TGViewer
Channel Public Channel
Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы

Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы

@azatliqradiosi

Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Subscribers
2.52K
Photos
11.6K
Videos
1.1K
Links
17.1K

Showing posts older than #31078 · Back to latest

Older Posts 15 shown
Post #31077 334
Татарстанда 2036 елга кадәр республиканың дәүләт телләрен һәм башка халыклар телләрен саклау, өйрәнү һәм үстерү дәүләт програмының яңа редакциясе расланды.

Карарны Татарстан премьер-министры Алексей Песошин имзалаган.

Бизнес-Онлайн язуынча, документта татар һәм урыс телләренә ярдәм чаралары сакланып калган, шул ук вакытта гомумрусия үзбилгеләнүне (идентичность) ныгытуга, традицион кыйммәтләргә һәм милләтара татулыкка игътибар арткан.

Програм яңа федераль стратегик документларга туры китерелгән. Карарда билгеләнгәнчә, Татарстан халыклары телләрен үстерү мәдәни мирасны саклау белән генә чикләнмәскә тиеш, ә гражданлык бердәмлеген ныгытуга, милләтара татулыкны арттыруга һәм патриотик тәрбиягә дә хезмәт итәргә бурычлы.

Програмда татар теле — үстерелергә тиешле тел буларак күрсәтелә. Аны дәүләт теле һәм туган тел буларак куллануны киңәйтү, мәктәпләрдә укыту, татар телендә белем алу мөмкинлекләре булдыру, Татарстаннан читтә дә үстерү, фәндә татар телен куллануны саклау, китаплар чыгырау, интернетта татар телен популярлаштыру, IT-инструментлар булдыру турында сүз бара.

"Дәүләт тел сәясәте принципларына ярашлы рәвештә, урыс телен Русия Федерациясенең дәүләт теле, туган тел һәм милләтара аралашу теле буларак саклау һәм куллануны тәэмин итү юнәлешендә эш алып барыла. Шулай ук татар телен Татарстанның дәүләт теле һәм туган тел буларак саклау, өйрәнү һәм үстерү, ике дәүләт теленең дә тиешенчә эшләвен тәэмин итү мөһим бурыч булып тора", диелә програмда.

Програмга күпме акча тотылачагы әйтелми. Програмның элекке редакциясендә (2022-2030 ел) 1 миллиард сумнан артык акча бүленгән иде. 2014-2022 еллар програмында да 1 млрд сум акча каралды. Еллар дәвамында телләр үсеше програмының бюджеты арттырылмады. Хәтта 2023 елда Татарстанда дәүләт телләрен саклау һәм үстерү програмы ниятләнгәннән 12,5 процентка әзрәк финансланган иде.

2022 елда шулай ук каралган финанслар 20 процентка кимегәнен язган идек.

2020 елда пандемия сәбәпле програмның финанслануы шулай ук киметелде. 123,6 млн сум урынына 61,5 млн гына бирелде.

Бары тик 2021 елны гына Татарстан халыклары телләрен үстерүгә һәм республикада телләр күптөрлелеген саклауга өстәмә 150 млн сум биреләчәге һәм ул грантлар рәвешендә таратылачагы әйтелде.

▪️Узган ел июльдә Русия президенты Владимир Путин дәүләт тел сәясәтенең нигезләрен раслау турында фәрман имзалады. Әлеге документ урыс телен, Русия республикаларының дәүләт телләрен саклау, үстерү һәм аларга ярдәм күрсәтү, шулай ук урыс телен дөньяда алга этәрү максатын күздә тота. Документта иң зур урын урыс теленә бирелгән. Анда әйтелгәнчә, "Русия Федерациясенең уникаль этномәдәни күптөрлелегенә карамастан, гомумрусия үзбилгеләнүендә иң зур рольне урыс теле уйный.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi
Азатлык Радиосы Татарстанда 2036 елга кадәр телләр үсеше програмының яңа редакциясе расланды Документ федераль стратегик документларга туры китерелгән.
Post #31076 284
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 2 июнь, әлеге көн китергән кайбер хәбәрләрне барлыйк:

📌Русия армиясенең Киевка дрон һөҗүме нәтиҗәсендә дүрт кеше һәлак булган, 62 кеше яраланган, шул исәптән ике бала. Бу хакта шәһәр мэры Виталий Кличко хәбәр итте. Днепрга һөҗүм нәтиҗәсендә алты кеше үлгән һәм 36 кеше яраланган. Өлкәнең хәрби хакимияте башлыгы Александр Ганжа белдерүенчә, яраланучылар арасында шулай ук балалар бар.

