ویدا حشمتی
قارا وللیلر کیتابیندان بیر ناغیل.
بهلول داننده سیچانلارین پادشاهیدیر

گۆنلرین بیر گۆنو، بیر نفر کندلی زیارته گئتمک ایسته‌یر. اوْ، آلتینلارینی ایناندیغی بیر مؤمن قاضی‌یه آپارار. اوْنا دئیر:
— قاضی! من زیارته گئدیرم. گلنه دک یۆز آلتینیمی سنه تاپشیریرام. قاییداندان سوْنرا آلتینلاریمی سندن آلارام، آنجاق ساخلاماغین اۆچون، سنه بئش آلتین وئره‌جگم.
قاضی دئیر:
— الله زیارتینی قبول ائله‌سین اوْغلوم. منیم گؤزوم اۆسته.
قاضی کندلینین یۆز آلتینینی آلیب اوْنو یوْلا سالار. بیر ایلدن سوْنرا کیشی زیارتدن قاییدار. قاضینین یانینا گئدیب، آلتینلارینی ایسته‌یر. قاضی دئیر:
— الله منی کوْر ائله‌سین. اوْغول من خجالتیمدن سنین اۆزونه باخا بیلمیرم. آلتینلاری صاندیغا قوْیموشدوم. سن دئمه زهرمارا قالمیش سیچانلار یئرینی بیلیبلر، بیری ده قالماییب.
کندلی کیشی کیمه شکایته گئده‌جگینی بیلمیر. قاضینین سؤزونو قوْیوب، اوْنون سؤزونو دینله‌ین اوْلمایاجاقدی.
گۆنلرین بیرینده آت عوضینه قارغی مینیب گزن، بهلول-ا راست گلر. قاضینین اوْنون باشینا آچدیغی فؽریلداغی دانیشار. بهلول داننده، کیشی‌یه دئیر:
سن بۇرادا منی گؤزله!
اوْ قارغینی مینیب، بیر قامچی دا قارغی‌یا چکیب، امیر تیمور-ون قصرینه ساری گؤتورلنر. بهلول قارغینی قصرین دروازه‌سینه باغلاییب، اؤزو امیر تیمور-ون یانینا گئدر. ادب‌له باشینی اگیب سلام وئرر. امیر گؤرر بهلول چوْخ ادب-ارکان‌لا ترپنیر. اوْنا اۆز تۇتوب دئیر:
— بهلول داننده! سن بۇ گۆندن دیوانه‌لیگی بۇراخمیشسان سانکی؛ سنه نه وظیفه وئریم؟
بهلول دئیر:
— شاه ساغ اوْلسون! سیز نئچه دفعه منه بۇنو تکلیف ائتمیشسینیز. اؤزوم ده بیلیرم کی، دیوانه‌لیک یاخشی‌ صنعت دگیل. من بۇندان ال چکرم، آنجاق بیلمیرم ایسته‌دیگیم وظیفه‌نی منه وئررسینیز یوْخسا یوْخ.
امیر تیمور آند ایچر:
— بهلول! شاهلیقدان باشقا نه وظیفه ایسترسن، سنه وئره‌جگم.
بهلول باشینی اگیب دئیر:
— شاه ساغ اوْلسون! اوْ زمان، اؤز ال یازینیزلا یازیب، مُهرله‌یین کی، بۇ گۆندن بری، بهلول داننده سیچانلارین پادشاهی اعلان ائدیلیر. بۇ وظیفه سیچانلاردان وئرگی آلماق اۆچون، شاهین طرفیندن بهلول داننده‌یه وئریلمیشدیر.
امیر تیمور، بهلول-ا باخیب دئیر:
— بئله گؤرونور کی، سن دیوانه‌لیکدن ال چکمه‌میشسن. اوْ نه وظیفه‌دیر سن مندن ایسته‌ییرسن؟
بهلول داننده تمکینینی پوْزماییب، دئیر:
— ایندی گؤرورسن سن ده سؤزونو تۇتماییرسان؟
وزیر دئیر:
— شاه ساغ اوْلسون! سیز بهلول-ون اۆرگینی قؽرمایین. گۆلمک اۆچون ده اوْلسا، اوْ کاغذی یازیب مُهرله‌یین گئتسین.
شاه همن کاغذی یازار؛ قوْل چکیب، مُهرله‌یر. بهلول گلیب، قارغینی مینیب، کنده ساری آت قوْوار. کندده آلتی-یئددی الی کۆلونگلو-بئللی فهله گؤتوروب قاضینین قاپیسندا دایانار. بهلول اوْنلارا اۆز تۇتوب دئیر:
— بۇ بنانین، دؤرد طرفیندن بیر مئتر درینلیگینده قازین.
فهله‌لر امری یئرینه یئتیرمه‌لی اوْلورلار. بیردن قاضی باییرا چؽخیب گؤرر کی بیر آز دا قازسالار عمارت چؤکه‌جکدیر. قاضی غضبله دئیر:
— سیز کیمسینیز؟ بۇرادا نه ایش گؤرورسونوز؟ نه اۆچون منیم ائویمی، اۇچورتماغا چالیشیرسینیز؟
بهلول دئیر:
— عبث یئره سس-کۆی سالما! من سیچانلارین پادشاهی‌یام. سیزین بۇ ائوده آلتین اۇغرولاری سیچانلار یاشاییرلار. من اوْنلاری تۇتوب، جزالاندیرمالی‌یام.
قاضی هارای سالاندا بهلول امیر تیمور-ون مُهرلو کاغذینی گؤرسه‌در. دئیر:
— سیزین ائوده اوْغرو سیچانلار، بۇ کیشینین آلتینلارینی آپارمیشلار. اوْنلاری تاپیب، جزالارینا چاتدیرمالی‌یام.
قاضی گؤرر، بئش یۆزه باشا گلن بۇ بنانی گؤز گؤره‌کی اۇچوردورلار. دیلی دوْداغینا دوْلاشان قاضی دئیر:
— جانیم هئچ سیچان آلتین اوْغورلایار می؟ کیشی یۆز آلتین وئردی ساخلاماغا، دایان گئدیب، گتیریم. ائویمی نه‌دن اۇچوردورسونوز؟
بهلول داننده-نین امری ایله فهله‌لر ایشی دایاندیردیلار. قاضی ایسه، یۆز آلتینی ساییب، کیشی‌یه وئردی. کیشی ده قاضینین حقّینی ده، بئش آلتین ساییب، فهله‌لرین آراسیندا پایلادی.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar