ایبنا (خبرگزاری کتاب ایران)

🔰محمد بقایی ماکان در گفت‌وگو با ایبنا تاکید کرد؛
اقبال شاعر و اندیشمندی با ابعاد گوناگون است

🔸محمد بقایی ماکان، اقبال‌شناس و پژوهشگر حوزه ادبیات و فلسفه به انگیزه چاپ کتاب جدیدش با نام «اقبال چنان که هست» اظهار کرد: می‌توان گفت در شعر فارسی معاصر تنها به اقبال لاهوری می‌شود لقب جامع‌الاطراف داد؛ اندیشمندی که شخصیت چندوجهی دارد و تنها شاعر یا فیلسوف نبود.

🔸مستنصر میر اقبال‌شناسی است که مقالات ارزنده‌ای را در کتابی با نام «اقبال» جمع‌آوری کرده است. این کتاب سال‌ها پیش به زبان انگلیسی منتشر شد که آن را به فارسی ترجمه کردم. در حین ترجمه احساس کردم می‌توانم مواردی را به متن اضافه کنم و در نتیجه مطالبی اضافه کردم. نام کتاب را نیز به «اقبال چنان که هست» تغییر دادم چراکه در این اثر به تمام موضوعات مربوط به حوزه‌های فکری گوناگون اقبال و حتی زندگی وی اشاره شده است.


🔸من اقبال را از این منظر که شیدای تاریخ و فرهنگ و زبان و مدنیت ایران است بسیار ستایش می‌کنم و هرجا سخنرانی کرده‌ام و مطلبی گفته‌ام این جمله را تاکید کرده‌ام که «ایرانی‌ترین غیرایرانی است.» ما در ایران نیز کمتر کسی را می‌توانیم پیدا کنیم که به اندازه اقبال شیفته ایران باشد. او در اواخر عمر حسرت خورده که چرا در طول زندگی خود مدینه و تهران را ندیده است. به عنوان یک مسلمان واقع‌بین که در ترویج اندیشه‌های ناب اسلامی تلاش زیادی داشته طبیعتا به مدینه بسیار علاقه داشته چراکه مدفن پیامبر اسلام است. او به همین سان برای ایران نیز ارزش معنوی زیادی قائل بوده و به اندازه‌ای به فرهنگ، ادبیات و تاریخ ایران دلبسته بود که بارها پیشنهاد داد که سازمان ملل به جای ژنو در تهران مستقر شود.

🔸اقبال معتقد بود حقیقت دین چنان پوشیده شده که اصل آن پیدا نیست از همین رو می‌گوید: «اصلِ دین این است اگر ای بی‌خبر/ می‌شود محتاجْ ازو محتاج‌تر/ وای آن دینی که خواب آرد تو را/ باز در خوابِ گران دارد تو را/ حب افیون است یا دین است این/ سحر و افسون است یا دین است این » از این رو برخی از متشرعان زمانش با او در ستیز بودند و حتی بارها کتاب‌هایش را سوزاندند و او را به مرگ تهدید کردند. می‌توان گفت میراث اقبال شامل دیدگاه‌های نوین در زمینه‌های مختلف و بر اساس دستاوردهای علمی روز است. او فروپاشی شوروی و رفتن بشر به کره ماه و نیز تشکیل اتحادیه اروپا را پیش بینی کرده بود. بر اساس آمار یونسکو تا سال ۱۹۸۷ بالغ بر ۱۸ هزار عنوان کتاب و رساله درباره اقبال منتشر شده. این شخصیت ادبی و فلسفی در زمره ۱۰ شخصیت برجسته‌ای نام برده شده که بیشترین تحقیق درباره‌اش انجام شده است.



ibna.ir/x6K8g

@ibna_official

🔰کاستی‌های دموکراسی در گفت‌وگو با علی راغب؛
هیچ جامعه‌ای از نابرابری مصون نیست
عدالت اجتماعی و دموکراسی به یکدیگر وابسته‌اند-سرمایه‌داری گاهی با دموکراسی سازگار شده

🔸به گفته راغب: «سرمایه‌داری نه علت مستقیم دموکراسی است و نه الزاماً دشمن آن. دموکراسی محصول مبارزات اجتماعی، جنبش‌های کارگری، مطالبات مردمی و تحولات تاریخی است. سرمایه‌داری گاهی با دموکراسی سازگار شده و گاهی نیز در برابر آن مقاومت کرده است. بنابراین رابطه این دو، رابطه‌ای پیچیده است که تربورن آن را به خوبی در روایت تاریخی هزارتو مانند دموکراسی تشریح کرده است.

🔸تربورن معتقد است دموکراسی‌های امروز عمدتاً در بستر اقتصاد سرمایه‌داری شکل گرفته‌اند؛ بنابراین همواره میان منطق بازار و منطق برابری سیاسی تنش وجود دارد. در مقابل، «روشنگری برابری‌طلب» که وارث سنت روشنگری است به جریانی فکری و عملی اشاره دارد که بر برابری انسان‌ها، حقوق همگانی و گسترش مشارکت سیاسی تأکید می‌کند و می‌کوشد محدودیت‌های ناشی از سلطه سرمایه را کاهش دهد. به زعم تربورن، این جریان دانشگاهی چندرشته‌ای است که توماس پیکتی و گروهی پرشمار از دانشمندان و محققان مدرسه اقتصاد پاریس به‌ راه انداخته‌اند. نمونه‌ای دیگر از آن هم جنبش محیط‌زیستی «جمعه‌ها برای آینده» به رهبری گرتا تونبرگ است.

🔸مطالعات تاریخی او نشان می‌دهد که گسترش انتخابات به‌تنهایی به معنای تحقق دموکراسی نیست. زیرا اکنون دموکراسی‌ها به‌راحتی تحت تأثیر دستکاری‌های آژانس‌ها و کمپین‌های تبلیغاتی قرار می‌گیرند که تربورن به طور مفصل در کتاب شرح داده. علاوه بر این، در بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین، نابرابری شدید اقتصادی، فساد، خشونت و تمرکز قدرت موجب شده کیفیت دموکراسی کاهش یابد. این تجربه نشان می‌دهد عدالت اجتماعی و دموکراسی به یکدیگر وابسته‌اند.

🔸تربورن معتقد است بحران‌های جدید، به‌ویژه بحران اقلیم، نشان داده‌اند که دموکراسی بدون عدالت اجتماعی و مشارکت گسترده شهروندان قادر به حل مسائل جهانی نیست. او از الگویی دفاع می‌کند که در آن دموکراسی، برابری و پایداری زیست‌محیطی به‌صورت هم‌زمان دنبال شوند

ibna.ir/x6K8N

@ibna_official

🔰 ۲۵۰ میلیون نفر مخاطب!
ادبیات آنلاین چین شتابان در مسیر جهانی‌شدن

🔸گزارش «کتاب آبی ادبیات آنلاین چین ۲۰۲۵» نشان می‌دهد بیش از ۱۳۰ هزار اثر ادبی آنلاین چینی تا پایان سال ۲۰۲۵ در بازارهای خارجی عرضه شده و شمار کاربران ثبت‌نام‌شده خارج از چین به حدود ۲۵۰ میلیون نفر رسیده است.

🔸کتاب آبی تاکید می‌کند که گونه‌هایی مانند فانتزی، ووشیا و داستان‌های تاریخی، با بهره‌گیری از عناصر فرهنگی سنتی چین از جمله فرهنگ کنفوسیوسی و تائویی، روحیه جوانمردی و مفاهیم خانواده و میهن، به تدریج به نشانه‌هایی از تمدن چین تبدیل شده‌اند که مورد استقبال مخاطبان در سراسر جهان قرار گرفته‌اند.

🔸ادبیات آنلاین چین علاوه بر فراهم‌کردن مجموعه‌ای گسترده از آثار برای خوانندگان خارجی، زمینه‌ای را نیز برای مشارکت عمیق‌تر آنان در این حوزه و خلق آثار خودشان فراهم کرده است.

