😴
«لای‌لا» اۆچونجو بؤلوم.
حاضیرلایان: ماهنی معرفت
«آدا»، اذربایجان اوشاقلاری اۆچون.🌴
#آدا
Post #5239
30
Channel Public Channel
خو خوجا ساغلام
@chgrmn
- Subscribers
- 209
- Photos
- 1.5K
- Videos
- 537
- Links
- 228
Showing posts older than #5241 · Back to latest
Older Posts 16 shown
Post #5238
88
Post #5236
93
دوْدوْ اوستاد منصور کوره کنلیلر(گورکانیان) رسیمچیسی چکن رسیم.
🍎🏃📚✏️
دوْدوْ :
آد. وحش. سوْیو تو̌که نمیش
(نسلی میلادی 1681-جی ایلده آرادان گئتمیش)،
اوچا بیلمه ین، 20 کیلو آغیرلیغیندا ،
1 مئتیر اوجالیغیندا اوْلان و
یئر اوزونده یاشامیش بیر قوش.
لاتین : Raphus cucullatus.
دئمه لییم بو قوشون (اوستده سوْل الده کی)گؤرونتوسونو کوٌره کنلیلر
حؤکومتی چاغی قوش ا باخا - باخا
اوستا منصور نقاش اؤز الی ایله چکیبدیر.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
🍎🏃📚✏️
دوْدوْ :
آد. وحش. سوْیو تو̌که نمیش
(نسلی میلادی 1681-جی ایلده آرادان گئتمیش)،
اوچا بیلمه ین، 20 کیلو آغیرلیغیندا ،
1 مئتیر اوجالیغیندا اوْلان و
یئر اوزونده یاشامیش بیر قوش.
لاتین : Raphus cucullatus.
دئمه لییم بو قوشون (اوستده سوْل الده کی)گؤرونتوسونو کوٌره کنلیلر
حؤکومتی چاغی قوش ا باخا - باخا
اوستا منصور نقاش اؤز الی ایله چکیبدیر.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
- ❤ 1
Post #5235
31
🍎🏃📚✏️
✍🏻علیرضا استادی ارزیل {خاقان}
قورد آغزی باغلاما اینانجی(۳)
3. قورد آغزی باغلانماسی ایله باغلی اؤرنک‌لر
آرتوین و چئوره‌سینده گئجه ییه‌سیز اولاراق چؤلده قالان حئیوان‌لاری قورددان قوْروماق اوزره «تین» سوره‌سی اوچ دفعه «اعوذ و بسم‌له» چکیله‌رک نفس آلما‌دان اوْخونور. یا بیر پیچاغین آغزی باغلاناراق، یا دا سال ایپلیگه دوٌگون وورولاراق قوردون آغزی باغلانیر. (توخ‌دمیر، 1993: 262)
قورد آغزی باغلاما اویغولاما(اجرا)سی اسلامیت‌دن اؤنجه توٌرک خالق‌لاریندا واردی ایسه کی، ائله اوْلدوغونو قبول ائدیریک، اسلامیت‌له بو اینانج بعضی آیه‌لری ده قاپسادیغیندان یئنی دینین پالتارینا دا بوٌرونموش‌دور. پیچاق آغزی آچیپ باغلاماق دوٌگون آتیب دوٌگون آچماق خالق اینانج‌لاریمیزدا جادو ائله‌مک و جادو پوْزماق بحث‌لری‌نین قوْنوسودورلار. قورد آغزی باغلانیلماسی چوْخونلوقلا باغلی دوعا‌لار ائشلیگینجه پیچاق آغزی باغلاناراق ائدیلیر.
ایران توٌرک‌لرینده‌کی قورد آغزی باغلاماسینی عقیده‌لی آدام، پاک اینسان، ایمام و یا آغ‌ساققال ائدر، ایتمیش حئیوان‌لار تاپیلینجا قوردون (=اوراداکی یایقین آدی ایله جاناوار) آغزی عینی شخص‌لر طرفیندن آچیلار. باغلاما و آچما بیرچوخ یئرده اوْلدوغو کیمی پیچاقلا اویغولانماقدادیر. ماراقلی اوْلان آغزی باغلی قوردون یانینداکی مزرعه حئیوان‌لارینا توْخونمامیش اوْلماسی‌دیر. بو نوع تثبیت‌‌لر سوریه توٌرکمن‌لری آراسیندا دا یاپیلمیش‌دیر.
چاناق‌قالا بؤلگه‌سینده قورد آغزی‌نین باغلانیلماسی اوٌچون قریش سوره‌سی ترسیندن اوْخونما‌لی‌دیر. «ترس»، موتیفی‌نین بو اویغولامادا یئر آلماسی ماراقلی‌دیر. آیریجا قورد آغزی باغلانیلماسیندا اوْخونان فرقلی دعا‌لارین اوْرتاق نقطه‌لری اوٌزرینده دورولماسی اوْیغولامانین ماهیتینی داها قوْلای آنلاشیلار حالا گتیره‌بیلر.
ائغیردیر'ده، بیر مزرعه‌‌دن ایتن قوْیون، کئچی، اینک کیمی حئیوان‌لارین تاپیلماسی اوٌچون مزرعه صاحبی قوردون آغزینی باغلادیر. بونون اوٌچون باغلاییجی ساپین‌دان آچیلیب-باغلانان توٌردن پیچاغی الینه آلیر، پیچاغی آچاراق اوٌچ دفعه دعا اوْخویوب پیلر(پوفلر) پیچاغی ساپینا دوْغرو باغلارکن؛
«قورد آغزینی قاپا
یوْلون اوْلسون ساپا
پیچاغیمی یاغلادیم
قورد آغزینی باغلادیم.» دئیه‌رک پیچاغی باغلار. بو اویغولاما آخشام یاتان‌چاغی اذان‌یندان سوْنرا اوْلور. ائرته‌سی گوٌن ایتمیش حئیوانین تاپیلاجاغینا اینانیلیر (آکایا، 1997: 179-180). بو تثبیت‌ده ده آیین‌ه یاتان‌چاغی اذانی گیرمک صورتی‌له اویغولاما ایسلامی‌لشمیش‌دیر.