📌Краснодар төбәгендә дрон һөҗүме нәтиҗәсендә Ильский нефть эшкәртү ширкәтендә янгын чыккан. Бу хакта төбәкнең оператив штабы хәбәр итә.

📌Сербия президенты Александр Вучич ил хакимиятең Русия ватандашлары өчен виза кертүне кире какты. Элегрәк мондый мөмкинлек турында "Известия"гә Серб парламентының диаспора һәм серблар мәсьәләләре комитеты башлыгы Драган Станоевич белдергән иде.

📌Мәхкәмә Бакчасарайдан сәяси тоткын кырымтатар фотографы Эрнеса Аметовның 2022 елгы эшен яңадан карагач 11 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем иткән. ОВД-Инфо язуынча, ФСБ хезмәткәрләре аны 2017 елда тоткарлый. Шул вакыттан бирле ул СИЗОда утыра.

📌Дрон һөҗүмнәреннән соң «Алабуга»да хезмәткәрләр җыю белән проблемнар туган — хәзер аларны үзләре эзлиләр. Елабуга live Телеграм каналы кулланучыларга сылтанып язуынча, проект рекрутерлары хәзер HH.ru сәхифәсендәге кандидатларга үзләре эш тәкъдим итеп яза башлаган.

@azatliqradiosi
  • ❤ 2
Post #31075 306
🎭Казан театр училищесының татар бүлегендә укучыларга, ягъни киләчәктә татар театрларында эшләячәк егет-кызларга, гомуми белем бирү дәресләре урыс телендә укытыла.

Казан театр училищесында «Актерлык сәнгате” юнәлешендә укучыларны татар һәм урыс төркемнәренә аерым җыялар. Ләкин татар театрлары өчен әзерләнүче булачак артистларга да гомуми белем бирү фәннәре урыс телендә укытыла. Бу хакта “Реальное время”га уку йортының укыту эшләре мөдире урынбасары Миләүшә Сорокина әйткән.

“Без урыс театрларына барачак укучыларны да, татар театрлары өчен булачак артистларны да җыябыз. Әмма татар төркемнәрендә дә укыту, нигездә, урыс телендә алып барыла, актерлык осталыгы һәм сәхнә теле генә татар телендә үзләштерелә”, дигән ул.

Элек танылган артист Рамил Төхвәтуллин театрга чиста сөйләшә белмәгән студентлар килүе турында әйткән иде.

“...Хәзер шуңа барып җиттек: кайбер татар театрлары урысча уйный башлады. Мин моңа карата үз фикеремне язып Мәдәният министрлыгына хат юлладым инде. Телдән соң икенче һөҗүм мәдәнияткә, сәнгатькә булачак. Ул инде башланды да. Хәзер үк театрга татарча чиста сөйләшә белмәгән студентлар килә. Сәхнәдә милли каһарманнар калмады. Тукай төште сәхнәдән!" дип сөйләгән иде ул 2020 елны Азатлык Радиосына.

Cоңгы елларда татар театрларының "урыслаша" баруына да игътибар итәләр. Бу хакта Азатлык Радиосы язган иде.

@azatliqradiosi
  • 🤬 10
  • 🔥 1
  • 🤔 1
Post #31074 287
Уфадагы Салават Юлаев һәйкәлен яңадан бронзадан коймакчылар

Бу хакта Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров оператив киңәшмәдә хәбәр итте. Аның видеосын UTV чыгарды.

Радий Хәбиров сүзләренчә, башлангыч скульптура сакланып калачак, аны реставрацияләп, яңа урынга куячаклар.

