دکتر محمد دهقانی

📚 کارگاه تاریخ جهانگشای جوینی
👤 با تدریس دکتر محمد دهقانی

▫️ آغاز دوره: ۲۱ مهر ۱۴۰۵
▫️ سه‌شنبه‌ها، ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰
▫️ ۸ جلسهٔ آنلاین در بستر گوگل میت
▫️ فیلم و فایل صوتی تمامی جلسات در اختیار شرکت‌کنندگان قرار می‌گیرد.

🌍 ثبت‌نام برای دوستان خارج از کشور
پرداخت شهریه از طریق PayPal یا شمارهٔ IBAN امکان‌پذیر است.

💟 برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام، لطفاً از طریق دایرکت اینستاگرام یا تلگرام با نشانی @roodnevis_Support با ما در تماس باشید.

🌿 بنیاد زبان و فرهنگ استکهلم | رودنویس

#تاریخ_جهانگشای_جوینی #دکتر_محمد_دهقانی #ادبیات_فارسی #رودنویس #بنیاد_زبان_و_فرهنگ_استکهلم

📳@thehistoryofbeyhaqi

حسن کسائی به روایت ضیاء موحد . به اهتمام مهرداد دفتری . تاریخ ضبط سال ۱۳۸۸ . انتشار به مناسبت نود و هشتمین سالروز تولد حسن‌ کسائی . سوم مهر‌ماه ۱۴۰۵

کار جهان یکسان بنماند.
#تاریخ_بیهقی

📜 ثبت‌نام دوره‌ی پنجم کارگاه بیهقی‌خوانی آغاز شد.
با تدریس دکتر محمد دهقانی

در این دوره، با تکیه بر کتاب «حدیث خداوندی و بندگی»، به تحلیل و خوانش تاریخ بیهقی خواهیم پرداخت؛ یکی از شاهکارهای نثر فارسی که جهان‌بینی، سیاست، و اخلاق را در قالبی فاخر و زنده روایت می‌کند.

🗓 چهارشنبه‌ها | ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰
🖥 ۱۰ جلسه آنلاین (۱۵ ساعت آموزش)
📍 برگزارشده در گوگل‌میت
🔔 شروع دوره: ۲۲ مهر ۱۴۰۵

🎞️ امکان تهیهٔ دوره‌های گذشته را هم دارید.

🔺دوستان خارج از کشور می‌توانند شهریهٔ کارگاه را از طریق پی‌پل یا مستر کارت و ویزاکارت پرداخت کنند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر از طریق دایرکت و یا آدرس پشتیبانی تلگرام @Roodnevis_Support در تماس باشید.

نمونه‌ای از جلسات درس گفتار بیهقی‌خوانی با استاد دکتر محمد دهقانی در کانال تلگرامی تاریخ بیهقی می‌توانید بشنوید.

♥️🌿⁩⁩

#تاریخ_بیهقی
#کلاسیک_خوانی
#دکتر_محمد_دهقانی
#بنیاد_زبان_و_فرهنگ_استکهلم⁩

📳@thehistoryofbeyhaqi

شماره بهار و تابستان ۱۴۰۵ منتشر شد.

#فردان
#مجله_فردان
#آیریس_مرداک
#ارمغان_مینوی
#ادبیات_فارسی
#ادبیات_جهان
#تاریخ_و_فرهنگ_ایران
#نقد_و_معرفی_کتاب
#مرتضی_هاشمی‌پور

https://t.me/fardanmag

شماره‌ی جدید فردان منتشر شد.👇

خوانش انتقادی گلستان سعدی. جلسه‌ی سی‌وهفتم

مدتی گرفتار بیماری سختی شدم و در شب‌ها و روزهایی سخت دوزخ دانته را تجربه کردم و این بیت شهید بلخی وصف حقیقی آنات و احوالی بود که می‌گذراندم:
به منجنیق عذاب اندرم چو ابراهیم
در آتش حَسَراتم فکند خواهندی!

