Дил синиқлари

Анна КАМЕНСКА

КУЛГИЛИ
Одам бўлиш қалай энди?
Бир қуш сўради мендан.
Қайдан билай.
Ўз терингнинг маҳкуми бўла-
Интилмоқ чексизлик сари.
Вақтга асир бўла –
Қўл узатмоқ абадиятга.
Мудом иккиланмоқ ва
Мубталоси бўлмоқ умиднинг.
Аёз игнаси бўла-
Бир ҳовуч нурга эврилмоқ.
Ҳаво юта-юта –
Бўғилмоқ сўзсизликда.
Гуриллаб ёна-ёна –
Кул уясида яшамоқ.
Нон кавшамоқ,
Яна тўймоқ очликдан.
Ишқсизликдан ўлмоқ
Ва севмоқ то сўнг нафасгача...
“Кулгили”- деди Қуш
Енгил учиб кета Кўк сари.

Г.М.таржимаси

Ўзбек ҳаёти секин таъсир қиладиган заҳарга ўхшайди. Бу заҳарни бегоналар эмас, яқинларинг қўлидан ичасан.

Bu- yuragingiz chok-chokidan so’kilganda birovga aytolmagan dardlaringizdir…

Xalqning Guljamoli , tuyg’ular musavviri Guljamol Asqarovadan!

@nigorabooklover

#tavallud

Bugun – shoira Gulnoz MO‘MINOVAning tavallud topgan kuni!

Havoga aytmadim senli tushlarni,
Istadim, shu holda – ravon qolmog‘in,
Yana tushda qo‘rqib uyg‘onsa kimdir
Ko‘kragin to‘ldirib nafas olmog‘in.

She'rni shoiraning o‘zi o‘qigan

✅Telegram 🌐Instagram
🌐Veb-sayt ✅Facebook

Бугун шеърларида томчининг таровати ва матонати уфурган шоира Гулноз Мўминованинг тувилди куни!

АЙТИБ БЎЛМАЙДИГАН ҚЎШИҚ

Ҳурсан дерлар – хўрлашар сени,
Гулсан дерлар, зўрлашар сени,
Кўнмоққа мажбурлашар сени,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Шамол фурсат саросар бўлар,
Қисмат ғарми – отинг ғар бўлар,
Гувоҳларинг кўру кар бўлар,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Тоғда алқор, чўлда янтоқ бўл,
Кутиб ўтсин умринг, муштоқ бўл,
Гала бўлма, якка бўл, тоқ бўл,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Тож Маҳал ҳам бир шоҳ риёси,
Дунёда йўқ гарчи қиёси,
То кибрнинг йўқдир давоси,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Сўз айтмоққа куч топ Дунёга,
Тош алишма меҳригиёга,
Алданма кўп оҳангжамога,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Чиқ ёдлардан - рўё бўл, туш бўл,
Кўкларга уч, гирён оққуш бўл,
Кабутар бўл, бор-ей, бойқуш бўл,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Сувга тушсанг, сувга лойиқ бўл,
Сол, елкан ё сарбаст қайиқ бўл,
Сув қизи бўл, илонбалиқ бўл,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Ғурурингни пайҳон этгайлар,
Ўзлигингни яксон этгайлар
Бир кун мендек пушмон этгайлар
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.

@NajmiddinTURON

#бугун_яхши_кун

Гулноз!
Сени яхши кўриш жуда яхши, биласанми?
Сени яхши кўрган одам бир қучоқ гул ифорини, бир ўзигагина тегишли меҳр тафтини,(уни яхши одам бўлиб яшашга ундовчи бир назоратчи нигоҳни ҳам😄) ҳис этади.

