SANATSIYA

📌 Korruptsiya xavfini baholashning yangi tartibi tasdiqlandi

Davlat organlari va tashkilotlari faoliyatida korrupsiyaga oid xavf-xatarlarni aniqlash va baholash uslubiyoti 2026-yil 10-oktabrda 3952-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi.
Yangi tartibda nimalar belgilangan?

🔹 Xavflar har bir ish jarayoni bo‘yicha baholanadi. Davlat xaridlari, shartnomalar tuzish, ishga qabul qilish, litsenziya berish, mablag‘larni taqsimlash va murojaatlarni ko‘rib chiqish kabi jarayonlar tahlil qilinadi.

🔹 Xavf darajasi uch toifaga ajratiladi:

🟢 past — faqat oddiy xavf belgilari mavjud;

🟡 o‘rta — bitta muhim xavf belgisi mavjud, og‘ir belgi yo‘q;

🔴 yuqori — kamida bitta og‘ir yoki ikki va undan ortiq muhim xavf belgisi mavjud.

Masalan, hujjatlarni qabul qilish, qaror chiqarish va uning ijrosini nazorat qilish bir shaxs yoki bo‘linmada jamlanishi muhim xavf belgisi hisoblanadi.

🔹 Yuqori xavf aniqlansa, amaliy o‘zgarish talab etiladi. Tegishli jarayonning yangi tartibi ishlab chiqiladi, jarayon raqamlashtiriladi yoki nazorat mexanizmlari tubdan qayta ko‘rib chiqiladi.

📅 Asosiy muddatlar:

▪️ har yili 1-fevralga qadar — xavf-xatarlar baholanadi;

▪️ 1-martga qadar — xavf-xatarlar xaritasi va chora-tadbirlar dasturi “E-anticor.uz” orqali Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi;

▪️ har yarim yilda kamida bir marta — dastur ijrosi monitoring qilinadi.

👤 Birinchi rahbar shaxsan javobgar: baholashni tashkil etish, natijalarning to‘liqligi va ishonchliligini ta’minlash hamda belgilangan choralarni o‘z vaqtida bajarish uning mas’uliyatidir.

Uslubiyot davlat organlari va tashkilotlari hamda davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq bo‘lgan xo‘jalik jamiyatlariga tatbiq etiladi. Hujjatda ayrim organlar uchun istisnolar belgilangan.

@sanatsiya

🇺🇿 O‘ZBEKISTON — ROBOTOTEXNIKA BO‘YICHA JAHON CHEMPIONI! 🏆🤖

O‘zbekiston yoshlari yana bir bor xalqaro maydonda Vatanimiz bayrog‘ini baland ko‘tardi!

Janubiy Koreyaning Incheon shahrida o‘tkazilayotgan FIRST Global Challenge 2026 xalqaro robototexnika musobaqasida O‘zbekiston terma jamoasi tarixiy natijaga erishgani xabar qilinmoqda.

🥇 Terma jamoamiz 3 ta oltin medalni qo‘lga kiritib, musobaqa chempioniga aylandi.

🚀 Yosh muhandislarimiz 16 ta o‘yinning barchasida g‘alaba qozonib, 637 ball to‘plagan va musobaqa rekordini qayd etgan.

Bu natija yoshlarimizning nafaqat bilim va iste’dodi, balki muhandislik tafakkuri, jamoaviy hamkorligi va innovatsion salohiyatini ham namoyon etadi.

Bugun robototexnika — shunchaki texnologik musobaqa emas. Bu kelajakni yaratadigan, ilm-fan va muhandislik taraqqiyotini belgilaydigan muhim yo‘nalishdir.

🇺🇿 Yoshlarimizning g‘alabasi — O‘zbekistonning kelajagiga bo‘lgan ishonchdir!

Qahramon yoshlarimizni, ularning ustozlari va murabbiylarini ushbu yutuq bilan chin qalbdan tabriklaymiz!

Barakalla, O‘zbekiston yoshlari! Yangi marralar sari! 👏

@sanatsiya

⚖️ Mansabdor shaxs har qanday kamchilik uchun jinoiy javobgar bo‘ladimi?

Sud amaliyotidagi ayrim holatlar shuni ko‘rsatadiki, mansabdor shaxsning muayyan lavozimni egallashi uning tashkilot faoliyatida yuzaga kelgan barcha kamchiliklar uchun avtomatik ravishda jinoiy javobgar bo‘lishini anglatmaydi.