اینک خوشبختانه آن احوال را پشت سر نهاده‌ام و به قول مولوی:
باز آمدم چون عید نو تا قفل زندان بشکنم
وین چرخ مردم‌خوار را چنگال و دندان بشکنم

دوره‌های افسردگی و شیدایی که صوفیان کهن ایران آنها را به نام قبض و بسط می‌شناختند و روانشناسی امروز گرفتاران چنان احوالی را بیمار تلقی می‌کند و به آنها برچسب "دو قطبی" می‌زند، همان منجنیق عذابی هستند که به‌ویژه در ایران پرتلاطم امروز هر کسی که هنوز سهمی از آدمیت دارد ممکن است اسیرش بشود و باید بداند که چگونه خود را از آن برهاند.
در جهانی که هیچ کورسویی از ایمان و امید بر جای نمانده است، آنچه مرا اندکی تسلی می‌دهد، این سخن حکیم یونانی نیکوس کازانتزاکیس است که آن را بر سنگ گورش نقر کرده‌اند: "ایمانی ندارم. امیدی ندارم. آزادم!" آزادی حقیقی به گمانم همین است.

در آستانۀ مهری دیگر

در بلندگوی رسمی، که البته گمان نمی‌برم طفلان مدرسه‌رو این روزگار چندان به هیچش گیرند، می‌دمند که:
«باز آمد، بوی ماه مدرسه...»!
اما نمی‌گویند کدام بو.
به‌راستی بزرگ‌ترها فکر می‌کنند چه بویی را به شامۀ کودک و نوجوان این روزگاران می‌رسانند؟ بوی خوش سیبِ پاییزرس دماوند را، بوی آزادفکری، بوی خوش یاد گرفتنِ کلامی نو، بوی پرسشِ بی‌ترس و خردورزی در جمع همکلاسی و معلمِ آگاه و باانگیزه و انگیزه‌آفرین و به‌روز و نقادانه‌اندیش را، یا بوی خروجیِ گرمابه‌های دیرسال‌ «پشتِ‌سر» را، بوی تلقین و تکرار و تبعیت و تزویر را؟

در تقویم رسمی، ماهِ مهر ماه مولوی و حافظ هم هست. (۸ مهر- مولوی)، (۲۰ مهر- حافظ).
بد نیست نیم‌نگاهی به فقره‌ای مدرسه‌پردازی در فکر و ذکر این دو بزرگ مهرماهی.

۱- مولوی-رباعی:
تا مدرسه و مناره ویران نشود
اسباب قلندری بسامان نشود

تا ایمان کفر و کفر ایمان نشود
یک بندهٔ حق به حق مسلمان نشود

۲- حافظ-از غزلی یک دو بیت:

... بخواه دفتر اشعار و راه صحرا گیر
چه وقت مدرسه و بحثِ کشفِ کشاف است

فقیه مدرسه دی مست بود و فتوی داد
که می حرام ولی به ز مال اوقاف است!

در حسرت مدرسه‌ای که مهرماه عصارۀ اندیشه‌های ناب شاعران مهراندیش‌مان را نیز بیاموزد به طفلان مدرسه‌رومان، بی‌نگرانی و ترس و سانسور و تحریف و تقلیلِ دل‌گزا.

ا. منصوری . شهریور ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
@ardeshirmansouri

📜 ثبت‌نام دوره‌ی پنجم کارگاه بیهقی‌خوانی آغاز شد.
با تدریس دکتر محمد دهقانی

در این دوره، با تکیه بر کتاب «حدیث خداوندی و بندگی»، به تحلیل و خوانش تاریخ بیهقی خواهیم پرداخت؛ یکی از شاهکارهای نثر فارسی که جهان‌بینی، سیاست، و اخلاق را در قالبی فاخر و زنده روایت می‌کند.

🗓 چهارشنبه‌ها | ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰
🖥 ۱۰ جلسه آنلاین (۱۵ ساعت آموزش)
📍 برگزارشده در گوگل‌میت
🔔 شروع دوره: ۲۸ مرداد ۱۴۰۵

🎞️ امکان تهیهٔ دوره‌های گذشته را هم دارید.

