معضل ترامپ در برابر ایران؛ توافق بزرگ با خطوط قرمز تهران برخورد کرده است
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و افسر پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل
منبع: حساب کاربری نویسنده در شبکه ایکس
https://x.com/citrinowicz/status/2104615946585325849?s=20
راهبرد ترامپ روشن‌تر شده است: او نمی‌خواهد بخش بزرگی از امتیازهای اقتصادی و کاهش تحریم‌ها را فقط در ازای بازگشایی تنگه هرمز واگذار کند؛ زیرا از نگاه او، آمریکا در حال حاضر عملاً کنترل مؤثری بر عبور کشتی‌ها از تنگه دارد. ترامپ می‌خواهد مستقیماً وارد پرونده هسته‌ای شود و رفع تحریم‌ها را به اهرمی برای دستیابی به توافقی بسیار گسترده‌تر تبدیل کند.
اختلاف اصلی؛ ترتیب اجرای تعهدات
موضع تهران کاملاً متفاوت است. ایران تأکید دارد که ابتدا باید تفاهم‌های قبلی با واشنگتن اجرا شوند: محاصره دریایی لغو شود، دسترسی ایران به دارایی‌های مسدودشده و درآمدهای نفتی بازگردد و تعهدات اقتصادی مندرج در یادداشت تفاهم پیشین به اجرا درآید. تنها پس از آن، تهران آماده ورود به مذاکرات هسته‌ای خواهد بود.
بنابراین، ایران اصل دیپلماسی هسته‌ای را رد نمی‌کند. مقام‌های ایرانی گفته‌اند تهران آماده گفت‌وگو درباره محدودیت‌های قابل‌توجه و بازرسی از برنامه هسته‌ای است و حتی می‌تواند جدول زمانی این مذاکرات را تسریع کند. اما از نگاه تهران، امتیازهای جدید هسته‌ای نباید بهایی باشد که ایران برای اجرای تعهدات قبلی واشنگتن می‌پردازد.
واشنگتن و تهران چه می‌خواهند؟
واشنگتن: ابتدا محدودیت‌ها و امتیازهای هسته‌ای ایران، سپس کاهش جدی فشارهای اقتصادی.
تهران: ابتدا اجرای یادداشت تفاهم قبلی، رفع محاصره و آغاز گشایش اقتصادی، سپس مذاکره درباره محدودیت‌های بیشتر هسته‌ای.
در نتیجه، اختلاف اصلی بر سر امکان مذاکره هسته‌ای نیست، بلکه بر سر تقدم و تأخر اقدامات دو طرف است.
جنگ برای چه بود؟
سیترینوویچ می‌پرسد اگر پس از جنگ، فشار اقتصادی و بحران تنگه هرمز، نتیجه نهایی توافقی باشد که در آن ایران در برابر محدودیت‌های قابل‌راستی‌آزمایی بر برنامه هسته‌ای خود از کاهش تحریم‌ها برخوردار شود، این توافق از نظر منطق بنیادین چه تفاوتی با برجام خواهد داشت؟
ممکن است جزئیات توافق جدید بسیار متفاوت و محدودیت‌های آن شدیدتر باشد، اما مبادله اصلی همچنان آشنا خواهد بود: کاهش فشار اقتصادی بر ایران در برابر محدودیت‌های مذاکره‌شده و نظارت‌شده بر برنامه هسته‌ای.

نبرد بر سر ترتیب اقدامات برای ترامپ اهمیت سیاسی و راهبردی دارد. او صرفاً به یک توافق نیاز ندارد؛ بلکه باید توافقی به دست آورد که بتواند آن را به‌طور معتبر، متفاوت‌تر و بلندپروازانه‌تر از برجام معرفی کند—توافقی که سال‌ها آن را به‌شدت محکوم کرده بود. در مقابل، ایران نمی‌خواهد امتیازهای هسته‌ای تازه‌ای بدهد تا صرفاً واشنگتن را به اجرای تعهداتی وادارد که تهران معتقد است پیش‌تر پذیرفته شده‌اند.