Science Updates Persian

⚠️ چربی احشایی عامل پنهان التهاب و پیری زودرس

چربی احشایی همان چربی‌ است که در عمق شکم و اطراف اندام‌های داخلی مثل کبد و روده تجمع پیدا می‌کند.

🔴 این چربی معمولاً در اثر افزایش چربی بدن، کم‌تحرکی، افزایش سن، دریافت انرژی بیش از نیاز و برخی عوامل ژنتیکی و هورمونی بیشتر می‌شود. حتی افراد لاغر با وزن طبیعی هم ممکن است چربی احشایی قابل‌توجهی داشته باشند.

وجود این چربی در حد معمول نیاز بدن است اما افزایش آن موجب:

• باعث التهاب مزمن می‌شود.
• مقاومت به انسولین را افزایش می‌دهد.
• تعادل هورمونی را تغییر می‌دهد.
• خطر دیابت، بیماری‌های قلبی و
افت عملکرد شناختی مغز را بالا می‌برد.

⚠️ چرا خطرناک است؟

چربی احشایی از نظر متابولیکی فعال است و افزایش آن با مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲، کبد چرب و بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط دارد.

بنابراین مسئله فقط بزرگ شدن شکم یا ظاهر بدن نیست؛ تجمع این چربی می‌تواند با اختلالات مهم متابولیک همراه باشد.

نکته مهم: از روی ظاهر شکم نمی‌توان مقدار چربی احشایی را مشخص کرد.

چطور بفهمیم در معرض چربی احشایی بالا هستیم و چه روش‌هایی واقعاً به کاهش آن کمک می‌کنند؟

جزئیات بیشتر

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

مرغ اول بود یا تخم‌مرغ؟

پاسخ علمی کمی پیچیده‌تر از روایت این ویدئو است.

تخم‌گذاری بسیار پیش از پیدایش مرغ و حتی پیش از پیدایش پرندگان وجود داشته است. دایناسورها نیز تخم می‌گذاشتند و پرندگان امروزی از تبار دایناسورهای تروپود هستند.

اما یک نکته در ویدئو بیش از حد ساده‌سازی شده: فرگشت این‌گونه نیست که دو «پروتوپرنده» تخمی بگذارند و ناگهان اولین مرغ واقعی از آن بیرون بیاید. ویژگی‌های مرغ امروزی در طول نسل‌های بسیار و به‌تدریج در جمعیت نیاکانش شکل گرفته‌اند؛ بنابراین تعیین یک «اولین مرغ» کاملاً مشخص، از نظر زیستی ساده نیست.

پس اگر سؤال این باشد که تخم یا مرغ؟ پاسخ روشن است: تخم، بسیار پیش از مرغ وجود داشته است.

و اگر منظور دقیقاً «تخمِ مرغ» باشد، باز هم نمی‌توان داستان را به یک لحظهٔ ناگهانی و یک «اولین مرغ» نسبت داد؛ بلکه باید آن را نتیجهٔ یک فرایند تدریجی فرگشتی دانست.

پست مرتبط

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

❤️🧠 روابط سالم چگونه بر بدن ما تأثیر می‌گذارند؟

پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند کیفیت روابط اجتماعی، حمایت عاطفی و احساس تعلق با نحوهٔ واکنش بدن به استرس و برخی شاخص‌های التهاب و عملکرد سیستم ایمنی ارتباط دارند.

حتی برخی مطالعات، ارتباط میان روابط اجتماعی مثبت و تغییر در الگوی فعالیت ژن‌های مرتبط با پاسخ‌های التهابی و ایمنی را گزارش کرده‌اند.

البته این یافته‌ها به معنای تغییر توالی DNA، ترمیم مستقیم آن به‌وسیلهٔ عشق یا درمان بیماری‌ها از طریق روابط عاطفی نیستند. منظور، تغییر در تنظیم فعالیت ژن‌هاست؛ فرایندی که می‌تواند تحت تأثیر عوامل روانی و محیطی قرار گیرد.

💡 نکتهٔ جالب: روابط انسانی فقط با تجربه‌های عاطفی ما ارتباط ندارند؛ کیفیت این روابط ممکن است با فرایندهای زیستی مرتبط با استرس و ایمنی نیز پیوند داشته باشد. بااین‌حال، این ارتباط پیچیده است و نباید آن را به این ادعا تقلیل داد که عشق به‌تنهایی سیستم ایمنی را تقویت یا از بیماری جلوگیری می‌کند.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19751761/

https://nyaspubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/nyas.15372?af=R

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🥛🧬 چرا بعضی انسان‌ها می‌توانند در بزرگ‌سالی شیر را هضم کنند؟

توانایی هضم شیر در بزرگ‌سالی، نمونه‌ای شگفت‌انگیز از فرگشت انسان و تعامل ژن‌ها با فرهنگ است.