"Күбрәк катлаулы, ләкин ышанычлырак юлны сайларга мөмкин <…> Яңа һәйкәлне бронзадан кою <…> Хәзер реставрациядә булган һәйкәлне без, әлбәттә, торгызачакбыз. Әмма аның хәле катлаулы булуын исәпкә алып, аны көчле җилгә каршы куеп булмый. Республика һәм Уфа халкы белән киңәшеп, аңа урын табарга, пыяла гөмбәз астына урнаштырырга тәкъдим итәм. Бу шулай ук тагын бер музей булачак», диде Радий Хәбиров.

Башкорт активисты, сценарист Таңсулпан Буракаева үзенең социаль челтәрләрендә сүтелгән Салават Юлаевның һәйкәлендә әледән-әле җитешсезлекләр табу һәм аны зурлап сөйләү һәйкәлне кире урынына кайтырмас өчен сәбәп буларак кулланыла ала дип фаразлаган иде инде

"Хәзер яңа һәйкәлне бронзадан коярга тәкъдим итәләр, ә искесен башка урынга, мәсәлән, Салават районына илтеп куярга диләр. Илтеп куячаклар, анысын беренче эш итеп башкарачаклар, аннары бронзадан яңаны кояр өчен сугыш барган вакытта акча юк дип киләчәккә калдырачаклар. Әмма ул якты киләчәк булмаячак", дип язды ул социаль челтәрләрдә.

▪️Салват Юлаев һәйкәле 2025 елда сүтелде. Реставрация эшләре 2027 елның апреленә кадәр узачак.

▪️Танатаналы ачылыш 2027 елның 11 октябренә, һәйкәлнең 60 еллыгына планлаштырыла.

#Башкортстан

@azatliqradiosi
Telegram Телеканал UTV 🗽 Уфимский памятник Салавату Юлаеву будут отливать заново из бронзы Об этом глава Башкирии сообщил на оперативном совещании в ЦУРе. Радий Хабиров отметил, что первоначальную скульптуру сохранят – ее отреставрируют и установят на новое место. «Можно пойти…
  • 🥱 2
Post #31073 261
Көн язмасы: Алтын Урда: кем варис?

Астанада Алтын Урда тарихына багышланган "Дала цивилизациясе моделе буларак Алтын Урда" дигән чарада Казакъстан президенты Касым-Жомарт Токаев үз иленең Алтын Урданың төп варисы булуын белдерде.

Бүген Казакъстанда Алтын Урда мирасына игътибар аеруча көчле. Моның ачык мисалы — Жучи Олысын өйрәнү институты булдырылу, шулай ук Казакъстан тарихының җиде томлы академик басмасында аерым бер томны тулысынча Алтын Урдага багышлау. Моннан тыш, Токаев Төркестанда дала цивилизациясен популярлаштыру үзәген ачу һәм чит ил галимнәре белән берлектә нәшрият проектларын башлап җибәрү тәкъдимен дә яңгыратты.

Элегрәк, 2021 елда, Казакъстанның Атырау шәһәрендә Алтын Урданың 750 еллыгы кысаларында узган халыкара фәнни җыенда Токаевның анда катнашучыларга юллаган мөрәҗәгатендә Алтын Урданың казакъ дәүләтчелеге тарихы булуы, милли рухны күтәрүе турында әйтелгән иде инде.

Узган ел Татарстанда "Евразия далалары халыклары тарихы һәм мәдәнияте" дип аталган үзенчәлекле төбәк програмы әзерләнгәне әйтелде. Програм 2026 елда эшли башлаячак һәм 2034 елга кадәр дәвам итәчәк диелде. Програмда аерым урын Алтын Урда һәм татар ханлыклары чорын өйрәнүгә бирелә. Галимнәр урта гасыр шәһәрләрен, сәүдә юлларын һәм төбәк халыкларының мәдәни бәйләнешен тикшерәчәк диелде.

Алтын Урданы өйрәнгән галим Юлай Шамилоглы Алтын Урданы уртак мирасыбыз итеп күрергә тиешбез дип саный.