یالواچ‌دا گئجه اوْتارماسیندا ایتن سوٌرونون یابانی حئیوان‌لاردان ضرر گؤرمه‌مه‌سی اوٌچون «قورد آغزی باغلاما» ایشی گؤرولور. اویغولاییجی‌یا بوخوْو ایپی داوارین بوْینونا باغلانان ایپ وئریلیر. بو کیشی ایتن حئیوان‌لارین اطراف‌دا تاپیلابیله‌جک‌لری یئرلرین آدلارینی سایاراق دعا‌لار اوْخویوب و الینده‌کی ایپه دوٌگون چالیر. بئله‌جه قوردون آغزی باغلانیلمیش اوْلور. (ایسپارتا والیلیگی، 1998: 6) بو تثبیت‌ده ماراقلی اوْلان مسأله، ایتن حیوان‌لارین ساده‌جه قورددان دئییل، یابانی حیوان‌لاردان ضرر گؤرمه‌سی اؤنله‌نیلمک ایسته‌نیلمه‌سی‌دیر. بو تثبیت بو سورویا جاواب وئریر. نه‌دن ساده‌جه قوردون آغزی باغلانیلماق ایسته‌نیلمیش اولسون. ایتن حیوان‌لارا ساده‌جه قورد ضرر وئرمز کی. بو نکته خاطیره بونو گتیریر، قوردون باشقا یابانی حئیوان‌لار باخیمیندان اؤزل بیر قوْنومو مو وار؟ باشقا طرف‌دن بیر باشقا تثبیت‌ده ده آغزی باغلانمیش بیر قوردون ائرته‌سی گوٌن ایتن حئیوانین یانیندا اونو قورورجاسینا گؤزلرکن گؤرولموش اوْلماسی و آغزی آچیلان قوردون بؤلگه‌دن چکیب گئتدیگی شکلینده‌‌دیر.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
✍🏻علیرضا استادی ارزیل {خاقان}
قورد آغزی باغلاما اینانجی(۳)
3. قورد آغزی باغلانماسی ایله باغلی اؤرنک‌لر
آرتوین و چئوره‌سینده گئجه ییه‌سیز اولاراق چؤلده قالان حئیوان‌لاری قورددان قوْروماق اوزره «تین» سوره‌سی اوچ دفعه «اعوذ و بسم‌له» چکیله‌رک نفس آلما‌دان اوْخونور. یا بیر پیچاغین آغزی باغلاناراق، یا دا سال ایپلیگه دوٌگون وورولاراق قوردون آغزی باغلانیر. (توخ‌دمیر، 1993: 262)
قورد آغزی باغلاما اویغولاما(اجرا)سی اسلامیت‌دن اؤنجه توٌرک خالق‌لاریندا واردی ایسه کی، ائله اوْلدوغونو قبول ائدیریک، اسلامیت‌له بو اینانج بعضی آیه‌لری ده قاپسادیغیندان یئنی دینین پالتارینا دا بوٌرونموش‌دور. پیچاق آغزی آچیپ باغلاماق دوٌگون آتیب دوٌگون آچماق خالق اینانج‌لاریمیزدا جادو ائله‌مک و جادو پوْزماق بحث‌لری‌نین قوْنوسودورلار. قورد آغزی باغلانیلماسی چوْخونلوقلا باغلی دوعا‌لار ائشلیگینجه پیچاق آغزی باغلاناراق ائدیلیر.
ایران توٌرک‌لرینده‌کی قورد آغزی باغلاماسینی عقیده‌لی آدام، پاک اینسان، ایمام و یا آغ‌ساققال ائدر، ایتمیش حئیوان‌لار تاپیلینجا قوردون (=اوراداکی یایقین آدی ایله جاناوار) آغزی عینی شخص‌لر طرفیندن آچیلار. باغلاما و آچما بیرچوخ یئرده اوْلدوغو کیمی پیچاقلا اویغولانماقدادیر. ماراقلی اوْلان آغزی باغلی قوردون یانینداکی مزرعه حئیوان‌لارینا توْخونمامیش اوْلماسی‌دیر. بو نوع تثبیت‌‌لر سوریه توٌرکمن‌لری آراسیندا دا یاپیلمیش‌دیر.
چاناق‌قالا بؤلگه‌سینده قورد آغزی‌نین باغلانیلماسی اوٌچون قریش سوره‌سی ترسیندن اوْخونما‌لی‌دیر. «ترس»، موتیفی‌نین بو اویغولامادا یئر آلماسی ماراقلی‌دیر. آیریجا قورد آغزی باغلانیلماسیندا اوْخونان فرقلی دعا‌لارین اوْرتاق نقطه‌لری اوٌزرینده دورولماسی اوْیغولامانین ماهیتینی داها قوْلای آنلاشیلار حالا گتیره‌بیلر.
ائغیردیر'ده، بیر مزرعه‌‌دن ایتن قوْیون، کئچی، اینک کیمی حئیوان‌لارین تاپیلماسی اوٌچون مزرعه صاحبی قوردون آغزینی باغلادیر. بونون اوٌچون باغلاییجی ساپین‌دان آچیلیب-باغلانان توٌردن پیچاغی الینه آلیر، پیچاغی آچاراق اوٌچ دفعه دعا اوْخویوب پیلر(پوفلر) پیچاغی ساپینا دوْغرو باغلارکن؛
«قورد آغزینی قاپا
یوْلون اوْلسون ساپا
پیچاغیمی یاغلادیم
قورد آغزینی باغلادیم.» دئیه‌رک پیچاغی باغلار. بو اویغولاما آخشام یاتان‌چاغی اذان‌یندان سوْنرا اوْلور. ائرته‌سی گوٌن ایتمیش حئیوانین تاپیلاجاغینا اینانیلیر (آکایا، 1997: 179-180). بو تثبیت‌ده ده آیین‌ه یاتان‌چاغی اذانی گیرمک صورتی‌له اویغولاما ایسلامی‌لشمیش‌دیر.
یالواچ‌دا گئجه اوْتارماسیندا ایتن سوٌرونون یابانی حئیوان‌لاردان ضرر گؤرمه‌مه‌سی اوٌچون «قورد آغزی باغلاما» ایشی گؤرولور. اویغولاییجی‌یا بوخوْو ایپی داوارین بوْینونا باغلانان ایپ وئریلیر. بو کیشی ایتن حئیوان‌لارین اطراف‌دا تاپیلابیله‌جک‌لری یئرلرین آدلارینی سایاراق دعا‌لار اوْخویوب و الینده‌کی ایپه دوٌگون چالیر. بئله‌جه قوردون آغزی باغلانیلمیش اوْلور. (ایسپارتا والیلیگی، 1998: 6) بو تثبیت‌ده ماراقلی اوْلان مسأله، ایتن حیوان‌لارین ساده‌جه قورددان دئییل، یابانی حیوان‌لاردان ضرر گؤرمه‌سی اؤنله‌نیلمک ایسته‌نیلمه‌سی‌دیر. بو تثبیت بو سورویا جاواب وئریر. نه‌دن ساده‌جه قوردون آغزی باغلانیلماق ایسته‌نیلمیش اولسون. ایتن حیوان‌لارا ساده‌جه قورد ضرر وئرمز کی. بو نکته خاطیره بونو گتیریر، قوردون باشقا یابانی حئیوان‌لار باخیمیندان اؤزل بیر قوْنومو مو وار؟ باشقا طرف‌دن بیر باشقا تثبیت‌ده ده آغزی باغلانمیش بیر قوردون ائرته‌سی گوٌن ایتن حئیوانین یانیندا اونو قورورجاسینا گؤزلرکن گؤرولموش اوْلماسی و آغزی آچیلان قوردون بؤلگه‌دن چکیب گئتدیگی شکلینده‌‌دیر.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
- ❤ 2
Post #5234
27
Forwarded from چاغداشلیق (کامبیز نجفی)
✓
چاغداشلیق
#چاغداشلیق_دیل_بیلگیسی
✓«بدون اینکه...» در زبان ترکی
#کامبیز_نجفی
در فارسی می‌گوییم «بدون اینکه به من بگوید، رفت»
در زبان‌های ترکی، این مفهوم با چند ساخت متفاوت بیان می‌شود.