در بیشتر پستانداران، از جمله بسیاری از انسان‌ها، فعالیت آنزیم لاکتاز پس از دوران کودکی کاهش می‌یابد. لاکتاز آنزیمی است که قند شیر، یعنی لاکتوز (Lactose)، را به قندهای ساده‌تر تجزیه می‌کند تا بدن بتواند آن‌ها را جذب کند.

به همین دلیل، بسیاری از بزرگ‌سالان پس از مصرف شیر دچار درجاتی از عدم تحمل لاکتوز می‌شوند؛ هرچند شدت این وضعیت در افراد متفاوت است.

اما در برخی جمعیت‌های انسانی، تغییرات ژنتیکی باعث شده‌اند فعالیت لاکتاز پس از کودکی نیز ادامه پیدا کند. این ویژگی را پایداری لاکتاز (Lactase Persistence) می‌نامند.

🧬 فرگشت چگونه این توانایی را گسترش داد؟

با گسترش دام‌داری و استفاده از شیر حیوانات، در برخی جوامع افرادی که می‌توانستند لاکتوز را در بزرگ‌سالی هضم کنند، ممکن بود در شرایط خاص از مزیت بقا و تولیدمثل برخوردار شوند. در نتیجه، گونه‌های ژنتیکی مرتبط با این ویژگی، طی نسل‌های متوالی تحت تأثیر انتخاب طبیعی گسترش یافتند.

نکتهٔ جالب این است که این سازگاری در چند جمعیت انسانی، به‌طور مستقل تکامل یافته است. در اروپا و بخش‌هایی از آفریقا، تغییرات ژنتیکی متفاوتی شناسایی شده‌اند که به تداوم تولید لاکتاز کمک می‌کنند. این پدیده نمونه‌ای از فرگشت همگرا است؛ یعنی شکل‌گیری سازگاری‌های مشابه از مسیرهای ژنتیکی متفاوت.

پژوهش‌های منتشرشده در مجله‌های علمی Nature Genetics و Nature این فرایند را بررسی کرده‌اند. البته هنوز دربارهٔ نقش دقیق مصرف شیر، کمبود غذا و بیماری‌های عفونی در گسترش این ویژگی، به‌ویژه در اروپا، بحث و پژوهش ادامه دارد.

🔬 آیا افراد دارای عدم تحمل لاکتوز نمی‌توانند لبنیات مصرف کنند؟

خیر. بسیاری از افراد می‌توانند مقداری لاکتوز را تحمل کنند. ماست و پنیرهای کهنه نیز معمولاً لاکتوز کمتری از شیر دارند و ممکن است آسان‌تر تحمل شوند.

💡 نکتهٔ شگفت‌انگیز: توانایی هضم شیر در بزرگ‌سالی، ویژگی همگانی انسان نیست؛ بلکه نمونه‌ای روشن از چگونگی تعامل فرهنگ و فرگشت است. شیوهٔ زندگی انسان‌ها می‌تواند شرایط انتخاب طبیعی را تغییر دهد و در گذر نسل‌ها، بر فراوانی گونه‌های ژنتیکی در جمعیت اثر بگذارد.

یک گیلاس شیر شاید کاملاً عادی به نظر برسد؛ اما توانایی هضم آن در بزرگ‌سالی، داستانی چند هزارساله از سازگاری زیستی انسان با محیط و شیوهٔ زندگی او را در خود دارد.

#فرگشت_انسان #ژنتیک #زیست‌شناسی #عدم_تحمل_لاکتوز #علم

https://www.nature.com/articles/ng1263

https://www.nature.com/articles/s41586-022-05010-7

https://www.nature.com/articles/ng1946

⚠️ وقتی شب در یک اتاق تاریک به صفحهٔ روشن گوشی نگاه می‌کنیم، اختلاف زیاد روشنایی بین صفحه و محیط و همچنین خیره شدن طولانی‌مدت می‌تواند باعث ناراحتی و خستگی موقت چشم شود.

ممکن است بعد از مدتی چشم‌ها خسته یا خشک شوند، احساس سوزش کنیم یا دیدمان برای مدتی کمی تار شود. یکی از دلایل مهم این علائم، کاهش پلک‌زدن هنگام خیره شدن به صفحه و تمرکز مداوم چشم در فاصلهٔ نزدیک است.

اما موضوع نور صفحه فقط به چشم‌ها مربوط نمی‌شود. نور در ساعات شب می‌تواند ساعت زیستی بدن را تحت تأثیر قرار دهد و نورهای کوتاه‌موج، از جمله نور آبی، در تنظیم این چرخه نقش دارند. قرار گرفتن در معرض نور صفحه در ساعات پایانی شب ممکن است تولید ملاتونین و روند طبیعی خواب را تحت تأثیر قرار دهد و برای بعضی افراد خوابیدن را دشوارتر کند.

البته یک نکتهٔ مهم را نباید فراموش کرد: شواهد فعلی نشان نمی‌دهند که نور آبیِ صفحه‌های معمولی باعث آسیب دائمی به شبکیه یا بیماری‌های چشمی شود. همچنین مرور نظام‌مند کاکرین نشان داده است که عینک‌های فیلترکنندهٔ نور آبی، دست‌کم در کوتاه‌مدت، مزیت مشخصی برای کاهش خستگی چشم ندارند و شواهد دربارهٔ تأثیر آن‌ها بر خواب نیز قطعی نیست.

پس برای مراقبت از چشم‌ها، بهتر است شب‌ها روشنایی صفحه را با نور محیط هماهنگ کنیم، از خیرگی شدید جلوگیری کنیم و گوشی را بیش از حد نزدیک چشم نگیریم. هنگام استفادهٔ طولانی نیز مرتب به نقاط دور نگاه کنیم و آگاهانه بیشتر پلک بزنیم.

یک توصیهٔ ساده، قانون ۲۰-۲۰-۲۰ است: هر ۲۰ دقیقه، حدود ۲۰ ثانیه به چیزی در فاصلهٔ حدود ۶ متری نگاه کنید.

نزدیک زمان خواب هم بهتر است استفاده از گوشی و سایر صفحه‌نمایش‌ها را محدود کنیم. اگر از Night Mode یا حالت شب استفاده می‌کنیم، بهتر است آن را یک ابزار کمکی بدانیم، نه یک راه‌حل قطعی برای جلوگیری از خستگی چشم یا بهبود خواب.

گوشی بخش بزرگی از زندگی ما شده، اما چشم‌های ما هنوز به چرخهٔ طبیعی نور و تاریکی وابسته‌اند.

گاهی چند عادت ساده کافی است تا فشار کمتری به چشم‌ها وارد کنیم و خواب بهتری داشته باشیم. 👁️📱🌙


https://www.health.harvard.edu/blog/will-blue-light-from-electronic-devices-increase-my-risk-of-macular-degeneration-and-blindness-2019040816365?utm_source=chatgpt.com

https://www.health.harvard.edu/healthy-aging-and-longevity/blue-light-has-a-dark-side?utm_source=chatgpt.com

https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/blue-light-digital-eye-strain?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

مثلاً می‌شنوی:
"این مکمل با فعال‌سازی مسیرهای متابولیک سلولی، عملکرد میتوکندری را بهبود می‌دهد و متابولیسم را افزایش می‌دهد."

همه‌چیز علمی به نظر می‌رسد:
کلمات تخصصی، چند درصد، شاید یک نمودار جذاب.

اما یک لحظه صبر کن.

دقیقاً چه ادعایی مطرح شده؟
چه شواهدی برای آن وجود دارد؟
و آیا آن شواهد واقعاً همین ادعا را تأیید می‌کنند؟

اینجاست که مفهوم Calling Bullshit اهمیت پیدا می‌کند.

یعنی فریب ظاهر متقاعدکننده یک ادعا را نخوریم و ببینیم آیا شواهد واقعاً پشت آن هستند یا نه.

چون کلمات تخصصی، اسم افراد مشهور، فرمول‌های پیچیده، نمودارهای زیبا و جعبه‌های سیاه (سازوکارهایی که فرایند درونی‌شان برای ما روشن نیست)، می‌توانند به یک ادعا ظاهر علمی بدهند؛ بدون اینکه شواهد کافی از آن پشتیبانی کنند.

یادت باشد:
فرمول، جای استدلال نیست.
اسم مشهور، جای شواهد نیست.
و نمودار زیبا، جای داده معتبر نیست.

پس دفعه بعد که یک ادعا خیلی علمی به نظر رسید، این سه سؤال را بپرس:

ادعا چیست؟
شواهد چیست؟
و آیا این دو واقعاً به هم ربط دارند؟

چون علم واقعی با پیچیدگی حرف‌ها شناخته نمی‌شود؛
با کیفیت شواهد شناخته می‌شود.»

قبلی
@zehnnaghad

«بعضی ادعاها با شواهد تو را قانع نمی‌کنند؛ با کلمات پیچیده قانعت می‌کنند.
⬇️

🧠 حافظه همیشه نسخه‌ای دقیق و دست‌نخورده از گذشته نیست.

مغز هنگام یادآوری، اطلاعات مربوط به یک رویداد را بازسازی می‌کند و همین فرایند گاهی می‌تواند باعث تغییر یا اضافه‌شدن جزئیاتی شود که در رویداد اصلی وجود نداشته‌اند.

برای مثال، اطلاعات نادرستی که بعداً درباره یک اتفاق می‌شنویم، می‌تواند بر چیزی که از آن رویداد به یاد می‌آوریم اثر بگذارد. این پدیده در پژوهش‌های حافظه به «اثر اطلاعات گمراه‌کننده» معروف است.

