کتاب و حکمت

🔴به فرهنگ باشد روان تندرست

🔺ایران سرزمینی است کهن، سرشار از نیکی‌ها و مردمانی نجیب که ستایشگر داد و دانش و راستی و نکوهشگر  ستم و دروغ و دشمنی‌ بوده‌اند. باید از ایران گفت و نوشت. باید زبان فارسی، این سرمایۀ جاودان ایرانی را پاس داشت و برای گسترش آن دریغ نکرد. باید فرزندان کشور را با بزرگمهرها، فردوسی‌ها و ابن‌سیناها آشنا کرد. اگر ایدۀ ایران به میان مردم و سیاستگذاران کشیده شود، امنیت و منافع ملی معنا می‌‌شود. ایران و داشته‌های تاریخی و فرهنگی آن را دوست بداریم.
فهرست زیر ازجمله دغدغه‌مندان مستقل برای رسیدن به این هدف‌اند. با پیوستن به آن‌ها به توسعۀ فرهنگی در جامعه یاری رسانیم.
                


⛱تدریس مکاتب فلسفی و روانی

⛱یافته‌های مهم روان‌شناسی

⛱موسیقی سنتی (تکنوازی سنتور)

⛱جملگی روانکاوی

⛱کتاب گویا (لذت مطالعه با چشمان بسته)

⛱صادق هدایت

⛱زین قند پارسی
(درست بنویسیم، درست بگوییم).

⛱کتابخانه بزرگ ادیان و فرهنگ باستان

⛱دکتر محمّد‌علی اسلامی‌نُدوشن

⛱باغ سبز مولانا (زهراغریبیان)

⛱رازها و نمادها و آموزه‌های شاهنامه

⛱نجوای داستان

⛱کتابخانهٔ ادب و فرهنگ

⛱خردسرای فردوسی
(آینه‌ای برای پژواک جلوه‌های دانش و فرهنگ ایران زمین).

⛱بنیاد فردوسی خراسان
(كانون شاهنامه فردوسی توس‏).

⛱سرو سایـه‌فکن
(رسانه‌ای برای پاسداشت زبان و ادبیات فارسی).

⛱شرح غزلیات سعدی با امیر اثنی‌عشری

⛱موسسه پژوهشی چراغداران
میراث دیجیتال و حافظه فرهنگی فارسی زبانان

⛱حافظ‌خوانی با محمدرضاکاکائی

⛱شرح بوستان و گلستان سعدی با امیر اثنی عشری

⛱شاهنامه کودک هما

⛱مأدبۀ ادبی، شرح کلیله و دمنه و آثار ادبی فارسی (رسانۀ دکتر محمّدامین احمدپور).

⛱ستیغ، خوانش اشعار حافظ و سعدی و...(رسانه سهیل قاسمی)

⛱تاریخ، فرهنگ، هنر و ادبیات ایران زمین

⛱شاهنامه برای کودکان
(قصه های شاهنامه و خواندن اشعار برای کودکان و نوجوانان)

⛱گاهگفـت
(دُرُست‌خوانیِ شعرِ کُهَن)

⛱کتاب گویای ژیگ

⛱سفر به ادبیات
(مرزبان‌نامه و گلستان، تک‌بیت‌های کاربردی )

⛱استاد بهرام بیضایی (آرشیو)

⛱ملی‌گرایی ایرانی/شاهنامه‌پژوهی

⛱هفت هزار سالگان

⛱انجمن دوستداران شاهنامه البرز (اشا)

⛱فرهنگ یاریگری، توسعۀ پایدار و زیست بوم‌داری

⛱رهسپر کوچۀ رندان
(بررسی اندیشۀ حافظ).

⛱حماسه‌سرای آرخش؛
خانۀ فرهنگ، حماسه‌ و زبانهای ایرانی

⛱سخن و سخنوران
(سخنرانی و گفتگوهای نایاب نام آوران وطن فارسی).

