Вершы нікому не патрэбныя

У старэйшых класах ліцэя я шмат чытаў. Адным з паэтаў, якім я ў той час захапляўся быў Сяргей Ясенін. Не вершамі пра бярозкі, (хаця і ёсць у яго сапраўды прыгожыя словы, апісваючыя чар прыроды), а вершамі асабістымі, прясякнутыя смуткам алкагольна-экзістэнцыяльныі творамі.

Аднойчы трэба было выбраць нейкі ягоны верш і вывучыць на памяць, а пазней расказаць яго перад усім класам. Ну, усе там нешта падрыхтавалі, а я ж не мог пра бярозкі расказваць і прачытаў мой любімы ў яго верш "Сыпь гармоника, скука скука..." (Сёння гэты верш робіць новую кар'еру, яго актыўна кладуць на музыку і рэінтэрпрэтуюць). Нашыя дзяўчыны з класа былі, мякка кажучы, у лёгкім шоку, бо там жа ёсць слова "паршивая сука". Аднак ужо некалькі разоў згаданая тут настаўніца Ірына Альфрэдаўна пачала згладжваць сітуацыю і расказваць, што ў жыцці паэта-скандаліста былі няпростыя перыяды і гд. Але мне ў 16 гадоў было прыемна зачытаць такі "бунтарскі" верш.

Пазней мяне некалькі разоў пыталі, ці дачка носіць імя, якое паходзіць ад імя Ясеніна. Канешне, не. Без фанатызму.

Быў момант, размаўлялі з адным вядомым гарадзенскім музыкам і анархістам на тэму паэзіі і зайшла гаворка аб "апошнім паэце вёсцы". Ён тады сказаў: "Які ж ён паэт? Так, частушачнік". Натуральна, я не пагаджаюся з такім меркаваннем. Для мяне Ясенін - паэт. Усім сваім жыццём - ён паэт. Але пасля гэтай размовы, я заўсёды кажу пра сябе, што я - частушачнік (не паэт жа).

Ясенін, дарэчы, мае агульныя моманты з анархізмам, якім ён захапляўся пэўны час. У 1919 г. паэт супрацоўнічаў у органе Усерасійскай федэрацыі анархічнай моладзі, часопісе "Жизнь и творчество русской молодёжи", як выходзіў у Маскве з ліпеня 1918 г. па чэрвень 1919 г. Калі ўзмацніліся рэпрэсіі, ён адыйшоў ад спраў, але падтрымліваў адносіны з анархістамі. І ў сваёй творчасці кранаўся гэтай тэмы, у прыватнасці постаці Нестара Махно.

Падрабязней аб ягоных сувязях з анархістамі можна прачытаць у артыкуле, які далучаю.

Таксама дзялюся вершам, прысвечаным Ясеніну, які я напісаў дакладна 14 год таму.

У аўторак 17 лютага у Варшавскім універсітэце адбудзецца лекцыя-прэзентацыя па тэмe
"Анархісты падчас рэвалюцыі 1905 года. Людзі, ідэі, палітычная практыка"

Арганізатары: Кола студэнтаў гісторыкаў Варшаўскага універсітэту.

Адрас: Wydział Historii UW, Krakowskie Przedmieście 26/28, sala nr 4.

Час: 16.45-18.15

Когда вечер приходит и утро еще далеко
Когда мысли так плавно текут по волнам
Сбрось печали, вдохни, грудь раскрой широко
И найди в себе то что ломается там.... 

Там в нутри в недрах дерзкой души
Там в нутри что покой  не найдет
Там в нутри.. Не держи напиши
Друг тебя непременно поймет

Вспомни дом, вспомни сад и лицей
Вспомни ярких и дерзких подруг
Вспомни то и как гнался за ней
Как очерчивал ценностей круг


Ты бежал за мечтой торопясь
Ты без слов и душой понимал
Ты всегда был не За не кичась
Ты  в архивах истоки искал

Знаю ищешь себя и конечно найдешь
Знаю полнится грудью печаль
Знаю пишешь и точно дойдешь
Станет близкой и яркою даль

Я ўжо аднойчы дзяліўся вершам майго сябра Жоры. І вось такі цудоўны верш ён прыслаў сёння.

Можна па-рознаму ставіцца да творчасці Лявона Вольскага (я стаўлюся пазітыўна). Можна казаць, што нам не патрэбныя каханне і любоў (канешне, патрэбныя). Можна рабіць што заўгодна (ці не рабіць нічога), але без фундаменту кожны дом, кожная справа, кожная ідэя не мае сэнсу - яна разваліцца. Дазвольце сёння запосціць усім вядомую песню. Прыгожую і светлую.