🔸کتاب آبی همچنین تاکید دارد که گسترش جهانی ادبیات آنلاین چین دیگر صرفا به صادرات متن محدود نیست و روایت‌ها و ارزش‌های فرهنگی را نیز دربرمی‌گیرد. به گفته این گزارش، الگوی تولید ادبیات آنلاین چین نیز با موفقیت در خارج از کشور بازتولید شده و به موتور رشدی پایدار تبدیل شده است.


ibna.ir/x6KfV

@ibna_official

🔰اصفهان چه به تئاتر ایران داد؟
بازخوانی نقش اصفهان در مسیر ترجمه ادبیات نمایشی ایران

🔸 داریوش مؤدبیان، فیلمنامه‌نویس و مترجم، با بازخوانی مسیر ترجمه و اقتباس در تئاتر ایران، از نقش میرزا حبیب اصفهانی در آغاز این جریان تا تجربه مکتب تئاتر اصفهان در بومی‌سازی نمایشنامه‌های خارجی سخن گفت و تأکید کرد: ترجمه نمایشنامه زمانی به آفرینش فرهنگی منجر می‌شود که مترجم علاوه بر زبان مبدأ و مقصد، زبان نمایش و اقتضائات جامعه خود را نیز بشناسد

🔸ترجمه عنصر شکننده‌ای است و هر کسی نباید صرفاً با دانستن یک زبان وارد ترجمه شود. گاهی مترجم در اثر اشتباه، نویسنده را به سمتی می‌برد که اصلاً در متن اصلی وجود ندارد. ترجمه نمایشنامه از تخصصی‌ترین انواع ترجمه است، چون مترجم فقط نباید زبان مبدأ و زبان مقصد را بداند؛ باید زبان نمایش را نیز بشناسد. این نکته بسیار مهم است.

🔸مترجم باید بتواند زبان شخصیت‌ها را بشناسد و هر شخصیت زبان خودش را داشته باشد. در عین حال، این زبان باید برای مخاطب قابل فهم باشد. مترجم باید با زبان‌های حاشیه‌ای و جریان‌های زبانی روز نیز آشنا باشد، اما نباید اجازه دهد این مسائل به ساختار اصلی اثر خلل وارد کند.

🔸اقتباس می‌تواند یکی از راه‌های مهم ارتباط دادن نمایشنامه‌های جهان با جامعه خودمان باشد. اگر متن خارجی را بدون توجه به زبان، فرهنگ و شرایط مخاطب اجرا کنیم، ممکن است بخشی از ظرفیت آن برای تماشاگر از بین برود.

🔸اما وقتی اثر را می‌شناسیم و بعد آن را به زبان و شرایط خودمان نزدیک می‌کنیم، امکان ارتباط بیشتر می‌شود. نمونه‌هایی مانند تجربه‌ای که در تئاتر اصفهان شکل گرفته، نشان می‌دهد که می‌توان از متن خارجی استفاده کرد، اما در نهایت به اثری رسید که برای مخاطب خودمان معنا و کارکرد داشته باشد.

🔸اقتباس می‌تواند یکی از راه‌های مهم ارتباط دادن نمایشنامه‌های جهان با جامعه خودمان باشد. اگر متن خارجی را بدون توجه به زبان، فرهنگ و شرایط مخاطب اجرا کنیم، ممکن است بخشی از ظرفیت آن برای تماشاگر از بین برود.

🔸اما وقتی اثر را می‌شناسیم و بعد آن را به زبان و شرایط خودمان نزدیک می‌کنیم، امکان ارتباط بیشتر می‌شود. نمونه‌هایی مانند تجربه‌ای که در تئاتر اصفهان شکل گرفته، نشان می‌دهد که می‌توان از متن خارجی استفاده کرد، اما در نهایت به اثری رسید که برای مخاطب خودمان معنا و کارکرد داشته باشد.

ibna.ir/x6JTr

@ibna_official

🔰مولف «عملیات عطش» در گفت‌وگو با ایبنا:
شکاف میان سپاه و ارتش در تنگه ابوقریب

🔸جواد کلاته عربی، مولف«عملیات عطش» گفت: در ماجرای تنگه‌ ابوقریب هم نمونه‌هایی از این نگاه را می‌بینیم. رزمندگان در مسیر حرکت‌شان با نیروهای ارتشی مواجه می‌شوند که در حال عقب‌نشینی هستند؛ خودروها و نیروهایی را می‌بینند که از منطقه بر می‌گردند. تمام این اتفاقات نه صرفا از جانب یک رزمنده بلکه از چندین نفر شنیده شده است و همین روایت‌های متعدد بخشی از تصویری است که آنها از عملکرد ارتش در آن مقطع داشتند.

🔸من ادعا نمی کنم آنچه در کتاب آمده، عین واقعه و دقیقاً همان چیزی است که در میدان اتفاق افتاده است؛ اما با اطمینان می‌توانم بگویم بر اساس خاطرات این تعداد از افراد، تلاش کردیم به منطقی‌ترین و معقول‌ترین روایت ممکن از واقعه برسیم. البته بعضی از رزمندگان گردان عمار، به ویژه تعدادی از اعضای گروهان شهید رجایی، نسبت به روایت کتاب نقد و نارضایتی‌هایی داشته‌اند و معتقدند کتاب با آنچه انتظار داشته‌اند، متفاوت است. من بارها به این دوستان گفته‌ام که طبیعی است نتوانم نظر تک‌تک افراد را تامین کنم؛ چون هر کس واقعه را از زاویه خودش دیده و پس از گذشت حدود ۴۰ سال، بخشی از آن تجربه در ذهن او باقی مانده است.با این حال، همیشه تاکید کرده‌ام که درباره‌ نقدها و ابهام‌ها پاسخگو هستم و حتی پیشنهاد داده‌ام دوستانی که نسبت به روایت کتاب نقد دارند، در جلسه‌ای حاضر شوند تا درباره‌ موارد مورد اختلاف با یکدیگر گفت‌و گو کنیم. در نهایت، ادعای من این است که با تکیه بر خاطرات تعدادی از این رزمندگان از یک واقعه‌ واحد، به منطقی‌ترین و معقول‌ترین روایتی که امکان دستیابی به آن وجود داشته، رسیده‌ایم.


🔸️نبود تصاویر مستقیم از خود عملیات، برای من در فرآیند تاریخ شفاهی و مستندنگاری، چالش تعیین کننده‌ای ایجاد نکرد. طبیعتاً اگر تصاویر و اسناد تصویری در اختیار داشته باشیم، بسیار کمک کننده‌ بود؛ چون به پژوهشگر فضا، نگاه و تصویر می‌دهند و امکان درک بهتر موقعیت را فراهم می‌کنند. من هم از همان فیلم ۲۶ دقیقه‌ای که در اختیار داشتم استفاده کردم. اما به نظرم تعدد راویان تا حد قابل ملاحظه‌ای این خلاء را جبران کرد. تفاوت زیادی وجود دارد بین اینکه بخواهیم درباره یک واقعه در طول یکسال یا یک عملیات طولانی مدت پژوهش کنیم. این تمرکز زمانی و تعدد راویان، بخش زیادی از نیازهای اطلاعاتی ما را برطرف کرد.به همین دلیل در کتاب جزئیات زیادی از واقعه آمده است. این جزئیات حاصل تخیل نویسنده نیست؛ بلکه برگرفته از تجربیات و مشاهدات راویان است. سعی کردم هر کدام از آنها را تا حد امکان با حفظ حتی حس و حال در آن لحظه ثبت کنم. همه‌ این عوامل دست به دست هم دادند تا بتوانیم تصویری نسبتاً دقیق از فضای عملیات ارائه دهیم.