Jinoiy javobgarlik masalasida, eng avvalo, shaxsning zimmasiga qanday xizmat vazifalari yuklatilgani, ularni buzgan-buzmagani, sodir etilgan oqibatlar bilan uning harakati yoki harakatsizligi o‘rtasida sababiy bog‘lanish mavjudligi hamda aybi qonuniy dalillar bilan isbotlanganiga baho berilishi lozim.

📌 Bu borada bir nechta muhim huquqiy tamoyil mavjud:

🔹 Vakolat va javobgarlik mutanosibligi. Shaxs o‘ziga qonun yoki xizmat vazifalari bilan yuklatilgan majburiyatlar doirasida javobgar bo‘lishi kerak.

🔹 Jinoyat tarkibining barcha belgilari aniqlanishi. Muayyan kamchilik yoki zarar mavjudligining o‘zi har doim ham jinoyat sodir etilganini anglatmaydi. Qilmishning qonunda nazarda tutilgan belgilari to‘liq aniqlanishi zarur.

🔹 Aybsizlik prezumpsiyasi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 28-moddasiga ko‘ra, shaxsning aybdorligiga oid bartaraf etib bo‘lmaydigan shubhalar uning foydasiga hal qilinadi.

🔹 Jinoiy javobgarlikning muqarrarligi aybning isbotlanganligini istisno etmaydi. Qonuniylik faqat aybdor shaxsni javobgarlikka tortishni emas, balki aybi isbotlanmagan shaxsni asossiz javobgarlikka tortmaslikni ham talab qiladi.

⚖️ Xulosa: mansabdor shaxsning javobgarligi uning lavozimiga yoki tashkilotda yuz bergan salbiy oqibatning o‘ziga qarab emas, balki qonunda belgilangan jinoyat tarkibi, aniq majburiyatlar va ishonchli dalillar asosida hal etilishi kerak.

Adolatli sudlovning mezoni — kimnidir jazolash emas, balki qonun asosida haqiqiy aybni aniqlash va har bir shaxsning huquqlarini ta’minlashdir.

@sanatsiya

❗️ Rossiyadagi “Yandeks” ma’lumot markazlariga yetgan zarar bizga ham ta’sir ko‘rsatmoqda

Rossiyaning Ryazan va Kaluga viloyatlaridagi “Yandeks” ma’lumot markazlari infratuzilmasiga dronlar hujumlari oqibatida zarar yetgani haqida xabarlar tarqaldi.

Ma’lumot markazlaridagi uzilishlar raqamli xizmatlar faoliyatiga ham ta’sir ko‘rsatishi mumkin. O‘zbekistonda ham ayrim foydalanuvchilar “Yandeks” xizmatlaridan foydalanishda muammolarga duch kelayotgan bo‘lsa, bu holatning sabablaridan biri bo‘lishi mumkin.

Hozircha kompaniya xizmatlarni to‘liq tiklash muddatlari haqida aniq ma’lumot bermagan.

@sanatsiya

⚖️ KREDIT QARZDORLIGINI UNDIRISHDA BANK KARTALARIDAGI MABLAG‘LARGA CHEKLOV

💳 Markaziy bank tomonidan kredit yoki kafillik shartnomalari bo‘yicha qarzdorlikni mijozning topshirig‘isiz bank kartalaridan undirish tartibiga o‘zgartirish kiritish taklif etildi.

📌 Taklif etilayotgan tartibga ko‘ra:

Qarzdorning kredit yoki kafillik majburiyatlari bo‘yicha pul mablag‘lari uning topshirig‘isiz bank kartalaridagi hisobvaraqlardan undirilganda, hisobvaraqlarda mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 50 foizidan kam bo‘lmagan summa saqlab qolinishi nazarda tutilmoqda.

2026-yil 1-sentabrdan belgilangan MHTEKM — 1 360 000 so‘m hisobidan kelib chiqilsa, ushbu summa 680 000 so‘mni tashkil etadi.

⚖️ Huquqiy jihatdan muhim jihat

Mazkur talab bankning qarzdorlikni undirish huquqini bekor qilmaydi, balki qarzdorning topshirig‘isiz amalga oshiriladigan undirishda saqlab qolinishi lozim bo‘lgan mablag‘ning eng kam miqdorini belgilashga qaratilgan.

📅 Kuchga kirish masalasi

Taklif etilayotgan tartib tegishli qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy o‘tgach kuchga kirishi nazarda tutilgan.

