Вершы нікому не патрэбныя

Вельмі неспадзявана скрозь засценкі прабіўся невялічкі твор вядомага беларускага палітвязня. На напісаны пяць год таму верш, які я прысвяціў сваёй дачцэ, нечакана адгукнуўся мой сябар, таварыш і аднадумец Ігар Аліневіч. Шчыра кажучы, гэтая сімвалічная вестачка кранула мяне да глыбіні. І я падумаў, што можа мае рыфмаванкі ўсё ж такі маюць нейкі сэнс? І недзе у шуньяце маіх выгаранняў яны аказаліся намацальнымі і патрэбнымі.

І на момант я адчуў, што вершы гучней за скрыгат заіржавелых кратаў.

Мастацтва ярчэй за недасяжны зорны россып.

Сяброўства мацней за бязглуздыя рэпрэсіі дзяржавы.

Праз тыдзень у Варшаве адбудзецца лекцыя праф. Даніеля Грынберга пад назвай "Анархісты як лібертарныя левыя. Падсумаванне перамог, памылак і хібаў".

Даніель Грынберг - выбітны даследчык анархізму, былы дырэктар Габрэйскага гістарычнага інстытуту, аўтар ужо класічнай працы "Ruch anarchistyczny w Europie Zachodniej 1870-1914" i, дарэчы, адзін з рэцэнзентаў маёй дысертацыі.

Мова: польская
Дата: 22 красавіка (серада)
Гадзіна: 15.00
Месца: Krakowskie Przedmieście 26/28, Wydział Historii UW, sala 125.
Арганізатары: Навуковае кола студэнтаў-гісторыкаў Варшаўскага ўніверсітэта.

Вместо чёрных знамён
Белый шум по ночам.
Улыбается клён,
Расцвела алыча.

Мы с Есенькой летим!
Космос пахнет вином,
А внизу - карантин.
И дома-домино.

Как же радостно нам!
Полной грудью дышать,
Дирижировать снам
И не прятаться вспять.

Разукрашивать мир
Акварелью стихов,
И, вдыхая эфир,
Быть загадочней сов...

За окном алыча,
Я стелю нежный лён,
Детский сон по ночам
Краше чёрных знамён.

весна 2021 г.

Дачка - самае цудоўнае, добрае і светлае, што са мной здарылася.

З яе нараджэннем ува мне нарадзіліся новыя сэнсы, адкрыліся новыя крыніцы.

Вельмі хацелася б, каб яна пражыла доўгае і шчаслівае жыццё, напоўненае цікавымі падзеямі i годнымі людзьмі. Каб было яскрава ды з агеньчыкам!

Буду старацца, каб і надалей мы заставаліся сябрамі настолькі, наколькі гэта магчыма паміж бацькамі і дзецьмі.

Дасягай высотаў ды расці свабоднай, мая маленькая Есенька!

Варламу Шаламову

Гневная поляна, где ЗеКа скучали,
Порастает маком, мхами, лебедой,
Каторга в итоге и тюрьма в начале,
Двадцать пять парняге, он уже седой.

Старую щетину лес сбривает хмуро,
И прыщами-пнями Колыма цветёт,
Родина — паскуда, партия — ты дура,
Лагеря не в силах растопить весь лёд.

Грустная примета: оставлять в бараке
Нищенский нажиток — ложку да цингу,
Нечистоты циклом крутятся в клоаке,
Удобряя смертью дикую тайгу.

Верная подруга — совесть арестанта,
Иногда шалавой рядится в меха,
Заговор троцкистов, помощь оккупантам…
Вся страна советов — злая чепуха.

Гнусная забава, пытки и расстрелы,
Трусы и чекисты — масти вы одной,
Узник через годы слогом престарелым
Выскоблит на теле шрам очередной.

Жертвы тех событий, изверги в погонах
Плавно исчезают с памяти витрин,
Но уже другие черви и вороны
Назначают даты для своих смотрин.

2017 г.

Саша "Нефер". Рукописи из шкатулки. Москва: Радикальная теория и практика, 2021.

"Гэта што - стаяць за праўду, ты за праўду пасядзі!"