🔸️من در این کتاب قرار نیست درباره همه اتفاقات جنگ قضاوت کنم. موضوع کتاب مشخص است. ما یک واقعه محدود را در یک بازه زمانی مشخص، یعنی ۲۴ ساعت روایت می‌کنیم. هر خواننده‌ای هم آزاد است بر اساس آنچه می‌خواند، برداشت و قضاوت خودش را داشته باشد. ملاحظه من به عنوان مولف و پژوهشگر این بوده که اگر درباره روایت، سوال یا شبهه منطقی وجود دارد، تا حد امکان برای آن پاسخ و مستند پیدا کنم. یکی از همین موارد، روایت مربوط به نیروهای ارتش بود. ممکن است در ذهن مخاطب تداعی شود که روایت صرفاً نگاه رزمندگان گردان عمار و نیروهای سپاه و بسیج به ارتش است و شاید یک‌طرفه باشد. برای پاسخ به این مساله تلاش کردم سراغ روایت و سندی از خود ارتش بروم و همان‌طور که اشاره کردم به سراغ خاطرات مرحوم امیر رزمی رفتم و واقعه‌ ابوقریب را از دید یک فرمانده ارتشی بررسی کردم. برای من مهم بود که یک گزارش میدانی و عینی از زبان فرمانده‌ای حاضر در صحنه پیدا کنم. به نظرم این روایت می‌توانست پاسخی به این شبهه باشد که کتاب صرفاً براساس نگاه رزمندگان گردان عمار نیست؛ حتی برای اینکه روایت محدود به یک یگان نباشد، یا یکی از رزمندگان لشکر ۷ولیعصر نیز گفت‌وگو کردم.

ibna.ir/x6Kk2

@ibna_official

🔰گزارش ایبنا از بازار ملزومات تولید کتاب؛
کاهش قیمت کاغذ در بازار؛ نوسان مواد اولیه چاپ و نشر ادامه دارد

🔸بازار مواد اولیه چاپ و نشر در روزهای اخیر شاهد کاهش قیمت برخی انواع کاغذ و کاغذ آچار بوده است؛ درحالی‌که قیمت مقوا تغییر محسوسی نداشته و مرکب، چسب و زینک همچنان با دامنه‌های قیمتی متفاوت معامله می‌شوند

🔸کاغذ به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین مواد اولیه صنعت چاپ و نشر، سهم قابل‌توجهی در هزینه تمام‌شده کتاب دارد و تغییر قیمت آن می‌تواند به‌ویژه در تیراژهای بالا، اثر مستقیمی بر هزینه تولید داشته باشد. هرچه میزان مصرف کاغذ در فرآیند تولید یک اثر بیشتر باشد، تغییرات قیمت این محصول نیز سهم بیشتری در هزینه نهایی تولید خواهد داشت.

🔸در این میان، کاهش قیمت کاغذ می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای ناشران و چاپخانه‌ها را کاهش دهد؛ هرچند قیمت نهایی کتاب تنها به بهای کاغذ وابسته نیست و هزینه‌های چاپ، صحافی، زینک، مرکب، چسب، دستمزد و سایر مراحل تولید نیز در تعیین قیمت تمام‌شده نقش دارند.

🔸️رصد بازار نشان می‌دهد که بازار مواد اولیه چاپ و نشر در شرایطی قرار دارد که کاهش قیمت در برخی انواع کاغذ و کاغذ آچار، در کنار ثبات نسبی قیمت مقوا و نوسان بهای مرکب، چسب و زینک رخ داده است و این وضعیت نشان می‌دهد بازار مواد اولیه چاپ و نشر همچنان تحت تأثیر تغییرات قیمت اقلام مختلف قرار دارد و هزینه تولید کتاب و محصولات چاپی نیز از مجموعه این تغییرات تأثیر می‌پذیرد.

ibna.ir/x6Kjd

@ibna_official

🔰گربه‌ای که آدم‌ها را می‌خواند؛
«عالیجناب گربه»؛ هجوِ روشنفکران، بحرانِ مدرنیته و تماشای انسان از چشم یک گربه

🔸«عالیجناب گربه» برخلاف بسیاری از رمان‌های کلاسیک، بیش از آنکه بر پیرنگ استوار باشد، بر صدا، گفت‌وگو، مشاهده و گریزهای فکری بنا شده است. اتفاق‌های داستانی وجود دارند، اما آنچه رمان را جلو می‌برد، لزوماً حادثه نیست. گاهی بحثی طولانی درباره‌ فلسفه یا هنر، یا حتی موضوعی به ظاهر پیش‌پاافتاده، تبدیل به میدان اصلی رمان می‌شود.

🔸️راوی، گربه‌ای بی‌نام است که سرانجام در خانه‌ «کوشامی»، معلم انگلیسی و روشنفکری متوسط، جا می‌گیرد. از این خانه است که او جهان پیرامونش را زیر نظر می‌گیرد: صاحب خانه، همسرش، دوستان و آشنایان، همسایه‌ها و جماعتی از آدم‌هایی که بخش بزرگی از وقت خود را صرف بحث درباره‌ فلسفه، هنر، ادبیات، علم و مسائل اجتماعی می‌کنند. اما در پس این گفت‌وگوهای ظاهراً جدی، چیزی دائماً خودش را لو می‌دهد: خودشیفتگی، نادانی، حسادت، تظاهر و نیاز انسان به اینکه خودش را مهم‌تر از آنچه هست نشان دهد.

🔸️نکته‌ مهم دیگر این است که «عالیجناب گربه» برخلاف بسیاری از رمان‌های کلاسیک، بیش از آنکه بر پیرنگ استوار باشد، بر صدا، گفت‌وگو، مشاهده و گریزهای فکری بنا شده است. اتفاق‌های داستانی وجود دارند، اما آنچه رمان را جلو می‌برد، لزوماً حادثه نیست. گاهی بحثی طولانی درباره‌ فلسفه یا هنر، یا حتی موضوعی به ظاهر پیش‌پاافتاده، تبدیل به میدان اصلی رمان می‌شود. از همین رو ممکن است خواننده‌ای که انتظار داستانی پرحادثه دارد، در بخش‌هایی احساس کند رمان کند شده است. اما برای سوسه‌کی، همین پرگویی‌ها و انحراف‌های ظاهری بخشی از موضوع‌اند: آدم‌ها مدام حرف می‌زنند، تحلیل می‌کنند، نظریه می‌سازند و درباره‌ همه‌چیز حکم می‌دهند؛ بی‌آنکه الزاماً خودشان را بشناسند.

🔸«عالیجناب گربه» همچنین رمانی درباره‌ بحران هویت در جامعه‌ای است که با شتاب به سوی جهان مدرن حرکت می‌کند. سنت‌های چینی و ژاپنی، فلسفه‌ قدیم، ادبیات کلاسیک و ارزش‌های کهن در کنار علم جدید، فرهنگ غربی، زبان انگلیسی و شیوه‌های تازه‌ زندگی قرار گرفته‌اند. سوسه‌کی نه به سادگی یکی را پیروز و دیگری را شکست‌خورده اعلام می‌کند و نه غرب را شیطانی می‌سازد. خود او نیز با فرهنگ و ادبیات انگلیسی ارتباط عمیقی داشت و برای مطالعه ادبیات انگلیسی به انگلستان رفت.


ibna.ir/x6KgF

@ibna_official

🔰یادداشتی از مرشد محسن میرزاعلی؛
مرشد ترابی فقط شاهنامه را نقل نمی‌کرد، در آن زندگی می‌کرد

🔸نودسالگی زنده‌یاد مرشد ولی‌الله ترابی در مهرماه، فرصتی برای بازخوانی جایگاه این هنرمند در نقالی معاصر ایران است؛ هنرمندی که به گفته مرشد محسن میرزاعلی، نقالی را به‌ مثابه شیوه‌ای برای زیستن، اندیشیدن و رشد کردن دنبال می‌کرد.