"Алтын Урда Казакъстанныкы да түгел, Татарстанныкы да түгел. Ул — уртак дәүләт. Аның өчен үзара сугышканчы берләшергә кирәк, ул тарихка уртак бер тарих буларак карарга кирәк. Европалылар да ничектер уртак мәдәният турында уйлый, кытай да, гарәпләр дә уртак мәдәният ди. Бу Алтын Урдадан килеп чыккан халыклар арасында да татарлар да, казакълар да, үзбәкләр дә бар. Бүлешергә тиеш түгелләр”, ди ул


Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi
Азатлык Радиосы Алтын Урда: кем варис? Президент Касым-Жомарт Токаев Казакъстанның Алтын Урданың төп варисы булуын белдерде. Алтын Урда тарихын моңарчы аның төп варисы саналган татарлардан тартып алмыйлармы?
  • ❤ 4
  • 💯 2
Post #31072 268
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 1 июнь, җәйнең беренче көне китергән кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Русия басып алган Херсон өлкәсе Генически районында дрон һөҗүме нәтиҗәсендә 2020 елгы бер бала үлгән, 11 кеше яраланган. Бу хакта Русия хакимияте билгеләгән губернатор Владимир Сальдо хәбәр итте.

🔸Романия президенты Никушор Дан 29 майда Галац шәһәрендәге торак йортка килеп төшкән дронның Русиянеке булуын әйткән. Аның сүзләренчә, моны тикшерү нәтиҗәләре күрсәткән. Сүз "Герань-2" дроны турында бара, дигән ул.

🔸АКШ Иран радарларына һәм дроннар белән идарә итү өчен кулланылган диспетчер пунктларына һөҗүм иткән. Бу хакта АКШ Үзәк хәрби идарәсе хәбәр иткән. Иран исә җавап итеп һөҗүм ясалган АКШ авиабазасына ут ачканын белдергән.

🔸Сербия 2026 ел ахырына кадәр Русия ватандашлары өчен виза кертергә мөмкин. Бу илнең Европа берлегенә керүе өчен кирәк.

🔸Башкортстанда ягулык бәясе кабат арткан. Бу — 2026 ел башыннан бирле 13нче тапкыр арту.

@azatliqradiosi
Post #31065 283
Казаннан Грузиягә киткән 21 яшьлек Эльвина Шәрифуллина бик озак вакыт илдән китүен мөһаҗирлек дип атый алмаган.

“Мин гомумән эмиграция кешесе түгел. Моны киткәч кенә бик яхшы аңладым. Миңа калса, мин Татарстан эчендә генә яши алам”, ди ул.


Эльвина ни өчен илдән киткән соң?

“Дөресен әйткәндә, 2024 елның көзендә мин Грузиягә дусларым һәм хезмәттәшләрем белән күрешергә дип киттем. Моңа кадәр дә мин чит илләргә бара һәм һәрвакыт кире Казаныма кайта идем. Фатирым, гаиләм, этем, укуым бар. Мин беркайчан да Казаннан китәрмен дип уйламадым, хыялланмадым. Ләкин тора-бара хәлләр куркынычрак була башлады. Башкортстандагы репортажларның берсеннән соң хезмәттәшемдә тентү узды. Эш материалларында минем фамилиям дә күренә башлады. Моңа кадәр дә мине Грузия чигендә, Югары Ларста бер тоткарлаганнар иде, журналистика эшчәнлеге турында сорау алдылар. Аннары тикшерүләр, сөйләшүләр башланды, элеккеге эш урыннарымда минем турында сорашып килүләре ачыкланды. Һәм бер мизгелдә кире кайту куркыныч булып тоела башлады.

