Shoshmasangchi...

Таржимада компания номлари ё аслича қолдирилиши ёки тўлиқ таржима қилиниши керак ҳамда бу асарнинг охиригача изчил сақланиши керак. Масалан, қўлимга келиб тушган матнда “US Robot” va Robotlar Kompaniyasining uch tomonidagi ofislardan birida Alfred Lenning charchagan holda, "Javob berishmayapti..”. dedi." деб таржима қилинибди.
“US Robot” va Robotlar Kompaniyasining - гўё иккита компания ҳақида гап кетаётгандек. Аслида эса:
In the innermost offices of the U.S. Robot & Mechanical Men Corp. Alfred Lanning was saying wearily, “They won’t answer.

Демак, гап битта компания ҳақида кетяпти ва унинг номи - U.S. Robot & Mechanical Men Corp.
Уни шу ҳолича олиш керак ёки "АҚШ роботлари ва механик одамлар корпорацияси" дейиш керак. Ярмини инглизча қолдириб, ярмини ўзбекчалаштирмай.

Кейин "uch tomonidagi ofislardan birida" деган жойи ҳам хато таржима қилинган. Корпорациянинг энг ичкари идораларидан бирида десак тўғри бўлади.

@Shoshmasangchi...

Муаллифлик ҳуқуқлари билан ишлашим ҳақида аввал ҳам ёзгандим. Китоб ўзбек тилида нашрдан чиққач, муаллифнинг ўзига ҳам бир неча нусҳада юборилади. 1000 китоб лойиҳасида нашрдан чиққан китобларни ҳам муаллифларга юборганимизда, мана шундай бир хат келди. Ëзувчи оламдан ўтган, китобни эса аёли қабул қилиб олган. Унинг ёзганларини ўқиб, фақатгина агентлар, ҳужжатлар, шартномалар билан эмас, балки қалблар билан ҳам ишлашимизни англадим. Агар сизнинг ҳам марҳум бир яқинингиз ёзган китоб бошқа бир тилга ўгирилиб, қўлингизга етиб келса, ўзингизни қандай ҳис қиласиз? Соғинч, қўмсаш, қайғу ва хурсандчилик аралаш ҳислар ўтадими?

@Shoshmasangchi...

2021 йилдан бери муаллифлик ҳуқуқлари билан шуғулланаман. Биринчи бу таклифни Асахийда Фируз ака берганларида, қандай бошлашни билмай қолганман. Кимдан сўрашни ҳам билмайман, чунки у пайт ҳали кўп нашриёт таржима ҳуқуқларини олишга киришмаган эди. Шунинг учун ўзим билганимча интернетдан қидириб, ёзишиб, секин-аста контакт база йиға бошладим. Шу кунгача фақат инглиз ва рус тилларида ёзилган китобларнинг ҳуқуқларини олганим учун, асосан доимий контактлар билан ишладим. Лекин энди Шарққа қараб юряпмиз😊 2 кун олдин япон муаллифнинг китоби бўйича шартнома имзоладик, бугун эса Кореянинг Дасан нашриёти билан ҳамкорликни йўлга қўйдим.

@Shoshmasangchi...

Booktopiaʼдан яна бир гўзал китоб нашрдан чиқди. Яхши таржима бўлган. Олиб ўқишни тавсия қиламан. Таржимон Назарбек Назаров. Дизайнини Асила қилган. Таржима ва нашр ҳуқуқини ман олиб берганман😌

@Shoshmasangchi...

Канцелярит балоси

Канцелярит нутқнинг энг лаънати ва зарарли иллати. Худди саратон касаллигига ўхшайди: ҳеч қандай мазмун, ҳиссиёт ва бир тийинлик ахборот ташимайдиган, аксинча нутқнинг жонли ва фойдали ўзагини бўғиб, барбод қиладиган ёт, зарарли ҳужайраларга қиёсланадиган зерикарли қолиплар кўпайиб кетмоқда. Энди шунчаки "Ишчилар меҳнат унумдорлигини оширмоқда" деб ёзилмайди, энди
"Ишчилар меҳнат унумдорлигини ошириш учун курашда фаол иштирок этмоқдалар" деб ёзиляпти. Бу қолип аллақачон ўрнашиб қолган. Эътибор беринг-а, курашмайдилар, курашда фаол иштирок этадилар.
Бундай бўш, мазмунсиз, ўлик сўзлар туфайли гап ҳаракатсизланиб қолади. Унинг мазмунини 2-3 баробар қисқа қилиб ифодалаш мумкин. Шунда гап жонлироқ чиқади.
Мана шу ўринда муҳаррир аралашиб, ортиқча нарсаларнинг барини олиб ташлаши керак эди, лекин қаёқда... матн "жиддий" кўринмай қолиши мумкин.