SANATSIYA — qonunchilikdagi o‘zgarishlar va huquqiy tahlil.

📲 @sanatsiya

📢 RASMIY: ERKINJON TURDIMOV TA’LIM VA ILM-FAN VAZIRI LAVOZIMIGA TASDIQLANDI

Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputatlari Turdimov Erkinjon Oqbo‘tayevichni Bosh vazirning birinchi o‘rinbosari — ta’lim va ilm-fan vaziri lavozimiga tasdiqladi.

Eslatib o‘tamiz, E. Turdimov ushbu tayinlovga qadar Sirdaryo viloyati hokimi lavozimida faoliyat yuritgan.

⚖️ Endi asosiy e’tibor — yangi rahbar oldidagi vazifalar va ta’lim tizimida kutilayotgan o‘zgarishlarga qaratiladi.

Ta’lim tizimidagi islohotlarning samarasi, avvalo, ta’lim sifati, o‘qituvchilarning mehnat sharoitlari va yoshlar uchun yaratiladigan imkoniyatlarda namoyon bo‘ladi.

📌 Yangi tayinlov va ta’lim sohasidagi muhim yangiliklarni kuzatib boring.

SANATSIYA | Huquq, davlat boshqaruvi va dolzarb yangiliklar.

📲 @sanatsiya

📢 O‘ZBEKISTONDA TA’LIM TIZIMIDA KATTA O‘ZGARISH: IKKI VAZIRLIK BIRLASHTIRILDI

🇺🇿 2026-yil 3-oktabrda O‘zbekistonda ta’lim sohasini boshqarish tizimida muhim o‘zgarish amalga oshirildi.

Prezident farmoni bilan Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi hamda Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi negizida yagona Ta’lim va ilm-fan vazirligi tashkil etildi.

⚖️ Islohotdan maqsad nima?

— Maktabgacha ta’limdan oliy ta’limgacha bo‘lgan bosqichlarni yagona tizim asosida boshqarish;

— ta’lim bosqichlari o‘rtasidagi uzviylikni kuchaytirish;

— ta’lim sifati va samaradorligini oshirish;

— ilm-fan va ta’lim integratsiyasini rivojlantirish;
— tizimning jamoatchilik oldidagi hisobdorligini kuchaytirish.

📌 Endi asosiy masala — yangi tuzilma qanday ishlashi va bu o‘zgarishlar o‘qituvchilar, talabalar hamda ta’lim muassasalariga qanday ta’sir ko‘rsatishida.

Vazirliklarni birlashtirishning o‘zi natija emas. Muhimi — boshqaruv samaradorligi, ta’lim sifati va fuqarolar uchun yaratiladigan imkoniyatlar amalda yaxshilanishidir.


⚖️ SANATSIYA — huquq, islohot va jamoatchilik nazari.

📲 @sanatsiya

Ertaga ya’ni 10.10.2026-yil avtomobilsiz kun!

Тинчлик бўйича Нобел мукофоти юристга берилди. У халқаро ҳуқуқнинг нуфузи тушиб бораётган даврида рамзий маънога эга.

👉@bahodirahmedoff👈

⚖️ KUZATUV JORIY ETILGANDA KREDITOR QARZNI ALOHIDA TARTIBDA UNDIRISHI MUMKINMI?

To‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risidagi ishda kuzatuv tartib-taomili joriy etilishi qarzdorga nisbatan talablarni qanoatlantirish tartibini o‘zgartiradi.

📌 “To‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risida”gi Qonunning 79-moddasiga ko‘ra, kuzatuv joriy etilgan paytdan e’tiboran mulkiy undiruvlar bo‘yicha ijro hujjatlarini ijro etish to‘xtatib turiladi.

Buning uchun sudning arizani ish yuritishga qabul qilish va to‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risida ish qo‘zg‘atish haqidagi ajrimi asos bo‘ladi.

❓ Bu nimani anglatadi?
Kuzatuv joriy etilgach, kreditor o‘zining pul talabini boshqa kreditorlardan alohida ravishda majburiy ijro tartibida qanoatlantirishga harakat qilmasligi kerak.

Qonunga ko‘ra, qarzdordan pul mablag‘larini olish to‘g‘risidagi talablar kreditor talabi sifatida qonunda belgilangan maxsus tartibda qo‘yiladi.

Ya’ni kuzatuv davrida asosiy tamoyil:

“Kim birinchi undirsa — o‘sha oladi” emas, balki kreditorlarning talablari qonunda belgilangan yagona tartibda ko‘rib chiqiladi.

