🍎🏃📚✏️
✍🏻علیرضا استادی ارزیل {خاقان}
قورد آغزی باغلاما اینانجی(۳)
3. قورد آغزی باغلانماسی ایله باغلی اؤرنک‌لر
آرتوین و چئوره‌سینده گئجه ییه‌سیز اولاراق چؤلده قالان حئیوان‌لاری قورددان قوْروماق اوزره «تین» سوره‌سی اوچ دفعه «اعوذ و بسم‌له» چکیله‌رک نفس آلما‌دان اوْخونور. یا بیر پیچاغین آغزی باغلاناراق، یا دا سال ایپلیگه دوٌگون وورولاراق قوردون آغزی باغلانیر. (توخ‌دمیر، 1993: 262)
قورد آغزی باغلاما اویغولاما(اجرا)سی اسلامیت‌دن اؤنجه توٌرک خالق‌لاریندا واردی ایسه کی، ائله اوْلدوغونو قبول ائدیریک، اسلامیت‌له بو اینانج بعضی آیه‌لری ده قاپسادیغیندان یئنی دینین پالتارینا دا بوٌرونموش‌دور. پیچاق آغزی آچیپ باغلاماق دوٌگون آتیب دوٌگون آچماق خالق اینانج‌لاریمیزدا جادو ائله‌مک و جادو پوْزماق بحث‌لری‌نین قوْنوسودورلار. قورد آغزی باغلانیلماسی چوْخونلوقلا باغلی دوعا‌لار ائشلیگینجه پیچاق آغزی باغلاناراق ائدیلیر.
ایران توٌرک‌لرینده‌کی قورد آغزی باغلاماسینی عقیده‌لی آدام، پاک اینسان، ایمام و یا آغ‌ساققال ائدر، ایتمیش حئیوان‌لار تاپیلینجا قوردون (=اوراداکی یایقین آدی ایله جاناوار) آغزی عینی شخص‌لر طرفیندن آچیلار. باغلاما و آچما بیرچوخ یئرده اوْلدوغو کیمی پیچاقلا اویغولانماقدادیر. ماراقلی اوْلان آغزی باغلی قوردون یانینداکی مزرعه حئیوان‌لارینا توْخونمامیش اوْلماسی‌دیر. بو نوع تثبیت‌‌لر سوریه توٌرکمن‌لری آراسیندا دا یاپیلمیش‌دیر.
چاناق‌قالا بؤلگه‌سینده قورد آغزی‌نین باغلانیلماسی اوٌچون قریش سوره‌سی ترسیندن اوْخونما‌لی‌دیر. «ترس»، موتیفی‌نین بو اویغولامادا یئر آلماسی ماراقلی‌دیر. آیریجا قورد آغزی باغلانیلماسیندا اوْخونان فرقلی دعا‌لارین اوْرتاق نقطه‌لری اوٌزرینده دورولماسی اوْیغولامانین ماهیتینی داها قوْلای آنلاشیلار حالا گتیره‌بیلر.
ائغیردیر'ده، بیر مزرعه‌‌دن ایتن قوْیون، کئچی، اینک کیمی حئیوان‌لارین تاپیلماسی اوٌچون مزرعه صاحبی قوردون آغزینی باغلادیر. بونون اوٌچون باغلاییجی ساپین‌دان آچیلیب-باغلانان توٌردن پیچاغی الینه آلیر، پیچاغی آچاراق اوٌچ دفعه دعا اوْخویوب پیلر(پوفلر) پیچاغی ساپینا دوْغرو باغلارکن؛
«قورد آغزینی قاپا
یوْلون اوْلسون ساپا
پیچاغیمی یاغلادیم
قورد آغزینی باغلادیم.» دئیه‌رک پیچاغی باغلار. بو اویغولاما آخشام یاتان‌چاغی اذان‌یندان سوْنرا اوْلور. ائرته‌سی گوٌن ایتمیش حئیوانین تاپیلاجاغینا اینانیلیر (آکایا، 1997: 179-180). بو تثبیت‌ده ده آیین‌ه یاتان‌چاغی اذانی گیرمک صورتی‌له اویغولاما ایسلامی‌لشمیش‌دیر.
یالواچ‌دا گئجه اوْتارماسیندا ایتن سوٌرونون یابانی حئیوان‌لاردان ضرر گؤرمه‌مه‌سی اوٌچون «قورد آغزی باغلاما» ایشی گؤرولور. اویغولاییجی‌یا بوخوْو ایپی داوارین بوْینونا باغلانان ایپ وئریلیر. بو کیشی ایتن حئیوان‌لارین اطراف‌دا تاپیلابیله‌جک‌لری یئرلرین آدلارینی سایاراق دعا‌لار اوْخویوب و الینده‌کی ایپه دوٌگون چالیر. بئله‌جه قوردون آغزی باغلانیلمیش اوْلور. (ایسپارتا والیلیگی، 1998: 6) بو تثبیت‌ده ماراقلی اوْلان مسأله، ایتن حیوان‌لارین ساده‌جه قورددان دئییل، یابانی حیوان‌لاردان ضرر گؤرمه‌سی اؤنله‌نیلمک ایسته‌نیلمه‌سی‌دیر. بو تثبیت بو سورویا جاواب وئریر. نه‌دن ساده‌جه قوردون آغزی باغلانیلماق ایسته‌نیلمیش اولسون. ایتن حیوان‌لارا ساده‌جه قورد ضرر وئرمز کی. بو نکته خاطیره بونو گتیریر، قوردون باشقا یابانی حئیوان‌لار باخیمیندان اؤزل بیر قوْنومو مو وار؟ باشقا طرف‌دن بیر باشقا تثبیت‌ده ده آغزی باغلانمیش بیر قوردون ائرته‌سی گوٌن ایتن حئیوانین یانیندا اونو قورورجاسینا گؤزلرکن گؤرولموش اوْلماسی و آغزی آچیلان قوردون بؤلگه‌دن چکیب گئتدیگی شکلینده‌‌دیر.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
Post #5235
31
- ❤ 2