilar: "To‘xta, ey telba,
Sening xatlaringni o‘qimaydi u".

Xonaga nur kirar oynadan sinib:
"Aqlingga quloq tut, aytgani rost-ku.
O‘qigan bo‘lsa gar, javob yozardi,
Sening xatlaringni o‘qimagan u".

Oynaga urilar oqshom shamoli,
Bilgan sirlarini olamga sochib,
"men aniq bilaman, to‘xta, ey ko‘ngil,
U sening xatlaring ko‘rmaydi ochib".

Dilga g‘ashlik cho‘kar, zaminga oqshom,
Kecha so‘zlay boshlar dilga otib o‘q:
"Xatlaring o‘qimoq u yoqda tursin,
Hattoki, u seni o‘ylagani yo‘q".

Oppoq qog‘ozlarning bag‘ri dog‘ yana,
Oppoq qog‘ozlarda faryodlar lim-lim.
Eng so‘nggi umidim to‘kilmay turib,
"Ularning so‘zlari yolg‘on", de, gulim.

Ko‘ngil bu kechada o‘zidan kechar,
Bu so‘nggi xotima, bo‘lmas boshqa payt.
Men senga sevishim aytaman endi,
Sen menga xatingiz o‘qiyman, deb ayt.

Najmiddin Ermatov

🌏 BILGA tur – aql va ruh bilan sayohat!

Rasmiy sahifalar:
📱 Telegram 📱 Instagram 🌐 facebook 🔻 sayt

📹 “Izlam-2” mualliflari bilan intervyularimiz mundarijasi

🎬 Bayram Ali

🎬 Furqat Alimardon

🎬 MohiRa

🎬 Suhrob Ziyo

🎬 Sevara Alijonova

🎬 Rahmat Bobojon

🎬 Jaloliddin Sayyid

🎬 Najmiddin Ermatov

🎬 Jumanazar Yoʻldosh

⭐️ IZLAM 2-fasl taqdimot videosi

Tomosha qiling va youtube sahifamizga obuna boʻling.

▫️ Xarid uchun:
😀 t.me/akademsavdo 🌟 +998994331677
📍Manzil: Alisher Navoiy ko‘chasi, 40.

📘 @akademnashr

***

Қон ва Сиёҳ

Қон:
—пақ этди, отилди ўқ.
ҳақ, деган ул ўғлоннинг
тешилган кўкрагидан
бўй чўздим гул мисоли.

Сиёҳ:
—пақ этди, отилди ўқ.
зирҳланган қўналғада
қондан қўрққан қўлни ва
кўрдим қоғоз висолин.

Қон:
—авлодим, эгилмагин,
бошингни тик тут, дея
жондан кечган ўғлоннинг
исён тўла кўксидан
Ватан дея тўкилдим.

Сиёҳ:
—келажакка солдим из:
“Бош эгмади исёнчи,
Хоин эди, отилди”.
Йиллар ўтиб авлодинг
Бошин эгиб ўқийди.

Қон:
—Ватан дея тўкилдим.

Сиёҳ:
—хоин дея ўқилгай.

https://t.me/NajmiddinTURON