🔺دوستان خارج از کشور می‌توانند شهریهٔ کارگاه را از طریق پی‌پل یا مستر کارت و ویزاکارت پرداخت کنند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر از طریق دایرکت و یا آدرس پشتیبانی تلگرام @Roodnevis_Support در تماس باشید.

نمونه‌ای از جلسات درس گفتار بیهقی‌خوانی با استاد دکتر محمد دهقانی در کانال تلگرامی تاریخ بیهقی می‌توانید بشنوید.

♥️🌿⁩⁩


#تاریخ_بیهقی
#کلاسیک_خوانی
#دکتر_محمد_دهقانی
#بنیاد_زبان_و_فرهنگ_استکهلم

📳@thehistoryofbeyhaqi

این هم نامه‌ای است که آیت‌الله شبیری زنجانی در سال ۱۳۳۷ و در ایام طلبگی خود به استاد مجتبی مینوی نوشته‌اند. نامه را به دو دلیل مهم یافتم و آن را برای انتشار در اختیار مجله‌ی وزین "آینه پژوهش" گذاشتم. اینجا می‌توانید هم متن نامه و هم توضیح مرا درباره‌ی آن ببینید.

چندی پیش اشاره‌ای داشتم به مقاله‌ی زنده‌یاد عباس اقبال درباره‌ی زبان ترکی در آذربایجان. نسخه‌ی pdf مقاله را به لطف یکی از دوستان به دست آوردم و اینجا تقدیم علاقه‌مندان کردم.

📚 کارگاه تاریخ جهانگشای جوینی
👤 با تدریس دکتر محمد دهقانی

▫️ آغاز دوره: ۲۰ مرداد ۱۴۰۵
▫️ سه‌شنبه‌ها، ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰
▫️ ۸ جلسهٔ آنلاین در بستر گوگل میت
▫️ فیلم و فایل صوتی تمامی جلسات در اختیار شرکت‌کنندگان قرار می‌گیرد.

🌍 ثبت‌نام برای دوستان خارج از کشور
پرداخت شهریه از طریق PayPal یا شمارهٔ IBAN امکان‌پذیر است.

💟 برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام، لطفاً از طریق دایرکت اینستاگرام یا تلگرام با نشانی @roodnevis_Support با ما در تماس باشید.

🌿 بنیاد زبان و فرهنگ استکهلم | رودنویس

#تاریخ_جهانگشای_جوینی #دکتر_محمد_دهقانی #ادبیات_فارسی #رودنویس #بنیاد_زبان_و_فرهنگ_استکهلم