حتی تصور کردن یک اتفاق نیز در برخی شرایط می‌تواند احتمال شکل‌گیری یک خاطره کاذب را افزایش دهد. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که بعضی افراد ممکن است درباره رویدادی که هرگز رخ نداده، نه‌فقط باور، بلکه تا حدی تجربه‌ای شبیه به یادآوری داشته باشند. البته این پدیده در همه افراد و همه شرایط به یک اندازه رخ نمی‌دهد.

نکته مهم اینجاست:

یک خاطره کاذب لزوماً شبیه یک خیال مبهم احساس نمی‌شود.

ممکن است فرد نسبت به آن اطمینان زیادی داشته باشد و آن را با جزئیات به یاد بیاورد.

بنابراین وقتی کسی می‌گوید:

««خودم دیدم؛ دقیقاً یادم هست.»»

این اطمینان، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که خاطره او حتماً مطابق با واقعیت است.

حافظه را بهتر است نه مانند یک فایل ویدیویی، بلکه به‌عنوان فرایندی در نظر بگیریم که در آن اطلاعات گذشته هنگام یادآوری بازسازی می‌شوند و گاهی می‌توانند تحت تأثیر اطلاعات و تجربه‌های بعدی قرار بگیرند.

پس «با اطمینان به یاد آوردن» همیشه معادل «درست به یاد آوردن» نیست.

منابع:
- Loftus, E. F. (2005). Planting misinformation in the human mind: A 30-year investigation of the malleability of memory. Learning & Memory.
- Wiechert et al. (2026). The misinformation effect: A contemporary replication and extension of Loftus et al. (1978). Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition.
- Brewin & Andrews (2017). Creating Memories for False Autobiographical Events in Childhood: A Systematic Review. Applied Cognitive Psychology.

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

برندگان نوبل فیزیولوژی 2026 اعلام شدند!
مجمع نوبل در موسسه کارولینسکا جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی سال ۲۰۲۶ را به طور مشترک به کارل دیسروت، پیتر هگمن و گئورگ ناگل به خاطر اکتشافاتشان در مورد «کانال‌های یونی وابسته به نور و اپتوژنتیک» اهدا کرد.

هگمن و ناگل، کانالرودوپسین(channelrhodopsin)، پروتئینی با خواص منحصر به فرد را کشف کردند. آنها دریافتند که صرف نظر از اینکه پروتئین را در کدام سلول قرار دهند، آن سلول‌ها به نور حساس می‌شوند. دیسروت ژن کانالرودوپسین را به سلول‌های عصبی موش‌ها وارد کرد. او با روشن کردن سلول‌ها با نور آبی، توانست یک سیگنال عصبی را تحریک کند. بعداً، او این سوئیچ کنترل‌شده با نور را برای سلول‌های عصبی در مغز موش‌های زنده به کار انداخت.

این روش برای کنترل سیگنال‌های عصبی با نور، اکنون اپتوژنتیک نامیده می‌شود و به سرعت تأثیر جهانی پیدا کرده است.

✍️ : مینا جمشیدی
Nobel Prize

آکادمی ژنتیک ایران
┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

بدن انسان پس از تولد ظرفیت محدودی برای بازسازی دارد؛ هرچند برخی بافت‌ها، مانند کبد، توان بازسازی قابل‌توجهی دارند. در مقابل، حیواناتی مانند آکسولوتل (سمندر مکزیکی) می‌توانند اندام‌های پیچیده‌ای مانند دست و پا را پس از قطع‌شدن دوباره بازسازی کنند.

پژوهشگران با مطالعهٔ این جانوران، در حال بررسی سازوکارهای سلولی و مولکولی، از جمله تنظیم بیان ژن و نحوهٔ شکل‌گیری بافت‌های جدید، هستند تا بفهمند چرا پستانداران چنین توانایی گسترده‌ای ندارند.

بااین‌حال، هنوز هیچ درمان یا «سرمی» برای رشد دوبارهٔ یک اندام کامل انسان وجود ندارد و کنترل دقیق رشد، سازمان‌یابی و تمایز سلول‌ها همچنان یکی از چالش‌های اساسی پزشکی بازساختی است.