🔸مرشد ولی‌الله ترابی از برجسته‌ترین مصادیق چنین مرشدی بود. او در حماسه‌ها و حکمت‌های فردوسی، پیش از آنکه روایتگر باشد، جوینده معنا بود. شاهنامه را نه فقط می‌خواند و نقل می‌کرد، بلکه در آن تأمل می‌کرد، با قهرمانانش زندگی می‌کرد و حکمت نهفته در لایه‌های آن را به زبان هنر برای مخاطبان خود آشکار می‌ساخت. از همین رو، نقالی برای او تنها یک حرفه یا مهارت نبود؛ شیوه‌ای برای زیستن، اندیشیدن و رشد کردن بود.

🔸مرشد ولی‌الله ترابی نیز از این منظر، یکی از جلوه‌های برجسته خودشکوفایی در مکتب نقالی تهران به‌شمار می‌آید. او صدا، بدن، نگاه، فهم و تجربه زیسته خود را در خدمت هنر نقالی قرار داد و با سال‌ها شاگردی، مطالعه، تمرین و تعمق در متون حماسی و دینی، به جایگاهی رسید که شناخت نقالی معاصر ایران بدون شناخت او دشوار است.

🔸️کتاب «صد و سیزده مجلس از نقالی‌های مرشد ولی‌الله ترابی» که برگرفته از روایت‌های شاهنامه فردوسی است، تلاشی برای ثبت بخشی از این میراث زنده و انتقال آن به نسل‌های آینده به‌شمار می‌آید. باور داریم ظرفیت‌های نهفته در این روایت‌ها، همچنان می‌تواند به رشد، خودشناسی و خودشکوفایی مخاطبان امروز یاری رساند و آنان را به تأملی دوباره در هویت فرهنگی و حماسی ایران دعوت کند.

ibna.ir/x6Kjz

@ibna_official

🔰روایت کتابخانه شهید رجایی اهواز در دوران دفاع مقدس؛
قصه کتابخانه‌ای که چراغ فرهنگ را در جنگ ۸ ساله روشن نگه داشت

🔸 با صدای مهیب انفجار، بچه‌ها هراسان و دوان دوان به بیرون می‌روند. کتابدار کتابخانه شهید رجایی اهواز به سختی می‌تواند نوجوانانی را که در حال مطالعه هستند، آرام کند.


🔸️کتابخانه شهید رجایی اهواز تعطیل شد. شیشه‌ها را جمع و فضا را تمیزکاری کردیم و فردا دوباره کتابخانه باز شد.چون تنها کتابخانه فعال در اهواز بود که افراد زیادی عضو کتابخانه بودند. تیغه کوچکی بین دخترها و پسرها کشیده شده بود وجایگاه دخترها روبه‌روی مخزن قرارگرفته بود.

🔸️درکتابخانه قفسه‌ای به مجله‌ها و روزنامه‌ها اختصاص داشت. شخصا به کیوسک مطبوعاتی می‌رفتم و روزنامه می‌خریدم و اینگونه کتابخانه رونق گرفت. در اوج جنگ به سبب وضعیت جنگی تعداد اعضا ریزش کرد. اما وقتی جنگ کمی آرام‌ترشد دوباره تعداد اعضا به همان ۹۰۰ نفر عضو رسید.

🔸️کتابخانه محل استراحت رزمندگان بود. افرادی اهل کتاب و دانش بودند. یک روز جلسه‌ای در کتابخانه برگزار شد اما اتفاقی افتاد که مجبور شدم سمت هویزه بروم . وقتی برگشتم به کتابخانه، به جرات می‌توانم بگویم از ۱۰۰ کتاب در کتابخانه، فقط ۱۰کتاب مانده بود و به فاصله کوتاه همه کتاب‌ها در آغوش رزمندگان قرار گرفته بود که قصد مطالعه داشتند که در این وضعیت بود که انقلاب کتابخوانی در زمان جنگ آغاز شد.


ibna.ir/x6K5D

@ibna_official

🔰نگاهی به اثری از ادواردو اینفانته؛
لذت‌ها و سرگرمی‌هایِ فرساینده
کتاب خوب – زندگی سعادتمند – ۱۱

🔸دیوگنس باور داشت انسان باید در تصمیم‌گیری از عقل پیروی کند اما خیلی از انسان‌ها گاهی در اثرِ نظرِ دیگران یا لذت‌ها از مسیر خارج می‌شوند. کلبیان زندگیِ طبیعی را زیرِ روشنایی عقل تصور می‌کردند «مبارزه‌ای دائم برای نیفتادن در دام حماقت و مرام مردم‌پسندانه» آنتیستنس و دیوگنس مدام می‌گفتند «آدمی را یا عقل باید تا با آن زندگی کند یا ریسمانی تا با آن خویش را به دار آویزد.»

🔸اینفانته باور دارد که فلسفه‌یِ کلبی چون در نبردِ اندیشه‌ها شکست خورده و نتوانسته تاریخِ خودش را روایت کند «یا حتی بدتر از این، بازگویی تاریخش به قلم پیروزمندان بود» به سخره گرفته شده، اما چرا؟ او می‌نویسد:«چون فیلسوف کلبی مرتکب گناه نابخشودنی ریشخندکردن آموزه‌های مقدس شده است... از همان آغاز، پادشاهان فلسفه کلبیان را نادیده گرفتند، ایشان را ساکت کردند، سخنانشان را تحریف نمودند، از آنان کاریکاتور ساختند یا صراحتاً از ایشان سلب صلاحیت کردند تا پیام آزادیِ آنان، انتقاد اجتماعی‌شان و شیوه فلسفیدنشان را خفه کنند... بعضی از اپیکوریان و پدران کلیسا (پیشگامان گروه مقابل کلبی‌گری) دیدگاه‌های این فیلسوفان خطاکار را برای ما نقل کرده‌اند، اما مقصودشان دشنام‌دادن به ایشان، کاریکاتوری‌کردن آنان و مسخره‌کردنشان بوده است.»

🔸همان‌طور که می‌خوانیم «کلبی‌گری ترانه‌ای برای زندگی طبیعی است... شادبودن، در زندگیِ هماهنگ با طبیعت است و نه در زندگی‌کردن مطابق نظرهای عوام مردم؛ گواه این مطلب آن است که حتی گیاهان و البته حیوانات، هنگامی خوش هستند که هر کدام بدون مانع و مشکل به آن غایتی که سازگار با طبیعتشان است برسند... نه عقاب و نه درخت موز، و نه هیچ جانور و گیاهی در این خیالِ بیهوده نیست که پرها یا برگ‌هایش زرین باشند... بلکه آراسته به همان صورت طبیعی هستند که از آغاز بوده‌اند... همگان نیز آنان را خوش و بی‌نیاز از چیز دیگر به شمار می‌آورند. اکنون که چنین است، چرا نامعقول و مضحک نباشد وقتی انسانی خود را به رنج می‌افکند تا سعادت را در جایی دیگر بجوید و می‌پندارد که ثروت، نسبت، قدرت دوستانش و در نهایت چیزهایی از این قبیل ارزشی راستین دارند؟»

ibna.ir/x6Kk4

@ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «سفرنامه کلودیوس جیمز ریچ»؛
رونوشت از کتیبه‌های میخی تخت جمشید
کلودیوس جیمز ریچ همچون بیهقی از کنار هیچ چیز بی‌توجه رد نشده است

🔸«سفرنامه کلودیوس جیمز ریچ» اثری ارزشمند در حوزه تاریخ و مردم‌شناسی است. گزارش‌های او درباره وبای شیراز و جزئیات آن، از تک‌نگاری‌های مهم در این زمینه به‌شمار می‌آید. کار دیگر ریچ چنانکه در این سفرنامه به‌طور مستند مذکور است، رونوشت از کتیبه‌های میخی تخت جمشید بوده است.