Иң куркыныч мизгел Казан һава аланында булды. Мине яңадан өстәмә тикшерүгә алып киттеләр, документларымны алдылар, сораулар бирә башладылар. Һәм мин аэропорт бәдрәфендә утырганда бик нык курыктым, еладым. Миңа ул вакытта унтугыз яшь. Әгәр берәр нәрсә булса, мин бөтенләй ялгыз калачагымны аңлый идем. Миндә инде "кирәк булса" дип сакланган адвокат номеры бар иде. Дусларым һәм хезмәттәшләрем, гомумән, мине теләсә кайсы вакытта тоткарларга мөмкиннәр икәненә әзер иде. Әмма бер эләктерсәләр, мине чыгармаячаклар, мине беркем дә төрмәдән тартып чыгармаячак иде. Кем инде мин? Бер хыялый яшь кыз. Мин чираттагы сәяси тоткын булачак идем, сәяси тоткыннарны искә алган митингларда фотомны кемдер тотып торыр иде яисә медиаларда телгә алынган бер кеше генә була ала идем. Мин ирек яратам.

Шунда мин беренче тапкыр үземә мин төрмәгә утырасым килми дип әйттем . Үзем өчен курыкканга түгел, ә әти-әнием өчен — әнием, әбием, бабам өчен курыктым. Мин сәяси тоткыннар гаиләләренең ничек яшәвен бик яхшы беләм. Мин әниемнең сәяси тоткын анасына әйләнүен теләмәмдем. Бабамның тынчы тикшерү изоляторда чиратларда басып торып, мыскыллы сөйләшүләргә сабыр итеп миңа кирәк-яраклар ташып йөрүен теләмәдем. Чемодан күтәреп мөһаҗирлектә яшәү төрмәдән күпкә хәерлерәк.

Казан һава аланында сораулар алган вакытта, әгәр хәзер мине чыгаралар икән, мин кире кайтмаячакмын дип үземә сүз бирдем. Бу — бик авыр карар”, ди ул.


Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi
  • 😢 9
  • 🔥 3
Post #31064 271
⚖️Казандагы мәхкәмә җәмәгать эшлеклесе Ләйсән Саттарованы 30 мең сум штрафка тарткан

30 май көнне Казандагы мәхкәмә Ләйсән Саттаровага техникумда МАХ мессенджерын куллануга мәҗбүриләү турында төшерелгән ролигы өчен 30 мең сум штраф салган. Мәхкәмә аны "фейклар" тарату маддәсе нигезендә гаепле дип тапкан. Бу хакта Саттарова үзенең Instagram битендә белдерде.

"Бүген роликка бәйле мәхкәмә утырышы булды. Анда мин МАХ мессенджерын куллануны мәҗбүр итүләре турында әйтәм. Миңа 30 мең сум штраф салдылар. Мәхкәмә (Казан техникумында) МАХ мессенджерын мәҗбүриләп кулландыру турында бик күп фактлар китерсәм дә, хөкемдар мине гаепле дип тапты", ди Саттарова.

Икенче роликта Саттарова Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы җавабын китерә. Анда студентларны дәүләт мессенджерын куллануга мәҗбүр итү Конституцияне бозу булып саналмый, диелә.

"МАХ мессенджерын урнаштыру турындагы таләпләр Русия Конституциясенә каршы килми, чөнки алар мәгълүмати иминлек дәрәҗәсен һәм белем бирү эшчәнлегенең нәтиҗәлелеген арттыруга юнәлдерелгән", дип язылган министрлык җавабында.

▪️Русия мессенджерын булдыру турындагы канунны Русия президенты Владимир Путин узган елның 24 июнендә имзалаган иде.

▪️“Роскомсвобода”га нигез салучыларның берсе Саркис Дарбинян әлеге мессенджер аша куәт оешмалары сөйләшүләрне контрольдә тота алачак дип саный.

▪️Элегрәк Татарстанда активист республика президенты Рөстәм Миңнехановка мәктәп чатын MAX мессенджерына күчерүгә зарланды. Ул моны "көчләп тагу" дип атады.

@azatliqradiosi
  • 😡 10
Post #31063 293
📚Уфадагы "Китап-Бәйрәм" ярминкәсендә Русиянең Украинага каршы баскын сугышында катнашучылар турында китап тәкъдим ителде

"Башинформ" язуынча, "Башкортостан. Герои СВО" дип аталган китапта сугышта бурычларын үтәү вакытында батырлыклары белән аерылып торган Башкортстаннан 14 Русия каһарманы турында язылган.