https://www.nature.com/articles/s41536-017-0034-z?utm_source=chatgpt.com

پژوهشی گسترده با بررسی اطلاعات بیش از ۶.۱ میلیون نفر در ۱۱۸ کشور نشان می‌دهد زنان در تمام ۱۱ ناحیه بدن که مورد مطالعه قرار گرفته، بیشتر از مردان درد گزارش می‌کنند.
این پژوهش که در نشریه علمی Nature Medicine منتشر شده، داده‌های افراد ۵ تا بیش از ۱۰۰ سال را در فاصله سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ بررسی کرده است. بیشترین تفاوت میان زنان و مردان در دردهای صورت، سردرد و درد معده یا شکم مشاهده شد.
نتایج همچنین نشان داد شیوع درد با افزایش سن بیشتر می‌شود و شدیدترین افزایش آن پیش از ۵۵ سالگی رخ می‌دهد. با این حال، الگوی انواع درد متفاوت است؛ سردرد و درد شکمی معمولا زودتر به اوج می‌رسند و سپس کاهش پیدا می‌کنند، در حالی که درد کمر، لگن و زانو با افزایش سن بیشتر می‌شود.
درد کمر با شیوع حدود ۴۰ درصد، رایج‌ترین درد بررسی‌شده بود. همچنین درد شدید حدود ۵۰ سالگی و درد گسترده در چند ناحیه بدن حدود ۷۰ سالگی به اوج می‌رسد.
پژوهشگران می‌گویند یافته‌ها نشان می‌دهد «شکاف جنسیتی درد» پدیده‌ای گسترده و جهانی است و تاکید می‌کنند شناخت بهتر تفاوت‌های زنان و مردان می‌تواند به پیشگیری، تشخیص و درمان موثرتر درد کمک کند.

🟢اگر باشگاه را رها کنید و بخش زیادی از عضلاتتان را از دست بدهید، چقدر طول می‌کشد دوباره به همان سطح برگردید؟

وقتی عضله می‌سازید، سلول‌های عضلانی هسته‌های جدیدی به نام مایونوکلئی (Myonuclei) به دست می‌آورند. با توقف تمرین، عضلات کوچک‌تر می‌شوند، اما این هسته‌ها لزوماً از بین نمی‌روند. بنابراین با شروع دوباره تمرین، بدن بخشی از زیرساخت قبلی را در اختیار دارد و عضله می‌تواند سریع‌تر از بار اول برگردد؛ پدیده‌ای که به آن حافظه عضلانی می‌گویند.

🤔اما سرعت این بازگشت چقدر است؟

در یک مطالعه، افراد ۲۰ هفته تمرین کردند، ۳۰ هفته تمرین را کنار گذاشتند و بخش زیادی از عضله‌ای را که ساخته بودند از دست دادند. پس از شروع مجدد تمرین، حدود ۶ هفته زمان لازم بود تا حجم عضلانی ازدست‌رفته دوباره به دست آید.
یعنی عضله‌ای که طی ۲۰ هفته ساخته شده بود، در مدت بسیار کوتاه‌تری برگشت.
اما اینجا یک نکته مهم وجود دارد: عضلات سریع‌تر از تاندون‌ها و بافت‌های همبند آماده می‌شوند.
بنابراین اگر بعد از چند ماه دوری، از همان جلسه اول سراغ وزنه‌های قبلی بروید، ممکن است عضله توان انجام تمرین را داشته باشد، اما تاندون‌ها و مفاصل هنوز برای آن فشار آماده نباشند. نتیجه می‌تواند درد، کوفتگی شدید یا حتی آسیب‌دیدگی باشد.

تاندون‌ها و سایر بافت‌های همبند برای سازگاری مجدد با تمرین و وزنه‌های سنگین به زمان بیشتری نیاز دارند. بنابراین، یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات هنگام بازگشت به باشگاه این است که از همان جلسه اول با وزنه‌هایی تمرین کنید که پیش از وقفه استفاده می‌کردید.

برای برگشت ایمن:
🔹 هفته اول: وزنه‌ای انتخاب کنید که ۳ تا ۴ تکرار دیگر هم بتوانید انجام دهید و تعداد ست‌ها را کمتر از قبل نگه دارید.
🔹 هفته دوم: اگر بدن به‌خوبی سازگار شده، به‌تدریج وزنه و تعداد ست‌ها را افزایش دهید.
🔹 از هفته سوم: کم‌کم به حجم و وزنه‌های قبلی نزدیک شوید.
کوفتگی عضلانی در روزهای اول بازگشت می‌تواند طبیعی باشد؛ بدن دوباره در حال سازگاری با تمرین است.

✅حافظه عضلانی باعث می‌شود عضله سریع‌تر برگردد، اما این به معنی آماده بودن فوری تاندون‌ها و مفاصل برای وزنه‌های سنگین نیست.

حتما مقاله رو بخونید

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

حجامت؛ بر پایهٔ یک تصور نادرست از گردش خون

حجامت و فصد بر این باور قدیمی استوارند که خون در بخش‌های مختلف بدن ویژگی‌های متفاوتی دارد و خارج کردن خون از نقاط خاصی می‌تواند مواد زیان‌آور را از بدن دفع کند.

اما دستگاه گردش خون چنین سازوکاری ندارد.
خون در یک سامانهٔ پیوسته و در حال گردش در سراسر بدن حرکت می‌کند و ترکیب آن به‌گونه‌ای نیست که بتوان با خارج کردن خون از یک نقطه، «خون آلوده» یا مواد زائد خاصی را از همان ناحیه خارج کرد.

از سوی دیگر، حجامت و به‌ویژه روش‌های تهاجمی‌تر، اگر با وسایل غیراستریل یا به‌صورت غیربهداشتی انجام شوند، می‌توانند خطر انتقال عفونت‌های خونی مانند هپاتیت B، هپاتیت C و HIV را افزایش دهند.