🔸این کتاب نه‌تنها منبعی ارزشمند در حوزه تاریخ و فرهنگ کردها محسوب می‌شود، بلکه اطلاعات مهمی درباره باستان‌شناسی منطقه، از جمله نینوا، شیراز و تخت جمشید، ارائه می‌دهد. از دیگر یافته‌های مهم ریچ، اشاره به کشف استوانه‌ای سفالی با خط میخی است که بعدها به نام «استوانه بلینو» شناخته شد و شامل گزارش‌هایی از پادشاه سنحاریب درباره فعالیت‌های ساختمانی او در نینوا بود. ریچ، که با زبان کردی آشنا بود و مدت زیادی را در میان کردها سپری کرد، توانست درک عمیقی از زندگی و فرهنگ آن‌ها به‌دست آورد و سفرنامه‌ای بنویسد که همچنان برای پژوهشگران تاریخ، مردم‌شناسی و باستان‌شناسی خاورمیانه منبعی غنی و الهام‌بخش است.

🔸یادداشت‏‌های کلودیوس جیمز ریچ در برخی موارد مانند وبای شیراز، از تک‌‏نگاری‌‏های دقیق و شاخصی است که به وسیله آن به‌خوبی از ترس و وحشت مردم و بی‌عملی حاکمان مطلع می‌‏شویم. او در روزگار شیوع بیماری، شاهد احوال مردم بوده و روزبه‌روز گزارش بیماری را هرچند موجز یادداشت کرده و حتی برای حمایت از آنها در شهر مانده است؛ درحالی‏‌که والی و وزیر به جای ساماندهی امور، گریخته‌ و شهر را به امان خدا سپرده‌‏اند!

🔸شاید گزاف نباشد اگر بگوییم ریچ در ثبت مشاهدات و گزارش سفر خود، همچون بیهقی دیده‌‏هایش را با جزئیات نوشته است. او از کنار هیچ چیز بی‌توجه رد نشده و همه‌چیز از نظر او اعم از ماسه‌‏سنگ، رودخانه، تپه، دشت، کوه، اماکن تاریخی، عتیقه‏‌ها، نسخ خطی، کتیبه‏‌ها، جهات جغرافیایی، نوع بادها، محصولات، اسامی همراهان، دمای هوا، حالات و روحیات نزدیکان و... درخور اهمیت و شایسته توجه بوده است.

ibna.ir/x6Kjh

@ibna_official

🔰گفت‌وگو با سیدقاسم یاحسینی درباره ناگفته‌های خاطرات آزادگان؛
«کلیشه‌گرایی» قاتل ادبیات جنگ و ادبیات اسارت است

🔸قاسم یاحسینی،پژوهشگر و تاریخ‌نگار گفت: تجربه به من نشان داده که اگر یک اثر بتواند از چارچوب‌های بومی و نگاه‌های کلیشه‌ای عبور کند و با یک مسئله انسانی ارتباط برقرار کند، امکان ارتباط با مخاطب خارجی را هم دارد. اما این اتفاق نیازمند نوع دیگری از نگاه به روایت است


🔸️حقیقت این است که آن‌قدر مواد و متریال کار داریم که کمتر به تحلیل آنها پرداخته‌ایم. ما صدها کتاب درباره خاطرات اسرا داریم، اما مثلاً کتابی که این خاطرات را از نظر روان‌شناختی تحلیل کند یا وضعیت اسارت را از منظر روان‌شناسی و جامعه‌شناسی زندان بررسی کند، بسیار کم است؛ اگر بگویم وجود ندارد، اغراق نکرده‌ام.

🔸️دلیلش این است که ما برون‌دادهای عقلانی و تحلیلی نسبت به این قضایا نداریم. دانشگاه‌های ما اساساً با این مسئله ارتباطی ندارند و فضای گفت‌وگوی روشنفکری حاکم هم به نادیده گرفتن این موضوع کمک می‌کند.

🔸️از سوی دیگر، ما در حال حاضر ناشر مستقلی که بند نافش به دولت وصل نباشد و درباره جنگ ایران و عراق، خاطرات رزمندگان و خاطرات اسرا کار کند، تقریباً نداریم. درصد بالایی از ناشرانی که این کتاب‌ها را منتشر می‌کنند، یا دولتی هستند یا به نوعی به دولت وابستگی دارند.

🔸مشکل فقط این نیست که جوان امروز کتاب دفاع مقدس نمی‌خواند؛ باید پرسید آیا ما اساساً کتابی تولید کرده‌ایم که با تجربه زیسته و جهان ذهنی او ارتباط برقرار کند؟ ما اغلب از مخاطب می‌خواهیم خودش را با ادبیات تولیدشده تطبیق دهد، در حالی که نویسنده و ناشر باید زبان مخاطب را بشناسند. وقتی این ارتباط برقرار نشود، طبیعی است که کتاب تولید شود، اما خوانده نشود و گفت‌وگو میان اثر و مخاطب شکل نگیرد. بعید می‌دانم تعداد زیادی از کتاب‌های مربوط به آزادگان و اسرا امروز خواننده جدی داشته باشند، چون ما با نسل مخاطب فعلی، خصوصاً نسل Z، هیچ ارتباطی نداریم. ما با زبان آنها صحبت نمی‌کنیم و آنها هم نمی‌فهمند ما چه می‌خواهیم بگوییم.

🔸زاویه‌هایی که ما معمولاً انتخاب کرده‌ایم، کلیشه‌ای، سیاه‌ستیز، به‌شدت ایدئولوژی‌زده، تبلیغاتی و در مواردی شبیه گزارش سالانه به مقامات بالاست. من این حرف را به‌عنوان کسی می‌زنم که نزدیک به ۳۰ کتاب در حوزه دفاع مقدس منتشر کرده‌ام. من اپوزیسیون نیستم که این حرف‌ها را بزنم؛ آسیب‌شناسی می‌کنم. البته همین آسیب‌شناسی برای بسیاری از تولیدکنندگان ما سنگین است و ممکن است موجب طرد آدم شود. اگر نویسنده خوب داشته باشیم، حتی از یک زاویه تکراری هم می‌توان اثر جذابی خلق کرد. وقتی سراغ پرونده‌ها و خاطرات اسرا می‌رویم و نگاه ایدئولوژیک، نگاه دولتی و نگاه گزارش به مقامات بالا را کنار می‌گذاریم و نگاه انسانی پیدا می‌کنیم، می‌بینیم این خاطرات سرشار از حرف‌های ناگفته‌اند و ظرفیت بسیار زیادی دارند.

🔸️ما کمتر متنی داریم که مثلاً اشاره کند فلان آزاده متواری شده یا در شرایطی، برای به دست آوردن یک تکه نان بیشتر، همدیگر را لو داده‌اند. اینها مسائل دردناکی است که باید روایت شوند، اما معمولاً خاموش می‌مانند. در وهله اول، خود راوی اینها را فراموش یا سرکوب می‌کند. بعد سیستم تبلیغاتی موجود نیز اجازه ثبت این مسائل را نمی‌دهد. سیستم تبلیغاتی موجود، خاطرات رزمنده و اسیر ما را «پاستوریزه» می‌خواهد.


ibna.ir/x6Kh6

@ibna_official

🔰بررسی کارنامه ادبی منوچهر آتشی در نود و پنجمین سالروز تولدش؛
شهاب مقربین: مهم‌ترین ویژگی شعر منوچهر آتشی برجستگی تخیل اوست

🔸شهاب مقربین، شاعر، گفت: آتشی قدرت تخیل غریبی داشت. در تصویرسازی و خیال‌پردازی کم‌نظیر بود. اگر بخواهیم مهم‌ترین ویژگی شعرش را نام ببریم، همانا برجستگی تخیل اوست. او خیال و واقعیت را گاهی چنان در هم آمیخته که حاصل آن چیزی شده است که شما از آن تصویری سوررئال نام می‌برید، اما درواقع آتشی شاعری سوررئالیست نبود. اگر تصویری پیچیده و وهم‌آلود در شعرش هست، حاصل همان تخیل غریب اوست. دفترهای شعر او را نمی‌توان از این نظر تفکیک کرد، یعنی چنین نیست که در دفتری خاص بر این ویژگی متمرکز باشد.