۱. ترکی استانبولی:
«madan /meden»
در ترکی استانبولی برای بیان «بدون انجام دادنِ کاری» از ساخت -madan / -meden استفاده می‌شود:
Bana söylemeden gitti.
(بدون اینکه به من بگوید، رفت)
ساخت استانبولی:
söyle-me-den
söyle(بن فعل)
ma/me(پسوند نفی)
den(پسوند ساخت)
بنابراین:
söylemeden
(بدون گفتن / بدون اینکه بگوید)
Bana sormadan yaptı.
(بدون اینکه از من بپرسد، انجام داد)
Ders çalışmadan sınava girdi.
(بدون اینکه درس بخواند، وارد امتحان شد)
Kimseye haber vermeden çıktı.
(بدون اینکه به کسی خبر بدهد، بیرون رفت)
۲. ترکی آذربایجانی: «مادان/ مه‌دن»
در ترکی آذربایجانی نیز همین ساخت وجود دارد:
منه دئمه‌دن گئتدی(بدون اینکه به من بگوید، رفت)
ساخت آذربایجانی: بن فعل+ پسوند نفی(ما/مه)+پسوند ساخت(دان/دن):
_منه دئمه‌دن، چیخدی(بدون اینکه به من بگوید، خارج شد)
_قاپی‌یی باغلامادان، گئتدی(بدون اینکه را ببندد، رفت)
نکته: در برخی نقاط آذربایجان، ساخت«مامیشدان/مه‌میشدن» نیز به کار می‌رود:
_مندن ائشیتمه‌میشدن، منئم دیلیمدن دانیشمیشدی(بدون اینکه از زبان من بشنود، از قول من حرف زده بود)
۳. ترکی قشقایی: «مامیش/مه‌میش»
در قشقایی، این مفهوم با ساخت دیگری بیان می‌شود و مثال بالا به صورت دیگری گفته می‌شود: «منه دئمه‌میش، چیخدی»
ساخت قشقایی: بن فعل+ پسوند نفی(ما/مه)+قید فعل منفی (میش)
_هئچ چورتلامامیش، اون ساعات ماشین سوردو(بدون آن‌که چرت بزند، ده ساعت رانندگی کرد)
_دوشونمه‌میش، دانیشدینگ(بدون آن‌که فکر کنی، حرف زدی)
_گولمه‌میش، بو لطیفه‌یی دئدی(بدون آن‌که بخندد، این لطیفه را تعریف کرد)
_درسینی اوخومامیش، گئتدی مدرسه‌یه(بدون آن‌که درسش را بخواند، رفت مدرسه)
✓چاغداشلیق، قاشقایی‌نینگ دیل و ادبییاتی اه‌وی:
@chaghdashlIq
- ❤ 2
Post #5232
106
🍎🏃📚✏️
گؤزلوٌکلو ایلان :
آد. وحش. آفریقا و آسیانین ایسسی بؤلگه لرینده یاشایان،
چوْخ زهرلی، قیرمیزی، اسمر
یوْخسا ساری رنگده اوْلان بیر ایلان.
فا : مار کبرا. کفچه مار.
فر. : cobra.
لاتین : Naja.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
گؤزلوٌکلو ایلان :
آد. وحش. آفریقا و آسیانین ایسسی بؤلگه لرینده یاشایان،
چوْخ زهرلی، قیرمیزی، اسمر
یوْخسا ساری رنگده اوْلان بیر ایلان.
فا : مار کبرا. کفچه مار.
فر. : cobra.
لاتین : Naja.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
- ❤ 2
Post #5231
139
🍎🏃📚✏️
دوْغرو ساواش
پیشیک ایله گؤزلوکلو (کوبرا) ایلانین ساواشی.
گؤزلوکلو ایلانا آتا ایلانی دا دئییلیر.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
دوْغرو ساواش
پیشیک ایله گؤزلوکلو (کوبرا) ایلانین ساواشی.
گؤزلوکلو ایلانا آتا ایلانی دا دئییلیر.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
- ❤ 1
Post #5230
26
Forwarded from UrmuBirlikSesi اورمو بیرلیک سسی
آتاسی ایله آناسی بیر ایلدن چوخ آدینا گؤره کیملیک(شناسنامه) آلماق اوچون چوخ اذیت اولدولار…
آما تیکان‌تپه‌لی اونور بؤیو‌دو و اؤز آدینی اؤز کیملی‌یینی داشیر!
بوگون ایسه چملی گؤل‌ده کوراوغلو فستیوالیندا
آذربایجان موسیقی‌سینی کمانچه‌سی‌له سس‌لندیریر.
بعضی آدلار فقط بیر شناسنامه‌نین اوستونده یازیلماز؛
بیر حیاتین، بیر کیملی‌یین، بیر فرهنگین سمبولونا چئوریلر.
غربی آذربایجان، تیکان‌تپه، چملی گؤل
۱۴۰۵/۰۷/۰۵
اورمو بیرلیک سسی ایله یول بیر اولون 👇
@UrmuBirlikSesi
آما تیکان‌تپه‌لی اونور بؤیو‌دو و اؤز آدینی اؤز کیملی‌یینی داشیر!
بوگون ایسه چملی گؤل‌ده کوراوغلو فستیوالیندا
آذربایجان موسیقی‌سینی کمانچه‌سی‌له سس‌لندیریر.
بعضی آدلار فقط بیر شناسنامه‌نین اوستونده یازیلماز؛
بیر حیاتین، بیر کیملی‌یین، بیر فرهنگین سمبولونا چئوریلر.
غربی آذربایجان، تیکان‌تپه، چملی گؤل
۱۴۰۵/۰۷/۰۵
اورمو بیرلیک سسی ایله یول بیر اولون 👇
@UrmuBirlikSesi
- ❤ 1
- 👏 1
Post #5228
44
🍎🏃📚✏️
آدی(عادی) گؤیروش :
آد. آغاج. قافقاز، البو̌رز(البرز) و آذربایجان
داغلاریندا بیتن و مئیوه سی قوش دیلینه اوْخشایان
حکیملیکده ...قیزدیرمانی کسمه یه، یارا قانینی قوروتماغا،
بؤیره ک و قوْووق داشین اریتمه یه، ایشک گتیرمه یه،
اوٌره ک آغریسینا و... قوللانیلان بیر جور آغاج و اوْنون مئیوه سی.
