ادبیات سئونلر

صالح عطایی

دار آغاجی هاردا قورولاجاق؟
سنچمک حاققی واریمیزسا...
سنچمک حاققی، لوطفن
مومکونسه اؤز ائویمیزده
مومکونسه بیر گمی ده
مومکونسه او بویودویوم خیاواندا
مومکونسه اؤز دامیمیزدا
مومکونسه بیرداهاگمی ده
۲

بو گؤی لرین ایشیغی
بو گوندوزلر
گئجه لر
اونوتقاندیلار، اونوتقان
آما گاهدان یادلارینا دوشوروک
آداما ساری گلیرلر،
گلر کیمی اولورلار
بیر کؤرپونون
خیاوانین
بیر اسیم،
بیر دومانین بیر ماهنی نین
آداما ساری گلمه سی تک.

۳

قره بولوت
گلیر دورور گؤلون اوسته
گلیر کوچه باشینی آلیر
ایندیجه یاغاجاق یاغماییر سن گلیرسن
منی گؤرمه دن سوووشورسان
منی بوردا هارداسا بیر خیاواندا
منی بوردا، ائوینیزین قاباغیندا
...بوتون آلچاق قاپی لارلا آربالاشیب
سنه باخیرام
۴


چییینیندن اؤپورم
گؤل ایسی
گؤل دادی وئریر
بیر نشعه واردی منده
اؤزومده دئییلم
بیلمیرم نه دن دانیشیریق:
بیر آزجا قاباقدا
سولار ایله قارانلیغین قاریشدیغی یئردن
کؤچه ری قوش لاردان
یوخسا بو اسن سرین یئلدن
بلکه بو دا بیر یوخودور
بیرداها نه وارسا بیر آن ایچینده
یوخا چیخاجاق
اوتورموشوق سولارین سسینه قولاق آسیریق دالغالار
هر سؤزوایچینه آلیب

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

حیدر بابایی

غزل

قوجاقین، گول نفسی گوزلرین اولدوز سبدی
یاناقین آلمالیغیم دوداقلارین دوزسبدی
.....
سنی لن غزل دولور،وراق وراق دفتریمه
باخیشینلان دیل آچیر،اولور سینه م سوزسبدی
.....
ائله گلدین نازیلان،دوشدو هارای دام باجایا
کوچه اوغلان لا دولوب، پنجره لر گوز سبدی
.....
بیر سبد الده گلیر ،سویله دیلر بودلی قیز
بیر سبد اورک یانیب،دولاندیریر قیز سبدی
...
منی آغلار قویاجاق،کرم کیمی یاندیراجاق
گلمه اصلیم یاخینا،یاندیراجاق کوز سبدی
....
بوسبد خاطره دیر ،دویغومو اونلان داشیرام
شعریمه بهانه دیر،نیلیرم سن سیز سبدی
.....
چاغیریم میرزا گلیب عقد اوخوسون سن منیم اول
بیر سبد آلما دریم،یوللار اوستده دوز سبدی


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

شعر_غلامرضا_ بروسان
ترجمه_فریبا_مرتضایی

گاهی دلم به اندازه غاری
که آدم‌هایش به جای دیگری کوچ کرده‌اند
می‌گیرد
و تنهایی
مثل مورچه‌ای روی دستم راه می‌رود.
گاهی دلم گلی می‌شود
که زنبوری در آن مرده است

گاهدان اوره ییم ,
آداملاری کؤچموش ،
بیر ماغارا  قده ر  توتولور
و یالقیزلیق
بیر قاریشقاق  تک ،
ال لریم اوسته یئریییر
و اوره ییم
بیر گوله بنزه ییر
ایچینده  آری اؤلموش ،
بیر گوله!!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
لیلا_قلیزاده
بؤیوک آنام

منیم بؤیوک آنام وار،
اۆزو آی ، سؤزو باهار.

منی دیزینه آلار،
یاواش ساچیمی دارار.

ناغیل بیلر بیر یوخ مین،
اوخویار شیرین-شیرین.

دییر: " منیم بالامسان،
گؤزل، گؤزو قارامسان!"

من اونو چوخ سئوه‌رم،
یاناغیندان اوپه‌رم.

تانری اونو ساخلاسین،
مندن آیری سالماسین!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
آنا دیلیم

کشگه بو گوزل بالانین دا آدینی و هانسی اولکه ، شهردن اولدوغونوبیله ایدیک.


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

لیلا_قلیزاده
کیتاب یولداشیم

کیتاب منیم دوستومدور،
او هر نه‌دن اوستوندور.

هر صفحه‌سی بیر دونیا،
یاشادیر بیزه رویا.

کیتاب منه اؤره‌دیر،
یئری، گؤیو گؤرسه‌دیر.

وار گئجه‌سی، گوندوزو،
هم گۆنشی، اۆلدوزو.

حئیوانلاری، قوشلاری،
دَنیزلری، داشلاری.

وار اوردا دئو قالاسی،
تولکو، آیی بالاسی.

قارا، آغی، ساریسی،
منیمله‌دیر هامیسی.

کیتاب منیم یولداشیم،
بیر تک اودور سیرداشیم.

کیتابا گۆوه‌نیرم،
چوخ شئیلر اؤیره‌نیرم.