بنابراین مسئله فقط این نیست که
«آیا حجامت مفید است یا نه؟»

پرسش مهم‌تر این است:

مکانیسم ادعایی آن با آنچه دربارهٔ فیزیولوژی بدن می‌دانیم، سازگار است؟

وقتی یک روش درمانی بر یک تصور نادرست از بدن بنا شده باشد، پیش از پذیرش ادعاهای آن باید از خودمان بپرسیم:

شواهدش چیست؟ و از کجا می‌دانیم؟

@zehnnaghad

پژوهشی گسترده در سطح جهان نشان می‌دهد زنان نسبت به مردان درد بیشتری گزارش می‌کنند. این یافته در شرایطی مطرح می‌شود که نگرانی‌ها درباره «شکاف جنسیتی درد» ادامه دارد.
➡️ https://l.euronews.com/zqq0

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

⭕️ جایزه نوبل پزشکی سال ۲۰۲۶ به دو پژوهشگر آلمانی، پتر هگمان و گئورگ ناگل، و کارل دایسروت، دانشمند آمریکایی تعلق گرفت. کمیته نوبل اعلام کرد که این سه پژوهشگر به دلیل کشفیاتشان درباره کانال‌های یونی حساس به نور و توسعه روش" اپتوژنتی" برنده این جایزه شده‌اند.

اپتوژنتیک روشی است که به پژوهشگران امکان می‌دهد فعالیت سلول‌های عصبی (نورون‌ها) را با نور کنترل کنند. این فناوری در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای پژوهش در علوم اعصاب تبدیل شده و به دانشمندان کمک کرده است، نقش مدارهای عصبی مختلف را در رفتار، احساسات و بیماری‌های مغزی بررسی کنند.

پتر هگمان، پژوهشگر دانشگاه هومبولت برلین، و گئورگ ناگل از دانشگاه ورتسبورگ، در پژوهش‌های خود پروتئین "کانال‌رودوپسین" را شناسایی کردند. این پروتئین‌ها به نور واکنش نشان می‌دهند و می‌توانند عبور یون‌ها از غشای سلول را کنترل کنند.

کارل دایسروث، پژوهشگر دانشگاه استنفورد، از همین سازوکار برای کنترل نورون‌ها استفاده کرد. او ژن تولیدکننده این پروتئین را وارد سلول‌های عصبی کرد و نشان دادند که می‌توان فعالیت آن‌ها را با تاباندن نور فعال یا مهار کرد.

#پزشکی #جایزه_نوبل

🧬 ژن‌درمانی توانست شبکیهٔ آسیب‌دیدهٔ پستانداران بالغ را بازسازی کند

پژوهشگران دانشگاه ایالتی میشیگان نشان داده‌اند که یک دوز ژن‌درمانی می‌تواند در یک مدل حیوانی، اتصالات آسیب‌دیدهٔ شبکیهٔ بالغ را دوباره سازمان‌دهی و بالغ کند و به بهبود عملکرد بینایی منجر شود.

این پژوهش روی بیماری نادری تمرکز داشت که در اثر جهش در ژن CABP4 ایجاد می‌شود. این ژن پروتئینی متصل‌شونده به کلسیم را تولید می‌کند که برای تنظیم انتقال پیام در سیناپس میان سلول‌های گیرندهٔ نور (فوتورسپتورها) و سلول‌های دوقطبی شبکیه ضروری است.

وقتی CABP4 دچار اختلال باشد، لایهٔ شبکه‌ای خارجی شبکیه (OPL) به‌درستی شکل نمی‌گیرد و ساختارهای تخصص‌یافتهٔ انتقال پیام، موسوم به ریبون‌های سیناپسی، نابالغ باقی می‌مانند. این اختلال می‌تواند عملکرد طبیعی مدارهای بینایی را مختل کند.

پژوهشگران این بیماری را در سگ‌های بالغ نژاد ویپت که به‌عنوان مدل این اختلال استفاده می‌شدند، بررسی کردند. آن‌ها نسخهٔ سالم ژن CABP4 را با استفاده از یک ناقل ویروسی وابسته به آدنو (AAV) به شبکیه منتقل کردند.

نتیجه قابل‌توجه بود: درمان فقط از پیشرفت آسیب جلوگیری نکرد؛ بلکه در نواحی درمان‌شده، بازسازی ساختاری سیناپس‌ها نیز مشاهده شد. لایهٔ شبکه‌ای خارجی ضخیم‌تر شد، ریبون‌های سیناپسی طولانی‌تر و بالغ‌تر شدند و ساختار شبکیه به الگوی طبیعی نزدیک‌تر شد.

این تغییرات ساختاری با بهبود عملکرد شبکیه نیز همراه بود. پاسخ‌های الکتریکی ثبت‌شده با الکترورتینوگرافی (ERG) بهتر شد و عملکرد بینایی سگ‌ها، به‌ویژه در شرایط نور کم، بهبود یافت.

