ستیغ

هدیه‌ای برای نهم اسفند
هفتاد و هفتمین زادروز فریدون فرح‌اندوز

آپارات | یوتیوب | اینستاگرام

@FereidounFarahandouz

#هرروزباسعدی
#غزل 509 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq

من ندانستم از اوّل که تو بی مهر و وفایی
عهد نابستن از آن بهْ که ببندی و نپایی

دوستان عیب کنند م که چرا دل به تو دادم
باید اول به تو گفتن که چنین خوب چرایی

ای که گفتی: مرو اندر پی ِ خوبان ِ زمانه
- ما کجاییم در این بحر ِ تفکر، تو کجایی!

آن نه خال است و زنخ‌دان و سَر ِ زلف ِ پریشان
که دل ِ اهل ِ نظر بُرد؛ که سِرّی ست خدایی

پرده بردار! که بیگانه خود این روی نبیند!
تو بزرگی و در آیینه‌یِ کوچک ننمایی

حلقه بر در نتوانم زدن از دست ِ رقیبان
این توانم که بیایم به محلّ‌ات به گدایي

عشق و درویشي و انگشت‌نمایي و ملامت
همه سهل است؛ تحمّل نکُنم بار ِ جدایي

روز ِ صحرا و سماع است و لب ِ جوی و تماشا
در همه شهر دلی نیست که دیگر بربایی

گفته بودم چو بیایی غم ِ دل با تو بگویم
چه بگویم که غم از دل بروَد چون تو بیایی

شمع را باید از این خانه به دربردن و کُشتن
تا به همسایه نگوید که تو در خانه‌یِ مایی

سعدی آن نیست که هرگز زِ کمند ت بگریزد
که بدانست که در بند ِ تو خوش‌تر که رهایي

خلق گویند: برو دل به هوایِ دگری ده!
- نکنم خاصه در ایّام ِ اتابک دو هوایي

0509

@Setiq

قفس
قفس این قفس این قفس…



پرنده
در خواب‌اش از یاد می‌بَرَد

من اما در خواب می‌بینم‌اش،
که خود
به بیداری
نقشی به کمال ام
از قفس.



□



از ما دو
کدام؟ ــ
تو که زندان‌ات تو را زمزمه می‌کند
یا من
که غریو ِ خود را نیز
نمی‌شنوم؟
تو که زندان‌ات مرا غریو می‌کشد،
یا من
که زمزمه‌یِ تو
در این بهاران‌ام
مجال ِ باغ و دماغ ِ سبزه‌زار نمی‌دهد؟ ــ



از ما دو
کدام؟



□



قفس
این زمزمه
این غریو
این بهاران
این قفس این قفس این قفس ای امان!



۲۲ فروردینِ ۱۳۷۴

احمد شاملو

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 508 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq

مشتاق ِ تو ام با همه جوری و جفایی
محبوب ِ منی با همه جُرمی و خطایی

من خود به چه ارزم که تمنایِ تو ورزم
در حضرت ِ سلطان که بَرَد نام ِ گدایی

صاحب‌نظران لاف ِ محبّت نپسندند
و آن‌گه سپر انداختن از تیر ِ بلایی

باید که سَری در نظر ش هیچ نیرزد
آن‌کس که نهد در طلب ِ وصل ِ تو پایی

بیداد ِ تو عدل است و جفایِ تو کرامت
دشنام ِ تو خوش‌تر که زِ بیگانه دعایی

جز عهد و وفایِ تو که محلول نگردد،
هر عهد که بستم هوسی بود و هوایی

گر دست دهد دولت ِ آن‌ام که سَر ِ خویش
در پایِ سمند ِ تو کُنَم نعل‌بهایی،

شاید که به خون بر سر ِ خاک‌ام بنویسند:
این بود که با دوست به سر بُرد وفایی

خون در دل ِ آزرده نهان چند بمانَد
شک نیست که سر بر کُنَد این درد به جایی

شرط ِ کَرَم آن است که: با درد بمیری
سعدی و نخواهی زِ دَر ِ خَلق دوایی

0508

@Setiq

هُما یِ اوج ِ سعادت به دام ما اُفتَد
اگر تو را گُذری بر مقام ِ ما افتد

حُباب‌وار براَندازم از نشاط کلاه
اگر زِ رو یِ تو عکسی به جام ِ ما افتد

شبی که ماه ِ مراد از افق شود طالع
بُوَد که پرتو ِ نوری به بام ِ ما افتد

به بارگاه ِ تو چون باد را نباشد بار
کِی اتفاق مجال ِ سلام ِ ما افتد؟

چو جان فدا یِ لب‌اش شد خیال می‌بستم
که قطره‌ئی زِ زُلال‌اش به کام ِ ما افتد

خیال ِ زلف ِ تو گفتا که: جان وسیله مَساز
ک‌از این شکار، فراوان به دام ِ ما افتد

به ناامیدی از این دَر مَرو! بزن فالی
بُوَد که قرعه‌یِ دولت به نام ِ ما افتد

زِ خاک ِ کوی ِ تو هَر‌گَه که دم زند حافظ
نسیم ِ گُلشن ِ جان در مشام ِ ما افتد

#غزل 114
#حافظ
سهیل قاسمی

@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 507 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq

گر م راحت رسانی و ر گزایی
محبّت بر محبّت می‌فزایی

به شمشیر از تو بیگانه نگردم
که هست از دیرگه‌باز آشنایي

همه مرغان خلاص از بند خواهند
من از قید ت نمی‌خواهم رهایي

عقوبت، هرچ از آن دشوارتر نیست،
بر آن‌ام صبر هست الّا جدایي

اگر بیگانگان تشریف بخشند،
هنوز از دوستان خوش‌تر گدایی

من ام جانا و جانی بر لب از شوق
بده گر بوسه‌ئی داری بهایی

کسانی عیب ِ ما بینند و گویند
که روحانی ندانند از هوایی

جمیع ِ پارسایان گو بدانند
که سعدی توبه کرد از پارسایي

چنان از خَمر و زَمر و نای و ناقوس
نمی‌ترسم که از زهد ِ ریایی

0507

@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 506 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq


دریچه‌ئی زِ بهشت‌اش به روی بگشایی
که بامداد پگاه‌اش تو روی بنمایی

جهان شب است و تو خورشید ِ عالَم‌آرا یی
صباح مقبل آن ک‌از در ش تو بازآیی

به از تو مادر ِ گیتی به عمر ِ خود فرزند
نیاورَد؛ که همین بود حدّ ِ زیبایي

هر آن که با تو وصال‌اش دمی میسّر شد
میسّر ش نشود بعد از آن شکیبایی

درون ِ پیرهن از غایت ِ لطافت ِ جسم
چو آب ِ صافی در آبگینه پیدا یی

مرا مجال ِ سخن بیش در بیان ِ تو نیست
کمال ِ حُسن ببندد زبان ِ گویایي

زِ گفت و گویِ عوام احتراز می‌کردم
ک‌از این‌سپس بنشینم به کُنج ِ تنهایي

وفایِ صحبت ِ جانان به گوش ِ جان‌ام گفت:
نه عاشقی که حذر می‌کنی زِ رسوایي

گذشت بر من از آسیب ِ عشق‌ات آن‌چه گذشت
هنوز منتظر ام تا چه حکم فرمایی

دو روزه باقی ِ عمر م فدایِ جان ِ تو باد
اگر بکاهی و در عمر ِ خود بیَفزایی

گر او نظر نکُنَد سعدیا به چشم ِ نواخت،
به دست ِ سعی ِ تو باد است؛ تا نپیمایی!

0506

@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 505 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq

خبر ت خراب‌تر کرد جراحت ِ جدایی
چو خیال ِ آب ِ روشن که به تشنگان نمایی

تو چه ارمغانی آری که به دوستان فرستی
چه از این بهْ ارمغانی که تو خویشتن بیایی

بشدی و دل ببردی و به دست ِ غم سپردی
شب و روز در خیالی و ندانم‌ات کجایی

دل ِ خویش را بگفتم چو تو دوست می‌گرفتم:
نه عجب که خوب‌رویان بکُنند بی‌وفایی

تو جفایِ خود بکردی و نه من نمی‌توانم
که جفا کنم؛ ولیکن نه تو لایق ِ جفایی

چه کنند اگر تحمّل نکنند زیردستان
تو هر آن ستم که خواهی، بکنی که پادشایی

سخنی که با تو دارم به نسیم ِ صبح گفتم
دگری نمی‌شناسم؛ تو ببَر که آشنایی

من از آن گذشت‌ام ای یار که بشنوم نصیحت
برو ای فقیه و با ما مفُروش پارسایی

تو که گفته‌ای تأمّل نکنم جمال ِ خوبان،
بکُنی! اگر چو سعدی نظری بیازمایی

در ِ چشم، بامدادان، به بهشت بر گشودن
نه چنان لطیف باشد که به دوست بر گشایی

0505

@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 504 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq

چه روی است آن که دیدار ش ببُرد از من شکیبایي
گواهی می‌دهد صورت بر اخلاق‌اش به زیبایي

نگارینا! به هر تندی که می‌خواهی جواب‌ام ده
اگر تلخ اتفاق افتد، به شیرینی بیَندایی

دگر، چون ناشکیبایی ببینم، صادق‌اش خوانم
که من در نفْس ِ خویش از تو نمی‌بینم شکیبایي

از این پس عیب ِ شیدایان نخواهم کرد و مسکینان
که دانش‌مند از این صورت بر آرَد سَر به شیدایي

چنان‌ام در دلی حاضر که جان در جسم و خون در رگ؛
فراموش‌ام نه ای وقتی که دیگر وقت یاد آیی

شبی خوش هر که می‌خواهد؛ که با جانان به روز آرَد.
بسی شب روز گردانَد به تاریکي و تنهایي

بیار! ای لعبت ِ ساقی! بگو! ای کودک ِ مطرب!
که صوفی در سماع آمد دوتایی کرد یکتایی

سخن پیدا بوَد سعدی که حدّ ش تا کجا باشد
زبان در کش! که منظور ت ندارد حدّ ِ زیبایي

0504

@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 503 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq


تو پری‌زاده ندانم ز کجا می‌آیی!
ک‌آدمی‌زاده نباشد به چنین زیبایي

راست خواهی، نه حلال است که پنهان دارند
مِثل ِ این روی و نه شاید که به کس بنمایی

سرو با قامت ِ زیبایِ تو در مجلس ِ باغ
نتواند که کُنَد دعوی ِ هم‌بالایي

در سراپایِ وجود ت هنری نیست که نیست
عیب‌ات آن است که بر بنده نمی‌بخشایی

به خدا بر تو که خون ِ من ِ بی‌چاره مریز
که من آن قدر ندارم که تو دست آلایی

بی رخ‌ات چشم ندارم که جهانی بینم
به دو چشم‌ات! که زِ چشم‌ام مرو ای بینایي!

نه مرا حسرت ِ جاه است و نه اندیشه‌یِ مال
همه اسباب مهیا ست؛ تو در می‌بایی

بر من از دست ِ تو چندان که جفا می‌آید،
خوش‌تر و خوب‌تر اندر نظر م می‌آیی

دیگری نیست که مِهر ِ تو در او شاید بست
چاره بعد از تو ندانیم به‌جز تنهایي

و ر به خواری زِ دَر ِ خویش برانی ما را،
هم‌چنان شُکر کنیم‌ات که عزیز ِ مایی

من از این در، به جفا، روی نخواهم پیچید
گر ببندی تو به رویِ من و گر بگشایی

چه کُنَد داعی ِ دولت که قبول‌اش نکنند
ما حریص ایم به خدمت؛ تو نمی‌فرمایی!

سعدیا! دختر ِ اَنفاس ِ تو بس دل ببَرَد
به چنین زیور ِ معنی که تو می‌آرایی

باد ِ نوروز که بویِ گُل و سنبل دارد،
لطف ِ این باد ندارد که تو می‌پیمایی

0503

@Setiq

https://t.me/Setiq/4056

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 503 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq

حالیا مصلحت ِ وقت در آن می‌بینم
که کشم رَخت به می‌خانه و خوش بنشینم
جام ِ مِی گیرم و از اهل ِ ریا دور شوم
یعنی از اهل ِ جهان پاک‌دلی بُگزینم
جز صراحی و کتاب‌ام نبوَد یار و ندیم
تا حریفان ِ دَغا را به جهان کم بینم.


بس که در خرقه‌ی آلوده‌ زدم لاف ِ صلاح
شرم‌سار ِ رخ ِ ساقی و مِی ِ رنگین ام!
سَر به آزادگی از خَلق برآرَم چون سرو
گر دهد دست که دامن زِ خسان درچینم.

[]

سینه‌ی تنگ ِ من و بار ِ غم ِ او؟ - هیهات!
مَرد ِ این بار ِ گران نیست دل ِ مسکین‌ام
بر دل‌ام گَرد ِ ستم‌ها ست - خدا را مپَسند
که مکدّر شود آیینه‌ی مِهرآیین‌ام
من اگر رند ِ خرابات ام اگر زاهد ِ شهر
این متاع ام که همی‌بینی و کم‌تر زین ام

دل و جان‌ام به هوایِ سَر ِ زلف ِ تو بسوخت،
و ر گوا باید ت اینک نفَس ِ مشکین‌ام!