📳@thehistoryofbeyhaqi

عرفان خسروی:
«امروز با چند نوجوان آشنا شدم. بحث‌‍مان درباره گذشته جهان بود. از مهبانگ صحبت کردیم ولی خیلی زود بحث کشیده شد به کباب. گفتم می‌دونید اسم کباب از کجا اومده؟ یکی به شوخی گفت شاید اسم یکی بابک بوده، برعکسش کردند، شده کباب. یکی دیگر باز به شوخی گفت از ریشه کبب اومده. گفتم احتمالا از سومری آمده است. پرسیدند سومر کجا بوده؟ چه زمانی بوده؟ چه زبانی داشتند؟ برایشان از زبان و فرهنگ سومری و الواح گلی گفتم. از چگونگی رمزگشایی خط میخی و خواندن زبان سومری پرسیدند. از این گفتم که تا مدت‌ها اروپاییان خود را از همان دودمان یهودیان میدانستند و زبان‌های خود را نیز برآمده از زبان عبری تصور می‌کردند. بعد فهمیدند زبان‌های کلاسیک اروپایی به سنسکریت و اوستایی شبیه هستند؛ هویت وابسته به زبان عبری ناگهان فروریخت و هویت باستان‌گرای جدیدی شکل گرفت که گذشته اروپاییان را به جنوب آسیا به خصوص هند و ایران متصل می‌کرد؛ رفته رفته علاقه به زبان‌های قدیمی جدی‌تر شد تا جایی که سعی کردند خطوط هیروگلیف و میخی را هم در جستجوی گذشته فراموش‌شده و شکوهمند خیالات خود بخوانند و همین شد زمینه توسعه زبان‌شناسی تاریخی. تا جایی که می‌شد سعی کردم ساده توضیح دهم که رمزگشایی از این خطوط چقدر پیچیده بود و به چه نتایجی رسید.
همان نوجوانی که گفته بود کباب از ریشه کبب آمده، بحث را کشاند به آریایی‌ها. یکی دیگر گفت آلمانی‌ها هم آریایی هستند؟ توضیح دادم کلمه آریایی در متون هندوایرانی آمده و آلمانی‌ها نمی‌توانند آریایی بوده باشند. بعد دوباره بحث را بردیم به اقوام ساکن فلات ایران که پیش از رسیدن آریایی‌ها و سامی‌ها و ترک‌ها اینجا زندگی می‌کردند. یکی گفت مثل شهر سوخته، یکی گفت مثل تمدن جیرفت. من از ایلام و سومر و چندین جای دیگر هم نام بردم و سعی کردم توضیح دهم که ما از نظر ویژگی‌های وراثتی بیشتر به اهالی دیگر همین جغرافیا شبیه هستیم تا به هندی‌ها و اروپایی‌ها و دیگر آدم‌های جاهای دوردست. سعی کردم تفاوت بین هویت زبانی و پیوستگی تاریخی و فرهنگی مردم ایران را توضیح دهم. تمام مدت سعی می‌کردم از کشیده شدن بحث به روایت‌های قوم‌گرایانه و نفی‌کننده حضور و حقوق دیگران (یعنی هرکسی که زبان یا هویت یا قیافه‌اش شبیه ما نیست) اجتناب کنم.
همان یکی که بحث را برده بود سمت آریایی‌ها، این بار پرسید سامی‌ها که بودند؟ گفتم کسانی که به زبان‌هایی مثل عبری و عربی و آشوری صحبت می‌کنند و در کتاب مقدس گفته شده که همه ایشان از نسل سام بن نوح هستند. داستان نوح و پسرانش و سرنوشت متفاوت هر یک را از کتاب مقدس برایشان تعریف کردم و از نقش این داستان‌ها در شکل‌گیری خودی و اجنبی؛ از توجیه برآمده از کتاب مقدس برای برده شدن آفریقایی‌ها مثال زدم. یاد داستان پسران فریدون افتادند. گفتم این‌ها تا حدودی مثل هم هستند؛ آدم‌ها برای گذشته خود، شهرشان، زبانشان و هویتشان روایت‌ها و اسطوره‌هایی می‌سازند تا مرز میان «ما» و «آن‌ها» را توجیه کنند. گاهی برای توجیه تجاوز و سلطه‌جویی بر دیگران و گاهی برای درک اینکه چرا دیگران به ما حمله کردند و با ما دشمنی کردند.
از کتاب مقدس پرسیدند. برایشان قسمت‌های سازنده کتاب مقدس مورد نظر یهودی‌ها و مسیحی‌ها را شرح دادم و قسمت‌هایی از سفر پیدایش و سفر خروج را خواندم. داستان ابراهیم و اسحاق و اسرائیل و دوازده پسرش را گفتم. تعجب کردند وقتی دیدند که همان داستان یوزارسیف است که مدام از تلویزیون پخش می‌شد. بعد اسارت بنی‌اسرائیل در مصر و خروج از مصر به رهبری موسی و جنگ‌هاشان با اقوام مختلف را، قبل و بعد از رسیدن به سرزمین موعود، تعریف کردم. تعجب بعدی آن‌ها وقتی بود که فهمیدند موسی بعد از یوسف بوده و داوود و سلیمان بعد از موسی. درباره نسبت و نگاه کتاب مقدس به کنعانی‌ها، عمالیق، مدینی‌ها، عموری‌ها و سایر همسایه‌هایشان صحبت کردیم. بحث که به اینجا رسید، همانی که قبلا گفته بود آلمانی‌ها هم آریایی بودند، خواست چیزی درباره هیتلر بگوید ولی بقیه یادش انداختند که داستان آریایی‌ها، به خصوص خود-آریایی‌پنداری هیتلر، شبیه داستان‌های بنی‌اسرائیل و عمالیق برای توجیه تجاوز و جنگ بوده. بعد درباره افسانه نیل تا فرات پرسیدند.
چشم به هم زدیم، سه ساعت گذشته بود. چند نفر علاقه‌مند شدند به یادگیری حروف عبری. چند نفر با دو تا تلسکوپ مشغول تماشای یک طوطی سبز رنگ شدند و چند نفر دیگر درباره این صحبت می‌کردند که این روزها چه روایت‌هایی برای توجیه جنگ‌ها ساخته می‌شوند. برای چند ساعت همه از فشار روانی، ترس از حملات هوایی و شایعات سیاسی رها بودیم. این بچه‌ها هیچ گناهی بابت هیچ چیزی ندارند. حقشان نیست که قربانی جنگ شوند یا قربانی عقایدی که آدم‌های قبل از ما برای توجیه جنگ‌های خود ساخته‌اند.
حالا حکایت ماست.»
.