وئریر منه بیلگیلر،
بیلگی منه گۆج وئرر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
۷
سئحیرلی اوزوک 
یئددینجی ناغیل :
 « ننه نین سئوینجی »
یازان : علی صمدلی
کؤچورن : علی آغ گونئيلی  ــ  ابرازی
کتاب :‌ ژنرالین اوشاقلیغی ) پووئست لر بؤلومو)

ننه نئچه گون ایدی کی ، انتظاردا ایدی . گؤزلری یول چکیردی . احمد دن ، کریم دن وسلیم دن بیر خبر گؤزله ییردی . بیردن حیطده کی توت آغاجینا بیر ساغساغان قوندو . اونون سسی ننه نی فیکیردن آییردی . ساغساغان بوداقدا اوچ دفعه یئرینی دَییشدی . ننه اونون آردینجا باخاراق دئدی : 
ــ خئییر خبر اولاسان ، آ ساغساغان . یوخسا بالالاریم یول گلیر ، اونلاردان شاد خبر گتیرمیسن ؟
ايله بیل ساغساغان دوغرودان دا ننه یه خبر گتیرمیشدی . گون گون اورتادان اییلیردی . ننه الچیمینی اییریب یئنیجه قورتارمیشدی . جهره سینی گؤتوروب ائوه آپاریردی کی، بیردن اوشاقلارین شن ماهنیسی ائشیدیلدی . اونلار بیر – بیرینین آردینجا حیطه دولوشدولار . هامیدان بیرینجی اولاراق احمد قوللارینی آچاراق ننه سینی قوجاقلاییب اؤپدو. ننه کریمی و سلیمی ده باغرینا باسدی . 
ــ  خوش گلمیسینیز ، بالالاریم . گؤزوم یولدا ، قولاغیم سسده قالمیشدی . 
احمد دئدی : 
ــ ننه جان ، بو گون شادلیق گونو، بایرام گونودور. آغ دیوی محو ايدیب اونون بوتون طیلسیم لرینه صاحیب اولموشوق . باخ ، بو سنین سئحیرلی خالچان ، بودا منیم سئحیرلی اوزویوم ! 
ــ آی بالا ، گؤروم سیزی مین بوداق اولاسینیز . بس بو گؤزه ل قیز کیمدیر؟ 
احمد دئدی : 
ــ ننه ، جیم – سیم شاهین قیزی شاهانه دیر !آغ دیو اونو قاچیردیب طیلسیمه سالمیشدی . اونو بیز خیلاص ائتمیشیک . 
ننه تلاشلا دئدی : 
ــ آی اوغول ، آماندیر ، شاه قیزینی تئز سارایا چاتدیرین . گلیب بوردا گؤرسلر شاهین آداملاری سیزه خطا یئتیره ر .
ننه اوزونو شاهانه یه  توتاراق سؤزونه داوام ائتدی : 
ــ  منیم بالام ، آماندیر بیزی خاطایا سالارسان . بو ساعات آتانین سارایینا گئت . 
شاهانه دینمه دی. احمد دئدی : 
ــ  ننه جان ، شاهانه  بورادان هئچ یانا گئدن دئییل . او ، بیزیمله قالماق ایسته ییر .
آی اوغول ، کاسیب کومامیز شاه قیزینا لایق دئییل . آتالار دئییب کی ، هر کس آیاغینی یورغانینا گؤره اوزاتمالی دیر . 
احمد دئدی : 
ــ ننه جان ، هر نه یین فیکیرینی چکمه . الیمده ائله بیر قووه وار کی ، بیر گؤز قیرپیمیندا  سیم – سین شاهین ساراییندان گؤزه ل سارای تیکدیره رم . باخ ، بوتون طیلسیملر بو اوزوکده دیر ! 
احمد اوزویون توزونو سیلدی . قارا اجینه اونون قارشیسیندا باش ایرک دئدی : 
تولکو ، تولکو قویروغوم، 
ندیر منه بویروغون ؟ 
احمد : ننه جان ، اوره یین نئجه سارای ایسته ییر ، سؤیله ! 
احمد ننه سینی نقدر سسلدیسه ده ننه دن جاواب چسخمادی . سن دئمه ننه قارا اجینه دن قورخوب دانیشمیر .
احمد آمرانه بیر سسله طیلسیمین سؤزلرینی سؤیلمه یه باشلادی : 
فیل – فیلی ، فیلین ، فیلی، 
دول ـ  دولو ، دولون ، دولو ،  
گول ـ گولو ، گولون ، گولو ، 
بیل ـ بیلی ، بیلین ، بیلی!
ــ بو ساعات بورادا بیر داشی قیزیلدان ، بیر داشی گوموشدن سارای ایسته ییره م! 
قارا اجیننه  او دقیقه یوخ اولدو. گؤی گورولدادی ، ایلدیریم چاخدی . بیر گؤز قیرپیمیندا بیر داشی قیزیل ، بیر داشی گوموش سارای حاضیر اولدو . احمد شاهانه نین قولوندان توتوب پیلله لره طرف گئتمک ایسته ییردی کی ، گؤردو لباسلاری سارایا یاراشمیر . اوزونون توزونو سیلیب قارا اجیننه یه امر ائتدی : 
ــ  منه  شاهلارا لاییق ، شاهانه یه شاه قیزینا ، ننمه ایسه شاه آنالارینا لاییق لباس حاضیر ائت ! 
یئنیدن گؤی گورولداییب ، ایلدیریم چاخدی احمدین بو آرزوسودا بیر گؤز قیرپیمیندا یئرینه یئتدی . اونلار گئیینیب ـ کئجینیب سارایا داخیل اولدولار .سارای چوخ دبدبه لی ایدی . اونون ائوینین بیری گون باتانا ، او بیری ایسه گون دوغانا ایدی . ایری و ایشیقلی پنجره لردن آسیلان زر پرده لر آدامین گؤزلرینی قاماشدیریردی . یئمک اوتاغی ، یاتاق اوتاغی ، استراحت اوتاغی ... حاضیر سوفره یه ایلشدیلر . سوفره ده قوش سودو ، جان درمانی ، نه ایسته سن وارایدی . 
احمد دبدبه لی زنگین لییی گؤروب کریم و سلیمی اونوتموشدو... 
کریم له سلیم احمدین اوول کی کاسیب کوماسیندا قالمیشدیلار . بونلار بورادا قالسینلار سیزه کیمدن خبر وئرک ، کوپه گیرن قاریدان .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