Так атрымліваецца, што турэмная літаратура з'яўляецца часткай майго жыцця. Я, канешне, яе не выбіраў - жыццё само апранула мяне ў літаратурную робу засценкавай прозы. На шчасце, сам я не з'яўляюся аўтарам нейкіх дзённікаў ці замалёвак з вязніцы. Бо не сядзеў (пакуль). Аднак мой добры сябар і таварыш Ігар Аліневіч, палітвязень са стажам і тэрмінам у 20 гадоў, напісаў выдатную кнігу "Еду ў Магадан". Я б нават сказаў, ужо класічную. Мая сястра была адной з перакладчыца гэтай кнігі на польскую мову. А я сам стаў перакладчыкам іншай беларускай турэмнай кнігі - "Фарбы паралельнага свету" аўтарства вядомага былога палітвязня Міколы Дзядка.

Я заўсёды паўтараю, што гэтыя кнігі, а таксама частка іншых турэмных твораў сучасных беларускіх палітзэкаў, увойдуць у абавязковы канон беларускай літаратуры для старэйшых класаў. У будучай Беларусі.

З апошняга, што чытаў некалькі год таму (не улічваючы меншых твораў і вершаў палітзняволеных) - кніга расейскага анархіста і праваабаронцы Івана Асташына "Путешествия по местам лишения". Гэта толькі частка ягоных шматгадовых прыгод з расейскай пенітэнцыярнарнай сістэмай. Напісана добра, чытаецца лёгка, ззяе надзеяй.

Першай кнігай з лагернай тэматыкі, якая мяне моцна ўразіла, канешне ж, стаў "Архіпелаг ГУЛАГ", які я прачытаў ад дошкі да дошкі ўлетку 2000 г. Адбылося гэта ў вёсцы. Ездзіў да дзеда, дапамагаў яму з гаспадаркай, а ў вольны час на падворку чытаў шмат таўсценных тамоў, у тым ліку Салжаніцына (дарэчы, цытата наверсе адтуль).

Праз амаль дваццаць год пасля "Архіпелага" я прыпадкова наткнуўся на прозу нашага земляка, якога часам называюць "польскім Салжаніцыным", кнігу габрэя з Пінска, доктара філасофскіх навук, Юлія Марголіна (1900-1971). Кніга пад назвай "Падарожжа ў краіну зэка". І зноўку пранікся. Параіў яе Ігару Аліневічу, ён ацаніў.

Кніга была напісана ў пасляваенныя часы, адразу пасля пяцігадовай адсідкі Марголіна ў ГУЛАГу ў 1946-1947 гг. Аднак яе тады ніхто не захацеў друкаваць!! Яна і дагэтуль на Захадзе малавядомая. Ёсць пераклады: французскі, іўрыт, польскі, ангельскі (які з'явіўся толькі ў 2020 г.) Па спасылцы яе першае расейскае эміграцыйнайе выданне (1952 г.) і сучаснае.

Калі б кніга пабачыла свет адразу, то ГУЛАГ асацыяваўся б ў нас менавіта з Марголіным, а не з Салжаніцыным ці Варламам Шаламавым. Хаця ўсе кнігі вартыя прачытання. Асабліва ў нашыя даўбанутыя часы, на парозе трэцяй сусветнай і ў абдымках антыўтопій. Дзе "смярдзючы Сталін зноў вялікі", а ў музей Гулага нельга.

Ніжэй тэматычны верш, які нават выдавецтва "Напильник" калісьці у сваіх сацсетках запосціла..

«Только проза, стихи нельзя!»🤦

По информации, которую «Правовая инициатива» получила от родственников политзаключённых, в некоторых исправительных колониях заключённым запретили писать стихи в письмах.

Заключённым не объясняют, чем вызван запрет, но за «поэтические» письма могут вызвать на разговор в администрацию и даже наказать. Пока сложно сказать, насколько распространена эта практика, является ли она официальным запретом или результатом самоуправства отдельных сотрудников, а также действует ли она в отдельных колониях или повсеместно. Тем не менее это можно рассматривать как одну из форм лишения человека культурных прав в заключении.