⛱کتاب و حکمت

⛱زبان شناسی و فراتر از آن (درگاهی برای آموختن دربارۀ زبان‌ها و فرهنگ‌ها).

⛱خواندن و شرح تاریخ عالم‌آرای عبّاسی (میلاد نورمحمدزاده).

⛱هزار بادهٔ ناخورده (یادداشت‌های امیرحسین مدنی دربارۀ ادبیات و عرفان).

⛱شرح کلیات سعدی
(تصحیح و طبع شادروان محمدعلی فروغی).

⛱انجمن شاهنامه‌خوانی هما
(خوانش و شرح بیت‌های شاهنامه).

⛱نقش بر آب (یادداشت‌های ادبی و تاریخی دکتر حامد خاتمی‌پور)



🔴هماهنگی برای شرکت در تبادل


🔴@alireza_heidaree

بر من چو فلک ز هجر تو دندان یافت
وز لعل لبت به کشتنم فرمان یافت

فی‌الجمله به کشتنم بهانه لب توست
شیرین‌تر از این بهانه‌ای نتوان یافت

#دختر_حسام‌سالار
@Ketab_va_hekmat

ما کار و دکان و پیشه را سوخته‌ایم
شعر و غزل و دوبیتی آموخته‌ایم

در عشق که او جان و دل و دیدهٔ ماست
جان و دل و دیده هر سه بردوخته‌ایم

#جلال‌الدین_مولوی
@Ketab_va_hekmat

تقریظ

      دوستی از ادیبان نقل می‌کرد؛ روزی در پاریس به دیدن مرحوم محمد قزوینی رفته بود. قزوینی در ضمن صحبت منظومه‌ای را که در آن اوقات در برلین چاپ شده بود به او نشان داده می‌گوید:
      - آقا ببینید من دچار چه مشکلی شده‌ام. این شخص پیش از چاپ کتابش از من مقدّمه خواسته بود، عذر آوردم که مشغلهٔ بسیار دارم و نمی‌توانم. کتاب را چاپ کرد و نسخهٔ آن‌را برای من فرستاد و خواهش کرد که تقریظی بنویسم. جواب نوشتم که مشغول کاری هستم و تا دو ماه دیگر فرصت ندارم که به کار دیگر بپردازم. باز جواب داد که دو ماه را صبر خواهد کرد. حال بیش از دو ماه گذشته و آقای شاعر مطالبهٔ تقریظ می‌کند. این کتاب را نگاه کنید و به من بگویید که من چه می‌توانم دربارهٔ آن بنویسم؟
      دوست ما می‌گوید؛ کتاب را باز کردم دیدم قزوینی در حاشیهٔ صفحهٔ اول آن نوشته است: «عجب مرد ابلهی است» و در حاشیهٔ یکی‌دو صفحهٔ بعد: «این مرد سفیه است» ورق زدم جای دیگر نوشته بود؛ «این مرد احمق و سفیه است» و در ورق بعد: «این مرد معتوه است!»، در یکی‌دو ورق دیگر  باز حاشیه‌ای بود: «این مرد احمق و سفیه و ابله و معتوه است»
      کتاب را بستم و گفتم: چه عرض کنم؟ البته این حرف‌ها را نمی‌توان نوشت.
      قزوینی گفت: ملاحظه می‌کنید؟ راستی چه مشکلاتی برای انسان پیش می‌آید؟
      یکی‌دو ماه بعد باز به دیدار قزوینی رفتم و به مناسبتی این داستان به یادم آمد. پرسیدم: راستی، آخر جواب نویسندهٔ آن منظومه را چطور دادید؟
      قزوینی خنده‌ای کرد و گفت: عبارت خوبی پیدا کردم؛ به او نوشتم که «شهدالله از صدر اسلام تا کنون چنین کتابی به زبان فارسی چاپ نشده است!»