⚠️ Shu bilan birga, qonunda ayrim istisnolar mavjud.

Jumladan, ish haqi, aliment, mualliflik shartnomalari bo‘yicha haq, hayot yoki sog‘liqqa yetkazilgan zararni qoplash hamda ma’naviy ziyonni kompensatsiya qilishga oid ayrim ijro hujjatlari bo‘yicha ijro to‘xtatilmaydi. Bunda tegishli sud hujjati to‘lovga qobiliyatsizlik haqidagi ariza sud tomonidan qabul qilinishidan oldin qonuniy kuchga kirgan bo‘lishi lozim.

Shuningdek, kuzatuv davrida:

🚫 qarzdor tarkibidan chiqayotgan muassisga uning ulushini mol-mulk hisobidan ajratib berish;

🚫 dividendlar va emissiyaviy qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha boshqa to‘lovlarni amalga oshirish taqiqlanadi.

Kuzatuv tartib-taomili joriy etilishi — qarzdorning mol-mulkini saqlash va barcha kreditorlarning talablarini qonunda belgilangan tartibda ko‘rib chiqish uchun huquqiy mexanizmdir.

Shu sababli kuzatuv boshlanganidan keyin kreditorning talabi, qoida tariqasida, alohida majburiy undiruv orqali emas, to‘lovga qobiliyatsizlik ishi doirasida hal etilishi kerak.

@sanatsiya

⚖️ KUZATUV JORIY ETILGANDA KREDITOR QARZNI ALOHIDA TARTIBDA UNDIRISHI MUMKINMI?

To‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risidagi ishda kuzatuv tartib-taomili joriy etilishi qarzdorga nisbatan talablarni qanoatlantirish tartibini o‘zgartiradi.

📌 “To‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risida”gi Qonunning 79-moddasiga ko‘ra, kuzatuv joriy etilgan paytdan e’tiboran mulkiy undiruvlar bo‘yicha ijro hujjatlarini ijro etish to‘xtatib turiladi.

Buning uchun sudning arizani ish yuritishga qabul qilish va to‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risida ish qo‘zg‘atish haqidagi ajrimi asos bo‘ladi.

❓ Bu nimani anglatadi?

Kuzatuv joriy etilgach, kreditor o‘zining pul talabini boshqa kreditorlardan alohida ravishda majburiy ijro tartibida qanoatlantirishga harakat qilmasligi kerak.

Qonunga ko‘ra, qarzdordan pul mablag‘larini olish to‘g‘risidagi talablar kreditor talabi sifatida qonunda belgilangan maxsus tartibda qo‘yiladi.

Ya’ni kuzatuv davrida asosiy tamoyil:

“Kim birinchi undirsa — o‘sha oladi” emas, balki kreditorlarning talablari qonunda belgilangan yagona tartibda ko‘rib chiqiladi.

⚠️ Shu bilan birga, qonunda ayrim istisnolar mavjud.

Jumladan, ish haqi, aliment, mualliflik shartnomalari bo‘yicha haq, hayot yoki sog‘liqqa yetkazilgan zararni qoplash hamda ma’naviy ziyonni kompensatsiya qilishga oid ayrim ijro hujjatlari bo‘yicha ijro to‘xtatilmaydi. Bunda tegishli sud hujjati to‘lovga qobiliyatsizlik haqidagi ariza sud tomonidan qabul qilinishidan oldin qonuniy kuchga kirgan bo‘lishi lozim.

Shuningdek, kuzatuv davrida:

🚫 qarzdor tarkibidan chiqayotgan muassisga uning ulushini mol-mulk hisobidan ajratib berish;

🚫 dividendlar va emissiyaviy qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha boshqa to‘lovlarni amalga oshirish taqiqlanadi.

✅ Huquqiy xulosa

Kuzatuv tartib-taomili joriy etilishi — qarzdorning mol-mulkini saqlash va barcha kreditorlarning talablarini qonunda belgilangan tartibda ko‘rib chiqish uchun huquqiy mexanizmdir.

Shu sababli kuzatuv boshlanganidan keyin kreditorning talabi, qoida tariqasida, alohida majburiy undiruv orqali emas, to‘lovga qobiliyatsizlik ishi doirasida hal etilishi kerak.