باشقا آدلاری : قوش دیلی. وَن. اَهْر.
ت.ت : عادی دیش بوداق.
فا : زبان گنجشک.
لاتین آدی : Fraxinus excelsior.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
آدی(عادی) گؤیروش :
آد. آغاج. قافقاز، البو̌رز(البرز) و آذربایجان
داغلاریندا بیتن و مئیوه سی قوش دیلینه اوْخشایان
حکیملیکده ...قیزدیرمانی کسمه یه، یارا قانینی قوروتماغا،
بؤیره ک و قوْووق داشین اریتمه یه، ایشک گتیرمه یه،
اوٌره ک آغریسینا و... قوللانیلان بیر جور آغاج و اوْنون مئیوه سی.
باشقا آدلاری : قوش دیلی. وَن. اَهْر.
ت.ت : عادی دیش بوداق.
فا : زبان گنجشک.
لاتین آدی : Fraxinus excelsior.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
- ❤ 1
Post #5227
33
🍎🏃📚✏️
64-جو درس
تایلیقلار (6)
3. سوال تایلیقلاری
ديليميزين اوٌچونجو نوع تایلیقلاری, معين بير شخص و يا اشيانى سوال طرزيله و عمومى حالدا بيلديرر. بو تایلیقلار دا, شخص تایلیقلاری كيمى, بير جوٌمله ده هئچ بير ايسمى دييشه بيلمز, آنجاق ايشلنديكلرى جوٌمله دن سوْنراكى جوٌمله ده اوْنلارين يئرينى توتدوغو ايسيم گلر.
بو تایلیقلاردان "كيم؟" و "نه؟" شخص تایلیقلاری كيمى, جوٌمله نين مبتداسى, تامامليغى, و خبرى اوْلا بيلر.
ديليميزده كى سوال تایلیقلاری بونلاردير:
كيم؟, نه؟, هارا؟, هانسى؟, هاچان؟, نئچه؟, نئجه؟, نه واخت؟, نه. زامان؟, هانى؟, هايان؟, ...
بو عوضلیکلردن كيم؟, نه؟, هارا؟, هانسى؟ سؤزلرى حاللانار, جمع علامتى آلار و خبر شكيلچيسى ايله ايشلنه بيلر:
كيملر, كيمين, كيمه, كيملره, كيمدن, ... بو كيمدير؟, ...
نلر؟, نه يين؟, نيه؟, نلره؟, ندن؟, بو ندير؟.
هارالار؟, هارانين؟, هارايا؟, هارالارا؟, هارالاردان؟, ... بورا هارادير؟ ...
هانسيلار؟, هانسينين؟, هانسينا؟, هانسيلارا؟, هانسيلاردان؟, ... سن دئين هانسيدير؟
بونلاردان "نه؟" واسيطه سيله نه واخت؟, نه زامان؟, نه جور؟, نه ساياق؟, نيه گؤره؟, ندن اؤترو؟, نه تهر؟, نه اوٌچون؟, نه قدر؟, نه سببله؟ كيمى سوال تایلیقلاری ده دوٌزلر.
بو تایلیقلاردان "كيم؟" عوضليگى اؤزونه اؤزل آشاغيداكى اؤزلليكلرى واردير:
1. كيم؟ سؤزو يالنيز اينسان آدلارى و يا بو آدلارين تصوورونو وئرن اشيانين آدلارينى دييشه بيلر: كيم اؤز ديلينى سئوير؟
2. كيم؟ تایلیغی تصديق بيلديرن فعللرله ايشلنديكده "هئچ كس" معناسى وئرير و اينكار بيلديرير: كيم بيلير, بلكه بوگون ياغيش ياغدى؟ صاباح نه اوْلاجاغين كيم بيلير؟
3. كيم سؤزو اينكار بيلديرن فعللرله ايشلنديكده "هامى" سؤزونو عوض ائدير و تصديق بيلديرير: آذربايجانين قديمدن توٌرك اوْلدوغونو كيم بيلير؟
قایناق : سس ، صرف کیتابی پروفسور زهتابی-تخلیص ائدن ، سارای خانیم
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
64-جو درس
تایلیقلار (6)
3. سوال تایلیقلاری
ديليميزين اوٌچونجو نوع تایلیقلاری, معين بير شخص و يا اشيانى سوال طرزيله و عمومى حالدا بيلديرر. بو تایلیقلار دا, شخص تایلیقلاری كيمى, بير جوٌمله ده هئچ بير ايسمى دييشه بيلمز, آنجاق ايشلنديكلرى جوٌمله دن سوْنراكى جوٌمله ده اوْنلارين يئرينى توتدوغو ايسيم گلر.
بو تایلیقلاردان "كيم؟" و "نه؟" شخص تایلیقلاری كيمى, جوٌمله نين مبتداسى, تامامليغى, و خبرى اوْلا بيلر.
ديليميزده كى سوال تایلیقلاری بونلاردير:
كيم؟, نه؟, هارا؟, هانسى؟, هاچان؟, نئچه؟, نئجه؟, نه واخت؟, نه. زامان؟, هانى؟, هايان؟, ...
بو عوضلیکلردن كيم؟, نه؟, هارا؟, هانسى؟ سؤزلرى حاللانار, جمع علامتى آلار و خبر شكيلچيسى ايله ايشلنه بيلر:
كيملر, كيمين, كيمه, كيملره, كيمدن, ... بو كيمدير؟, ...
نلر؟, نه يين؟, نيه؟, نلره؟, ندن؟, بو ندير؟.
هارالار؟, هارانين؟, هارايا؟, هارالارا؟, هارالاردان؟, ... بورا هارادير؟ ...
هانسيلار؟, هانسينين؟, هانسينا؟, هانسيلارا؟, هانسيلاردان؟, ... سن دئين هانسيدير؟
بونلاردان "نه؟" واسيطه سيله نه واخت؟, نه زامان؟, نه جور؟, نه ساياق؟, نيه گؤره؟, ندن اؤترو؟, نه تهر؟, نه اوٌچون؟, نه قدر؟, نه سببله؟ كيمى سوال تایلیقلاری ده دوٌزلر.