یعسوب محسنی )

یادداشتی بر کتاب دن کیشوت و دلی دومرول کورپوسو نوشته "صالح عطایی "

چند سال از چاپ کتاب می گذرد و ما نشسته ایم به نقد دور هم . البته به این باورم که تاریخ انقضای این کتاب اتفاق نخواهد افتاد پس جای هیچ نگرانی نیست .  در دنیای نقد ، رسم براین منوال است  که تنها به خود اثر بپردازیم و مولف را بیرون از متن و حوزه نقد قرار دهیم. اما این  بار پای مولف را به میان می‌کشم. به این دلیل ‌که نویسنده پیشاپیش در متن داستان حاضر شده است و بخشی از اثر است؛ یعنی هم بر روی جلد کتاب  و هم در یکایک داستان های این مجموعه. این  دو بخش حاوی  چند جمله کلیدی است که منعکس کننده ی نگاه او به زندگی و به نوعی به ادبیات داستانی است.

قبل از هر چیز بگذارید شفاف و بی پروا عرض کنم ، در این داستانها هیچ اتفاق خاصی رخ نمی دهد خودتان را خیلی خسته نکنید . دنبال قصه ی ناب هم نگردید . باید یاد بگیرید چطورمی نویسند . باید یاد بگیریدقبلن داستان های زیادی خوانده باشید تا نوبت داستان های این کتاب برسد . فی البداهه با این داستان شروع کنید یا کتاب را می بندید یا اخم هاتان را خم می کنید سوی او . بازتاب خوانش ده داستان کتاب ، وهم و سردر گمی های انتزاعی است . داستان های این مجموعه نوعی گفتگو با خودِ درون در عالم رویاست.گویی تمام دیالوگ ها با خود راوی انجام می گیرد . این خود راوی است که در تمام صحنه ها حضور دارد بدون آنکه بفهمید وارد دنیای سورئال می شوید.  یک نوع سوررئال خودمحور است. برای همین است که می گویم هرچه مخاطب ،مولف را بهتر بشناسد با داستان ها ارتباط بیشتری برقرار خواهد کرد.

شخصیت‌ها همچون انسان‌های کلاسیک چند عصر دورتر همگی دچار ملال و ایهام  هستند در نوعی سرگشتگی به سر می‌برند. در اکثر داستان‌ها به بن‌مایه تاریخی اشاره شده است که البته اهمیت این بن مایه در هر داستان، متفاوت است. سکوت و رویاهای شاعرانه هم در اغلب داستان‌ها به جز داستان دو ایستگاه کارکردی مهم دارد و پناه بردن شخصیت‌ها به رویا و پاسخ زندگی را در افسانه ها جستن را نشان می‌دهد، انگار نویسنده مانند سوررآلیست‌ها، ضمیر ناخودآگاه شخصیت های داستان هایش را در گذاشته ها رها کرده و به ما مسئولیت یافتن آن ها را داده است . شخصیت های اصلی داستان ها در مقابل جادویی به نام زمان ، خواسته یا ناخواسته تسلیم می شوند. داستان ها در گرو زمان گسسته می شوند شکسته می شوند  تار و پودشان به هم می ریزد حتا  نویسنده هم سعی نمی کند این جدایی ها را به هم پیوند دهد وا می نهد گاهی شعر می گوید گاهی تکه تکه جملات زیبا در داستان می پراکَنَدو گاهی هم آنقدر خسته می شود که از یاد می برد داستان شکل منسجم پیدا نکرده است . از هم گسستگی در سیر داستان، کاملن خواننده را تحت تاثیر قرار می دهد و چنین است که مخاطب باید دنبال زیرنویس بگردد . برای همین است می گویم نویسنده باید در داستان هایش حضور داشته باشد  توضیح دهد که چه بود و چه شد و باید چگونه فکر کرد .

شاخص های زیادی برای امتیازدهی به داستان کوتاه وجود دارد، ولی به نظر من مهم‌ترین و تاثیرگذارترین شاخص، ماندگاری داستان در ذهن خواننده است. به این مفهوم که هرچه مدت زمان ماندگاری اثر در ذهن مخاطب طولانی‌تر شود، داستان از نظر تمام فاکتورهای سنجش داستان کوتاه، قوی‌تر بوده است. 

پیشینه ادبیات خوانی قبل از داستان خوانی،  این موضوعی است که کتاب 44 صفحه ایِ فارسی زبان این مجموعه را سنگین تر می کند . مقدمه ی این کتاب شاید بالغ بر هزار صفحه باشد . باید از افسانه ها و پیش زمینه ها و مقدمه هایی خبر داشت که ذهن هر مخاطبی را به چالش خواهد کشید . داستان های این کتاب مثل یک شعر شروع می شود بالا و پائین می پرد و سرآخر مثل یک شعرزیبا  هم تمام می شود . نسخه ی قصه ی خاصی را در این مجموعه داستان نمی توان به راحتی پیچید . به جرات می توانم بگویم این مجموعه یک کار تحقیقی است . بیشتر شبیه کلوزیوم رومی است تا یک داستان . صدای گلادیاتورها را می شنوی هرچند سال هاست امپراطوری ِ روم در هم شکسته شده است . صدای بهت و استعاره در متن ها جاری است . فضا ی این داستان ها کرخ خورده و مست و پاتیل شده است . مه آلود است و ویروسی . گاهی می ترسیم زیاد بخوانیمش . گاهی هم از این که تصاویر زیادی را به خوردمان داده رنج برده،  با خود می گوییم نکند چیزی تووش بوده که من نگرفته ام دوباره کتاب را به دست می گیریم. سرآخر دست از پا دراز کتاب را می بندیم و ساعت ها به جلد قرمز خوش رنگش خیره می شویم . چشم هایش را می بینیم با لبخندی شیرین، که شخصیت دوست داشتنی و آرامش را در ذهنمان پر می کند . مثل حرف زدن هاش که مخاطب را ساعت ها گیج و منگ خود قرار می دهد

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

✅✅✅سایین کانالداشلار
چرشنبه گونلری ادبیات سئونلر کانالیندا یالنیز نثر یازیلارین پایلاشیریق .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اؤنجه‌لر ائودن، بیتیب-توکنمه‌ین داوالاردان سیخیلیردیم، آمما آرتیق اؤزو‌مه مشغولّیت تاپمیشدیم، داها اؤولکی کیمی دئییلدیم.

مای آیینین ۱۲-سی ایدی.

صینیف اوتاقلاری آرتیق خئیلی ایستی و (نفس آلماق چتین اولان) بوغوجو ایدی.

آمما موسی هله ده گؤدکجه‌نی چیخارمامیشدی.

الهام هامییا موسانین بدنین‌ده یارالار اولدوغونو دئمیشدی. اوشاقلار دا الهامین دئدیکلرینه اینانیب اوندان داها دا اوزاق گزمه‌یه چالیشیردیلار.

همین گون الهام صینیفه گیریب موسایا یاخینلاشدی.

— دور آیاغا، بورادا من اوتوراجام، — دئدی.

موسی دینمزجه اوزونو یانا چئویردی. یئریندن ده قالخمادی.

الهام اونا باغیرماغا باشلایاندا من آرتیق هیرسیمدن تیتره‌ییردیم.

— اونون یئری دیر، سن نییه اوتورورسان؟ — من ساکیت سسله دئدیم.

— سن نییه قاریشیرسان؟

— موسانین یئرینده اوتورما، بدنی یارادیر، سنه ده کئچر، — من کنایه ایله گولوب دوز الهامین گؤزونون ایچینه باخدیم.

صینیفه ساکیتلیک چؤکموشدو، هامی اونون نه ائده‌جه‌یینی گؤزلەییردی.

اونو پیس دوروما سالمیشدیم.

الهام (پوفله‌یب) دؤیونوب اطرافا باخدی، سونرا ساکیتجه یئرینه کئچدی.

آمما من اونون اوزونده‌کی ایفاده‌نی گؤردوم.

منه توخونا بیلمزدی. آنلادیم کی، موسایا نسه بیر تله قوراجاق.
14

سحر، دوشوندویوم کیمی اولدو. صینیفین قاپیسی قیریلدی و صینیفده هامی قاپینی موسانین قیردیغینی دئدی. تکجه من موسانین قیرمادیغینی دئییب ساکیتجه سئودا معلمه‌یه باخدیم. الهامین آناسی دا صینیفده ایدی.

— موسی، گل لوحه‌یه.

موسی دینمزجه قالخیب ایره‌لی کئچدی. اوزو سولغون و دورغون ایدی. قوروموش، قاپقارا دوداقلاری بیر-بیرینه سیخیلمیشدی. اوزو او قدر آریق ایدی کی، ائله بیل دریسینی سومویونه چکمیشدیلر.

— بونون بدنی ده یارادیر، گؤدکجه‌نی ده اونا گؤره چیخارمیر. اوشاقلارا کئچسه، نئجه اولاجاق؟ — الهامین آناسی پروانه دیللندی.

من نفرتله اونو سوزوب دیشلریمی سیخدیم. پروانه منیم باخیشلاریمی یاخالاییب عئینی نیفرتله منی ده سوزدو.

— سن نییه چیخارمیرسان بو گؤدکجه‌نی؟

سئودا معلمه الینده‌کی دفترله موسانین باشینا ووردو. الهام هیریلدادی، اونون آردینجا باشقا اوشاقلار دا گولدولر.

او آن من اونلارین هامیسینا نفرت ائدیردیم.

— قاپینی نییه قیرمیسان؟ صاباح آتان گلسین، پولونو وئریب دوزلتدیرسین. — سئودا معلمه غضبلە دیللندی.

الهام باش وئرنلری بؤیوک راضیلیق وممنونیّتله سئیر ائدیردی.

— قاپینی موسی قیرماییب. الهام قیریب.

آیاغا دوروب دوز پروانه‌نین اوزونه باخدیم.

— الهام قیریب.

بو دفعه ده سئودا معلمه‌یه (قورخماییب قارشی دوردوم) میدان اؤخودوم.

— سن... سن الهاما شَر آتیرسان!

پروانه آزجا ایره‌لی یورودو. سئودا معلمه اونون قولوندان توتوب ساخلادی.

— پروانه خانیم، ساکیت اولون.

من قورخموردوم. سئودا معلمه‌نین، پروانه‌نین منه نسه ائده بیله‌جه‌ییندن قطعین ناراحات دئییلدیم.

آنامین یانیمدا اولماسی، موسانی مودافیعه ائده بیلمه‌ییمین غورورو منه گوج وئریردی.

پروانه‌نین ایییلمیش اوزونو، الهامین بومبوش گؤزلرینده‌کی ناراحاتیلیق، سئودا معلمه‌نین ایکیمیزین آراسیندا قالیب پوفله‌مه‌سینی دؤیونمه‌سینی گؤرمکدن حظ آلیر‌دیم.

دنیز اوزونو اووشدوروب باشینی آزجا گئری آتدی، گریلدی.

— یوخونوز گلمیر کی؟ — سوروشدو.

— یوخ، داوام ائدین.

— موسانین حیات حکایه‌سی سیزه ماراقلی گلدی، حتی منیم حکایه‌مدن ده.

— یوخ، سیزین حکایه‌نیز ده ماراقلیدیر، — (اوتاندیم) پرت اولموشدوم.

— اصلین‌ده، هئچ بیری تک‌لیکده ماراقلی دئییل. بیلیرسیزمی، نییه؟ چونکی بونلار بو شهرین هر مکتبینده، هر ائوینده یاشانان عادی حادثه‌لردیر.

ساده‌جه، هر کس اؤز حکایه‌سینین باشقالارینکیندان فرقلی،  باشقالاریندان خوصوصی اولدوغونا اینانیر.

— یوخ، اصلین‌ده فرقلیدیر ده، — بو، صمیمی فیکریم ایدی.

— نئجه؟

— حیات حکایه‌لرینی فرقلی ائدن، او حکایه‌لری یاشایانلارین فرقلی یاناشمالاری، فرقلی نتیجه‌لر چیخارمالاری‌دیر. بیر حیکایه‌نین ایشتیراکچیسی اولان یوزلرله اینسان اورادان تام فرقلی کیملیک‌لرله، سئچیم‌لرله چیخیر. بیری ساغلام، او بیری خسته، یا دا بیری گوجلو...
15
آردی وار
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ائوده گئتدیکجه داها چوخ دوا-دالاش اولماغا باشلامیشدی. بعضن آنام یاتاق اوتاغیندا یوخ، سالوندا یاتیردی. اونلارین آراسیندا سببی‌نی هله تام بیلمه‌دیییم نه‌لرسه باش وئریردی.

یئنی درس ایلی باشلامیشدی. آتام منی مکتبدن گوتورمه‌لی ایدی. بینادان چیخاندا گؤردوم کی، آتام ماشینین یانیندا دایانیب منی گؤزلَه‌ییردی. آمما اونا ساری گئتمه‌دیم.

— بیلیرسیز نییه؟

چونکی آتامین گؤزلرینده‌کی ییرتیجی پاریلتینی گؤرموشدوم. ماشینا سؤیکه‌نیب یوخاری صینیف شاگیردی اولان قیزلارا ائله ایشتاهلا باخیردی کی، اوره‌ییم بولاندی.

یوخ، دوشونمه‌یین کی، بو آتاما نفرتیمدن، اونا اوخشاماق قورخوسوندان یارانان خیالی شئی‌لردی. من نه گؤردویومو بیلیردیم.
12

صینیفده اوخویان اوغلانلارین گؤزلرینده‌کی‌نین عئینیسیدی بو پاریلتی.

چانتامی چیینیمدن آشیریب سورعتله قاچدیم، آتاما چاتیب اونون قارشیسیندا دایاندیم. منی گؤرن کیمی ماشینا ائیلشدی.

آرخادان گوزگوده اونون باخیشلارینی یاخالاماغا چالیشدیم.

— او قیزلار منیمله یاشیددیرلار، — دئدیم.

— بوش-بوش دانیشما، آنان کیمی باشلاما سن ده، — آتام غضبلە دیللندی. ساغ دوداغینین یئنه آشاغی دارتیلدیغینی، اوزونده او واخت منه آنلاشیلماز اولان بیر ممنونیّت سئزدیم.

سونرا آتامین آناما خیانت ائتدییینی اؤیرندیم.

— صینیفده نسه اولدوغونو دئدینیز بیر آز اوّل، او نه ایدی؟ — من عادى، خاص اولمایان بیر خیانت حکایه‌سی دینلمه‌یه هوسیم اولمادیغینی حیس ائتدیرمک ایسته‌دیم.

دنیز ویسکی‌دن بیر قورتوم دا ایچیب منه باخدی.

— بلکه بیر قهوه ایچک؟

راضیلیقلا باشیمی یئلله‌دیم. آچیغی، نسه‌یه اعتراض ائتمه‌یه هوسیم ده یوخ ایدی. شرابین سون اودومونو آلیب قدحی ماسایا یاخینلاشان گارسونا طرف ایتله‌دیم.

— هه، صینیفده... او ایل صینیفیمیزه موسی آدلی بیر اوغلان گلدی. آریق، اوجابوی، همیشه عئینی پالتارلار گئیینن، هاوا ایستی اولاندا دا اَینینده‌کی دری گؤدکجه‌نی چیخارمایان، سس‌سیز، کیمسه‌یه قاریشمایان بیری ایدی.

صینیفه گلر-گلمز حاققیندا موختلف  معلوماتلار چاتدی قولاغیمیزا. اونو باشقا بیر مکتبدن قووموشدولار، بورا ایلین اورتاسیندا گلمیشدی.

او اؤزو حاققیندا هئچ کیمه هئچ نه دانیشمادیغینا گؤره، دئییلنلر ائله حقیقت کیمی قبول ائدیلمه‌یه باشلادی.

من او واخت سوسقون، آداما یاووشماز بیری ایدیم. دئدیم سیزه، سوسماغی اؤیرنمه‌یه باشلامیشدیم. صینیفده کؤلگه کیمی دولاشیردیم.

بیزه موسانین تربیه‌سیز، آدام اولمایاجاق بیری اولدوغونو دئمیشدیلر. بو «آدام اولماق» ین نه دئمک اولدوغونو بیلیرسیز ده، یقین. بورادا اوخوموسوز اورتا مکتبی؟

من باشیمی ترپه‌دیب قهوه‌دن بیر اودوم ایچدیم. بورادا یاشامادیغیمی هاردان بیلدییینی سوروشمادیم.