Дунёларимни тўлдириб турганинг учун раҳмат 🙏❤Туғилган кунинг муборак бўлсин 🙏❤

📢Биламан, тоборо туғилган кунини яшириб қўйгиси келадиган фаслларга яқинмиз.😄
Зато, буни имкони бор: ухлавор😄биза ўзимиз нишонловрамиз. 😄

Гулжамолинг

@Guljamol_Asqarova

Bugun adabiyotimizning toʻpponchasi Gulnoz Moʻminova tavallud topgan kun, shoiraga uzoq umr va sogʻlik tilaymiz, chunki shu ikkisini xudo bersa qolganini Gulnoz opaning oʻzlari doʻndirib oladilar)



https://raufparfi.uz/archives/469

Gulnoz Moʻminovaning boshqalarnikiga oʻxshamagan obrazlari ham oʻzgacha: Toʻpponcha, sariq tulki, skafandr –bunda oʻzini dunyodan berkitgan ayol timsoli, tupuk –insonlar ayolni anglamasligi va boshqalar. Moviy qushning qanotini/ bir koʻrmoqqa jerik boʻldim/ misralarida esa erk tasviri oydinlashadi. Gulnoz Moʻminovaning qahramonlari soʻroqlardan qanotlarini qisib-qisib erksizlik domida yashaydi.

Toʻliq maqola: https://raufparfi.uz/archives/469

Kusharbayev oilaning yemirlayotganiga, bolalarning tarbiyasiz bo'lib ketayotganiga gender siyosatini ayblab chiqibdi. O'zi hech kimni kuzatmayman, ijtimoiy "yong'in" mavzularga kirmayman deganman-u (chunki aksari arzon piar uchun faqat) lekin shu rosa kulgumni keltirdi-da.

Menimcha Kusharbayev bugungi zumer avlod degan tushuncha bilan tanishmas. Ular ota-onani biz o'rgangan shaklda hurmat qilmayotgan bo'lsa, bu genderni aybimas. Hatto bu haqda eshitmagan ham bo'lib chiqadi aksari. Undan ko'ra zumer avlod psixologiyasi haqida ilmiy ishlar qilinsin desa to'g'riroq. Kusharbayev jabrdiyadani yoqib aytganidek, nainki otalarini, balki onalarini ham "bir tinga olmayotgandir" ular.

Ikkinchidan, esa sharqda doim turmushning ma'lum yillaridagina (boshlanish pallasi) asosan haddan oshgan patriarxat hukmron bo'ladi. Keyin asta-asta matriarxatga og'adi. Doim shunday bo'p kelgan. Sharqdagi patriarxal kelishuv shunday. 40-45 dan oshgandan so'ng erkak xotinning to'ng'ich bolasiday bo'p qoladi (Xayrulla Hamidov ham buni bir intervyusida ta'kidlagan ekan). Ehtimol buni sababi og'ir patriarxat zug'umiga chidagan kelinning vaqt o'tib hokimiyatni o'z qo'liga olish bilan olgan o'chidir. Bilmaymiz. Har holda sabablari o'rganilmagan.
Uni ustiga oilada yangi patriarx - o'g'il kuchga to'lgan bo'ladi shu paytda (shuni uchun kuchga to'lgan o'g'il va kuchdan qolayotgan ota ziddiyati doim bor, qancha yashirmaylik isitmasi oshkor qilaveradi. Diniy motiv bilan buni tuzatish juda qiyin. Ehtimol bu hayotning tabiiy qoidasidir)

Oddiygina O'zbekoyim yo Mahallada duv-duv gap'ni eslang. Erlar boladay bo'p qolganini ko'rasiz.

Shuni uchun bunaqa murakkab holatlar haqida arzon populistlik qilmaslik kerak. Chunki gender hali bizni aholimizga singib ulgurgani yo'q. Internetda kimlardir gapirayotgan bo'lsa, hamma shu bilan yashayapti degani emas.

Masalan, davlat ham gender siyosatni "o'liiib" qo'llavoryapti deb bo'lmaydi. Yaqin kunlarda vodiyda bir ayol 37 yoshli eri tomonidan hammaning ko'z oldida pichoqlanib, o'ldirilibdi. Ayol ajrashaman desa, doimgidek oilasi, mahalla, xotin qizlar qo'mitasi, sud to'sqinlik qilgan. Maqsad - oilani asrab qolish. Lekin ayolni asrab qolishni hech kim o'ylamabdi. Shunaqa o'limgacha borayotgan real muammolar haqida arzon populistlar gapirishdan qo'rqadi.

Yo ular rostdanam hayotni bilmaydi shekilli.

Umuman, agar zumer, alfa avlod bo'lgan bolangizdan hurmat istasangiz, ular bilan qanday gaplashishni o'rganish kerak. (Bolalar baribir o'z zamonini odami.)
Istalgan harakat yo odamni aybdor qilish esa shunchaki ma'suliyatni boshqaga ag'darish xolos.

