کارزار فشار آمریکا، ایران را از جهان خارج منزوی می‌کند
یک بانکدار سابق که اکنون در وزارت خزانه‌داری آمریکا فعالیت می‌کند، طی سفری محرمانه به کشورهای مختلف هشدار داده است که پروازهای ایران را متوقف و ارتباطات بانکی با تهران را قطع کنند
بنوا فوکن | وال‌استریت ژورنال | ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶
لینک مقاله

ترجمه و تلخیص: @irananalyses

وال‌استریت ژورنال گزارش می‌دهد که دولت آمریکا کارزاری فشرده برای قطع آخرین ارتباطات بانکی، هوایی و تجاری ایران با کشورهای همسایه به راه انداخته است. پیام واشنگتن به شرکای تجاری تهران صریح است: کشورها باید میان تجارت با ایران و دسترسی به بازار و نظام مالی آمریکا یکی را انتخاب کنند.
این مأموریت بر عهده جاناتان برک، معاون وزیر خزانه‌داری آمریکا در امور تأمین مالی تروریسم و مدیرعامل پیشین سیتی‌بانک در لندن، گذاشته شده است. او طی سفری دو‌هفته‌ای به خاورمیانه و اروپا، با مقام‌های کشورهای مختلف دیدار کرد و درباره پیامدهای ادامه همکاری با ایران هشدار داد. وزارت خزانه‌داری در مجموع با بیش از ۵۰ کشور تماس گرفته است.
این فشار در مدت کوتاهی نتایج مهمی داشته است. عمان، امارات، ترکیه، جمهوری آذربایجان و گرجستان پروازهای ایران یا شرکت ماهان‌ایر را متوقف کرده‌اند. فعالیت بانک ملی ایران در امارات محدود شده، مجوز بانک ملت در ترکیه لغو شده و بریتانیا نیز قصد ندارد معافیت‌های بانکی ایران را تمدید کند. این اقدامات علاوه بر تحریم‌های قدیمی و محاصره دریایی بنادر ایران اعمال می‌شوند و فشار اقتصادی بی‌سابقه‌ای بر تهران وارد کرده‌اند.
نایجل کوشنر، وکیل بریتانیایی که دو دهه در زمینه تحریم‌های ایران فعالیت کرده، می‌گوید تاکنون چنین فشار شدیدی بر بخش‌های بانکی و هوانوردی ایران مشاهده نکرده است. به گفته او، آمریکا ظرف چند هفته تأثیری بیشتر از کارزارهای طولانی تحریمی آغازشده از سال ۲۰۱۰ ایجاد کرده است.
چرا فشار آمریکا این‌بار مؤثرتر است؟
ایران از زمان انقلاب ۱۹۷۹ و بحران گروگان‌گیری سفارت آمریکا با تحریم‌های فزاینده روبه‌رو بوده است. با وجود قطع ارتباط با نظام دلاری و مسدودشدن دارایی‌های خارجی، تهران طی دهه‌های گذشته توانسته بود ارتباطات بانکی و پروازی خود را با کشورهای همسایه حفظ کند و از آنها به‌عنوان مسیر دسترسی به اقتصاد جهانی استفاده کند.
اما جنگ جاری اعتماد کشورهای عرب خلیج فارس به ایران را به‌شدت کاهش داده است. حملات ایران به زیرساخت‌های انرژی کشورهایی مانند امارات، ادامه حملات سپاه به کشتی‌ها در اطراف تنگه هرمز و پیشروی حوثی‌های مورد حمایت تهران در باب‌المندب و حملات آنها به تأسیسات نفتی عربستان، این کشورها را به همکاری بیشتر با واشنگتن سوق داده است.
تنگه هرمز پیش از جنگ مسیر عبور حدود یک‌پنجم نفت جهان بود. اکنون هم‌زمانی اقدامات سپاه در هرمز و حضور حوثی‌ها در باب‌المندب، کشورهای منطقه را با تهدید علیه دو آبراه حیاتی روبه‌رو کرده است. آمریکا از همین نگرانی برای متقاعدکردن شرکای سابق ایران استفاده می‌کند.
برک می‌گوید شرکای آمریکا اکنون با «فوریتی تازه» با مسئله ایران برخورد می‌کنند. او همچنین گفته است که پس از نزدیک به پنج دهه تحمل رفتار ایران، واشنگتن به مرز نهایی صبر خود رسیده است.