Вось кніга, аб якой узгадваў пяць месяцаў таму. Напэўна зацікавіцца адзін сябар, які пытаўся пра яе.

Нешта я надта ж сентыментальным станаўлюся. Я нічога не пісаў пра курдаў, іх няроўную барацьбу за сваю годнасць і важнасць таго, што ў апошнія гады адбываецца на Блізкім Усходзе. Але, канешне, я сачу за падзеямі. За тым, як курды насуперак усяму свету (ісламістам на чале з Турцыяй, А таксама ЗША, ЕЗ, РФ) робяць усё, каб не толькі захаваць сябе, але і паказваюць у так складаным і далёка не прагрэсіўным рэгіёне, што грамадства можна будаваць інакш. Прынамсі спрабаваць гэта рабіць. Натуральна, што ідэалізаваць гэты ўнікальны эксперымент сучаснасці не трэба, але падтрымліваць і выказваць сваю салідарнасць з курдамі і асабліва Ражавай, лічу маральным абавязкам не толькі анархістаў, але і ўсіх людзей, якія маюць годнасць і сумленне.

Думаю, большасць чытаючых гэтыя словы ведаюць аб гэных каналах, але на ўсялякі выпадак застаўлю тут чатыры тэматычныя (рускамоўныя), на якія я падпісаны:

Анархист:ки в Рожаве

Голос Курдистана ☀️

Женщина, жизнь, свобода

HEVALE

🏳️ Момент воссоединения маленькой девочки и ее отца-бойца после его прибытия в город Кобани.
➗➗➗➗➗➗➗
👍🧸👍🚦👍

☀️☀️☀️
👑 Голос Курдистана | Буст канала

Нестара Іванавіча акружалі моцныя і цікавыя жанчыны. Са складаным лёсам. І ў яго таксама была дачка...

https://lb.ua/society/2026/02/10/721357_spadok_mahna_chastina_druzhina.html

Дети

Посвящается всем друзьям моего детства, которых я уже больше никогда не увижу.

И дольше века длится день...

***

Когда приходят душевно больные пророки - становится холодно.
Душа режет себе вены, президент напился, цветы распускаются, люди живут.
И есть среди них такие, которые заметили Солнце, большое алое Солнце.
И они пошли навстречу, навстречу Восходящему Солнцу.

***

По дороге один из них умер.
Его похоронили - песок был твёрдый.
Был там и крест.
И они пошли дальше.
Слёзы блестели при утренних лучах.
Лучах их надежды.

***

Они были настоящими друзьями.
Около десяти человек.
Да.
Безумство и веселье.
Время стало перед ними на колени.
А посреди степи стоял чайник.
Откуда он здесь?
Ребята устали.

***

Пламя костра грело их руки.
Беззаботные взгляды и светлые камни.
Детище Солнца.
Стоптанные ботинки.
Это были юноши.
Утро.
Туманов здесь не бывает.

***

И снова путь.
Больно лишь слепым.
Они идут к Солнцу.
Чайник в сумке,
Вина у них нет.
Зато они любят музыку.
А там почти нет деревьев.
Обычно.

***

Они же без любви!
Сильные чувством, дикие сердцем.
Победили и идут вперёд.
Страдают-то девушки.
Шокированная публика.
Ха. Обкуренная молодёжь.
Парни идут к Солнцу.

***

У них не формальные шаги.
Отвергнутая кул тура.
Иногда в степи встречаются голодные волки.
А где же страх?
Да, их десять.
А до Солнца ещё далеко.

***

Уже было много мгновений.
Один упал на колени.
Воды не было.
Что такое рак сердца?
Нет!
Дело не в них.
И пошли они уже вдевятером.

***

Не видно было насилия.
Ягоды.
Длинные волосы - иногда даже красиво.
А где Она?
Сердце билось быстро.
Острые пальцы, снимите маски.

***

Дешёвые записки.
Он не хочет есть.
Закройте ему глаза.
Больно ли?
Стекла они не разобьют.
Их же уже восемь.

***

Смерть сидит на шее.
А лошади красивые животные?
И розовые глаза.
Это же бред.
Восьмого они похоронили без гроба.
Земля.

***

Семь дне недели
Хочется жить молодым.
Давно не было речки.
Невозможно научиться мечтать.
Эпилепсия.
Привет, сестра.
Они случайно нас купили на крота.

***

Какое-то чучело с сеном.
Зачем?
Нужен дождь.
Мысли схожи, но гениальны.
Они психи.
А чайнике грели воду.
Солнце взошло наполовину.