🔸فقط نسبتِ «شاعر جنوب» دادن به منوچهر آتشی فروکاستنِ جایگاه او در شعر معاصر است. اگرچه مظاهری از «جنوب» در بسیاری از شعرهای او نمودی آشکار دارد، اما او در مجموع فراتر از یک شاعر بومی یود. نخستین دیدار من با او درسال ۵۸ در مؤسسه‌ی سروش بود. بخش ادبیات مجله‌ی سروش (مجله‌ی تماشای پیش از انقلاب) زیر نظر او اداره می‌شد، اما من به این علت به دیدار او نرفته بودم. به دیدار او رفته بودم که شاعری را ببینم که با نخستین کتابش «آهنگ دیگر» در جوانی خوش درخشیده بود و با ادامه‌اش با «آواز خاک» و «دیدار درفلق» به جرگه‌ی شاعران برجسته و تأثیرگذار زمان خود پیوسته بود و با همین سه مجموعه‌ی شعر، نام او نه به‌عنوان شاعر جنوب که شاعر نوگرای زبان فارسی زبانزد شده بود.

🔸️آتشی قدرت تخیل غریبی داشت. در تصویرسازی و خیال‌پردازی کم‌نظیر بود. اگر بخواهیم مهم‌ترین ویژگی شعرش را نام ببریم، همانا برجستگی تخیل اوست. او خیال و واقعیت را گاهی چنان در هم آمیخته که حاصل آن چیزی شده است که شما از آن تصویری سوررئال نام می‌برید، اما درواقع آتشی شاعری سوررئالیست نبود. اگر تصویری پیچیده و وهم‌آلود در شعرش هست، حاصل همان تخیل غریب اوست. دفترهای شعر او را نمی‌توان از این نظر تفکیک کرد، یعنی چنین نیست که در دفتری خاص بر این ویژگی متمرکز باشد.


ibna.ir/x6Kfw

@ibna_official

🔰بازخوانی یک شورش تاریخی در ادبیات و سینما؛
فاست نوشت، کوبریک تصویر کرد تا «اسپارتاکوس» ماندگار شود

🔸تاریخ را فاتحان می‌نویسند، اما همیشه فاتحان نیستند که در حافظه انسان می‌مانند. گاهی نام مردی از میان شکست‌خوردگان، قرن‌ها دوام می‌آورد. مردی که در برابر نظمی ایستاد که انسان را کالا می‌دید و آزادی را امتیازی مخصوص صاحبان قدرت می‌دانست.

🔸هاوارد فاست در رمان تاریخی خود به سراغ یکی از بزرگ‌ترین شورش‌های بردگان در جمهوری روم می‌رود؛ قیامی که از سال ۷۳ پیش از میلاد آغاز شد و به رهبری اسپارتاکوس، گلادیاتور تراکیایی، برای مدتی بخش‌هایی از قدرت نظامی روم را به چالش کشید. اما فاست فقط نمی‌خواهد وقایع را بازسازی کند. او از تاریخ استفاده می‌کند تا درباره زمانه خودش و فراتر از آن، درباره سرشت همیشگی قدرت سخن بگوید.

🔸فاست در رمانش نشان می‌دهد که هر نظام ستمگری، پیش از آنکه با زور خود را حفظ کند، تلاش می‌کند وضعیت موجود را طبیعی نشان دهد. اگر انسان‌ها باور کنند که جایگاهشان از ابتدا همین بوده، زنجیر دیگر فقط روی دست نیست و وارد ذهن شده است. اسپارتاکوس دقیقاً در برابر همین منطق می‌ایستد.

🔸فاست از شرف انسانی دفاع می‌کند اما این دفاع، شعارزده و ساده‌انگارانه نیست. او می‌داند که آزادی هزینه دارد و مبارزه برای آن حتما به پیروزی ختم نمی‌شود. همین نگاه است که «اسپارتاکوس» را به تراژدی تبدیل می‌کند. در اینجا خبری از پایان خوش معمول نیست. شورشیان در نهایت شکست می‌خورند و قدرت روم سر جای خود باقی می‌ماند. با این حال، معنای شورش از بین نمی‌رود.

🔸فاست از شرف انسانی دفاع می‌کند اما این دفاع، شعارزده و ساده‌انگارانه نیست. او می‌داند که آزادی هزینه دارد و مبارزه برای آن حتما به پیروزی ختم نمی‌شود. همین نگاه است که «اسپارتاکوس» را به تراژدی تبدیل می‌کند. در اینجا خبری از پایان خوش معمول نیست. شورشیان در نهایت شکست می‌خورند و قدرت روم سر جای خود باقی می‌ماند. با این حال، معنای شورش از بین نمی‌رود

ibna.ir/x6Kjw

@ibna_official

🔰جایگاه انسان در جهان‌بینیِ ایرانیانِ زرتشتیِ ساسانی؛
اما اکنون نوبت انسان است!
داستان باستان - ۴

🔸علی نیکویی نوشت:‌ انسان در نبرد کیهانی در جبهه‌ای ازپیش‌تعیین‌شده و بدون امکان انتخاب قرار ندارد؛ جایگاه او با انتخاب‌های اخلاقی خودش شکل می‌گیرد؛ در جهان ایرانیِ زرتشتی سرنوشت کیهان فقط در آسمان رقم نمی‌خورد، بخشی از آن در انتخاب هر انسان تعیین می‌شود.

🔸اگر انسان را در چارچوب کلی آفرینش زرتشتی بررسی کنیم نخستین نکته آن است که او موجودی بیرون از نظم‌آفرینش نیست؛ انسان در درون جهانی قرار دارد که اهورامزدا آن را بر پایهٔ راستی، نظم و زندگی پدید آورده است، در سنت اوستایی واژه‌هایی چون mərəta و صورت متأخرتر martiya برای اشاره به انسان به کار می‌روند و در متون پهلوی نیز صورت‌هایی چون mardōm همین مفهوم را دنبال می‌کنند. اهمیت این واژگان در این بحث نه در تحول زبانی آنها، بلکه در این واقعیت است که انسان در سنت زرتشتی در متن یک نظام کیهانی معنادار تعریف می‌شود نه به‌عنوان موجودی منفرد و جدا از سرنوشت جهان. در متون پهلوی به‌ویژه بندهشن آفرینش مجموعه‌ای منظم از موجودات و عناصر است که هر یک جایگاهی در ساختار کلی جهان دارند، انسان نیز در همین نظام قرار گرفته است؛ اما جایگاه او تنها از این واقعیت ناشی نمی‌شود که آفریدهٔ اهورامزداست، ویژگی تعیین‌کنندهٔ انسان آن است که می‌تواند نسبت خود را با این آفرینش انتخاب کند!

🔸️اگر انسان در جهان‌بینی زرتشتی موجودی است که می‌تواند در سرنوشت آفرینش اثر بگذارد، نمی‌توان وجود او را به بدن مادی‌اش فروکاست؛ انسان در این سنت موجودی چندلایه است که میان جهان محسوس و ساحتی مینوی قرار دارد و هر یک از ابعاد وجود او در نسبت با کنش اخلاقی و سرنوشت وی معنا پیدا می‌کند، بااین‌حال این تصویر را نباید به‌صورت یک دستگاه انسان‌شناسی ثابت و کامل از آغاز سنت زرتشتی تا دورهٔ ساسانی بازسازی کرد؛ زیرا مفاهیمی چون تن، روان، فروشی، خرد و دین در دوره‌های گوناگون دامنهٔ معنایی و کارکرد یکسانی نداشته‌اند

🔸یکی از بنیادی‌ترین ویژگی‌های تصویر انسان در اندیشهٔ زرتشتی توانایی او برای گزینش میان دو جهت متعارض هستی است؛ این اختیار را بااین‌حال نباید به معنای آزادی مطلق و مستقل از ساختار جهان فهمید؛ در گاهان انسان در جهانی ازپیش‌ساخته و اخلاقاً خنثی قرار ندارد، جهان دارای نظمی راستین یعنی اَشَه (Aša) است و در برابر آن نیرویی قرار دارد که با دُروج (Druj) دروغ و بی‌نظمی پیوند می‌یابد؛مسئلهٔ انسان این نیست که هر چیزی را به دلخواه خود انتخاب کند، بلکه آن است که با آگاهی و تشخیص موضع خود را نسبت به حقیقت و نظم درست هستی تعیین کند.