— موسی «آدام اولماق» معیارلارینا اویغون دئییلدی. اوست-باشیندان گؤرونن او ایدی کی، کاسیب عائیله‌دندیر، اوسته‌لیک، درس‌لری ده اوخوموردو. دئمک کی، اوندان «آدام اولمایاجاقدی.»

یعنی موسانین دامغالاری، اوستونه یاپیشدیریلان منفی آدلاری واردی و صینیفده هامی اونا دوشمن کسیلمیشدی.

یوخ، هر گون دؤیولموردو. آمما کنایه‌لر، لاغا قویمالار، ایدمان درسینده اونو اویونلارا بوراخمامالاری، اَینیندن چیخارمادیغی دری گؤدکجه‌سینی دارتیشدیریب دیش آغارتمالار اولوردو.

بیلیرسیز، اورتا مکتبده، خصوصن یوخاری صینیفلرده اوشاقلار چوخ رحمسیز اولورلار.
13

یاز گلمیشدی. پنجره‌نی آچان کیمی ایچری آخان گونش شعاعلاری سویوق صینیف اوتاقلاری‌نی ایسیتمیشدی. آمما موسی یئنه ده اوستو  جیزیقلی دری گؤدکجه‌ده گلیب-گئدیردی.

او اَن آرخا پارتادا اوتوروردو، یئنه هئچ کیمسه‌یه قایناشیب-قاریشمیردی و بیز اونون حتی سسی‌نین ده نئجه اولدوغونو بیلمیردیک.

الهام آدلی صینیف یولداشیمیز بیر قوروپ اوغلانین باشچیسی ایدی. من او کوماندا‌دا دئییلدیم. عمومییتله، هئچ بیر کوماندا‌دا دئییلدیم.

الهام منیمله، دئمک اولار کی، دانیشمیردی. آمما موسایا دائماً سؤز آتیردی.

صینیفیمیزده اَن وارلی عائیله‌دن اولان او ایدی. آناسی تئز-تئز مکتبه گلیردی. صینیف رهبریمیز سئودا معلیمه‌یه قوشولوب آز قالا هامییا تعلیماتلار وئریردی.

من همن آنلاردا سئودا معلمه‌دن اییره نیردیم، چونکی الهام‌گیلین پولونا (تاماح سالدیغینی) شیرینلندییینی حیس ائدیردیم.

منیم آنام هئچ واخت معلم‌لره هدیه، پول گؤندرمزدی.

«بیز آلوئرده ایشتیراک ائتمه‌یه‌جَه‌ییک.» — آنام هله بیرینجی صینیفده منی مکتبه یازدیراندا مودیره بئله دئمیشدی.

اوندا بیلمیردیم مکتبده آل-وئر نئجه اولور. سونرالار اؤیرنمه‌یه باشلادیم، آمما هئچ واخت ایشتیراک ائتمه‌دیم.

آنامین مودیره دئدییی سؤزلر، من صینیفدن صینیفه کئچدیکجه معلم‌لریمه ده چاتیردی.

درس ایلینین سونو ایدی. آچیغی، من درس‌لر، نهایت کی، بیته‌جک دئیه چوخ خوشبخت ایدیم.

پیچیلتی(حیکایه)
یازان :زومرود یاغمور

کوچورن :سحر خیاوی

اوچونجو بولوم

‌
— یوخ ائی، نه دانیشیرسان، ائله شی اولار؟ گنجلیک‌ده‌یم، منیم ائله آداملارلا نه ایشیم اولا بیلر، منی بیلیرسن، — دئییب راحاتجا آللاها آند ایچدی. آنام بعضن نسه‌یه شوبهه ایله یاناشاندا «کافیرسن» دئییب اونو گوناهلاندیران آتام، ایندی یالاندان آند ایچیب دوستونو آلداتمیشدی.

ائوه گلیب آناما اولانلاری دانیشدیم. منیمله یاناشی اوتوروب الینده‌کی دستمالین گوللرینی سیغاللاماغا باشلادی.

— باخ، دنیز، آتانین نییه ائله دئدییینی بیلمیریك. آمما سن یالان دانیشما. سنی اودار، باتاقلیق کیمی...

— آمما آتام دئدییی یالانلارا اؤزو ده اینانیر. بو حاقدا اوخوموشام. آتام خسته‌دیر، ساغلام اینسانلار بئله اولمور. دئییم، آتامین دوکتور تشخیصی نه‌دیر؟

— نه‌دیر، نارسیت؟ سون واختلار کیمی، دئییرسن فیلان‌کس نارسیت‌دیر— آنام گولومسه‌ییب ساچلاریمدان اؤپدو.

— سن پسیخولوق دئییل‌سن، — آنام دیقّتله اوزومه باخدی. — من سنین یالانچی اولماغینی ایسته‌میرم. اینان منه، یالان دانیشمادان دا یاشاماق اولور، من یاشاییرام، مثلاً.

— یالان دانیشمیرسان، آمما یالانا اینانیرسان.

آنام خئیلی سوسدو، سونرا دیقّتله اوزومه باخیب:

— یالان دانیشانین قارشیسیندا سوسماق اینانماق دئییل، یالان دانیشانی آلداتماقدی. فرقی باشا دوشورسن؟

من باشیمی بوللاییب «یوخ» دئدیم.

— چونکی سنی آلداتدیغینی دوشونوب اؤزو آلدانیر.

آنامین اوزو یورغون و غوصصه‌لی ایدی.

آرتیق مکتبه آوتوبوسلا گئتمیردیم. آتام ماشین آلمیشدی و بو منیم حیاتیمی خئیلی یونگوللشدیریمیشدی. دوققوزونجو صینیفده اوخویوردوم. گله‌جکله باغلی آیدین پلانلاریم واردی. گولمکده حاقلیسیز، بو یاشدا گله‌جکله باغلی نه پلان اولا بیلر؟ آمما اَن بؤیوک پلانیم حاضیر ایدی: ائودن گئتمک.

هر شئیدن، هر کسدن، آتامین داواملی «یاخشی آدام» ماسکاسی‌نین آلتینداکی آدامی ایفشا ائتمک احتیراسی‌نین ایچیمده یاراتدیغی خسته هیککه‌دن ساغالا بیلمک، آنامین اوزونتودن چؤکموش گؤزلرینی گؤرمه‌مک اوچون گئتمک — پلانیم بو ایدی.

منه پیس اؤولاد دا دئیه‌جکلر، ظالیم آدام دا، آمما بونلارین هئچ بیری وئجیمه دئییلدی.

بیلگی‌لره آج ایدیم، هر شئیی اؤیرنمک ایسته‌ییردیم. نَه‌ایسه آنامدان سوروشاندا بیلدییینی دئییر، بیلمه‌دییینی ده «آراشدیر، منه ده دئیرسن» دئییب منی داها دا هوسلندیریردی.

بیر گون ده آنامدان هوموسکسواللار حاقدا سوروشدوم.

— بیزده اونلارا لعنته گلمیش اینسان دئییرلر، آمما من سووئت تربیه‌سی گؤرموش...


11

آدامام، — گولومسه‌دی. اؤیره‌نه‌جکلریمـی اونونلا دا پایلاشمامی ایسته‌دی. آنامین بو کیفیّتی‌نی چوخ سئویردیم. آتام بئله دئییلدی، ائله بیلیردی کی، اَن دوغرو اونون بیلدییی دیر، اَن کیچیک مسئله‌ده ده گوذشته گئتمیردی، موباحثه ائدیردی. او گون ده آتام آناملا صحبتیمیزی ائشیدیب یئنه موباحیثه‌یه باشلادی. منی جهنّمده یانماقلا قورخودوب آنامین منی پوزدوغونو دئیه‌نده آنام همیشه‌کی کیمی منی قورودو.

— جهنّمده یانماق نه دئمکدیر، سن نه دئدییی‌نین فرقینده‌سن؟

— بئله دئیه-دئیه بونو پوزاجاقسان، آخیر‌دا آوارا و کافیر بیری اولوب چیخاجاق باشیمیزا...

آتام بیچاغی بوشقابا اله چیرپدی کی، من قورخومدان دیرناقلاریمی بودلاریما سیخدیم.

— بیلیرسن سن نه‌سن؟ ابلیسن، قصدن سالدین هه بو صحبتی. راضی قالدین ائتدیییندن؟ سنی ائله تانیییرام...

آتام گؤزلرینی قیییب اوزومه باخاندا ائله بیل دوغرودان دا دونیانین اَن موردار آدامی، حتی ابلیس ده اولدوغوما ایناندیم.

بعضن مکتبدن قاییداندا آتام چوخ احتیاطلا منی آناما قارشی دولدورماغا چالیشیردی. هر دفعه ده عئینی سؤزلری تکرار ائدیردی.

«سنی بیلیرم، منیم اوغلومسان، منه اوخشایییرسان» دئییب پاریلدایان گؤزلری ایله ماشینین گوزگوسوندن منه باخاندا قورخوردوم.

او سحر ده منه «ابلیس» دئیه‌نده عمللیجه قورخموشدوم و او گوندن سونرا هئچ واخت آتامین بیر گون دَییشیب یاخشی آدام اولا بیله‌جه‌یینه اؤزومو ایناندیرماغا چالیشمادیم.

— بیلیرسیز نه باش وئردی؟

— نه؟ — دانیشدیقلاری گئتدیکجه داها چوخ دیقّتمی چکیردی.

— من سوسماغی اؤیرندیم. تصور ائدین، عمللیجه بونون اوچون مشق ائدیردیم. ائوده داوا دوشن کیمی من اوتاغیمین قاپیسینی اؤرتمه‌دن چارپاییمدا اوتوروب، قولاقلیقلاری تاخیب موسیقی دینله‌یه-دینله‌یه آتامین آنامی دؤیمه‌سینی، حدقه‌دن چیخان گؤزلری‌نی سس‌سیز بیر فیلم کیمی ایزله‌ییردیم.

او زامان ژاپن موغنّیلرینی دینله‌ییردیم. ساکورایی‌نین قورو، سرت سسی قولاغیمدان کئچیب قانیما یاییلیردی و باخدیغیم سس‌سیز  فیلم ایله دینله‌دیییم موسیقی آراسیندا باغلانتی قوروب باشقا بیر  سناریو یازیردیم ائله بیل.

آمما آز سونرا بو، آناملا دا آرامدا قالین بیر دیوار هؤرمه‌یه باشلادی.

ویدا حشمتی
قارا وللیلر کیتابیندان بیر ناغیل.
بهلول داننده سیچانلارین پادشاهیدیر

گۆنلرین بیر گۆنو، بیر نفر کندلی زیارته گئتمک ایسته‌یر. اوْ، آلتینلارینی ایناندیغی بیر مؤمن قاضی‌یه آپارار. اوْنا دئیر:
— قاضی! من زیارته گئدیرم. گلنه دک یۆز آلتینیمی سنه تاپشیریرام. قاییداندان سوْنرا آلتینلاریمی سندن آلارام، آنجاق ساخلاماغین اۆچون، سنه بئش آلتین وئره‌جگم.
قاضی دئیر:
— الله زیارتینی قبول ائله‌سین اوْغلوم. منیم گؤزوم اۆسته.
قاضی کندلینین یۆز آلتینینی آلیب اوْنو یوْلا سالار. بیر ایلدن سوْنرا کیشی زیارتدن قاییدار. قاضینین یانینا گئدیب، آلتینلارینی ایسته‌یر. قاضی دئیر:
— الله منی کوْر ائله‌سین. اوْغول من خجالتیمدن سنین اۆزونه باخا بیلمیرم. آلتینلاری صاندیغا قوْیموشدوم. سن دئمه زهرمارا قالمیش سیچانلار یئرینی بیلیبلر، بیری ده قالماییب.
کندلی کیشی کیمه شکایته گئده‌جگینی بیلمیر. قاضینین سؤزونو قوْیوب، اوْنون سؤزونو دینله‌ین اوْلمایاجاقدی.
گۆنلرین بیرینده آت عوضینه قارغی مینیب گزن، بهلول-ا راست گلر. قاضینین اوْنون باشینا آچدیغی فؽریلداغی دانیشار. بهلول داننده، کیشی‌یه دئیر:
سن بۇرادا منی گؤزله!
اوْ قارغینی مینیب، بیر قامچی دا قارغی‌یا چکیب، امیر تیمور-ون قصرینه ساری گؤتورلنر. بهلول قارغینی قصرین دروازه‌سینه باغلاییب، اؤزو امیر تیمور-ون یانینا گئدر. ادب‌له باشینی اگیب سلام وئرر. امیر گؤرر بهلول چوْخ ادب-ارکان‌لا ترپنیر. اوْنا اۆز تۇتوب دئیر:
— بهلول داننده! سن بۇ گۆندن دیوانه‌لیگی بۇراخمیشسان سانکی؛ سنه نه وظیفه وئریم؟
بهلول دئیر:
— شاه ساغ اوْلسون! سیز نئچه دفعه منه بۇنو تکلیف ائتمیشسینیز. اؤزوم ده بیلیرم کی، دیوانه‌لیک یاخشی‌ صنعت دگیل. من بۇندان ال چکرم، آنجاق بیلمیرم ایسته‌دیگیم وظیفه‌نی منه وئررسینیز یوْخسا یوْخ.
امیر تیمور آند ایچر:
— بهلول! شاهلیقدان باشقا نه وظیفه ایسترسن، سنه وئره‌جگم.
بهلول باشینی اگیب دئیر:
— شاه ساغ اوْلسون! اوْ زمان، اؤز ال یازینیزلا یازیب، مُهرله‌یین کی، بۇ گۆندن بری، بهلول داننده سیچانلارین پادشاهی اعلان ائدیلیر. بۇ وظیفه سیچانلاردان وئرگی آلماق اۆچون، شاهین طرفیندن بهلول داننده‌یه وئریلمیشدیر.
امیر تیمور، بهلول-ا باخیب دئیر:
— بئله گؤرونور کی، سن دیوانه‌لیکدن ال چکمه‌میشسن. اوْ نه وظیفه‌دیر سن مندن ایسته‌ییرسن؟
بهلول داننده تمکینینی پوْزماییب، دئیر:
— ایندی گؤرورسن سن ده سؤزونو تۇتماییرسان؟
وزیر دئیر:
— شاه ساغ اوْلسون! سیز بهلول-ون اۆرگینی قؽرمایین. گۆلمک اۆچون ده اوْلسا، اوْ کاغذی یازیب مُهرله‌یین گئتسین.
شاه همن کاغذی یازار؛ قوْل چکیب، مُهرله‌یر. بهلول گلیب، قارغینی مینیب، کنده ساری آت قوْوار. کندده آلتی-یئددی الی کۆلونگلو-بئللی فهله گؤتوروب قاضینین قاپیسندا دایانار. بهلول اوْنلارا اۆز تۇتوب دئیر:
— بۇ بنانین، دؤرد طرفیندن بیر مئتر درینلیگینده قازین.
فهله‌لر امری یئرینه یئتیرمه‌لی اوْلورلار. بیردن قاضی باییرا چؽخیب گؤرر کی بیر آز دا قازسالار عمارت چؤکه‌جکدیر. قاضی غضبله دئیر:
— سیز کیمسینیز؟ بۇرادا نه ایش گؤرورسونوز؟ نه اۆچون منیم ائویمی، اۇچورتماغا چالیشیرسینیز؟
بهلول دئیر:
— عبث یئره سس-کۆی سالما! من سیچانلارین پادشاهی‌یام. سیزین بۇ ائوده آلتین اۇغرولاری سیچانلار یاشاییرلار. من اوْنلاری تۇتوب، جزالاندیرمالی‌یام.
قاضی هارای سالاندا بهلول امیر تیمور-ون مُهرلو کاغذینی گؤرسه‌در. دئیر:
— سیزین ائوده اوْغرو سیچانلار، بۇ کیشینین آلتینلارینی آپارمیشلار. اوْنلاری تاپیب، جزالارینا چاتدیرمالی‌یام.
قاضی گؤرر، بئش یۆزه باشا گلن بۇ بنانی گؤز گؤره‌کی اۇچوردورلار. دیلی دوْداغینا دوْلاشان قاضی دئیر:
— جانیم هئچ سیچان آلتین اوْغورلایار می؟ کیشی یۆز آلتین وئردی ساخلاماغا، دایان گئدیب، گتیریم. ائویمی نه‌دن اۇچوردورسونوز؟
بهلول داننده-نین امری ایله فهله‌لر ایشی دایاندیردیلار. قاضی ایسه، یۆز آلتینی ساییب، کیشی‌یه وئردی. کیشی ده قاضینین حقّینی ده، بئش آلتین ساییب، فهله‌لرین آراسیندا پایلادی.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ادبیات سئونلر pinned a video