@Ketab_va_hekmat

هر رند که در مصطبه مسکن دارد
بویی ز من سوخته‌خرمن دارد

هرجا که سیه‌گلیم آشفته‌دلیست
شاگرد منست و خرقه از من دارد

#علاءالدوله_سمنانی
@Ketab_va_hekmat

با فاقه و فقر همنشینم کردی
بی‌مونس و بی‌یاروقرینم کردی

این مرتبهٔ مقرّبانِ درِ توست
آیا به‌چه خدمت این‌چنینم کردی؟

#ابن‌نصوح_شیرازی
@Ketab_va_hekmat

ای باد که جان فدای پیغام تو باد
آن لحظه که بگذری بر آن حورنژاد

گو بر سرِ ره دلشده‌ای را دیدم
کز آرزوی تو جان شیرین می‌داد

#لا‌ادری‌قایله
@Ketab_va_hekmat

آرزوی وطن

آنجا که جان پاکدلان بیمناک نیست
آنجا که شرمناکست آن دل که پاک نیست

آنجا که مرد نیست ز نامرد در شکتج
آنجا که مردمی را بیم هلاک نیست

آنجا که نیست راستی آزرده از دروغ
آنجا که آبرو را از ننگ باک نیست

آنجا که شوق، راست بتازد سوی کمال
آنجا که آرزو را جا در مغاک نیست



فرخنده جایگاهی کآن میهن منست
وین رنج‌برده‌دل را آن خطّه مأمنست

آنجاست کز جمال هنر دل منوّرست
آنجاست کز فروغ خرد دیده روشنست

آزادی و بزرگی و رادیّ و مردمی
دردانه است اگرچه ز هرسو به‌خرمنست

تا بوده‌ام من از وطن آواره بوده‌ام
گاهی گذر به‌خوابم از آن نغز گلشنست



غربت فسرد جان و بفرسود تن مرا
ای بال آرزو، برسان تا وطن مرا

#پرویز_ناتل_خانلری
پاریس - تیرماه ۱۳۲۸
@Ketab_va_hekmat

ای عهد شکسته و وفا داده‌ به‌ باد
مادر همه شیر بی‌وفایی به تو داد

اوّل تو چنان بُدی که کس چون تو نبود
آخر تو چنان شدی که کس چون تو مباد

#ولی_دشت‌بیاضی
@Ketab_va_hekmat

یک نامهٔ تاریخی

      خواجه‌ نظام‌الملک وزیر نامدار ملک‌شاه سلجوقی چنان‌که می‌دانیم چندین دانشگاه عظیم به‌نام «نظامیه» ساخت و دانشمندان بزرگ زمان را برای تدریس در آن مدارس دعوت کرد؛ از آن‌جمله «نظامیهٔ بغداد» بود که بسیار اهمیت داشت‌.
      خواجه نظام‌الملک نامه‌ای به امام غزالی نوشت و آن عالم بزرگ را برای تدریس در نظامیهٔ بغداد دعوت کرد. غزالی نامهٔ ذیل را در اعتذار از قبول این خدمت به نظام‌الملک نوشته است:


رقعهٔ غزالی به خواجه نظام‌الملک

      امّا بعد، خدمت خواجهٔ ملجاءجهان، متع‌الله‌ المسلمین بطول بقائه، این فقیر را از حضیض خرابهٔ طوس به اوج معمورهٔ دارالسلام بغداد می‌خواند، و بزرگی می‌نماید. بدین حقیر نیز واجبست که خواجه را از حضیض بشری به اوج مراتب ملکی دعوت نماید. ای عزیز، از طوس و بغداد راه به خداوند یکسان است، امّا از اوج انسان تا حضیض حیوان تفاوتی فراوان. التماس حضور این فقیر که فرموده‌اند؛ لاشک این فقیر را وقت فراق است نه وقت عزیمت عراق. ای عزیز، فرض کن که غزالی رسید و متعاقب فرمان دررسید. امروز را همان‌روز انگار و دست ازین بیچاره بدار. والسلام علیٰ من اتبع‌ الهدی.