@sanatsiya

❗️ “Fuqaro bilan og‘zingdan bol tomib gaplashishing kerak, g‘o‘dayib emas”

Sirdaryo viloyati hokimi Erkinjon Turdimov davlat xizmatchilariga fuqarolar bilan muomala madaniyatiga jiddiy e’tibor qaratish kerakligini ta’kidladi.

Haqiqatan ham, davlat idorasiga murojaat qilgan fuqaro avvalo hurmat va e’tibor kutadi. Uning muammosini mensimaslik, qo‘pol muomala qilish yoki “g‘o‘dayib” javob berish davlat xizmatchisining maqomiga mutlaqo yarashmaydi.

Bu masala faqat odob-axloq masalasi emas. Fuqarolarning murojaatlarini qonuniy, xolis va o‘z vaqtida ko‘rib chiqish davlat organlari va mansabdor shaxslarning muhim vazifalaridan biridir.

Agar fuqaro o‘z muammosini hal qilish uchun oddiy mas’ul xodimdan javob ololmay, oxir-oqibat hokimning o‘ziga murojaat qilishga majbur bo‘layotgan bo‘lsa, bu tizimda muammo borligini ko‘rsatadi.

Aslida esa tizim shunday ishlashi kerakki:

Fuqaro rahbarni izlab yurmasin — rahbar va mas’ul xodim fuqaroning muammosini eshitsin.

Davlat xizmatchisining kuchi uning lavozimi yoki ovozining balandligida emas, fuqaroga qonuniy, adolatli va insoniy munosabatida namoyon bo‘ladi.

⚖️ Qonun ustuvorligi — fuqaroga bo‘lgan munosabatdan boshlanadi.

Sizningcha, davlat idorasiga murojaat qilgan fuqaro bilan muomala madaniyati qanday bo‘lishi kerak?

🌱 YERNI IKKILAMCHI IJARAGA BERISH VA QAYTA IJARAGA BERISH — BIR XIL EMAS!

Amaliyotda ushbu ikki tushuncha ko‘pincha chalkashtiriladi. Aslida ularning huquqiy oqibati mutlaqo boshqacha.

🔹 IKKILAMCHI IJARA

Yer kodeksining 24²-moddasiga ko‘ra, qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yer uchastkasi yoki uning bir qismi qishloq xo‘jaligi mahsuloti yetishtirish uchun boshqa jismoniy yoki yuridik shaxsga ikkilamchi ijaraga berilishi mumkin.

Bunda eng muhim jihat — asosiy ijarachining yerga bo‘lgan ijara huquqi saqlanib qoladi. Ya’ni u yer uchastkasini vaqtincha foydalanishga beradi, biroq asosiy ijara shartnomasi bo‘yicha majburiyatlaridan ozod bo‘lmaydi. Yer uchastkasini olgan shaxs esa uni yana uchinchi shaxsga berishga haqli emas.

⏳ Umumiy qoida bo‘yicha bunday yer bir yilgacha ikkilamchi ijaraga berilishi mumkin. Dala chetlaridagi kanallar, sug‘orish va kollektor-drenaj tarmoqlari atrofidagi ayrim maydonlar uchun esa muddat 10 yilgacha bo‘lishi mumkin.

🔹 QAYTA IJARAGA BERISH

Yer kodeksining 24⁵-moddasidagi qayta ijara esa boshqa institut.

Bunda ijarachi faqat yerdan vaqtincha foydalanish imkoniyatini bermaydi, balki ijara shartnomasi bo‘yicha o‘z huquq va majburiyatlarini boshqa shaxsga o‘tkazadi.

Oddiy qilib aytganda:

➡️ ikkilamchi ijarada — asosiy ijarachi o‘zgarmaydi;
|
➡️ qayta ijarada — ijara huquqi va majburiyatlari boshqa shaxsga o‘tadi.

Qayta ijaraga berish uchun, umumiy qoida tariqasida, ijarachi yer uchastkasidan kamida 3 yil o‘zi foydalangan bo‘lishi kerak.

Agar yer yuridik shaxsga auksion yoki ochiq tanlovsiz davlat organi qarori asosida to‘g‘ridan-to‘g‘ri berilgan bo‘lsa, huquq va majburiyatlarni boshqa shaxsga o‘tkazishga 5 yildan keyin yo‘l qo‘yiladi.

📌 Har ikkala holatda ham “yerimni berdim, bo‘ldi” tamoyili ishlamaydi.

Ikkilamchi ijara shartnomasi belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi kerak. Qayta ijarada ham huquq va majburiyatlarning boshqa shaxsga o‘tishi davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi shart.

Ikkilamchi ijara —yerdan vaqtincha foydalanish huquqini berish.

Qayta ijara — ijara shartnomasi bo‘yicha huquq va majburiyatlarni boshqa shaxsga o‘tkazish.

Shuning uchun shartnoma tuzishda uning nomiga emas, haqiqiy huquqiy mazmuniga e’tibor berish kerak.

@sanatsiya

🏡 YERGA BO‘LGAN HUQUQ QACHONDAN KUCHGA KIRADI?

Yer uchastkasidan foydalanayotganingizning o‘zi hali unga nisbatan huquq qonuniy rasmiylashtirilganini anglatmaydi.

📌 Yer kodeksining 33-moddasiga ko‘ra, yer uchastkasiga bo‘lgan huquq ushbu huquq belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganidan keyin kuchga kiradi.

Shuningdek, Kodeksning 35-moddasiga muvofiq, yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalariga bo‘lgan huquqlari davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi shart.

⚠️ Demak, yer uchastkasiga oid qaror, shartnoma yoki boshqa hujjat mavjud bo‘lishining o‘zi yetarli emas. Huquqning davlat reyestrida belgilangan tartibda qayd etilishi muhim.

Sud nizolarida ham aynan yerga bo‘lgan huquqning kimga tegishli ekanligi, uning qanday asosda vujudga kelgani va davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan-o‘tkazilmagani muhim huquqiy ahamiyat kasb etadi.

✅ Xulosa: yer masalasida hujjatga ega bo‘lish bilan cheklanib qolmang — huquqingiz davlat reyestrida rasmiylashtirilganini ham tekshiring.

@sanatsiya

⚖️ Markaziy bank vakolatlari kengaymoqda: normativ tartibga solish tezlashadi

Oliy Majlis Senati Markaziy bankning normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilishdagi mustaqilligini kengaytirishga qaratilgan qonunni ma’qulladi.

Yangi tartibga ko‘ra, bank nazorati, aholining qarz yuklamasi, pul-kredit siyosati hamda to‘lov tizimlariga oid ayrim normativ-huquqiy hujjatlar 10 ish kuni ichida soddalashtirilgan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi nazarda tutilmoqda.

Bundan tashqari, Markaziy bank tomonidan ishlab chiqiladigan normativ hujjatlar loyihalarini Savdo-sanoat palatasi va Biznes-ombudsman bilan majburiy kelishish talabi bekor qilinmoqda.

Bu o‘zgarishning asosiy huquqiy mohiyati — Markaziy bankning tartibga soluvchi qarorlarni qabul qilish jarayonidagi protsessual mustaqilligini kuchaytirish va bank nazoratiga oid choralarni yanada tezkor joriy etish imkonini yaratishdir.


📌 O‘zgarishlar FSAP yakunlari bo‘yicha Xalqaro valyuta jamg‘armasi va Jahon banki tavsiyalariga ham asoslangan.

Muhim jihat: Regulyator mustaqilligi kengayishi bilan birga normativ qarorlarning asoslanganligi, shaffofligi va bozor ishtirokchilariga ta’sirini oldindan baholash mexanizmlari ham muhim ahamiyat kasb etadi.

🏦 Kuchli bank nazorati — faqat vakolatning kengligi emas, balki qarorlarning tezkor, asosli va prognoz qilinadigan bo‘lishidir.

@sanatsiya

2-QISM

⚖️ 3,2 milliard so‘mlik da’vo qariyb 5 baravarga qisqartirildi. Ammo huquqiy kurash davom etadi

Sud tomonidan belgilangan qayta hisob-kitob natijasida dastlabki 3 208 789 503 so‘mlik undirish summasi qariyb 5 baravarga qisqartirildi.

Bu natijaga oddiy e’tiroz bilan emas, balki har bir dalolatnoma, kontur, maydon va hisob-kitob ko‘rsatkichlarini alohida tekshirish orqali erishildi.

Xususan:

1️⃣ da’vogar qo‘llagan hosildorlik rasmiy ma’lumotlarga mos kelmagani;

2️⃣ har bir yer maydonining ball-boniteti tegishli kadastr hujjatlari bilan tasdiqlanmagani;

3️⃣ 103 ta holatning har biri bo‘yicha individual hisob-kitob taqdim etilmagani;

4️⃣ ayrim konturlar takroran hisobga kiritilgani;

5️⃣ kuygan maydonlarning aniq koordinatalari va o‘lchov materiallari yetarli emasligi;

6️⃣ somonni aynan Jamiyat yoki uning xodimlari yoqqani isbotlanmagani;

7️⃣ noqonuniy harakat, ayb, zarar va sababiy bog‘lanish birgalikda tasdiqlanmagani asosiy huquqiy vajlar sifatida ilgari surildi.