📌 Поддержать работу Правовой Инициативы:
PATREON | PAYPAL | BUY ME A COFFEE | BITCOIN: bc1qwh8zku6lfdqs8cpuuayz6zmdp8ee676tq64m7w

Гіторыю марафону апісваць не буду, нагадаю толькі, што адлегласць - 42,195 м. Люты-сакавік я тры разы прабег дыстанцыі, якія лічацца важнымі, каб быць падрыхтаваны да 42 км. У маім выпадку гэта былі: 30, 35 і 36 км. Пры гэтым, каб падрыхтаваць арганізм, падчас забегаў я ўвогуле не піў вады і не еў падчас прабежак. Кажуць, што так лепш не рабіць, але я добра ведаю свой арганізм і вырашыў рызыкнуць. Цяжка сказаць, як змог без вады 36 км прабегчы, але пачуваў сябе нармальна. Ведаючыя людзі казалі, што я гатовы.

Надвор'е у дзень марафону рэзка пагоршылася. Уначы быў мінус, удзень максімальна +5. Больш за ўсё я баяўся моцнага ветру. Ламаў галаву, як апрануцца, але ў выніку ідэальна падабраў вопратку. І для марафонаў +5 цяпла ў тысячы разоў лепш за +20.

На мерапрыемства запісалася 8 тысяч асоб, стартанула больш за 6. На старце выстройваліся адпаведна часовых зон: першыя стаялі самыя хуткія - тыя, хто прымяралісь прабегчы трасу за 2.15-2.30; наступныя за 2.30-2.40 ігд. Я сціпла запісаўся на час 4.20-4.30. Бліжэй да дня марафону ўсвядоміў, што хачу ўкласціся ў 4 гадзіны. Аднак перасягнуў сябе. Усю дарогу некага абганяў і ўвайшоў у першыя 2 тысячы) Першыя былі кенійцы, трэці - паляк; у іх атрымалася прабегчы трасу менш за 2.20. Сярод жанчын першай стала беларуска!

У мяня была група падтрымкі - сям'я, якая ўсю дарогу дапінгавала мяне) Горад увесь перакрыты, а ім удавалася перамяшчацца па горадзе і падтрымліваць мяне. Гэта сапраўды дапамагала. Прачуў як футбалісты кайфуюць ад заўзятараў на стадзіках. Плюс сяброўка анлайн з Берліна сачыла)

Атамасфера мерапрыемства вельмі маляўнічая, цікавая, радасная. Я думаў, што цягам 4 гадзін перадумаю міліярды думак, але на гэта прысвяціў літаральна 10 хвілін. Рэшту часу ты глядзіш на гэтае спартыўнае свята. Вельмі розных людзей, п'еш ваду і ізатонікі ў адмысловых пунктах трасы.
Гэта вельмі важна, бо арганізм не павінен быць абязводжаны. Я нават банан з'еў (пасля 20 км арганізм даў сігнал, што варта перакусіць). Самым складанымі былі апошнія 4, а нават 2 км. Гзв. "сцяны" у мяне не было. Гэта калі каля 30-35 км арганізм настолькі стомлены, што адмаўляецца слухацца і далейшы бег ператвараецца ў маральна-валявую барацьбу. Але, як пазней мне сказала сястра: я ведала, што ты здолееш, ты ж упарты. Ага, калі бяжыш апошнія кіламетры, то маячаць думкі кшталту: навошта ўвязаўся ў гэтую авантуру? Больш ніколі не буду паўтараць! Ну і неяк дабяжаў.

Пасля фінішу усіх кормяць. Суп, бліны з шакаладам, ізатонік, вада, піва безалкагольнае, банан.
І, канешне, імянны медаль далі на памяць.

Досвед каласальны. Я змог пераадолець свае слабасці, усё ж такі перамога над уласнымі дэманамі - самая важная перамога.