#حافظ #حافظ_شیراز
#غزل 362 از کتاب حافظ شیراز احمد شاملو
سهیل قاسمی

@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 502 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq

تو با این لطف ِ طبع و دل‌ربایی
چنین سنگین‌دل و سرکش چرایی

به‌یک‌بار از جهان دل در تو بستم
ندانستم که پیمان‌ام نپایی

شب ِ تاریک ِ هجران‌ام بفرسود
یکی از در درآی ای روشنایی

سَری دارم مهیّا بر کف ِ دست
که در پای‌ات فشانم چون درآیی

خطایِ محض باشد با تو گفتن
حدیث ِ حُسن ِ خوبان ِ ختایی

نگاری سخت محبوبی و مطبوع
ولیکن سست‌مهر و بی‌وفایی

دلا! گر عاشقی، دایم بر آن باش
که سختی بینی و جور آزمایی

و گر طاقت نداری جور ِ مخدوم،
برو سعدی! که خدمت را نشایی

0502

@Setiq

گر بی‌دل و بی‌دست ام، وَ ز عشق ِ تو پابست ام،
بس بند که بشکستم آهسته، که سرمست ام

در مجلس ِ حیرانی، جانی ست مرا جانی
زآن شد که تو می دانی. آهسته! که سرمست ام

پیش آی دمی جان‌ام! ز این بیش مرنجان‌ام
ای دلبر ِ خندان‌ام! آهسته! که سرمست ام

ساقی‌یِ می ِ جانان! بُگذر زِ گران‌جانان
دزدیده زِ رَه‌بانان، آهسته. که سرمست ام

رندی و چو من فاشی. بر ملّت ِ قلاشی.
در پرده چرا باشی؟ آهسته که سرمست ام

ای می! بَتَر م از تو. من باده‌تر م از تو
پرجوش‌تر م از تو. آهسته! که سرمست ام

از باده‌یِ جوشان ام و ز خرقه فروشان ام
از یار چه پوشانم؟ آهسته که سرمست ام

تا از خود بُبریدم، من، عشق ِ تو بُگزیدم
خود را چو فنا دیدم. آهسته! که سرمست ام

هر چند به تلبیس ام، در صورت قِسّیس ام،
نور ِ دل ِ ادریس ام. آهسته! که سرمست ام

در مذهب ِ بی‌کیشان، بیگانگی ِ خویشان
باد است بر ِ ایشان. آهسته! که سرمست ام

ای صاحب ِ صد دَستان! بی‌گاه شد از مستان.
اَحداث و گرو بستان آهسته؛ که سرمست‌ ام

در نشست زنده اینستاگرامی با حبیب نبوی گرامی

غزل 1446 مولوی

با تصنیف ِ سرمست ِ عالی‌جناب شهرام ناظری آمیختم

@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 501 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq

تو از هر در که بازآیی، بدین خوبی و زیبایی،
دری باشد که از رحمت به رویِ خلق بگشایی

ملامت‌گویِ بی‌حاصل، ترنج از دست نشناسد
در آن معرض که چون یوسف جمال از پرده بنمایی

به زیورها بیارایند وقتی خوب‌رویان را
تو سیمین‌تن چنان خوبی که زیورها بیارایی

چو بلبل رویِ گُل بیند، زبان‌اش در حدیث آید
مرا در رویت از حیرت فروبسته‌ست گویایی

تو با این حُسن نتوانی که روی از خلق درپوشی
که هم‌چون آفتاب از جام و حور از جامه پیدایی

تو صاحب‌منصبی جانا! زِ مسکینان نیندیشی
تو خواب‌آلوده ای! بر چشم ِ بیداران نبخشایی

گرفتم سرو ِ آزادی؛ نه از ماء ِ مَهین زادی؟
مکُن بیگانگی با ما چو دانستی که از مایی

دعایی گر نمی‌گویی به دشنامی عزیز م کُن
که گر تلخ است، شیرین است از آن لب هر چه فرمایی

گمان، از تشنگی، بردم که دریا تا کمر باشد
چو پایان‌ام برفت اکنون بدانستم که دریایی