Sirdaryo viloyat sudi sudyalari N. Sangirov, A. Suvonqulov va B. Isakovga hisob-kitobdagi qarama-qarshiliklarni e’tiborsiz qoldirmagani, ish uchun ahamiyatli holatlarni mutaxassis ishtirokida tekshirtirgani hamda taraflarning vajlariga xolis protsessual baho bergani uchun hurmat bildiramiz.

Biroq huquqiy himoya bu bilan yakunlanmaydi. Chunki Jamiyatning aynan qaysi noqonuniy harakati sodir etilgani, somonni kim yoqqani, Jamiyatning aybi va zarar bilan bevosita sababiy bog‘lanish mavjudligi hanuzgacha ishonchli dalillar bilan tasdiqlanmagan.

Shu sababli huquqbuzarlik fakti va uning Jamiyat tomonidan sodir etilgani isbotlanmagan qism bo‘yicha sud hujjati ustidan shikoyat qilish davom ettiriladi.

❗️Bu ish har bir tadbirkor uchun jiddiy saboq bo‘lishi kerak.

Agar asossiz dalolatnoma, noto‘g‘ri hisob-kitob yoki isbotlanmagan ayb o‘z vaqtida nizolashilmasa, qog‘ozda yozilgan har qanday summa tadbirkordan undirilishi mumkin.

Davlat organi dalolatnoma tuzgani uning ichidagi barcha ma’lumotlar avtomatik ravishda to‘g‘ri degani emas. Har bir maydon, har bir raqam, har bir formula va har bir ayblov tegishli dalil bilan tasdiqlanishi shart.

Tadbirkor sukut saqlasa, asossiz hisob-kitob sud qaroriga, sud qarori esa majburiy ijroga aylanishi mumkin. Shu sababli huquqni himoya qilish sud qarori chiqqanidan keyin emas, birinchi dalolatnoma rasmiylashtirilgan kundan boshlanishi kerak.

Zararni hisoblab chiqishning o‘zi javobgarlik uchun yetarli emas. Avvalo huquqbuzarlik, uni sodir etgan shaxs, ayb va sababiy bog‘lanish isbotlanishi shart. Isbot bo‘lmasa — undirish ham bo‘lmasligi kerak.

@sanatsiya

1-QISM

⚖️ 3,2 milliard so‘mlik ekologik da’vo: asoslantirilgan huquqiy himoyaning dastlabki natijasi

Ustozim Saidali aka bilan boshlangan ushbu murakkab iqtisodiy ishda vakolatli ekologiya organi tomonidan Jamiyatdan g‘alladan bo‘shagan yer maydonlarida somon poyalari yoqilishi oqibatida tabiatga yetkazilgan deb hisoblangan 3 208 789 503 so‘m zararni undirish talab qilingan edi.

Da’vogar 103 ta holat bo‘yicha rasmiylashtirilgan dalolatnomalarni asos qilib ko‘rsatgan. Birinchi instansiya sudi esa da’voni to‘liq qanoatlantirib, 3,2 milliard so‘mdan ortiq summani Jamiyatdan undirishni belgilagan.

Mazkur qarorga nisbatan kassatsiya shikoyati berilib, quyidagi muhim holatlar nizolashildi:

— zarar miqdori haqiqiy ko‘rsatkichlarga asoslanmagani;

— hosildorlik sun’iy ravishda yuqori olingani;

— yerlarning ball-boniteti har bir kontur bo‘yicha aniqlanmagani;

— 103 ta dalolatnoma yuzasidan alohida hisob-kitob qilinmagani;

— ayrim konturlar takroran hisobga olingani;

— somonni aynan Jamiyat yoki uning xodimlari yoqqani isbotlanmagani;

— Jamiyatning aybi va zarar o‘rtasidagi sababiy bog‘lanish aniqlanmagani
.
Ish Sirdaryo viloyat sudining iqtisodiy ishlar bo‘yicha sudlov hay’atida:

raislik qiluvchi sudya N. Sangirov;

hay’at a’zosi A. Suvonqulov;

hay’at a’zosi B. Isakov tarkibida ko‘rib chiqildi.