Авторлар билгеләп узуынча, киләчәктә әле киңрәк итеп тагын бер басма чыгару күздә тотыла.

2024 елны Татарстанда "Татмедиа" дәүләт агентлыгы да Украина сугышына багышланган "Геройлар янәшәдә" – "Герои рядом" патриотик әдәби конкурсы игълан иткән иде. Аның гомум приз фонды 5,2 млн сумнан артып китте. Әдәби бәйгеләрдә моңарчы моның кадәр сумма бүленгәне булмады. Шулай итеп татар-башкорит сәнгатенә сугыш пропагандасы үтеп керде. Бу Мәскәүдән — төбәкләргә, республикаларга төшкән сәясәтенең бер күренеше.

Шул ук вакытта сугышта иң күп үлүчеләр нәкъ Башкортстан белән Татарстаннан. Азатлык Радиосының "Сугышта үлүчеләр"  хисабы күрсәтүенчә, Башкортстаннан барлыгы кимендә 10 036 хәрби һәлак булган. Татарстанда да үлгән хәрбиләр саны 9 меңнән артты. 27 майга 9 011 һәлак булган хәрби турында мәгълүмат табылды.

▪️2022 елда — Русиянең Украинага каршы сугыш башлаган елда илдә сәнгатькә сугыш пропагандасы үтеп керде, ә моның белән килешмәгән сәнгать әһелләренә каршы репрессив чаралар күрелде. Ул Мәскәүдә белән Петербурда ачык күренде, әмма Татарстан белән Башкортстанда артык сизелмәде. 2024 елны мисал өчен Татарстан хакимияте сугыш пропагандасын сәхнәләрдә, әдәбиятта таратырга кирәклеген ачыктан-ачык әйтә башлады. Татарстан вице-премьеры Ләйлә Фазлыева әдәбиятны корал итеп кулланырга һәм Украина сугышы турында урысча-татарча әдәби әсәрләр язарга, спектакльләр куерга чакырды.

📖"Китап-Бәйрәм" ярминкәсе Башкортстанда дүртенче ел оештырылды. Ул быел 28-30 майда узды. Оештыручылар аны халыкара дип атый, чөнки чарада Беларус белән Иран вәкилләре дә катнашты.

@azatliqradiosi
  • 🤮 6
  • 😨 2
  • 👌 1
Post #31062 312
Әйдә! Online үтә дә файдалы материал әзерләгән. Бөтен татар онлайн сүзлекләрен бер урынга җыйган.

Менә аларның кайберләре. Саклап куегыз.

📌Электрон сүзлекләр фонды: https://suzlek.antat.ru/

📌Академик татар-рус сүзлеге: https://tatar_russian.academic.ru/

📌Татар-рус, рус -татар сүзлеге: http://tatpoisk.net/

📌Фуат Ганиев сүзлеге, бөтен сүзләр тавышландырылган: https://ganiev.org/

📌Сүзлек түгел, тәрҗемә платформасы: https://translate.tatar/

📌Ганиев сүзлегенә нигезләнгән гади һәм аңлаешлы: https://syzlek.ru/

Тагын берсе Әйдә! Online сайтында. Анда шулай ук һәр платформа турында тулырак язылган.
  • 🔥 8
  • ❤ 1
  • 👍 1
Post #31061 290
Бу атнада Азатлык Радиосы хисабында Татарстаннан Украинадагы сугышка китеп һәлак булган кешеләр саны 9 меңнән артып китте.

27 майга без 9 011 һәлак булган хәрби турында мәгълүмат таптык.

Татарстаннан күп үлемнәр эре шәһәрләрдә: Казан, Чаллы, Түбән Кама, Әлмәт, Яшел Үзән.

Иң аз үлем хәбәрләре – Әтнә (34), Теләче (50), Кама Тамагы (64) районнарыннан. Бу районнарда халык саны болай да аз, уртача 12-14 мең кеше.

Сугышта үлүчеләрнең иң күбе 35-44 яшь төркеменә туры килә.