#نسخه‌ی‌خطی‌ابوالقاسم‌ایواغلی‌حیدر

@Ketab_va_hekmat

اندر طلب وصل بت سیم‌اندام
ما را به جهان نه ننگ ماندست و نه نام

وز بهر لبش همچو زبان افتادیم
در هر دهن و هم نرسیدیم به کام

#قاضی‌کمال‌الدین_مراغه‌ای
@Ketab_va_hekmat

ای مهر

ای مهر چهر روشن زی ما کن
وز تیغ کوه روی به‌بالا کن

ای پردهٔ کبود فلک بشکاف
چهر عروس چرخ هویدا کن

پیشانی سپید افق را باز
از گرد روزگار مصفّا کن

بفروز ای چراغ خداوندی
گمگشتهٔ جهان را پیدا کن

چشم رمدگرفتهٔ تاری را
از روشنان عالم بالا کن

وین جان دیده پستیِ گیتی را
برگیر و همنشین ثریّا کن

ای ‌دل که از کَسَت سر خواهش نیست
رو خاک در دهان تمنّا کن

امروز کآرزوت برآوردست
اندیشهٔ تباهی فردا کن

سر پیش ناکسان چه فرود آری
زین خوی ناپسند تبرّا کن

زی یار و زی خدا دل و قامت را
این‌ را دوتا و آن‌ را یکتا کن

گر گردش جهان به‌مرادت نیست
روزی‌دو با سپهر مدارا کن

بنشین و طرفه‌بازی گردون را
با مردم زمانه تماشا کن

#لطفعلی_صورتگر
   نیویورک
@Ketab_va_hekmat

با ماه‌رخی که زلف او چون شستست
سرو سهی از رشک قد او پستست

گفتم که یکی بوسه بده گفت به چشم
گفتم نه به لب حواله کن کاو مستست

#مهستی_گنجوی
@Ketab_va_hekmat

خوشا سرفرازان کوتاه‌دست
بزرگان خُرد و بلندان پست

مقیمان سیّاح و مردان راه
گدایان عامی و خاصان شاه

سلاطین‌نشانان خلوت‌نشین
اقالیم‌گیران عزلت‌گزین

کواکب‌شناسان برج امل
جواهرفروشان دُرج ازل

صبوحی‌کشان شراب الست
امیران مأمور و هشیارِ مست

همه نامداران گم‌کرده‌نام
همه کامرانان نادیده‌کام

همه بختیاران بی‌تخت‌ورخت
همه تاجداران بی‌تاج‌وتخت

همه غایب و چون جهان در نظر
همه ساکن و چون زمان بر گذر

نخورده‌ می و سرگران از شراب
درون کرده معمور و بیرون خراب

نهاده قدم بر سرِ جان و جسم
کشیده خطِ نفی در حرف اسم

نُه ایوان به‌ یک‌ دم برانداخته
دو عالم به یک داو درباخته

جگر تشنه و غرقِ آب آمده
زبان بسته و در خطاب آمده

نوایی نه و گنج در آستین
سرایی نه و ملک زیر نگین

چو سوسن زبان‌آور امّا خموش
چو بِه خوش‌نفس لیک پشمینه‌پوش

منزّه ز حشمت ولی محتشم
مبرّا ز حرمت ولی محترم

فروخوانده حرف ازل تا ابد
قلم رانده بر حرفِ جان و خرد

فلکشان شراعِ سرِ بارگاه
مَلَکشان گدای درِ خانقاه

جهان بر درِ قصرشان غرفه‌یی
فلک بر سر بامشان شُرفه‌یی

گدایان فارغ ز سلطان و شاه
امیران ایمن ز خیل و سپاه

منازل‌شناسان راه عدم
ترنّم‌نوازان بزم قِدم ...