Sudlov hay’ati da’vogar hisob-kitobida qo‘llangan hosildorlik bilan vakolatli qishloq xo‘jaligi organining rasmiy ma’lumotlari o‘rtasida jiddiy tafovut mavjudligini aniqladi.

Shu sababli ishga qishloq xo‘jaligi mutaxassisi jalb qilinib, 103 ta holat bo‘yicha zarar miqdorini haqiqiy hosildorlik, ball-bonitet va boshqa faktik ma’lumotlar asosida qayta hisoblash belgilandi.

@sanatsiya

Сомон йўли...

Кибрланманг! Коинот сизнинг борлигингизни ҳам сезмайдиган даражада буюкдир!

@u_generalissimus

🏗 QURILISH SOHASIDA DAVLAT NAZORATI KUCHAYTIRILMOQDA

2026-yil 28-sentabrda O‘RQ–1179-son Qonun qabul qilindi. U bilan qurilish sohasida davlat nazorati, inspeksiyalarning vakolatlari hamda javobgarlik mexanizmlari aniqlashtirildi.
Qonundagi muhim yangiliklar:

— qurilish-montaj ishlarini davlat nazoratidan o‘tkazish tartibi takomillashtirildi;

— binolar va inshootlarning elektron texnik pasportlarini shakllantirish va ularning holatini monitoring qilish nazarda tutildi;

— qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasidagi nazorat inspeksiyasining vakolatlari yanada aniq belgilandi;

— ayrim huquqbuzarliklar uchun javobgarlik choralari kuchaytirildi.

📌 Muhim: yangi talablar qurilishda qonuniylik, xavfsizlik va sifat ustidan nazoratni kuchaytirishga qaratilgan.

@sanatsiya

⚖️ SUD QARORI CHIQARILDI — LEKIN HUQUQ QACHON AMALDA TIKLANADI?

Sudda ishni yutish — huquqni himoya qilishning muhim bosqichi. Ammo sud hujjati amalda ijro etilmasa, chiqarilgan qarorning o‘zi har doim ham buzilgan huquqni real tiklab bermaydi.

O‘zbekiston Respublikasining “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish to‘g‘risida”gi Qonuni aynan sud hujjatlari va vakolatli organlar hujjatlarini majburiy ijro etish jarayonini tartibga soladi.

🔹 Qarzdor “menda mablag‘ yo‘q” desa, ijro tugaydimi?

Yo‘q. Ijro jarayoni faqat bank hisobvarag‘idagi pulni tekshirish bilan cheklanmaydi. Qonunda nazarda tutilgan hollarda undiruv qarzdorning pul mablag‘lari va boshqa mol-mulkiga qaratilishi, mol-mulk xatlanishi va realizatsiya qilinishi mumkin.

🔹 Qarzdor ijroni ataylab cho‘zsa-chi?

Sud hujjatini ijro etish — ixtiyoriy masala emas. Qonuniy kuchga kirgan va ijro etilishi lozim bo‘lgan hujjat talablarini bajarmaslik qonunchilikda nazarda tutilgan majburiy ijro choralarini qo‘llashga sabab bo‘lishi mumkin.

🔹 Kichik miqdordagi qarzlar bo‘yicha ham murakkab ijro tartibi qo‘llaniladimi?

2026-yil 20-apreldagi O‘RQ–1134-son Qonun bilan soddalashtirilgan ijro tartibi yanada kengaytirildi. Jumladan, ayrim kommunal to‘lovlar, ko‘p kvartirali uylardagi majburiy badallar hamda BHMning besh baravaridan oshmaydigan summalarni undirishga oid ijro hujjatlari bo‘yicha ham soddalashtirilgan tartib qo‘llanishi nazarda tutilgan.

📌 Muhim xulosa:

Sud qarorini olish — yakun emas.
|
Haqiqiy natija — sud hujjati ijro etilib, undiruvchining buzilgan huquqi amalda tiklanganda yuzaga keladi.

Shuning uchun ijro ishi boshlanganidan keyin fuqaro yoki tadbirkor:

— ijro harakatlarining borishini kuzatishi;

— qarzdorning mol-mulki va aktivlari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni taqdim etishi;

— zarur hollarda davlat ijrochisining qarori yoki harakatlari yuzasidan qonunda belgilangan tartibda murojaat qilishi muhim.

⚖️ Sud himoyasi qaror bilan boshlanib, uning amaldagi ijrosi bilan yakunlanadi.

@sanatsiya