Сугышта һәлак булган хәрбиләр исемлеген Азатлык Радиосы ачык чыганаклардан: рәсми хәбәрләрдән, социаль челтәрләрдән, некрологлардан, башка хәбәрләрдән туплый. Хакимият сугышта үлүчеләр санын әйтми. Чын саннар күпкә зуррак булырга мөмкин.
  • 🤔 1
  • 🎉 1
Post #31060 301
Татарстан каты экономия тәртибенә күчә, түрәләр санын киметергә мөмкин

Татарстан хакимияте муниципаль районнарга агымдагы ел ахырына кадәр кабул ителгән дәүләт програмнарыннан тыш бернинди дә өстәмә финанслау булмаячак дигән мәгълүматны җиткергән, дип яза«БИЗНЕС Online» чыганакларына сылтанып.

Моннан тыш, республика башкаласында бары тик ашыгыч дип табылган мөрәҗәгатьләр генә каралачак, аларның кичекмәстән хәл ителергә тиеш булуын далилләргә кирәк булачак.

"Рәис: “Үз сорауларыгыз һәм “теләкләрегез” белән миңа бүтән килмәгез, бүтән бернинди кәгазьгә дә кул куймыйм”, — диде", — дип сөйләгән район башлыкларының берсе.

Беренче сәбәп — республика казнасында салымнарның планнан кимрәк керүе.

Икенчесе — май аенда федераль үзәктән төбәкләргә бюджетны оптимальләштерү юлларын эзләргә дигән тәкъдимнәр килгән. Аерым алганда, төбәк дәүләт программаларын финанслауны киметү, шулай ук ел ахырына кадәр дәүләт хезмәткәрләре санын 10–15 процентка киметү мөмкинлеге дә карала.

Бу сан район җитәкчеләрен гаҗәпләндергән («болай да эшләргә кеше җитми»), әмма әлегә түрәләрне кыскарту мәсьәләсе туктатып торыла икән — Татарстан финанс министрлыгы моны соңгы чара дип саный һәм хәзерге хәлдән башка юллар белән чыгарга мөмкин дип исәпли.

Рәсми булмаган хәбәрләрдән тыш, ачык белдерүләр дә яңгырады. Атна дәвамында Русия финанс министры Антон Силуанов макроикътисади шартлар үзгәрү һәм өстенлекле юнәлешләргә өстәмә ресурс туплау кирәклеге сәбәпле Русия бюджеты күрсәткечләре яңадан каралачагын әйтте.

Аңа Татарстан финанс министры Марат Фәйзрахманов да кушыла: ул районнарны сакчыл булырга чакыра.

Муниципалитетларга исә бюджеттан тыш чыганаклардан акча эзләргә, даими ярдәмчеләргә һәм бизнес вәкилләренә мөрәҗәгать итәргә туры килә. Әмма аларның үзләрендә дә хәлләр җиңел түгел.

Шул ук вакытта Татарстанда дәүләт программнарын кыскарту әлегә планлаштырылмый (2026 елда республикада 50 програм гамәлдә). Салымнар һәм бюджетка керемнәр белән хәл катлаулы булса да, ул әле планлаштырылган чыгымнарны саклап калырга мөмкинлек бирә.
  • 🤔 4
  • 🔥 1
  • 💩 1
Post #31058 309
❗️Татарстанда, Башкортстанда, бөтен Урал федераль бүлгесендә, шул исәптән Ханты-Манси, Ямал-Ненец автоном бүлгеләрендә һәм Төмән өлкәсендә дә ракет һөҗүме игълан ителде.

Төмән өлкәсендә мондый кисәтү беренче тапкыр игълан ителә.

Татарстанда кайбер мәктәп укучыларын имин урыннарга күчергәннәр.
  • ❤ 2
  • 🔥 1
Older posts →
Threads Profile ViewerView any public Threads profile without an account.Open ThreadLook →Writing with AI? Make it sound human.Metric37 rewrites AI drafts so they read naturally. Free AI detector, 1,500 words free.Try Metric37 →