تو خواهی آستین افشان و خواهی روی درهم کش
مگس جایی نخواهد رفتن از دکّان ِ حلوایی

قیامت می‌کنی سعدی بدین شیرین سخن گفتن
مسلّم نیست طوطی را در ایّام‌ات شکرخایی

0501

@Setiq

خیلی طول کشیده می‌دونم!
ولی در خانه و هر زمان که می‌شد ضبط کرده‌ام
خوش‌حال ام که به شماره‌ی پانصد رسیدم. تمام‌اش می‌کنم.
سعدی و لحن و لهجه و بیان ِ شیرین ِ غزل‌هایِ او و نگرش ِ او به زبان، واژه‌هایی که به کار برده، نوع ِ خاص ِ جمله‌بندی‌هایِ او در غزل، صراحت و لطافت‌اش، نترس بودن ِ او در بیان ِ آشکار ِ حس‌ها و باورهایش، تصویری که از یک (یا چند 🤪) عشق و عاشقی ِ ملموس در غزل‌ها ساخته، سخن‌دانی‌اش...
عالمی است خلاصه 😍

و از ثبات ِ خودم خوش‌ام آمد که هرچند آهسته آهسته، اما پیش می‌روم. و از تجربه‌هایی که در لحن و بیان و ادای واژه‌ها با شعر ِ #سعدی به من دست می‌دهد بسیار لذت می‌برم.
سپاس که می‌شنوید.
با احترام
سهیل قاسمی

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 500 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq
تا کی‌ام انتظار فرمایی
وقت نامد که روی بنمایی؟

اگر م زنده باز خواهی دید،
رنجه شو! پیش‌تر چرا نایی

عمر کوته‌تر است از آن که تو نیز
در درازی ِ وعده افزایی

از تو کی بر خورم؟ که در وعده
سپری گشت عهد ِ بُرنایی

نرسیدیم در تو و نرسد
هیچ بی‌چاره را شکیبایی

به سَر ِ راه‌ات آورم هر شب
دیده‌ئی در وداع ِ بینایی

روز ِ من شب شود و شب روز م
چون ببندی نقاب و بگشایی

بر رخ ِ سعدی از خیال ِ تو دوش
زرگری بود و سیم‌پالایی

0500

@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 499 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq

خرّم آن روز که چون گُل به چمن بازآیی
یا به بُستان به در ِ حجره‌یِ من بازآیی

گلبُن ِ عیش ِ من آن روز شکفتن گیرد
که تو چون سرو ِ خرامان به چمن بازآیی

شمع ِ من! روز نیامد که شب‌ام بفروزی
جان ِ من! وقت نیامد که به تن بازآیی؟

آب ِ تلخ است مدام‌ام چو صراحی در حلق
تا تو یک روز چو ساغر به دهن بازآیی

کی به دیدار ِ من ای مهرگسل برخیزی
کی به گفتار ِ من ای عهدشکن بازآیی

مرغ ِ سیر آمده ای از قفس ِ صحبت و، من
دام ِ زاری بنهم؛ بو که به من بازآیی!

من خود آن بخت ندارم که به تو پیوندم
نه تو آن لطف نداری که به من بازآیی

سعدی آن دیو نباشد که به افسون بروَد
هیچ‌ات افتد که چو مردُم به سخن بازآیی؟

0499

@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 498 #سعدی
اجرا: #سهیل_قاسمی
@Setiq


قیمت ِ گُل بروَد چون تو به گلزار آیی
و آب ِ شیرین؛ چو تو در خنده و گفتار آیی

این همه جلوه‌یِ طاووس و خرامیدن ِ او
بار ِ دیگر نکُنَد گر تو به رفتار آیی

چند بار آخر ت ای دل! به نصیحت گفتم
دیده بردوز نباید که گرفتار آیی

مَه چنین خوب نباشد؛ تو مگر خورشیدی!
دل چنین سخت نباشد؛ تو مگر خارایی!

گر تو صد بار بیایی به سَر ِ کُشته‌یِ عشق
چشم باشد مترصّد که دگربار آیی

سپر از تیغ ِ تو در روی کشیدن نهی است
من خصومت نکنم گر تو به پیکار آیی

کس نمانَد که به دیدار ِ تو واله نشود
چون تو لعبت زِ پس ِ پرده پدیدار آیی

دیگر ای باد! حدیث ِ گُل و سنبل نکنی
گر بر آن سنبل ِ زلف و گُل ِ رخسار آیی

دوست دارم که کس‌ات دوست ندارد جز من
حیف باشد که تو در خاطر ِ اغیار آیی

سعدیا! دختر ِ انفاس ِ تو بس دل ببَرَد
به چنین صورت و معنی که تو می‌آرایی

0498

@Setiq