فایل صوتی
جلسهٔ هشتم
دورهٔ سوم
۲۳ تیر ۰۵

#دکتر_محمد_دهقانی
#تاریخ_جهانگشای_جوینی
#رودنویس
#بنیاد_زبان_و_فرهنگ_استکهلم

چون این جلسه از خوانش تاریخ جهانگشا مناسبتی داشت با احوال امروزین ما اینجا آوردم:👇

🔴از رنجِ نوشتن تا غارتِ کتاب


📌برخی دوستان عزیز خبر دادند که نسخه‌ی pdf کتاب "حدیث خداوندی و بندگی" را کسی در همین تلگرام به رایگان در اختیار همگان نهاده است. تازه نام مؤلف را هم "محمد غلامی" نوشته‌اند، یعنی تنها هنرشان این بوده است که مرا از جایگاه دهقانی به مرتبه‌ی غلامی فرو آرند. همین جا اعلام می‌کنم که این کار به معنی دزدی در روز روشن است. پیش از این، چنین بلایی را بر سر کتاب‌های دیگرم هم آورده بودند و نه من توانستم مانع کار این دزدان پنهان بشوم و نه ناشران کتاب‌ها. چاره‌ای ندارم جز این که از مردمی که هنوز ارزش و شرافتی برای قلم و صاحب قلم قائل‌اند و کتابی را که حاصل سال‌ها کار و خون دل خوردن است کالایی فاسد و دورریختنی قلمداد نمی‌کنند بخواهم که کتاب‌های مرا از کتاب‌فروشی‌ها یا ناشران آنها بخرند و از نسخه‌های بی‌بها یا کم‌بهای مجازی استفاده نکنند و راه تنفس امثال مرا در این روزگار شوم نبندند.
ز رقیب دیوسیرت به خدای خود پناهم
مگر آن شهاب ثاقب مددی دهد خدا را!





https://telegram.me/dmdehghani

دکتر ماشاءالله آجودانی را در ایران بیشتر به واسطه‌ی کتاب "مشروطه‌ی ایرانی‌"اش می‌شناسند که حاصل تحقیق و تأملی کم‌نظیر درباره‌ی نهضت مشروطه است، اما او پژوهشگری ارجمند در حوزه‌ی ادبیات معاصر ایران هم هست. کتاب "یا مرگ یا تجدد" او درباره‌ی ادبیات دوره‌ی مشروطه بارها در ایران تجدید چاپ شده و پرخواننده بوده است. یکی از کتاب‌های مهمی که دکتر آجودانی نوشته و در ایران متأسفانه هنوز مجال انتشار نیافته "هدایت، بوف کور و ناسیونالیسم" است. مصاحبه‌ای که سال‌ها پیش درباره‌ی همین کتاب با او شده است شنیدنی است.