Нора Галь. "Слово живое и мертвое"

@Shoshmasangchi...

Таржимада қийин гапларни ярим-чала ташлаб кетиш ярамайди-да. Бир матнни солиштирма таҳрирлаётиб, кўзим тушгани шу бўлди:

Gloriyani yetti yuz ellik metr balandlikdagi Ruzvelt binosi tepasiga olib chiqishdi. Bu yerdan uzoqlardagi Long Aylend qirlari va Nyu Jersi tekisligi ham ko‘rinadi.

She was taken to the top of the half-mile tall Roosevelt Building, to gaze down in awe upon the jagged panorama of rooftops that blended far off in the fields of Long Island and the flatlands of New Jersey.

Қалин қилиб белгиланган қисм таржима қилинмасдан қолдириб кетилган. Таржима қилинган қисмида эса 2 та хато бор. Биринчиси, ўлчов бирлиги нотўғри конвертация қилинган. Гуглдан текширсам, ярим миль 750 эмас, 800 метрдан сал ошиқ чиқаркан. Иккинчиси эса, Лонг-Айленднинг "далалари"ни "қирлари" дейилган.

Энди қолиб кетган қисмини таҳлил қиламиз.
to gaze down in awe upon - пастга қараб ҳайрат билан тикилмоқ
jagged - арраники каби тишли, нотекис, баланд-паст
panorama of rooftops - томлар манзараси
that орқали шу томлар манзараси тасвирланади
blended - бирлаштирилган, туташган

шунда яхлитласак:
Уни ярим мильга (800 метрга) етадиган Рузвельт биносининг энг юқори қаватига олиб чиқишди. У ердан Лонг-Айленд далалари ва Нью-Жерси текисликлари қадар чўзилиб, бир-бирига туташиб кетган баланд-паст томлар манзарасига ҳайрат билан боқишди.

Кеча "Тўғри ёзамиз – мутахассис блоги"да таҳрирдан кейин 60 бетга семирган китоб ҳақида ўқигандим. Чиндан ҳам, юқоридаги каби ярим гап ташлаб кетилган таржималарни ямаб, тўлдириб, таҳрирланса, муҳаррир ишлаганидан кейинги вариант ҳажми анча бетга кўпайиб кетади.

@Shoshmasangchi...

Qiz Yer shari birdan xuddi pastga qarab kichrayib borishidan va og‘irligi ikki baravarga oshganidan qo‘rqmaydigan darajada kichkina edi (Бу гапда худди Ер шарининг оғирлиги 2 бараварга ошган бўлиб қолган). Ammo sodir bo‘layotgan ishlarga qiziqadigan darajada katta ham (Бу гапда нимадир етишмаяпти).

Асл матн:

She was too young to be frightened when the ground dropped away as if let through a trap-door and she herself suddenly became twice her usual weight, but not too young to be mightily interested.

Оҳ-ҳо! Айрим сўзлар қолдириб кетилган экан. Хоп, бошидан бошлаймиз. too young to be frightened қўрқишга ёшлик қилади деб таржима қилиниши керак. the ground dropped away - Ер пастга тушиб кетган ва ғойиб бўлган. trap-door эса таржима қилинмаган. Маъноси тузоқ эшиги. through эса орқали. Яъни шу тузоқ эшиги очилган ва у орқали Ер шари пастга тушиб кетган. she herself suddenly became twice her usual weight - Унинг (қизча) ўзи эса тўсатдан одатдаги вазнидан 2 баравар оғирроқ бўлиб қолган. Шунда якуний вариант:
Қизча Ер гўёки тузоқ эшиги очилиб, пастга тушиб ғойиб бўлганда ва ўзи тўсатдан одатдагидан икки баравар оғирроқ бўлиб қолганида қўрқишга ёшлик қилса-да, қизиқишга ёшлик қилмади.

@Shoshmasangchi...

Матн мукаммал чиқиши учун таржимон ҳам, муҳаррир ҳам, мусаҳҳиҳ ҳам перфекционист бўлиши керак. Хатоларини кўрсатганда "бу жузъий хато", "буни хато деб бўлмайди", "бу арзимас хато" деб жавоб қайтарадиган эмас, балки ернинг тагига кириб кетгудек бўлиб уяладиган ва дарҳол тўғирлайдиган одамларнинг қўлидан ана шундай мукаммал матнлар чиқади.