Дарэчы, пасля рабіў аналізы - цукар у норме быў) І яшчэ момант, тады - цягам некалькі месяцаў быў 3 разы ў дыеталагіні. 2 разы перад марафонам, і 1 пасля. Выявілася, што за 1,5 месяца палепшыў вынікі свайго біялагічнага ўзросту з 44 гадоў да 32. Поспех? :)

Вынік: свой першы ў жыцці марафон я прабяжаў без прыпынкаў за 3.43.22.
Праз год і дзевяць месяцаў пасля пачатку прыгоды з бегам з нуля. Такая маленькая перамога стала своеасаблівыс стымулам да далейшых пачынанняў.

Чалавек здольны на многае.
Верце ў людзей!
Верце ў сябе!

Per Aspera Ad Astra!

Марафон

Веруючых з Вялікаднем! Аднак сёння хачу падзяліцца гісторыяй, якая не пра Бога, а пра веру ў чалавека. Пакуль вы канчаткова не расчараваліся ў людзях, можаце пачытаць аповед аб сіле волі, дасягненні мэты, перамозе самога сябе.

Магчыма, мая гісторыя некага натхне ці прынамсі пакажа, што крок па кроку, сістэматычнай падрыхтоўкай, працай над сабой ды адказнасцю, можна дасягнуць вынікаў. Гаворка будзе пра спорт, але сутнасць тычыцца розных галін нашага жыцця. Вось гісторыя таго, як год таму я прабяжаў марафон (лонг-рынд).


Я заўсёды любіў бег. У школе нарматывы па бегу здаваў на пяцёркі, хоць і не быў нейкім супер легка-атлетам. І канстытуцыя майго цела зусім не спартыўная. У футбік раней ганяў, але прафесійна спортам ніколі не займаўся.

Ужо ў дарослым жыцці меў дзве спробы пачаць бегаць. Першы раз мяне хапіла на два тыдні, другі раз ковід пакрыжаваў планы. Але кросы бегавыя (Brooks) з таго часу засталіся. Прыгадаю, што ў верасні 2017 г. я парваў связкі і мне рабілі 2 аперацыі калена. Пасля былі доўгія рэабілітацыі. З футболам я, на жаль, развітаўся назаўсёды

І вось надыйшоў 2023 г. і нечакана пасля чарговай здачы аналізаў у мяне выявіўся крыху павышаны цукар. У цесця быў дыябет, у бацькі таксама. Я ведаў, что гэта за звер і не спяшаўся патрапіць у лік ягоных ахвяр. Тады я вырашыў заняцца бегам, з аднаго боку, каб прыбраць цукар, з іншага - моцна сумаваў па фізактыўнасці без футбіка.

Я лічу сябе радыкальным пешаходам, шмат хаджу і заўсёды выбіраю прайсціся пешку замест транспарту, калі дазваляе час і адлегласць. Аднак бегаць, у прынцыпе, пачаў з нуля. Пачытаў у сеціве, знайшоў праграму, метадалогію і пачаў трэнінгі ў мясцовым парку.

Распачаў я 1 ліпеня. Спачатку цягам 15 хвілін трэба было чаргаваць бег і хаду, нічога такога. Я тады як слімачок бегаў. Праз месяц ўжо трэба было прабегчы поўгадзіны без перапынку. Не спадзяваўся, што змагу. Але на дзіва атрымалася і тады падумаў, што метадалогія працуе.

На Новы Год (2024) Янка падарыла мне смарт-гадзіннік, каб мераць пульс ігд. Вельмі карысная рэч! Першыя месяцы трэніровак было цяжка, утойваць не буду. Бегаў кожны другі дзень і дзень вольны ад трэнінгаў заўсёды быў як свята. Паступова сістэматычнасць ды ўпартасць пачалі даваць плён.

Тыя, хто мяне ведаюць, не дадуць схлусіць, што я, калі нешта пачынаю, звычайна даводжу справы да канца. Адначасова, яны ведаюць, што я ніколі не быў прыкладам здаровага ладу жыцця і тое-сёе люблю пакаштаваць. А як тут каштаваць, калі трэба пастаянна павялічваць нагрузкі і бегаць рэгулярна? Пачалася праца над сабой, ці хутчэй барацьба з сабой. Няроўная.