هشداری هشتادساله در باب تجزیه‌طلبی زیر لوای زبان در ایران:

امروز که در کتابخانه‌ی مینوی مجله‌ی یادگار را به مناسبتی ورق می‌زدم رسیدم به سرمقاله‌ای با عنوان "زبان ترکی در آذربایجان" که دانشمند زنده‌یاد، عباس اقبال، آن را در آبان‌ماه ۱۳۲۴ ذیل "مسائل روز" نوشته است و در آن از "جنبش مصنوعی‌"ای یاد کرده "که سلسله‌جنبانان آن خوشبختانه از چند تن مغرض تجاوز نمی‌کند و روح عامّه‌ی مردم از ایشان و از نهضت دروغینشان بیزار است [و] مانند کلیه‌ی جنبش‌هایی که برای خیانت به ایران یا تجزیه یا تضعیف مرکزیت آن تا کنون به ظهور رسیده ریشه و اساسش در خارج از کشور ماست".
کسانی که با تاریخ معاصر ایران آشنایند می‌دانند که در سال ۱۳۲۴ فرقه‌ی دموکرات آذربایجان به رهبری سید جعفر پیشه‌وری به بهانه‌ی پاسداری از زبان ترکی و به پشتیبانی حکومت شوروی در پی خودمختاری آذربایجان و بلکه جدایی آن از پیکر ایران بود.
اقبال اندکی بعدتر به سوابق این جدایی‌طلبی هم اشاره می‌کند: "باری پیش ما و پیش هر کسی که ذهنش آلوده به اغراضی خاص نباشد بدیهی و مسلّم است که مایه‌ی اصلی این نغمه‌ی شوم همان خواب و خیال‌پردازی‌های چهل سال پیش مبلغین اتحاد ترکی جوانان ترک عثمانی و گشادبازی‌های سی‌ سال قبل مساواتچیان[=سوسیالیست‌های] باکو است که امروز به شکلی دیگر و به منظوری خطرناک‌تر ظاهر شده و شعبه‌ی دیگری از آن به اسم استقلال کرد در یک گوشه‌ی دیگر ایران سروصدایی به پا کرده است".
در ادامه‌ی مقاله، اقبال اسناد و دلایل بسیاری می‌آورد حاکی از این که تا قرن دهم قمری هم اکثر مردم آذربایجان به زبان آذری (فارسی نزدیک به لهجه‌ی گیلکی) حرف می‌زده‌اند و شاه اسماعیل بوده است که با دعوت از "طوایف مختلف ترک و ترکمان" زبان آنها را برای پیشبرد کار خود ترویج و جایگزین فارسی کرد: "مؤسس دولت صفوی برای آن که بر مخالفین سنی‌مذهب خود غلبه کند جز این که بر اتباع شیعی و صوفی ترکمان یعنی مریدان پدر و اجداد خویش که بر اثر تبلیغات شدید و معارضه‌ی دائمی با پیروان سلاطین عثمانی در تشیع سخت تعصب و تصلب پیدا کرده بودند تکیه کند چاره‌ای نداشت. به همین جهت تمام اعتماد او به ایشان بود و پیوسته خود را محتاج می‌دید که آتش این نوگرویدگان متعصب را تیزتر نماید و به زبانی که ایشان همه بفهمند اصول و احکام آیینی را که تا حدّی تازگی و غرابت داشته، بلکه در حکم بدعتی جدید بوده، به وضعی مؤثر به سمع آنها برساند".
هشداری که اقبال بیش از هشتاد سال پیش داده است به نظرم امروز هم باید جدی گرفته شود، چون گویا باز در دارد بر همان پاشنه می‌چرخد!