🔸انسان در جهان‌بینی زرتشتی نه بیرون از نبرد کیهانی، بلکه در میانهٔ آن ایستاده است. بااین‌حال موقعیت او صرفاً دفاع از خویشتن در برابر شر نیست؛ انسان موجودی است که با اندیشه، تشخیص، انتخاب و کردار خود می‌تواند در جهت نظم‌آفرینش حرکت کند یا به نیروهای ویرانگر مجال گسترش دهد؛ همین توانایی است که به حضور او در جهان معنایی فراتر از زندگی فردی می‌بخشد

ibna.ir/x6Kjb

@ibna_official

🔰نگاهی به «مبانی تاریخی و فلسفی روان‌شناسی» اثر مارتین فارل
روان‌شناسی از کجا آمد؟
نسبت تاریخ، فلسفه و شکل‌گیری دانش روان‌شناسی

🔸️مبانی تاریخی و فلسفی روان‌شناسی» با بازسازی مسیر اندیشه از فلسفه علم و مسئله ذهن و بدن تا روان‌کاوی، رفتارگرایی و علوم شناختی، نشان می‌دهد نظریه‌های روان‌شناختی در خلأ شکل نگرفته‌اند و هرکدام پاسخی به پرسش‌هایی دیرپا درباره انسان، شناخت و تجربه‌اند

🔸خواندن تاریخ روان‌شناسی معمولا با صفی از نام‌ها و تاریخ‌ها آغاز می‌شود؛ نام‌هایی که یکی پس از دیگری می‌آیند و هرکدام مکتبی، آزمایشی یا نظریه‌ای را به خود اختصاص داده‌اند. حاصل چنین روایتی ممکن است حافظه‌ای پر از اطلاعات باشد، اما هنوز معلوم نیست چرا یک نظریه در دوره‌ای خاص پدیدار شده، چه مسئله‌ای را دنبال کرده و چه چیزی در نظریه‌های پیش از خود دیده که نیازمند اصلاح یا کنار گذاشتن بوده است.

🔸مسئله مهم دیگری که کتاب پی می‌گیرد، رابطه مشاهده و نظریه است. اگر تصور کنیم دانشمند مانند دوربینی بی‌طرف جهان را مشاهده می‌کند و سپس از کنار هم گذاشتن داده‌ها به نظریه می‌رسد، بخش مهمی از پیچیدگی تولید دانش علمی نادیده گرفته می‌شود. پوپر با نقد تصور ذهن به‌عنوان ظرفی برای دریافت اطلاعات، کوهن با مفهوم دگرگونی چارچوب‌های علمی و لاکاتوش با بحث برنامه‌های پژوهشی، هرکدام به شیوه‌ای نشان می‌دهند که علم با پیش‌فرض‌ها، مسئله‌ها، سنت‌های پژوهشی و معیارهای خاص خود پیش می‌رود. این بحث هنگامی که به روان‌شناسی می‌رسد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا خود تعریف موضوع روان‌شناسی، یعنی اینکه ذهن را چگونه بشناسیم و چه چیزی را موضوع مطالعه علمی قرار دهیم، از ابتدا محل اختلاف بوده است.

🔸اهمیت کتاب برای خواننده امروز در شرایطی بیشتر آشکار می‌شود که روان‌شناسی به یکی از پرمصرف‌ترین زبان‌های زندگی روزمره تبدیل شده است. شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌ها، مشاوره‌های عمومی و حتی تبلیغات، پیوسته از اضطراب، شخصیت، حافظه، تروما، انگیزه، ناخودآگاه و شناخت سخن می‌گویند. حجم این ادبیات ممکن است این تصور را ایجاد کند که درباره ذهن انسان اکنون مجموعه‌ای از پاسخ‌های قطعی در اختیار داریم. کتاب فارل کمک می‌کند پیش از پذیرفتن هر ادعای روان‌شناختی، پرسش دیگری را نیز مطرح کنیم: این مفهوم از چه سنتی آمده و بر چه تصوری از انسان و شناخت استوار است؟

🔸️اهمیت کتاب برای خواننده امروز در شرایطی بیشتر آشکار می‌شود که روان‌شناسی به یکی از پرمصرف‌ترین زبان‌های زندگی روزمره تبدیل شده است. شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌ها، مشاوره‌های عمومی و حتی تبلیغات، پیوسته از اضطراب، شخصیت، حافظه، تروما، انگیزه، ناخودآگاه و شناخت سخن می‌گویند. حجم این ادبیات ممکن است این تصور را ایجاد کند که درباره ذهن انسان اکنون مجموعه‌ای از پاسخ‌های قطعی در اختیار داریم. کتاب فارل کمک می‌کند پیش از پذیرفتن هر ادعای روان‌شناختی، پرسش دیگری را نیز مطرح کنیم: این مفهوم از چه سنتی آمده و بر چه تصوری از انسان و شناخت استوار است؟

ibna.ir/x6Kfs

@ibna_official

🔰از مجموعه مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران بازخوانی شد؛
زندگی و زمانه میرودود سیّدیونسی؛ فرهیخته‌ بی‌هیاهو

🔸در کلاس‌های درس تبریز، نام سید یونسی با عشق به کلمه گره خورده بود؛ معلمی که از بازار کتاب تا کرسی دانشگاه، چراغ دانایی را برای نسل‌ها روشن نگاه داشت و مکتبی از تعهد بنا کرد

🔸سیّد یونسی در زمان مسئولیت کتابخانۀ ملّی تبریز، ضمن حفظ و حراست از منابع و اموال کتابخانه، در انتقال و نگهداری گنجینۀ نسخه‌های خطی نفیس که یادگار و تلاش کم‌نظیر برادران محمّد و حسین نخجوانی زینت‌بخش آن بود، سهم به سزایی داشت؛ به‌ویژه در تشویق رجال و شخصیّت‌های مهمّ علمی و فرهنگی تبریز به اهداء کتابخانه و تألیفات خویش به کتابخانۀ ملّی تبریز، تلاش فراوانی نمود و چون خود از زمرۀ عالمان و دانشمندان آن دیار بود، اعتماد چنین قشری به اعتبار ایشان به کتابخانۀ ملّی تبریز مضاعف شده بود. به این ترتیب کتابخانۀ ملّی تبریز در سال ۱۳۵۱، قریب ۴۰ هزار جلد کتاب داشت که بیش از ۴ هزار جلد آن کتاب‌های خطّی کم نظیر و نفیس بود و با کادری ۹ نفری، روزانه بیش از ۵۰۰ نفر مراجع (پژوهشگران و موسسات) را پاسخ می‌داد.

🔸میر ودود سیّد یونسی یکی از شیفتگان کتاب، مشتری و مشاور کتابفروشی‌های برجسته در تبریز بود. عشق به کتاب و مطالعه آن‌چنان در روح و جسم ایشان ریشه دوانده بود که او توانست در سال ۱۳۱۰ که حدود ۱۷ ساله و محصل مدرسه بود، اولین اثر ادبی خویش را تحت عنوان «دیوان فانی کرمانشاهی: گنج پهلوی» تصحیح نماید.