Свой першы паўмарафон я незапланаввана прабяжаў ужо праз 7 месяцаў пасля пачатку трэніровак. Узімку перад 40-м днём народзінаў зрабіў сабе падаруначак. Проста падчас трэнінгу. Дарэчы, бегаў я толькі ў навушніках. Музыка вельмі дапагала пераносіць нагрузкі.

Паступова павялічваў дыстанцыі, працаваў з пульсам і хуткасцю. Завёўся вопраткай адмысловай. Прыбраў навушнікі. Аб марафоне ўвогуле не думаў. Затое падчас бегу, застаючыся сам на сам з сабой, у галаву прыходзіла шмат разумных думак. І прызнаюся, што мяне падтрымлівалі думкі аб маіх таварышах-палітвязнях. Менавіта яны дапамагалі мне не здавацца і кінуць усё, хаця часам вельмі хацелася. Такія думкі стымулявалі. Як я магу здасцца, калі яны за кратамі працягваюць трымаць узровень? Такім чынам я дайшоў да стану, калі бег пачаў мне прыносіць задавальненне, эндарфіны і ўсё такое.

У выніку ў студзені 2025 г. запісаўся на марафон. Рыхтаваўся я самастойна, без нейкіх праграм. Праўда, прачытаў адну брашуру-дапаможнік па тэхніцы бегу, якую мне падарыў сябар. І перад самым забегам паглядзеў, што раюць марафонцы, на што варта звярнуць увагу. Ёсць некалькі лайф-хакаў, якія рэальна дапамаглі. Адзінае, што памяняў - стаў меньш спажываць алкаголю, (але не адмовіўся ад яго) і за месяц да марафону падтрымліваў вуглеводную дыету. Правільныя вугляводы трэба накапліваць перад такой дыстанцыяй.

Весялімся далей😎

https://suno.com/s/zR8fLUZzNKRtF99s

Мне ўжо неаднойчы казалі аб тым, што варта некаторыя мае вершы пакласці на музыку. На біт, мінус ці нешта падобнае. Я гэтага зрабіць не магу, бо мая стыхія - словы. Аднак мы жывем у такія кіберпостмадэрніскія часы, што ўжо хапае інструментаў, каб рабіць музыку з дапамогай штучнага інтэлекту (ШІ). І часам не разбярэш, што такія творы робяцца камп'ютарамі. У снежні, вяртаючыся ад сябра позна ўвечары слухаў музычку, якую мне падкідваў ютубчык. І адна песня неяк зачапіла, бо стае быў адпаведны. Ну я яе паслухаў некалькі дзён, а пазней выявілася, што гэта ШІ. Першы раз у жыцці я павёўся на ШІ. Бывае.

Днямі Alexique напісаў мне, што ёсць такая праграма, якая дапамагае ствараць уласныя кампазіцыі. Словы твае - музыка яе (інтэлегенцыі гэтай). Такіх праграм ужо шмат, але Лёха мне падкінуў Suno. Шчыра кажучы, я прагледзеў некалькі відосікаў, як ёй карыстацца і зразумеў, што сапраўды цікавая рэч. Аднак ёсць некалькі момантаў. З ёй трэба разабрацца. Панаціскаць, палазіць па ейных магчымасцях, пабавіцца ў кампазітара і аранжыроўшчыка. Але для гэтага патрэбны час, які ў мяне, на жаль, адсутнічае. У дадатку, каб карыстацца з большай лічбай опцый, трэба дакупаць крэдыты. Таму пакуль рукі не даходзяць, хоць і маніць.

Лёха любіць музыку і гэтыя ўсе навароты камп'ютарныя, таму не стаў чакаць і сам нешта закінуў з маёй творчасці ў пастку ШІ. Пакуль толькі два вершы - выкладываю іх ніжэй. Я б іх па-іншаму зачытаў, са сваім рытмам, інтанацыяй, экспрэсіяй. Па-аўтарскі, так бы мовіць. Хоць акцэнт і вымова ў ШІ таксама кульгае, але патэнцыял ёсць. І радасна чуць, калі нехта іншы чытае твае вершы, ды яшчэ і пад музыку, няхай і ШІ. Дзякуй!