***

Засохшее горло.
А кто-нибудь любит хлеб?
Это не его ружьё.
Всё подставляет лезвие?
Тишина.
Только потому, что ты не параноик, не думай, что они не гонятся за тобой.

***

Какие милые тени.
На них напали.
У них была алая кровь.
Больше половины уже прошли.
А нахрен им чайник?
Я люблю гаражных рок.

***

Вывеска: "Добро пожаловать!"
Деревянная лестница.
На небесах много мистики.
Жаль, что у него прибиты руки.
Приятно смотреть на звёзды.
Любите океан?

***

Магии нет.
Длинный путь скоро закончится.
В одного попала молния.
Хочется почитать книгу.

***

Разногласия в команде?
Здесь нет праздников.
Некоторые умеют ждать.
Солнце взошло больше, чем наполовину.

***

Они привыкли к чайнику.
Один ромешался.
Самоубийство - грех.
Луна.
А вы любите красный цвет?

***

Их трое.
Они устали, глупость.
Вероятно, ищут истину.
Ложь, убегают от предрассудков.
А религия?
А детство?
Иногда они возвращаются.

***

Чудесные годы в Америке.
Среди вас есть оптимисты?
Они пришли.
Солнце взошло!
Здесь нет ангелов.

***

Почему, кроме них, никто не видит это Солнце
Где вы, близорукие люди?
Или лучше сразу рождаться на кладбище?
Благородное время прошло.

***

Они увидели всё.
Ослепительный свет...

Февраль 2000 г.

На 16-годдзе мне сярод іншых падарункаў (памятаю, што былі кнігі і відэакасета з фільмам "Амерыкан Б'юці", якую я ў той жа вечар і паглядзеў) прэзэнтавалі блакнот. Мой першы сіні блакнот, у які я пачаў запісваць свае юнацкія творы. Пачаў пісаць ужо праз тыдзень, на першых выходных лютага. Памятаю гэты вечар. Дзевяты паверх блока на Дзевятоўцы. Насупраць стала вакно, справа дагараючы стары магнітафон Sanyo C35 і я натхнённы малады словаплёт. Сёння падзялюся гэтым запісам. Як тут паверыць, што прайшло ажно 26 гадоў...

Гэта і не верш, і не апавяданне, і не эсэ. Чорт ведае, што гэта за звер такі. Тады на хвалі маіх поспехаў па расейскай мове і літаратуры настаўніца запрапанавала мне паўдзельнічаць у нейкім літаратурным агульнагарадскім конкурсе для старшакласнікаў. Нейкай адмысловай тэмы і патрабаванняў не было - вольная амерыканка, і я запрапанаваў ёй гэты твор.

Настаўніца мяне ужо трошкі ведала, але ўсё ж такі спытала, што за жанр? Цяжка адказаць. Мо гэта "струмень свядомасці"? Не ведаю, Ірына Альфрэдаўна, мо і струмень, а можа перакрыжаванне свядомага і несвядомага. Пісаў як сэрца шаптала.

Напэўна там шмат адсылак да літаратуры, музыкі і фільмаў, якімі я ў той час захапляўся. Некаторыя рэчы з перспектывы часу нават аказаліся прарочымі. Прасочваецца юнацкая вера ў ідэалы, асабліва ў сяброўства, якое я заўсёды ідэалізаваў. Ці справядліва?

Шчыра кажучы, не ведаю, ці настаўніца выслала гэты "струмень свядомасці" на конкурс. Ці не пабаялася гэтаму постсавецкаму журы дасылаць таку крамолу ад дзёрзкага падлетка. А нават як і даслала, то наўрад ці нехта сур'ёзна паставіўся да гэтага "струменя".

Да, прошлый год был эге-ге!
Пришлось копаться в бардаке,
Считать потери, грусть пинать,
Писать статьи, чинить кровать,
Лепить научные текстá,
Из хвороста годов до ста,
Скрывая запахи имён,
Спать в поездах и трогать лён,
Ворчать судьбе, себя искать,
Отца ругать, жалея мать,
Чинить мениск, хромать ногой,
Делиться рифмой дорогой,
Жрать сериалы, книги есть,
Радеть и ратовать за честь,
Быть на чеку, ценить шаги,
Забыть про слово «Помоги!»,
Не танцевать на острие,
Не баловать на простыне,
Казалось, год мне объявил:
Смиренней быть, не гнуть перил,
Гордыню спрятать, бросить пить,
Не лезть в петлю, не дёргать нить,
Не ныть, не каяться гурьбой,
Не окунаться в мордобой…
Я на момент убавил пыл,
Но год Собаки всё забыл,
Я — полумуж и вредный зять,
Проблем со мной не избежать.
И несмотря на всю фигню,
«Пойдём со мной!» — скажу огню.