@Shoshmasangchi...

Яна бир китобнинг таржимаси тугади. Шукур.

@Shoshmasangchi...

- Сенга ширинлик олгандим, - деди кўрсичқон.
- Қани? - сўради болакай.
- Еб қўйдим.
...
- Сенга яна бир ширинлик олдим.
- Униси қани? - сўради болакай.
- Униси билан ҳам шу иш содир бўлганга ўхшайди.

"Болакай, кўрсичқон, тулки ва тулпор". Чарли Маккизи.

@Shoshmasangchi...

Китобни ўқиб тугатдим. Ярим соат кетди шекил. Балки ундан кам, балки кўп. Вақт йўқолгандек эди. Бундай иллюстрацион китоблар жуда керак. Жуда ҳам. Бошида қўлимга олганимда кичкина шаҳзодани эслатди негадир. Бирам дилкаш, бирам самимий асар эканки... Энди эртага тақдимотда анимацион фильмини кўришни интиқлик билан кутяпман. Тасним нашриёти жуда ёқимли ва ноодатий ёндашувни танлабди.

@Shoshmasangchi...

Several thousand strong ҳарбий ва сиёсий контекстда "бир неча минг кишилик" деб таржима қилинади ва одатда аскарлар, жангчилар сонини кўрсатиш учун ишлатилади. Strong бу ерда кучли деган маънода эмас.

@Shoshmasangchi...

I have no crystall ball деган гапни "Менда кристалл тўп йўқ" деб таржима қилинганини кўрдим. Ўзбек аудиторияси учун тушунарсиз гап. Чунки фолбинлар келажакни кўриш ва башорат қилишда фойдаланидиган crystall ball бизга бегона. Бироз излангандим, бу идиома эканини тушундим. Маъноси "Мен келажакни олдиндан кўролмайман, фолбин эмасман" экан. Демак, таржимада ҳам "Мен фолбин эмасман" деб ишлатсак бўлади.

@Shoshmasangchi...

Ҳузур нашриёти “Яшамоқ” асари муаллифининг яна бир китобини таржима қилиб, нашрдан чиқарибди. Хитой адабиёти. Совға учун раҳмат.

@Shoshmasangchi…

Дастхат қўйиш пайти бир қиз олиб келган китоби эътиборимни тортди. Китобнинг кўплаб саҳифалари четидан кичик стикерлар чиқиб турарди. Қайсидир бетлари алоҳида белгилаб кетилган. Сен таржима қилган ишни бу қадар эътиборга сазовор бўлгани одамни қувонтиради-я?! Бошқа бир қиз бу асарни анча олдин рус тилида ўқигани, тадбир бўлишини эшитиб, яна бир қайта ўқиб чиққанини айтди. Шундан кейин янаям яшагинг келиб кетмайдими?!😇

@Shoshmasangchi…

Кеча жуда ажойиб давра суҳбати бўлди. Талабалар “Денгиз бўриси”ни ўқиб келишган, кўзлари ёниб турибди. Муҳими, нафақат мутолаа, балки қизғин муҳокама ва таҳлил қилишдаям фаол. Асар ўзи анча мураккаб ва юкли. Унда ҳам фалсафа, ҳам шеърият, ҳам денгизчилик, ҳам кемадаги шафқатсиз муҳит, ҳам натурализм, ҳам муҳаббат бор. Буларнинг барини 1-курс талабалари ҳазм қилолган ва айрим жойларини сўроқ остига олган. Агар Мод образи бўлмаганда, воқеалар қандай бўларди деб ўйлашяпти. Шунчаки, қойил! Таҳлил нашриёти вакиллари ҳам қатнашгани нега кўплаб классик асарлар ҳали ўзбек тилига таржима қилинмагани ҳамда таржима қилиш учун китоб танлаш ва нашр жараёнлари ҳақидаги масалаларга аниқлик киритди. Тадбир тугагач, бир талаба ёнимга келиб, “Қандай қилиб бу асарни аёл киши таржима қила олган деб ўйладим. Қийин бўлмадими? Ахир асардаги қаҳрамонларнинг ҳаммаси эркаклар-ку”, деб сўради. Мен эса бу ҳақда ўйлаб ҳам кўрмаган эканман.

@Shoshmasangchi…