Калі, сябры і сяброўкі, маеце час, ахвоту і магчымасці, то можаце браць мае вершыкі і праганяць праз ШІ, бо не ведаю, калі ў самога рукі дойдуць. Мне будзе прыемна. А мо і на альбом назбіраецца? Бо, як сказаў Лёха, у цябе столькі вершаў, што можна кляпаць альбікі як Ягор Летаў.

Я вельмі люблю музыку, але, на жаль, мала хаджу на канцэрты. Аднак у мінулую нядзелю быў на крутым канцыку. Сапраўдны андэграўнд. Усё як мы любім: паўцёмныя падвалы, алкаголь і люфкі, амаль няма людзей, драйв і ўгар. Адбывалася імпрэза ў кракаўскім клубе на Казімеже Baza, дзе даволі часта праходзяць "левацкія" канцы.

Ковельскіе Псы - дуэт беларускіх электра-панкаў, які я адкрыў для сябе літаральна паўтара месяцы таму і адразу ўлюбіўся. Увесь сакавік слухаў іх новы альбік "Ужас бессмертия". Дагэтуль я не ведаў аб іх існаванні, не слухаў папярэдніх альбомаў, не чытаў інтэрв'ю. Гэта прыдало смаку.

Мяне зачапілі словы, экспрэсія, музыка, рытмы, настроі... У хлопцаў атрымалася дакрануцца да небачных зацемкаў маёй анархісцкай душы і заспакоіць мой адвечны музычны голад. Прынамсі на некаторы час.

Пасля іх выступаў праект Kondratiе. Абі і можна асобна распавядаць. Такі спакойны на выгляд хлопец з Украіны, які выдае вельмі моцны кантэнт. Дарквэйв дай Бажэ.

Тое, што на канцэрт прыйшло менш за 10 асоб, сведчыць аб некалькіх аспектах. Мо некаторых нядзеля адпужала, я і сам не люблю тусіць па нядзельных вечарах. Перад усім аднак іх творчасць спецыфічная, не для ўсіх. Гэта і добра. Таксама думаю, што праект недаацэнены. Па-майму сціпламу меркаванню, Ковельскіе Псы сваім ўзроўнем сягаюць еўрапейскай авангарднай сцэны. Я не альфа і амега музычнай крытыкі, але душа паэта падпавядае мне, што гэты праект - сума таленту ды адвечнага мастацкага валацужніцтва.

Што мне яшчэ спадабалася, хлопцы - аўтэнтычныя. Весяляцца і адрываюцца на сцэне і пад сцэнай, як у лепшых традыцыях гаражнага панк-року. Прыгадаў я маладосць, гаражы і свае нефармальныя гарадзенскія карані. І падчас канцэрта думкамі і эмоцыямі занырнуў у гэты рэдкі яскравы момант.

У панядзелак хлопцы гралі у Катавіцах, цікава, як там прайшло. Мы, канешне, пазнаёміліся і класна патусілі. Было адчуванне, што канцык толькі для нас, выбраных асоб. Хлопцы сказалі, што пакуль што гэта самы файны выступ падчас тура, бо быў канэкт з публікай (я падышоў знаёміцца яшчэ да пачатку канцыка). Мне спадабалася. Сябру Андруху, які ў адрозненні ад мяне шарыць у музыцы, бо некалі займаўся ёй прафесійна, таксама зайшло.

Вырашыў напісаць некалькі радкоў аб Ковельскіх Псах, бо адчуваю нейкую творчую сувязь. Праўдзівы андэграўнд, які не спазіраецца на моду, мэйнстрым і вось гэта ўсё. Ёсць энергія і жаданне тварыць - то пагналі. І пацаны крэатывяць. Калі твая творчасць шчыра падабаецца прынамсі адной асобе, гэта ўжо прыемна. Ужо не недарма.

Творчасць Ковельскіх Псоў можа падацца нейкай цёмнай і мала аптымістычнай. У ёй матывы пустэчы перакрыжоўваюцца з экзістэнцыяльнай неадольнасцю, а сацыяльныя сюжэты прапускаюцца праз моцныя ультра-фільтры асабістага. І усё-такі праз гэтую цемру прабіваецца свет і радасць жыцця. Прынамсі я яго пабачыў.