نکتهٔ مهم این است که این آثار در پیگیری‌های طولانی‌مدت نیز حفظ شدند و بازسازی ساختاری و عملکردی تا حدود سه سال پایدار ماند.

این یافته دیدگاه قدیمی دربارهٔ ظرفیت محدود شبکیهٔ پستانداران بالغ برای بازسازی اتصالات عصبی را به چالش می‌کشد. پژوهش نشان می‌دهد که حتی در بزرگسالی، برخی مدارهای عصبی شبکیه ممکن است ظرفیت بازسازمان‌دهی قابل‌توجهی داشته باشند؛ به‌ویژه زمانی که نقص مولکولیِ ایجادکنندهٔ اختلال برطرف شود.

البته باید تأکید کرد که این پژوهش روی سگ‌ها انجام شده و هنوز درمانی اثبات‌شده برای انسان محسوب نمی‌شود. بااین‌حال، نتایج می‌تواند مسیر پژوهش‌های آینده دربارهٔ ژن‌درمانی بیماری‌های ارثی شبکیه و بازسازی اتصالات عصبی آسیب‌دیده را هموار کند.

✍:علی روستایی

منبع:
Beckwith و همکاران، Molecular Therapy Advances، ۲۰۲۶
DOI: 10.1016/j.omta.2026.201782

https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S3117387X26001175

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🧠 ژن‌ها چه نقشی در تفاوت‌های شخصیتی انسان دارند؟

پژوهشگران در مطالعه‌ای که ۲ سپتامبر ۲۰۲۶ در Nature منتشر شد، با تحلیل داده‌های ژنتیکی تا ۱.۱۴ میلیون نفر از ۴۶ گروه مطالعاتی، ۱۲۶۰ واریانت ژنتیکی(تغییر ژنتیکی ) شاخص مرتبط با پنج ویژگی اصلی شخصیت را شناسایی کردند:

🔹 برون‌گرایی
🔹 توافق‌پذیری
🔹 وظیفه‌شناسی
🔹 روان‌رنجوری
🔹 گشودگی به تجربه

🔬 کشف اصلی چیست؟

این پژوهش یک فراتحلیل بزرگ از مطالعات GWAS بود. از میان ۱۲۶۰ واریانت شناسایی‌شده، ۸۲۴ مورد برای نخستین بار با ویژگی‌های شخصیتی مرتبط شدند.

نتایج نشان می‌دهد شخصیت تحت تأثیر یک «ژن شخصیت» نیست؛ بلکه حاصل تأثیر تعداد بسیار زیادی واریانت ژنتیکی است که هرکدام معمولاً اثر بسیار کوچکی دارند.

واریانت‌های ژنتیکی رایج در مجموع حدود ۴.۸ تا ۹.۳ درصد از تفاوت‌های مشاهده‌شده در صفات شخصیتی را در جمعیت توضیح می‌دادند. با درنظرگرفتن قابلیت اطمینان ابزارهای سنجش شخصیت، این برآورد به حدود ۹.۳ تا ۱۳.۳ درصد می‌رسید.

بنابراین ژنتیک در تفاوت‌های شخصیتی نقش دارد، اما بخش بزرگی از این تفاوت‌ها را نمی‌توان با این واریانت‌های ژنتیکی توضیح داد.

🧬 آیا یک «ژن شخصیت» وجود دارد؟

خیر.

اثر هر واریانت به‌تنهایی بسیار کوچک است و تفاوت‌های شخصیتی حاصل اثر تجمعی تعداد زیادی واریانت ژنتیکی در کنار عوامل محیطی و دیگر عوامل زیستی و رشدی هستند.

تحلیل‌های درون‌خانوادگی نیز نشان دادند که ارتباط‌های ژنتیکی مشاهده‌شده را نمی‌توان صرفاً به محیط مشترک خانوادگی نسبت داد.

🧠 یک نکته مهم

این اعداد به این معنا نیستند که مثلاً «۱۰ درصد شخصیت یک فرد ژنتیکی است».

این درصدها بیانگر میزان تفاوت‌های شخصیتی در یک جمعیت هستند که می‌توان آن‌ها را با واریانت‌های ژنتیکی مورد مطالعه توضیح داد؛ نه اینکه سهم ژنتیک از شخصیت یک فرد را اندازه‌گیری کنند.

در مجموع، این پژوهش تصویری پیچیده‌تر از شخصیت انسان ارائه می‌دهد:

نه ژن‌ها به‌تنهایی شخصیت ما را تعیین می‌کنند و نه محیط به‌تنهایی.

شخصیت حاصل تأثیر و تعامل مجموعه‌ای پیچیده از عوامل ژنتیکی، محیطی و رشدی است.