***
Томчи сувда
Ғарқ қилгандек чумолини
Куз мени чўктирар ўзимга

Сўзлашмай қўяман
Сирлашмай қўяман
Тош билан алмашар унсурим

Қувончларим
Кайфият пилласида
Узоооқ уйқуга кетар

Борлиқ овозини тинглагум...
Полтергейст* тиқирлар
Яқингинада

Кўникаман унга
Нафасимнинг тўсатдан
Сиқиб қолишига кўниккандек

Куз мени ўзимга чўктирар...
Овора бўлма
Инсон қўлларига инонмам ортиқ

*шовқин солувчи руҳ

Гулноз МЎМИНОВА
Октябрь, 2021

Гарчи

Ҳислар кимёси ўзгарар,
Ўзгарар туйғулар долғаси,
Шиддатлар сокинлашар,
Иқлимлар совуқлашар.
Қўллар илиқликдан,
Лаблар қизғинликдан  тонар.
Нигоҳлар хушёр тортар,
Ортиқ мастоналик туймас.
Табиийлик табиий нотабиийликка айланар.
Юрак тўлқинни,
Вужуд яшамни ҳис этмас ортиқ.
Капалаклар кўршапалаклардан,
Эҳтирос оққушлари қора қарғалардан фарқли кўринмас.

... Шундай лаҳзаларда денгизга чоп, денгизингни топ.
Ҳаётнинг табассумини эсла,
Ва севганларингни кўзларини.
Дунёда интиҳо дегани йўқ, деб ўйла.
Оппоқ гуллаган олчалар  қип-қизил мева тугишини,
Дунёнинг энг гўзал қўшиқларини, шеърларини бир-бир шивирлаб айт.
Миллиардлаб одамлар ичра унга сен севилганингни эсла,
Гарчи ўтиб кетган бўлса ҳам сен у гўзал ҳисларни яшадинг, муҳими.
Ҳаммаси ўзгарар, бошқа бир шаклга кўчар...
Ҳамма шаклларда ҳам ичингдаги нурни—севгини ютқазма!
Қолгани бекор.

24.08.2026 йил

@Guljamol_Asqarova

Баъзи "адабий матнлар"ни кўриб "Қашқирлар макони" сериалидаги мафия отасининг "Фалончининг қаламини синдиринг" деган сўзлари эсга тушади. Сериалда "синдириладиган қаламлар" бармоқ билан санарли эди. Бизнинг адабий муҳитимизда эса қалами синишга лойиқлар анча кўп.

Тушунилишга эҳтиёжи қолмаган одамнинг инсонга ҳам эҳтиёжи қолмайди. Бу - қайтиб тўлмайдиган бўшлиқнинг ибтидосидир.

Катталарнинг хатолари-ю гуноҳлари учун болалар товон тўлайдиган дунёда яшаймиз. Нақадар аламли....

БИР ҚАРАСАМ…
Бир қарасам, дўсту ёрдан кўнглим тўқдай,
Бир қарасам, атрофимда ҳеч ким йўқдай.
Бир қарасам, суянчиқдай болаларим,
Бир қарасам, улар синиқ лолаларим.
Бир қарасам, бу дунёда бахтим бордай,
Бир қарасам, буткул олам менга тордай.
Бир қарасам, муродимга етгандайман,
Бир қарасам, кўзим очиқ кетгандайман.
Бир қарасам, шон-шуҳратга йўғрилганман,
Бир қарасам, эндигина туғилганман.
1998 йил, август
Абдулла Орипов

Хазондай ёйилган эркак ҳасратин
Супуриб оларда мазлум аёллар
Тандирга ёққанча кўзи ачишиб
Нон ёпиб беради болаларига.

Эркак кетган йўлни саваб сабовда
Урчуқда ийириб ёлғиз тунлари
Жуволдиз қадалган қўллари билан
Кийим тўқиб берар болаларига.

Эркак айтган сўзни исирға мисол
Тақиб олганича қулоқларига
Тилига кўчириб узоқ тунларда
Овутиб чиқади болаларини.

Шундайин улғаяр болалар кейин
Егани ҳасрату кийгани соғинч
Овунчоғи зўрға ёнаётган шам.