بو تایلیقلاردان "كيم؟" عوضليگى اؤزونه اؤزل آشاغيداكى اؤزلليكلرى واردير:
1. كيم؟ سؤزو يالنيز اينسان آدلارى و يا بو آدلارين تصوورونو وئرن اشيانين آدلارينى دييشه بيلر: كيم اؤز ديلينى سئوير؟
2. كيم؟ تایلیغی تصديق بيلديرن فعللرله ايشلنديكده "هئچ كس" معناسى وئرير و اينكار بيلديرير: كيم بيلير, بلكه بوگون ياغيش ياغدى؟ صاباح نه اوْلاجاغين كيم بيلير؟
3. كيم سؤزو اينكار بيلديرن فعللرله ايشلنديكده "هامى" سؤزونو عوض ائدير و تصديق بيلديرير: آذربايجانين قديمدن توٌرك اوْلدوغونو كيم بيلير؟
قایناق : سس ، صرف کیتابی پروفسور زهتابی-تخلیص ائدن ، سارای خانیم
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
- ❤ 2
Post #5226
35
فارس دیلینده یازماقلا توٌرکجه دیلی قوْرویاق.
اوٌستده کی گؤرونتویه دریندن سای سالین، یالنیز فارسجا یازین اؤز توٌرکجه دیلینیزی فارسجا یازماقلا قوْرویون. سیزه نه توٌرکجه ده نانوایی نه اولار. ائله نانوایی سؤزجوکونو اؤیرنسز بسدیر. بیز یالنیز فارسجا یازماقلا توٌرکجه نی قوْرویا بیلریک. بیز یالنیز «حفظ زبان» سؤزجوکونو اؤیره نمه لییک. بیز حافظان زبان مادرییه نه ربطی واردیر کی «حفظ زبان» سؤزونون قارشیلیغی توٌرکجه ده نه اوْلار. بیز بو جومله نی > آما از حقی که نسل هاست به ما رسیده سکوت میکنیم. فارسجا یازمالییق بو سؤزون توٌرکجه ده قارشیلیغی ندیر جومله سینین نه تَهَر اولماسی بیز حافظان زبان مادرییه ربطی یوْخدور. فقط فارسجا یازمالییق کی بیزیم توٌرک اوْلدوغوموز و توٌرک سئونلیغیمیز تانینسین. بیز گؤرونتوده اوْلان > برای چند دقیقه از حق خود دفاع میکنیم...جومله سینی گؤز اؤنونه آلمالییق. توٌرکجه ده او جومله نی نه جور یازیب یازیلماغینی بوشلامالییق نییه کی هئچ کس اوْنون توٌرکجه یازیسینی نه اوْخویا بیلر نه ده یازا بیلر و نه ده من بیلیرم سیزه دئیم.
اوٌستده کی گؤرونتویه دریندن سای سالین، یالنیز فارسجا یازین اؤز توٌرکجه دیلینیزی فارسجا یازماقلا قوْرویون. سیزه نه توٌرکجه ده نانوایی نه اولار. ائله نانوایی سؤزجوکونو اؤیرنسز بسدیر. بیز یالنیز فارسجا یازماقلا توٌرکجه نی قوْرویا بیلریک. بیز یالنیز «حفظ زبان» سؤزجوکونو اؤیره نمه لییک. بیز حافظان زبان مادرییه نه ربطی واردیر کی «حفظ زبان» سؤزونون قارشیلیغی توٌرکجه ده نه اوْلار. بیز بو جومله نی > آما از حقی که نسل هاست به ما رسیده سکوت میکنیم. فارسجا یازمالییق بو سؤزون توٌرکجه ده قارشیلیغی ندیر جومله سینین نه تَهَر اولماسی بیز حافظان زبان مادرییه ربطی یوْخدور. فقط فارسجا یازمالییق کی بیزیم توٌرک اوْلدوغوموز و توٌرک سئونلیغیمیز تانینسین. بیز گؤرونتوده اوْلان > برای چند دقیقه از حق خود دفاع میکنیم...جومله سینی گؤز اؤنونه آلمالییق. توٌرکجه ده او جومله نی نه جور یازیب یازیلماغینی بوشلامالییق نییه کی هئچ کس اوْنون توٌرکجه یازیسینی نه اوْخویا بیلر نه ده یازا بیلر و نه ده من بیلیرم سیزه دئیم.
- ❤ 2
Post #5225
70
🍎🏃📚✏️
آدونیس : باخ خوْروز گؤزو.
خوْروز گؤزو : اوْت. لاله گیللردن،
ساری یوْخسا توْخ قیرمیزی چیچکلری
لاله یه گؤره ائنلی، حکیملیکده ایسهالا،
قورساغی گوٌجلندیرمه یه، یارانین اوصزه رینه قوضیماغا،
قان قوروتماغا، جینسی گوٌجو آرتیرماغا
ایشله نن چوخ ایللیک بیر بیتکی.
باشقا آدی : جین لالاسی.
فا : چشم خروس تابستانه، گل خروسک، گل آتشین، سرخک تابستان.
لاتین : Adonis aestivalis.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
آدونیس : باخ خوْروز گؤزو.
خوْروز گؤزو : اوْت. لاله گیللردن،
ساری یوْخسا توْخ قیرمیزی چیچکلری
لاله یه گؤره ائنلی، حکیملیکده ایسهالا،
قورساغی گوٌجلندیرمه یه، یارانین اوصزه رینه قوضیماغا،
قان قوروتماغا، جینسی گوٌجو آرتیرماغا
ایشله نن چوخ ایللیک بیر بیتکی.
باشقا آدی : جین لالاسی.
فا : چشم خروس تابستانه، گل خروسک، گل آتشین، سرخک تابستان.
لاتین : Adonis aestivalis.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
Post #5223
63
🍎🏃📚✏️
آدام اوْتو :
آد. اوت. ائنلی یارپاقلی، پیس قوْخولو،
کؤکو آداما اوْخشایان،
حکیملیکده آغرینی کسن و جینسی گوٌجو آرتیران بیر جور اوْت.
باشقا آدلاری : قان قورودان. آدام کؤکو. سیٌغیٌن اوْتو.
فا : مهرگیاه. شابیزک. بلادن.
لاتین آدی : Mandraqora.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
آدام اوْتو :
آد. اوت. ائنلی یارپاقلی، پیس قوْخولو،
کؤکو آداما اوْخشایان،
حکیملیکده آغرینی کسن و جینسی گوٌجو آرتیران بیر جور اوْت.
باشقا آدلاری : قان قورودان. آدام کؤکو. سیٌغیٌن اوْتو.
فا : مهرگیاه. شابیزک. بلادن.
لاتین آدی : Mandraqora.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
Post #5221
43
قورد قوْنوسوندا فیردوسی‌نین شاهیدلیگیندن سوْنرا سوریانی میکاییل‌ین ده اوْغوزلارین آنادوْلویا قوردا بنزر بیر حئیوانین یوْل گؤسترمه‌سی ایله گلدیکلرینی سؤیله‌میش اوْلماسی بیزه گؤره چوْخ اؤنملی‌دیر. چوٌن‌کی بو تثبیت آنادوْلو خالق اینانج‌لاریندا مختلف دینی اویغولاما(اجرا)لار شکلینده کئچن قورد موتیفی بیر تاریخی قئیدده یئر آلاراق داها فرقلی بیر ماهیت قازانماقدا‌دیر. بو تثبیت‌ده‌کی باشقا اؤنملی مسأله «قوردا بنزر بیر حئیوان» تعریفی‌دیر. بیلیندیغی کیمی اوٌزرینده دورولان قورد هرهانسی بیر قورد دئییل‌دیر. احتمالاً قورد دوْنونا گیریش سؤز قوْنوسودور. باشقا طرف‌ده قاراقورد، اوْنا ساچی یاپیلاراق عادتاً خشم‌یندن قوْرونولماغا چالیشیلان قوْرخولان قورددور. آغ-آل قورد ایسه، موژده‌له‌ین، برکت و گوٌج وئرن قوْنومدا بیر قورددور. تثبیتی یاپیلان اینانج ماتریالینداکی قورد ایسه چوْخ دفعه بوْز، گؤی و یا گری قورددور. عادتاً باشقا ایکی قوردون اؤزللیک‌لرینی اوزرینده توْپلامیش‌دیر. بو اعتبارلا سوریانی میکاییل‌ین قورد دئییل ده قوردا بنزه‌ین دئمیش اوْلماسی اؤزل آنلام ایچرمیش اوْلابیلر.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
Post #5220
40
🍎🏃📚✏️
✍🏻علیرضا استادی ارزیل {خاقان}
قورد آغزی باغلاما اینانجی(۲)
2. قوردون عرفانی بؤیوتو(بُعد)
قوردون عرفانی بؤیوتونه گؤره یئنی تثبیت‌‌لر ایله باغلی آمئریکانین قیزیل دری‌لی قبیله‌لری آراسینداکی قورد اینانجی اوزرینده دورموشدوق آتسینا یئرلی قیزیل دری‌لی قبیله‌سینده‌کی مقدس قورد آتسینا ایله تورک مدنیّتینده‌کی یئری بیلینن دیشی قورد آسئنانین عینی اولدوغو اوزرینده دوران ایش‌لر ده واردیر. اورتا آسیا، سیبیریا و قوزئی آمئریکا یئرلی قبیله‌لری آراسیندا «توٌرکه چاره بیتکی‌لر» یاشام طرزی، اینانج دونیاسی باخیمیندان بؤیوک آیریلیق‌‌لار واردیر. کاناداداکی آراشدیرماچی ائتئل استوارت[1]آتسینا قبیله‌سی‌نین توٌرک سوْی‌لو اوْلدوغونو و بونلارین بئرینق بوغازی یوْلو ایله آمئریکایا کئچدیکلرینی ایفاده ائتمکدهدیر. آتسینا یئرلی قبیله‌سی، یئرلی‌لرین آراپاهو بوْیونون بیر اوْیماغی‌دیر. آتسینا یئرلی‌لری مونتانا ایالتینده میسسووری چایی ایله آسکاو چایی آراسینداکی باکیره توْرپاق‌‌لاردا یاشاییرلار. یاشام طرزلری تووا، خاقاس، شور، آلتای ساحه توٌرک‌لرینی خاطیرلاتماقدادیر. (آرسلان، 2001: 96-100)
بولقاریستان توٌرک دؤولت‌ینده قورد اؤزل آد اوْلاراق چوْخ یایقین ایکن بولقاریستان‌دا مودئرا'داکی اونلو قایا قابارتماسیندا قوروم خان‌ین یانیندا قورد واردیر. آلتینجی و یئددینجی یوٌز‌ایللرده توٌرک خالقیندا قورد آتا اینانجی چوْخ یایقین‌دیر. قوردون هله ده آتا وظیفه‌سینی بوْینونا گؤتوردویونو گؤسته‌رن یاشایان خالق اینانج‌لاری‌نین وارلیغینی بیز، توٌرک تاریخ قورومو'نا آپاردیغیمیز بیلدیری‌ده وورغولادیق. ایسلام و سوریانی قایناق‌لاری آوروپا هوْن‌لاریندان «قوٌزئی قورد‌لاری» اوْلاراق بحث ائدرکن بیر عده باتی ادبیاتی آتاتوٌرک‌دن «بوْزقورد» اوْلاراق بحث ائتمکدهدیر. قوزئی باتی قارادنیزده بوْیلو قادین‌ین گؤرمه‌مه‌سی ایسته‌نیلن حئیوان‌لارین آراسیندا قورد دا واردیر. (عبدالقادیراوغلو، 1987: 1-21) اویغور توٌرکه چاره (بیتکی معالجه‌سی)ینده بؤری سویمی‌سی، قوردبوغان و قورد پنجه‌سی ده استفاده ائدیلمکده‌دیر. معین ائتمه‌یه چالیشدیغیمیز مسأله بو تؤره دن ایش‌لرده حساس بیر قوْنودور.
آشینا بوْیو'نون حؤکمدار آیله‌سی چیخاردیغی بیلینمکده‌دیر. چین‌لی‌لر بو بوْیون لیدئرینه آشینا توکیو دئییردیلر. آسینا، قورد سؤزو قارشیلیغیندا چین‌جه‌ده استفاده ائدیلرکن «آ» اؤن اکی بو دیلده سایقی آنلامی وئریردی. سوْنرا‌لاری بو قبیله‌دن آشینا شئنی، آشینا یوٌکوک شاد، آشینا میشه، آشینا هاللیق، آشینا بوچن، آشینا سیموخان، آشینا کوسالو کیمی دؤولت آدام‌لاری چیخمیش‌دیر. (آمان‌اوغلو، 2002: 94-99) ائسئنو-آشینا قوْنوسوندا بو تثبیت ده بیزیم اوٌچون یئنی اوْلموش‌دور.