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

بر اساس نظریه نسبیت عام آلبرت انیشتین، گذر زمان در ارتفاعات بالاتر اندکی سریع‌تر از نقاط پایین‌تر است. پژوهشگران مؤسسه ملی استاندارد و فناوری آمریکا (NIST) با استفاده از ساعت‌های اتمی فوق‌دقیق، این اثر را حتی در اختلاف ارتفاعی حدود ۳۳ سانتی‌متر نیز اندازه‌گیری کرده‌اند.
از آنجا که سر انسان نسبت به پاها کمی دورتر از مرکز گرانش زمین قرار دارد، زمان از دید فیزیک نسبیتی برای سر اندکی سریع‌تر می‌گذرد. در نتیجه می‌توان گفت سر از نظر فنی و فیزیکی، بسیار ناچیز «پیرتر» از پاها می‌شود.

البته این اختلاف به قدری کوچک است که هیچ اثر قابل مشاهده‌ای بر سلامت، ظاهر یا روند زیستی پیری انسان ندارد. محاسبات نشان می‌دهد این تفاوت در طول یک عمر ۷۹ ساله تنها حدود ۹۰ نانوثانیه (۹۰ میلیاردیم ثانیه) خواهد بود.

دانشمندان تأکید می‌کنند که اهمیت این یافته بیشتر در تأیید دقیق پیش‌بینی‌های نظریه نسبیت و توسعه فناوری‌های اندازه‌گیری بسیار دقیق است. چنین فناوری‌هایی می‌توانند در حوزه‌هایی مانند ژئوفیزیک، نقشه‌برداری دقیق و مطالعات گرانشی کاربرد داشته باشند.
بنابراین، ادعای «پیرتر بودن سر نسبت به پاها» از نظر فیزیکی درست است، اما تفاوت آن آن‌قدر ناچیز است که هیچ تأثیر عملی بر زندگی روزمره انسان ندارد.
https://www.nist.gov/news-events/news/2010/09/nist-pair-aluminum-atomic-clocks-reveal-einsteins-relativity-personal-scale
https://www.nist.gov/education/resources-for-parents%252C-teachers-and-students/einsteins-general-relativity-and-your-age

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

آیا سر انسان زودتر از سایر اعضای بدن پیر می‌شود؟
⬇️

ادامه...

آن‌ها در هر نسل تقریباً از همان نقطه‌ای شروع می‌کنند که نسل‌های قبل شروع کرده بودند.

در مقابل، فرهنگ انسانی خاصیتی انباشتی دارد. ما انسان‌ها نوآوری‌ها و اصلاحات کوچک افراد را می‌آموزیم، بهبود می‌بخشیم و به نسل بعد منتقل می‌کنیم. این انباشت تدریجی دانش، در طول نسل‌ها تنوع شگفت‌انگیزی از فرهنگ‌های انسانی را شکل داده است. انسان‌ها در سراسر کرۀ زمین، متناسب با چالش‌ها و ویژگی‌های محیط زندگی خود - از سرمای سخت قطب شمال گرفته تا گرمای سوزان بیابان‌ها - ابزارها، روش‌های زیست و شیوه‌های متفاوتی برای سازگاری با محیط پیدا کرده‌اند. هیچ فردی به اتکای عقل و تجربۀ شخصی خود نمی‌تواند تمامی فوت‌وفن‌های پیچیدۀ زندگی در یک محیط را از هیچ ابداع کند؛ بلکه هر فرهنگ، مجموعه‌ای از دانش و تجربۀ آزموده‌شده را در اختیار اعضای خود می‌گذارد و به آن‌ها اجازه می‌دهد بدون آنکه مجبور باشند همه چیز را از ابتدا کشف کنند، در محیط خود زندگی کرده و دوام بیاورند.

به همین دلیل است که می‌توان گفت فرهنگ از تک‌تک ما باهوش‌تر است. هوش واقعی انسان نه در جمجمه‌ای منفرد، بلکه در شبکه‌ای پیوسته از دانش و تجربه جریان دارد. ما نوابغ تنهایی نیستیم که جهان را فتح کرده باشیم، بلکه موجوداتی هستیم که روی شانه‌های میراث انباشت‌شدۀ هزاران نسل و میلیون‌ها انسان پیش از خود ایستاده‌ایم. فوت‌وفن‌هایی که امروز بدیهی به نظر می‌رسند، نتیجۀ آزمون، خطا، یادگیری و اصلاحاتی هستند که پیش از ما صورت گرفته و اکنون بی‌آنکه لازم باشد دوباره همه چیز را تجربه کنیم، در اختیار ما قرار گرفته‌اند.

به این ترتیب، بسیاری از توانایی‌هایی که به حساب هوش فردی خود می‌گذاریم، در واقع حاصل دسترسی ما به دانش و تجربه‌ای است که پیش از ما ساخته شده است. فرهنگ از تک‌تک ما باهوش‌تر است، زیرا هوش آن، هوشِ جمعیِ ماست.

✍️ عارف عبادی

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates