فشار میانجیها بر ایران برای امتیاز هستهای و احیای مذاکرات با آمریکا
پس از رد پیشنهاد آتشبس هفتروزه ایران از سوی ترامپ، میانجیها در تلاشی کماحتمال میکوشند از بازگشت جنگ تمامعیار جلوگیری کنند
سامر سعید، بنوا فوکن و گاوین بید | والاستریت ژورنال | ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶
لینک مقاله
ترجمه و تلخیص: @irananalyses
میانجیهای منطقهای در تلاشاند ایران را به دادن امتیازی در برنامه هستهای متقاعد کنند تا پس از رد پیشنهاد آتشبس تهران از سوی دونالد ترامپ، مذاکرات با آمریکا دوباره آغاز شود. آنها این تلاش را اقدامی کماحتمال اما ضروری برای جلوگیری از بازگشت جنگ تمامعیار میدانند. هدف اصلی، ارائه امتیازی در موضوعی است که ترامپ بیش از هر مسئله دیگری بر آن تأکید دارد: جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای.
ترامپ میکوشد محور مذاکرات را از کنترل ایران بر تنگه هرمز به هدف اولیه جنگ، یعنی برنامه هستهای، بازگرداند. او در مجمع عمومی سازمان ملل گفت برای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب اتمی، حتی احتمال «نابودی» حکومت ایران را بررسی میکند. بااینحال، ایران تاکنون نشانه روشنی از آمادگی برای مذاکره درباره برنامه هستهای نشان نداده است.
مقامهای منطقهای که مرتباً با تهران در ارتباطاند میگویند رهبران ایران مطمئناند که میتوانند محاصره بلندمدت آمریکا یا دور تازهای از بمباران را تحمل کنند. به گفته آنان، قدرت در ایران بیش از گذشته در دست سپاه پاسداران متمرکز شده است؛ نهادی نظامی و اقتصادی که همواره در برابر مصالحه با غرب موضع سختگیرانهتری داشته است.
عباس عراقچی اعلام کرد ایران هم برای جنگ و هم برای دیپلماسی آماده است. او گفت تهران در برابر هرگونه تجاوز، مقابلهبهمثل خواهد کرد و حتی برای «جنگی تا مرز نابودی» آمادگی دارد، اما انتخاب میان جنگ و مذاکره بر عهده ترامپ است. عراقچی پس از پایان مجمع عمومی نیز برای ادامه تماسها در نیویورک ماند، ولی میانجیهای عرب میگویند ایران پس از رد طرح آتشبس هیچ تغییری در مواضع خود نداده و همچنان خواهان آن است که واشنگتن پیش از آغاز مذاکرات امتیاز بدهد.
طرح پیشنهادی ایران شامل توقف هفتروزه درگیری، بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره بنادر ایران بود تا فضای لازم برای مذاکرات فراهم شود. ترامپ روز جمعه آن را رد کرد. واشنگتن اکنون اطمینان بیشتری دارد که محاصره دریایی به اقتصاد ایران آسیب جدی میزند. همزمان، مقامهای آمریکایی و کشورهای خلیج فارس معتقدند ایران بخشی از کنترل خود بر هرمز را از دست داده، زیرا میلیونها بشکه نفت بار دیگر از این آبراه عبور میکند. این وضعیت، به ارزیابی آنان، اهرم ایران در مذاکرات را تضعیف کرده است.
ایران خواهان بازگشت آمریکا به تفاهمنامه ژوئن است. بر اساس آن توافق، ایران تنگه هرمز را باز میکرد و مذاکرات هستهای در مرحله بعد آغاز میشد؛ در مقابل، آمریکا بخشی از تحریمها را لغو، میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد و محاصره دریایی را متوقف میکرد. مقامهای آمریکایی این تفاهم را بیشازحد به سود ایران میدانند و میگویند ترامپ دیگر حاضر به بازگشت به آن نیست.
در مقابل، واشنگتن تحریمهای ایران و کشورهای طرف معامله با آن را تشدید کرده و برای محدودکردن پروازهای ورودی و خروجی ایران نیز فشار میآورد. بهنام بنطالبلو این وضعیت را تقابل دو راهبرد میداند: تهران میخواهد ترامپ را به نسخهای فشرده از توافق قبلی بازگرداند، درحالیکه واشنگتن قصد دارد محاصره و تحریمها را تا مشاهده نشانهای از تسلیم ایران ادامه دهد.
نخستوزیر قطر، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، هشدار داده است که پایاندادن به جنگ روزبهروز دشوارتر میشود. حملات حوثیهای مورد حمایت ایران در یمن و نیروهای عراقی به عربستان، بحران را پیچیدهتر کرده است. قطر که یکی از کانالهای اصلی انتقال پیام میان تهران و واشنگتن است، میگوید طرفها فاقد یک راهبرد جامع و روشن برای پایان جنگ هستند.
مقامهای منطقهای معتقدند ایران تصور میکند ترامپ و جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای شکست خواهند خورد. اما پس از انتخابات، ترامپ ممکن است کمتر نگران هزینههای سیاسی باشد و آمادگی بیشتری برای استفاده از نیروی نظامی پیدا کند. در چنین شرایطی، هر دو طرف امتیازدادن را نه نشانه تمایل به مصالحه، بلکه نشانه ضعف تلقی میکنند.
با وجود مواضع سخت، یک مقام ارشد دولت منطقهای که در مذاکرات صلح مشارکت دارد گفته است ایران ممکن است در برنامه هستهای مصالحه کند و در مذاکرات پیشین با جیدی ونس نیز به چنین توافقی نزدیک شده بود. شرط اصلی تهران، دریافت تضمینی صریح است که اسرائیل پس از توافق ایران و آمریکا بار دیگر حمله نکند.
نتیجه مقاله این است که راه دیپلماسی کاملاً بسته نشده، اما اختلاف بر سر ترتیب امتیازها همچنان حلنشده است. آمریکا میخواهد ایران ابتدا در پرونده هستهای عقبنشینی کند، درحالیکه تهران رفع محاصره، کاهش تحریمها و تضمین در برابر حمله اسرائیل را پیششرط مصالحه میداند. تا زمانی که هیچیک حاضر نباشد نخستین گام را بردارد، احتمال بازگشت به جنگ گسترده همچنان بالا خواهد ماند.
Post #1556
220