قوردون میتولوژیک بؤیوتو قوْنوسوندا توٌرک داستان‌لاری باخیمیندان ایلک علمی آچیقلاما‌لاری پروف. دوقتور ب. اؤگئل وئرمیش‌دیر. چین قایناق‌لاری «بیر دیشی قورددان تؤره‌دیکلرینه ایناندیقلاری اوٌچون گؤی‌توٌرک‌لرین بایراق‌لاری‌نین تپه‌سینده آلتین(قیزیل)دان دوٌزلمیش بیر قورد باشی واردیر» دئییردیلر. بو بیر توتم دگیل بیر علامت‌دیر. فیردوسی‌نین شاهنامه‌سینده ده توران‌لی‌لارین قورد باشلی بایراق‌لاریندان سؤز ائدیلمکده‌دیر. گؤی‌توٌرک‌لر و سوْنراسیندا قورد باشلی بایراق، یوٌکسک مأموریت، کوموتانلیق، باغیمسیزلیق علامتی اوْلاراق استفاده ائدیلدی. چین بو بایراغی استفاده ائده‌رک توٌرک قوم‌لارینی تأثیری آلتیندا توتموش‌دور. قورد، اوْغوز خاقان ایله آنادوْلویا گلن توٌرک‌لره یوْل گؤسترمیشدی. سوریانی میکاییل، اوْغوز خاقان داستانینداکی کیمی، توٌرک‌لر آنادوْلویا قوردا بنزر بیر حئیوانین آردیندان گله‌رک یئرلشدیلر، دئمکده‌‌دیر. 1709-1740 ایل‌لرینده روس‌لارا قارشی ساواشان اوْرال‌لارین قوزئیینده‌کی باشقورد توٌرک‌لری ده قورد باشلی بایراق ایشله‌دیردیلر. اسکی توٌرک‌لر بئچکئم سؤزونو هم بایراق، هم قورد و هم ده بیر توٌرکمن بوْیونون آدی اوْلاراق ایشله‌دیردیلر. (اؤگئل، 1984: 19، 172-309) بیز باشقورد آدینداکی قورد سؤزونو ایضاح ائدرکن، باشقوردیستان‌دان تثبیت ائتدیییمیز بیر افسانه‌نی کؤچورموٌشدوٌک. آنجاق، 1709-1740 ایل‌لری آراسیندا باشقورد‌لارین قورد باشلی بایراق داشیدیقلارینی دا بیلمیردیک.
✍🏻علیرضا استادی ارزیل {خاقان}
قورد آغزی باغلاما اینانجی(۲)
2. قوردون عرفانی بؤیوتو(بُعد)
قوردون عرفانی بؤیوتونه گؤره یئنی تثبیت‌‌لر ایله باغلی آمئریکانین قیزیل دری‌لی قبیله‌لری آراسینداکی قورد اینانجی اوزرینده دورموشدوق آتسینا یئرلی قیزیل دری‌لی قبیله‌سینده‌کی مقدس قورد آتسینا ایله تورک مدنیّتینده‌کی یئری بیلینن دیشی قورد آسئنانین عینی اولدوغو اوزرینده دوران ایش‌لر ده واردیر. اورتا آسیا، سیبیریا و قوزئی آمئریکا یئرلی قبیله‌لری آراسیندا «توٌرکه چاره بیتکی‌لر» یاشام طرزی، اینانج دونیاسی باخیمیندان بؤیوک آیریلیق‌‌لار واردیر. کاناداداکی آراشدیرماچی ائتئل استوارت[1]آتسینا قبیله‌سی‌نین توٌرک سوْی‌لو اوْلدوغونو و بونلارین بئرینق بوغازی یوْلو ایله آمئریکایا کئچدیکلرینی ایفاده ائتمکدهدیر. آتسینا یئرلی قبیله‌سی، یئرلی‌لرین آراپاهو بوْیونون بیر اوْیماغی‌دیر. آتسینا یئرلی‌لری مونتانا ایالتینده میسسووری چایی ایله آسکاو چایی آراسینداکی باکیره توْرپاق‌‌لاردا یاشاییرلار. یاشام طرزلری تووا، خاقاس، شور، آلتای ساحه توٌرک‌لرینی خاطیرلاتماقدادیر. (آرسلان، 2001: 96-100)
بولقاریستان توٌرک دؤولت‌ینده قورد اؤزل آد اوْلاراق چوْخ یایقین ایکن بولقاریستان‌دا مودئرا'داکی اونلو قایا قابارتماسیندا قوروم خان‌ین یانیندا قورد واردیر. آلتینجی و یئددینجی یوٌز‌ایللرده توٌرک خالقیندا قورد آتا اینانجی چوْخ یایقین‌دیر. قوردون هله ده آتا وظیفه‌سینی بوْینونا گؤتوردویونو گؤسته‌رن یاشایان خالق اینانج‌لاری‌نین وارلیغینی بیز، توٌرک تاریخ قورومو'نا آپاردیغیمیز بیلدیری‌ده وورغولادیق. ایسلام و سوریانی قایناق‌لاری آوروپا هوْن‌لاریندان «قوٌزئی قورد‌لاری» اوْلاراق بحث ائدرکن بیر عده باتی ادبیاتی آتاتوٌرک‌دن «بوْزقورد» اوْلاراق بحث ائتمکدهدیر. قوزئی باتی قارادنیزده بوْیلو قادین‌ین گؤرمه‌مه‌سی ایسته‌نیلن حئیوان‌لارین آراسیندا قورد دا واردیر. (عبدالقادیراوغلو، 1987: 1-21) اویغور توٌرکه چاره (بیتکی معالجه‌سی)ینده بؤری سویمی‌سی، قوردبوغان و قورد پنجه‌سی ده استفاده ائدیلمکده‌دیر. معین ائتمه‌یه چالیشدیغیمیز مسأله بو تؤره دن ایش‌لرده حساس بیر قوْنودور.
آشینا بوْیو'نون حؤکمدار آیله‌سی چیخاردیغی بیلینمکده‌دیر. چین‌لی‌لر بو بوْیون لیدئرینه آشینا توکیو دئییردیلر. آسینا، قورد سؤزو قارشیلیغیندا چین‌جه‌ده استفاده ائدیلرکن «آ» اؤن اکی بو دیلده سایقی آنلامی وئریردی. سوْنرا‌لاری بو قبیله‌دن آشینا شئنی، آشینا یوٌکوک شاد، آشینا میشه، آشینا هاللیق، آشینا بوچن، آشینا سیموخان، آشینا کوسالو کیمی دؤولت آدام‌لاری چیخمیش‌دیر. (آمان‌اوغلو، 2002: 94-99) ائسئنو-آشینا قوْنوسوندا بو تثبیت ده بیزیم اوٌچون یئنی اوْلموش‌دور.