Бир кун ҳайрон бўлар ота-оналар
Болаларнинг мискин кўзига боқиб
—нега кул деганда йиғлайди булар?
—нега юр деганда қақшар юраги?..

Н.Э.

Август, 2025

https://t.me/Najmiddin_Ermatov

Расм муаллифи: https://t.me/Xolida_Musulmon

ОЛОВЛИ ОТ
Оловли от ёндирар ёзни,
Вулқон ўпган ёллари билан.
Ўзин елпиб мунграр саратон,
Оғочларнинг қўллари билан.
Шармисорлик сочар мавсумга
Олов отнинг тийиқсиз майли.
Оллоҳ-оллоҳ, неча биянинг
Шўри қисди унинг туфайли.
Қуш қаноти, одам оёғи
Куяверди етган жойида.
Ер тишлади майсалар, яна
Гуллар парчин бўлди пойида.
Бир пайт руҳинг пуфланган қамиш,
Соғ қолдими, айтгин, Олов От?
Ўт кетган жой бир зайил ёнар,
Доғ қолдими, айтгин, Олов от?
Аждаҳонинг руҳдоши бўлсанг ,
Тоғ ортига югур, Олов От.
Гар қасоснинг сирдоши бўлсанг,
Жон қозиғин суғур, Олов От!
...Туёқларинг бераҳм, ўтсанг –
Пайҳон дала қолар, Олов От.
Қолса сендан, қондошларингга
Куйган табла қолар, Олов От.

30.07.2026
Гулноз МЎМИНОВА

Uchib borayotgan ninachini
Havoning o'zida qovurar iyul
Sovutkich naychasi
Hali kun yarimlamay
Chumchuqlarga bir yutumdan jon ulashib chiqar
Mushuklar tavof qilgan
Majnuntut ko'lkasidan
Ro'mol kesib olar Chirildoq ...
Boshimdan yulgan ro'molimni
Majnuntut boshiga yopaman –
Laylo bo'lmoq sharafmas endi
Tutlar majnun bo'lgan dunyoda

So'ng ellik darajalik oftobda
Ohimni yutib o'tiraman –
Olov chiqmasin, deb.

Gulnoz Mo'minova. Iyul she'rlari: https://literature.uz/article/gulnoz-mominova-iyul-sherlari

Қайноқ шеър бўлса, қайноқ шеър-да...

ИЮЛЬ ХИРГОЙИСИ
Оламда бор оловни
Ортиб юрарди июль,
Қуёшни аробада
Тортиб юрарди июль,

Дил тутиб овозангга
Дунёга қайтиб келдим.
Июлда дарвозангга
“Омон ёр” айтиб келдим.
Омон ёра, дўст ёр.

Омон ёр, дўст бўлмадинг,
Бекаму кўст бўлмадинг:
Пўст бўлсанг – ич бўлмадинг,
Ич бўлсанг – пўст бўлмадинг.
Омон ёра, дўст ёр.

Кунимсан деб куйдирдинг,
Кулимдан кулиб чиқдим.
Саратонга сўйдирдинг,
Хунимдан униб чиқдим.
Омон ёра, дўст ёр.

Омон ёр, омонда қол,
“Етар”да, “тамом”да қол.
Сувлоқда сув кўрмасанг,
Қақраган гумонда қол.
Омон, ёра...

***
Июль – сути оққан келин,
Шира тутар чумолига.
Кўп ёқмай, оз ёққан келин,
Қолмиш неъмат уволига.
Саратоннинг ҳийласидан
Узиб танга қадар соя,
Пушмон туғар чилласида,
Қуёш доя, Қуёш доя.
Қайғусининг залворидан
Майишади ток-сўрилар.
Чириб ётар боғларида
Олма, олча, олхўрилар.
Гарчи ўзи ойдай тўлган,
Ойи ярим, тўлиқ эмас.
Бир вақт мунгда кўнгли бўлган
Онаси ҳам мунглиғ эмас.
Умр гўё бир терс мавсум:
Гоҳ кенг бўлар, гоҳ тор бўлар.
Севилмаган – рафиқа-ю,
Севилганлар хуштор бўлар.
Июль – сути оққан келин,
Ширасини ари талар.
Сут ичмоққа талпинади
Ҳатто морлар, газандалар.

Июль – сути оққан келин...

Г.М.
2026, июль