🔸استاد سیّدیونسی در زمینۀ تصحیح متون کهن، تخصّص و توانایی قابل تحسینی داشت. روض‍ه‌ال‍ک‍ت‍اب‌ و ح‍دیقه‌الال‍ب‍اب اب‍وب‍ک‍ر ب‍ن‌ ال‍زکی‌ ال‍م‍ت‍طب‍ب‌ ال‍ق‍ونیوی‌ ال‍م‍ل‍ق‍ب‌ ب‍ال‍ص‍در، س‍اقی‌ن‍ام‍ه‌ و م‍ث‍ن‍وی‌ ریاض‌ال‍ف‍ت‍وح‌ اش‍راق‌ م‍ی‍رف‍ت‍اح‌ م‍راغی، گنجینۀ شیخ صفی، دیوان صاحب تبریزی و دیوان میر سیّد علی اشراق، ازجمله آثاری است که با تعلیقات، حواشی و مقدمۀ ایشان چاپ شده است. البته تعدادی از آثار ایشان ازجمله تذکره الخطاطین و ... تاکنون چاپ نشده است.

🔸استاد سیّدیونسی در زمینۀ تصحیح متون کهن، تخصّص و توانایی قابل تحسینی داشت. روض‍ه‌ال‍ک‍ت‍اب‌ و ح‍دیقه‌الال‍ب‍اب اب‍وب‍ک‍ر ب‍ن‌ ال‍زکی‌ ال‍م‍ت‍طب‍ب‌ ال‍ق‍ونیوی‌ ال‍م‍ل‍ق‍ب‌ ب‍ال‍ص‍در، س‍اقی‌ن‍ام‍ه‌ و م‍ث‍ن‍وی‌ ریاض‌ال‍ف‍ت‍وح‌ اش‍راق‌ م‍ی‍رف‍ت‍اح‌ م‍راغی، گنجینۀ شیخ صفی، دیوان صاحب تبریزی و دیوان میر سیّد علی اشراق، ازجمله آثاری است که با تعلیقات، حواشی و مقدمۀ ایشان چاپ شده است. البته تعدادی از آثار ایشان ازجمله تذکره الخطاطین و ... تاکنون چاپ نشده است.


ibna.ir/x6KgP

@ibna_official

🔰یه مناسبت هفته دفاع مقدس؛
کتابخانه اندیمشک چگونه پلی میان کتاب و سنگر شد؟

🔸کتابداران کتابخانه عمومی اندیمشک در روزهای دفاع مقدس، روایت‌های مختلفی از مقاومت و پایداری دارند، روزهایی که در زیر موشک‌باران تلاش کردند هم کتاب‌ها را حفظ کنند و هم خودشان از گزند حملات در امان بمانند

🔸مسئول کتابخانه شماره یک اندیمشک گفت: کتابخانه در دوران جنگ، هرگز تعطیل نشد. در آن دوران مجبور بودیم در محل کارمان بمانیم؛ کتابخانه باید تحت هر شرایط باز می‌شد. این مرکز از سال ۱۳۵۹ تا سال ۱۳۶۵، با جابه‌جایی‌های متعدد از سینمای راه‌آهن تا اتاق‌های مسجد جامع قلعه‌نور، تلاش کرد تا زنجیره دانش را قطع نکند.

🔸نقش کتابخانه در دوران دفاع، تنها محدود به امانت دادن کتاب نبود. کتابخانه اندیمشک به یک مرکز تبادل فرهنگی میان مردم و نیروهای مسلح تبدیل شده بود. کتاب‌ها به صورت امانت به جبهه‌ها فرستاده می‌شدند تا در اختیار بسیجی‌ها و ارتشی‌ها قرار گیرند. همچنین، این دوران شاهد شکوفایی فعالیت‌های فرهنگی نوظهور بود؛ برای نخستین بار در اندیمشک، تئاتر و شب‌های شعر در میان فضای جنگ برگزار شد.

🔸قهرمانانی که به جبهه رفتند در میان آن‌ها نام‌هایی از «کنشگران فرهنگی» می‌درخشد که از اعضای فعال این کتابخانه بودند و سرنوشت‌های متفاوتی داشتند. بسیاری از این جوانان در ۱۷ سالگی به شهادت رسیدند و کسانی که از جبهه بازگشتند، امروز پزشکان مطرح شهر هستند.

ibna.ir/x6K4x

@ibna_official

🔰آیدنلو:
تبلیغات نمایشگاه کتاب ارومیه گسترده‌تر شود

🔸پژوهشگر و نویسنده ارومیه‌ای بر لزوم گسترده‌تر شدن تبلیغات نمایشگاه کتاب ارومیه تاکید کرد

🔸وی با اشاره به یک پیشنهاد درباره نمایشگاه‌های استانی کتاب گفت: نکته‌ای که جنبه پیشنهادی دارد این است که تمهیدی اندیشیده شود تا در نمایشگاه‌های کتاب استانی، در کنار ناشران کشوری و ناشران هر منطقه که شرکت می‌کنند، از کتاب‌فروشی‌های آن شهرها نیز دعوت شود تا کتاب‌های خودشان را در غرفه‌هایی که به آنها اختصاص داده می‌شود، عرضه کنند.

🔸️این پژوهشگر و نویسنده ارومیه‌ای ادامه داد: درست است که کتاب‌فروشی‌ها ناشر نیستند و کتاب‌هایی که عرضه می‌کنند، کتاب‌های همین ناشران هستند، اما چون معمولاً در ذهن بعضی از کتاب‌فروش‌ها و ناشران این تصور شکل گرفته که برگزاری نمایشگاه‌های کتاب ممکن است در فروش کتاب‌فروشی‌های آن شهر تأثیر منفی بگذارد، معمولاً این‌طور می‌گویند


ibna.ir/x6Kh4

@ibna_official

🔰در واکنش به انتشار ویدئویی درباره پرفروش‌شدن شاهنامه؛
چرا شاهنامه؟ چرا فردوسی؟

🔸شاهنامه فردوسی، کاخی محکم و استوار است که ایرانی‌های مضطرب را به یکدیگر متصل می‌کند و از این منظر خردنامه‌ای برای همه ایرانیان است، با همه تفاوت‌های فرهنگی و قومی و عقیدتی و جنسیتی و دینی و سیاسی و اجتماعی. یعنی همه کسانی که بر پهنه سرزمینی ایران زندگی می‌کنند و خاطره‌ها و آرزوهای مشترکی دارند، با هم حضور دارند، خردمندانه، محترم، سربلند، مغرور و بدون بیگانه‌ستیزی و بیگانه‌گریزی. شاید این یکی از دلایل اقبال این روزهای مردم به فردوسی و شاهنامه باشد. 

🔸راستی چرا در این وضع و اوضاعی که مردم گرفتار معیشت روزانه هستند، شاهنامه آن هم با این قیمت‌ها می‌خرند؟ البته که پاسخ دقیق به این سوال نیازمند تحقیقات مفصل و مراجعه به صاحب‌نظرانی در حوزه‌های مختلف ادبیات، تاریخ، روانشناسی و جامعه‌شناسی است. اما می‌توان حدس‌هایی هم زد، چنانکه برخی صاحب‌نظران چنین کرده‌اند. فراموش نکنیم که اگرچه خود فردوسی شاهنامه را پس از دو قرن سکوت مشهور (با همه مناقشه‌هایی که راجع به آن هست) و در روزگار احیای زبان فارسی سرود و کوشید خاطره‌های قومی ایرانیان را احیا کند، اما کتاب در آستانه قدرت گرفتن سلسله‌ای غیرایرانی یعنی غزنویان به اتمام رسید.

🔸️حالا هم در شرایط جنگی و اوضاع پر اضطراب و دلهره، بار دیگر ایرانیان به شاهنامه بازگشته‌اند، به عنوان بزرگ‌ترین کتابی که آنها را به یکی از مهم‌ترین منابع سه‌گانه هویتی‌شان یعنی ایران باستان پیوند می‌زند. مردم به دنبال ملاتی هستند که آنها را به یکدیگر، به تاریخ و فرهنگ‌شان و مهم‌تر از همه به خودشان پیوند بزند و چه کسی بهتر و درست‌تر از فردوسی در شاهنامه‌اش چنین می‌کند؟

ibna.ir/x6Khs

@ibna_official