2018 г.

Саша "Нефер". Рукописи из шкатулки. Москва: Радикальная теория и практика, 2021.

Дакладна год таму мой сябра напісаў мне:

"Юрибан пошёл по стопам Криштопа
Бро шо за нахуй
Отпилил себе башку болгаркой.
У них что блять соревнования кто круче".

Юрыбан - гарадзенскі рэпер і паэт, сапраўдны андэрграунд. Хлопец быў добры, але са складаным лёсам. Былі, канешне, у яго сваі пацанскія закідоны, але хто ж з нас без граха.
З Юрам я пазнаёміўся праз нашага агульнага сябра Вадзіма, які і пісаў гэтыя словы. Было гэта ўлетку 2008 г., калі мы з анархістамі ладзілі кампанію супраць будовы гарадзенскай ГЭС. Тады на беразе Нёмана мы нават зрабілі палатачны лагер, дзе я і сустрэў Юрыбана.

Я паважаў Юру як паэта і аматара олдскулнага хіп-хапа. У Горадні мы калі-некалі перасякаліся, у асноўным у Вадзіма. Часам спрачаліся. Часам падымалі сур'ёзныя тэмы. Былі ў яго зрывы, але Юра неяк даваў сабе рады. І вось нешта надырвалася і ён не вытрымаў...

Мне шмат разоў казалі, што некаторыя мае вершы трэба ператвараць у рэп. Мо сапраўды сярод гэтых вершыкаў пара-тройка знойдзецца рэп-рыфмовак. Я і сам некалі хацеў паспрабававаць у гэты жанр, але усё ніяк рукі не даходзілі. І вось аднойчы Вадзім даслаў мне гэтае відэа. Канешне, я б зусім інакш зачытаў гэты верш, але ўсё роўна мне стала вельмі прыемна. Юрыбан ведаў аб маіх паэтычных гульнях і ўлавіў рытм і сутнасць гэтага твора. Для такога маргінальнага літаратара як я - гэта было неспадзяванкай. Я шчыра абрадаваўся. Хай застанецца на памяць.

Усе рыфмы даўно пакладзены на біты. Спі спакойна, Юрыбан, і насалоджвайся імі.

Удар за ударом, пинают как мячик,
Тревога по-прежнему сердце маячит.

Работа - пустое, слова холостые,
Ни бунта, ни подвига, путь в монастырь мне.

Око за око, но мне до террора,
Как другу до Польшы, согласен, ведь, Жора?

Стихи словно тряпки - пыль вытер и в урну,
Противно богатство и всё, что гламурно.

Урок за уроком, учебники плохи,
Для всех караваи, себе лишь окрохи.

Душа нараспашку, но психика плачет,
В колене разрыв, в кошельке недостачи.

За промахом промах, рождён близоруким.
Ни копий, ни стрел и поломаны луки.

Босяк развесёлый, поэт третьесортный,
Эх, бросить бы всё да рвануть на курорты.

Ненужные тексты и пыльные книги,
И в лес за судьбою Владимира Стриги.

Чего же ты ждёшь, чего ты достоин?
Вожди за вождями, весна за весною.

Бокал за бокалом, нектар грусти липкий,
Со дна меня тянут лишь дочки улыбки...

27 января 2026 г.

Атрымаў ад сябра 😊

Здравствуй Саша
Я гуляю
Ну а ты как жЫцце маешь;
Я сижу и так скучаю
По тебе, лицею, маю
Я тебе готов сказать
Здравствуй, Саша
Где печать?
Где печать
Того, что в детстве
Обещали обнимать
Обнимать и нам растить
Обещали не простить
Ты в анархии я в  прессе
Я в своем тяжелом весе..
Ты бежишь под сорок два
Я для консула слова
Для семьи себя ищу
О Европе я грущу.
Дайте вилы
Дайте кол.
Жить в расеи не прикол.
Здесь менты
Здесь произвол...
Жить желаю
Тебе. Лол.
Грусть в себе я не ращу!...
Обнимаю тебя.
Тру..


Будь собой
Расти днëм Саша
Ехать тебе. Каша
Что вчера я заварил...

Пэ. Сэ.
Будь хорррошь. Играй.
Это твой век.

Пакуль я калясіў аўтаспынам па Галактыцы і шукаў адказ на Галоўнае пытанне жыцця, Сусвету і ўвогуле, прайшло семь з паловай міліёнаў гадоў...
І Глыбокадумаючы знайшоў адповедзь. Менавіта сёння.