#خواجوی_کرمانی
@Ketab_va_hekmat

ای هجر چه دردی تو که درمانت نیست
وی جان به‌چه مانده‌ای که جانانت نیست

ای صبح نه وصلی تو که پیدا نشوی
وی شب نه غم منی که پایانت نیست

#جمال‌الدین_عبدالرزاق
@Ketab_va_hekmat

امشب‌ منم و یار دل‌افروز ای‌ شب
بر لشکر هجر گشته پیروز ای شب

ما را به تو حاجتیست دلسوز ای شب
یک‌ شب چه شود گر نشوی روز ای شب

#نظامی_گنجوی
@Ketab_va_hekmat

از غزل‌های میکل آنژ

                         دربارهٔ شب

      ای شب، ای هنگام آرامش، اگرچه زمان ظلمتی همهٔ حمله‌های روز در تو پایان می‌پذیرد. نیک بنگر و دریاب، آن‌که تو را می‌ستاید زیرا مدح می‌گوید کارش بی‌سبب نیست.
      تو هر اندیشهٔ غم‌افزایی را تسکین می‌دهی و نابود می‌کنی، زیرا که سایهٔ نمناک تو ما را آسوده می‌سازد و گاهی از این گردابی که در آن فروافتاده‌ایم بِدان بلندی‌ها می‌برَد که امیدوارم من نیز روزی بِدان‌جا برسم.
      ای شب، ای سایهٔ مرگ، همهٔ بدبختی‌ها که جان و دل ما را می‌فرساید در تو پایان می‌یابد. ای آخرین و بهترین درمان دردمندان!
      تویی که تن رنجور ما را سلامت می‌بخشی، تویی که اشک‌های ما را خشک می‌کنی، تویی که خستگی‌ها را از تن ما می‌زدایی، و هر خشم و کین را از دل آن‌که رازِ خوش‌زیستن را می‌داند زایل می‌کنی.

ترجمه
#احسان_یارشاطر
@Ketab_va_hekmat

می‌روم که برگیرم دامن دل‌آرامی
زلف یاسمن‌مویی دست سوسن‌اندامی‌

چنگ نغمه‌پردازم گر شود هم‌آوازم
بانگ آشنا‌سوزی رقص آتشین‌گامی

رند خانه‌بردوشم شعله می‌زند جوشم
تشنه‌کام آغوشم هرزه‌کوشِ ناکامی

بوسه‌گیر پندارم گر ز جان شود یارم
گونهٔ شفق‌رنگی سینهٔ سحرفامی

در گریزم از هستی وای اگر ز سرمستی
آن مه از سبک‌دستی درفشاندم جامی

مرغ خانه‌پیوندم دانه‌جوی لبخندم
آن نی‌ام که در بندم آشیان به‌هر بامی

شاخ گلبن‌افرازم غنچه‌پوش بس رازم
برگشای و بنوازم با نســــــیم پیغامی

هان به عشوه سازم کن رند بوسه‌بازم کن
سینه‌سوز رازم کن پخته‌کار ناخامی

زلف عنبرین‌بویت می‌کشاندم سویت
وه چه خوش سرآغازی وه چه خوش سرانجامی

دارم از لب نوشت وز شرار آغوشت
عشق بوسه‌پیوندی جان شعله‌آشامی

ای امید بدنامان روسپید تردامان
چون شود که درسازی با حریف بدنامی؟

بوسه‌گیر آن رویم وه چه دل‌گشا صبحی
گوشه‌گیر آن مویم وه چه جان‌فزا شامی!

پنجه ‌برده ‌در خونم پرسد از غمش چونم
بدتر از فریدونم خسته‌ای بدآرامی

#فریدون_توللی
@Ketab_va_hekmat

خود را مپسند دل‌پسند همه باش
نقصان بپذیر و سودمند همه باش

فارغ ز لباس عافیت باش چو نخل
بر خاک نشین و سربلند همه باش

#افضل‌الدین_خاقانی
@Ketab_va_hekmat

گل کیست که در رونق خدّ تو رسد
یا ماه که در حسن به حدّ تو رسد

سرو ارچه زند لاف شگرفی لیکن
چون بید بلرزد چو به قدّ تو رسد

#ولی_خراسانی
@Ketab_va_hekmat