قوردون میتولوژیک بؤیوتو قوْنوسوندا توٌرک داستان‌لاری باخیمیندان ایلک علمی آچیقلاما‌لاری پروف. دوقتور ب. اؤگئل وئرمیش‌دیر. چین قایناق‌لاری «بیر دیشی قورددان تؤره‌دیکلرینه ایناندیقلاری اوٌچون گؤی‌توٌرک‌لرین بایراق‌لاری‌نین تپه‌سینده آلتین(قیزیل)دان دوٌزلمیش بیر قورد باشی واردیر» دئییردیلر. بو بیر توتم دگیل بیر علامت‌دیر. فیردوسی‌نین شاهنامه‌سینده ده توران‌لی‌لارین قورد باشلی بایراق‌لاریندان سؤز ائدیلمکده‌دیر. گؤی‌توٌرک‌لر و سوْنراسیندا قورد باشلی بایراق، یوٌکسک مأموریت، کوموتانلیق، باغیمسیزلیق علامتی اوْلاراق استفاده ائدیلدی. چین بو بایراغی استفاده ائده‌رک توٌرک قوم‌لارینی تأثیری آلتیندا توتموش‌دور. قورد، اوْغوز خاقان ایله آنادوْلویا گلن توٌرک‌لره یوْل گؤسترمیشدی. سوریانی میکاییل، اوْغوز خاقان داستانینداکی کیمی، توٌرک‌لر آنادوْلویا قوردا بنزر بیر حئیوانین آردیندان گله‌رک یئرلشدیلر، دئمکده‌‌دیر. 1709-1740 ایل‌لرینده روس‌لارا قارشی ساواشان اوْرال‌لارین قوزئیینده‌کی باشقورد توٌرک‌لری ده قورد باشلی بایراق ایشله‌دیردیلر. اسکی توٌرک‌لر بئچکئم سؤزونو هم بایراق، هم قورد و هم ده بیر توٌرکمن بوْیونون آدی اوْلاراق ایشله‌دیردیلر. (اؤگئل، 1984: 19، 172-309) بیز باشقورد آدینداکی قورد سؤزونو ایضاح ائدرکن، باشقوردیستان‌دان تثبیت ائتدیییمیز بیر افسانه‌نی کؤچورموٌشدوٌک. آنجاق، 1709-1740 ایل‌لری آراسیندا باشقورد‌لارین قورد باشلی بایراق داشیدیقلارینی دا بیلمیردیک.
- ❤ 1
Post #5217
23
Forwarded from چاغداشلیق (کامبیز نجفی)
✓
چاغداشلیق
#چاغداشلیق_شئعیر
✓شکر دیر، گج ائیله‌میشم
ییغیلینگ یولداش‌لار, آحوال آلاییم
گؤره‌گ من فلگه نیج ائیله‌میشم
دوْوراسی کجروْو دور, نیجه قالاییم
بئگر من چرخینی کج ائیله‌میشم؟
چلیپا زولف‌لارینگ حلقه, حلقه کج
منئمنن کج, اؤزونگه کج, خالقا کج
او گونوکی فلگ باخدی منه کج
بوْینومو قاپینگدا کج ائیله‌میشم
یاشیل‌باشیم آتمیش یاشیل ساراندز
سیلکینیب طوْووس‌تک ائدر عئشوه ناز
شیرین‌جانیم یار یولونا پای‌انداز
تئز تئز ائده‌سیدیم, گئج ائیله‌میشم
شئیخ صنعان کیمینگ ترسا شهرینی
ایچدیم شربتینی, گؤردوم زهرینی
بسکه تئشنه‌کامام عیشقینگ بحرینه
ایچدیم و قانمادیم, بج ائیله‌میشم
چوخ موددت‌دیر آسیلمیشام کلگدن
گچیرتدی چرخ منی بیرمینگ الگدن
آحوال‌آلان اولمادی بو فلگدن
بئگر بو فله‌گه گوج ائیله‌میشم؟
باشینگا دؤندوگوم وافالی یولداش!
دردیمی سؤیله‌مم, سئرریم اولور فاش
سنینگ اوزونگ گون دور, عاشیغینگ خوففاش
گوندوز چیخا بیلمم, گئج ائیله‌میشم
او کی ائدر عاشیقلیغینگ مشقینی
خوش و ناخوش گله, ائدر عیشقینی
ایبراهیم دئر: «اوْلدوم فلک دوشگونو
اوکوم شکردیر, گج ائیله‌میشم
✓سؤزلوگ
_قالاییم: قالام
_چلیپا: صلیب
_یاشیل‌باش: بیر رغم اؤردگ
_سیلکینمگ: قیوریلماق، قیممیلاماق،تکان یئمگ.
_قانماق: دویماماق. قانمادیم: دویمادیم
_کلگ: آغاج کونداسیندان دوزه‌لمیش بیر قاییق
_خوففاش: یاپالاق(خفاش)
_گئج: آلتیمکی بندده: گئجه
✓چاغداشلیق، قاشقایی‌نینگ دیل و ادبییاتی اه‌وی:
@chaghdashlIq
چاغداشلیق
#چاغداشلیق_شئعیر
✓شکر دیر، گج ائیله‌میشم
ییغیلینگ یولداش‌لار, آحوال آلاییم
گؤره‌گ من فلگه نیج ائیله‌میشم
دوْوراسی کجروْو دور, نیجه قالاییم
بئگر من چرخینی کج ائیله‌میشم؟
چلیپا زولف‌لارینگ حلقه, حلقه کج
منئمنن کج, اؤزونگه کج, خالقا کج
او گونوکی فلگ باخدی منه کج
بوْینومو قاپینگدا کج ائیله‌میشم
یاشیل‌باشیم آتمیش یاشیل ساراندز
سیلکینیب طوْووس‌تک ائدر عئشوه ناز
شیرین‌جانیم یار یولونا پای‌انداز
تئز تئز ائده‌سیدیم, گئج ائیله‌میشم
شئیخ صنعان کیمینگ ترسا شهرینی
ایچدیم شربتینی, گؤردوم زهرینی
بسکه تئشنه‌کامام عیشقینگ بحرینه
ایچدیم و قانمادیم, بج ائیله‌میشم
چوخ موددت‌دیر آسیلمیشام کلگدن
گچیرتدی چرخ منی بیرمینگ الگدن
آحوال‌آلان اولمادی بو فلگدن
بئگر بو فله‌گه گوج ائیله‌میشم؟
باشینگا دؤندوگوم وافالی یولداش!
دردیمی سؤیله‌مم, سئرریم اولور فاش
سنینگ اوزونگ گون دور, عاشیغینگ خوففاش
گوندوز چیخا بیلمم, گئج ائیله‌میشم
او کی ائدر عاشیقلیغینگ مشقینی
خوش و ناخوش گله, ائدر عیشقینی
ایبراهیم دئر: «اوْلدوم فلک دوشگونو
اوکوم شکردیر, گج ائیله‌میشم
✓سؤزلوگ
_قالاییم: قالام
_چلیپا: صلیب
_یاشیل‌باش: بیر رغم اؤردگ
_سیلکینمگ: قیوریلماق، قیممیلاماق،تکان یئمگ.
_قانماق: دویماماق. قانمادیم: دویمادیم
_کلگ: آغاج کونداسیندان دوزه‌لمیش بیر قاییق
_خوففاش: یاپالاق(خفاش)
_گئج: آلتیمکی بندده: گئجه
✓چاغداشلیق، قاشقایی‌نینگ دیل و ادبییاتی اه‌وی:
@chaghdashlIq
- ❤ 1