عمان؛ نخستین هدف کارزار
نخستین مقصد سفر منطقه‌ای برک، عمان بود؛ کشوری که مدت‌ها میان ایران و غرب میانجیگری کرده، اما با ادامه جنگ تحت فشار فزاینده ترامپ قرار گرفته است. هدف اولیه آمریکا متوقف‌کردن پروازهای ماهان‌ایر بود؛ شرکت خصوصی ایرانی مرتبط با سپاه که کشورهای غربی آن را متهم به انتقال سلاح، نیرو و تدارکات می‌کنند.
ماهان‌ایر با وجود قرارداشتن در فهرست تحریم‌های آمریکا، همچنان به عمان و کشورهای دیگر پرواز می‌کرد. برک گفته است هنگام گفت‌وگو با مقام‌های برخی کشورها، هم‌زمان مسیر پروازهای ماهان را در سامانه فلایت‌رادار مشاهده می‌کرد و از آنها می‌پرسید چگونه اجازه ادامه این پروازها را می‌دهند.
مقام‌های عمانی سفر برک را نشانه جدیت آمریکا در اجرای تحریم‌ها دانستند و به این نتیجه رسیدند که خودداری از همکاری می‌تواند به اقتصاد عمان آسیب بزند. مسقط ظرف یک هفته همه پروازهای ماهان‌ایر را ممنوع کرد و پس از اجرایی‌شدن محدودیت‌های جدید آمریکا، تمام پروازهای خطوط هوایی ایران را متوقف ساخت.
امارات و قطع مسیر مالی ایران
مقصد بعدی برک امارات متحده عربی بود. امارات متحد مهم آمریکا است، اما روابط تاریخی، فرهنگی و اقتصادی گسترده‌ای با ایران دارد و به‌ویژه دبی یکی از مهم‌ترین مسیرهای غیرمستقیم ایران برای دسترسی به نظام مالی و تجارت جهانی بوده است.
برک در مذاکرات خود با مقام‌های اماراتی به اقدام اخیر آمریکا علیه شعبه محلی یک بانک مصری به‌دلیل ارتباط با ایران اشاره کرد؛ اقدامی که حامل هشداری ضمنی درباره هزینه ادامه همکاری مالی با تهران بود.
پس از این دیدار، امارات شعب محلی بانک ملی ایران، بزرگ‌ترین بانک تجاری جمهوری اسلامی، را از انجام تراکنش‌های مرتبط با ایران منع کرد. مصطفی پاکزاد، واسطه مالی سابق ایرانی، می‌گوید این اقدام مستقیماً «لوله‌کشی تجارت خارجی ایران» را هدف قرار داده است؛ زیرا بانک ملی یکی از مجاری اصلی پرداخت هزینه کالاهای وارداتی بود.
امارات روز پنجشنبه همه پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی را نیز ممنوع کرد؛ تصمیمی که علاوه بر جابه‌جایی مسافر، تجارت و ارتباطات اقتصادی ایران را مختل خواهد کرد.
ترکیه، جمهوری آذربایجان و گرجستان
برک سپس به ترکیه رفت. آنکارا پس از این مذاکرات، پروازهای ماهان‌ایر را لغو و مجوز فعالیت بانک ملت ایران را باطل کرد. بانک ملت یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های خصوصی ایران و کانالی مهم برای تراکنش‌های تجاری میان ایران و ترکیه بود.
دیپلمات‌های آمریکایی هم‌زمان با جمهوری آذربایجان و گرجستان تماس گرفتند و این دو کشور نیز ورود خطوط هوایی ایران را متوقف کردند. در نتیجه، بخش مهمی از مسیرهای هوایی ایران به خاورمیانه، قفقاز و اروپا در مدت کوتاهی بسته شده است.
روسیه و چین؛ مسیرهای باقی‌مانده
با وجود این محدودیت‌ها، ایران هنوز کاملاً از جهان جدا نشده است. ماهان‌ایر همچنان به روسیه و چین، دو شریک اصلی تهران، پرواز دارد. وزارت خزانه‌داری شرکت‌ها و عوامل مرتبط با ایران را در هر دو کشور تحریم کرده است، اما برک می‌گوید گفت‌وگو با مسکو و پکن بخشی از مذاکرات سیاسی گسترده‌تر کاخ سفید است.
این تفاوت نشان می‌دهد واشنگتن در برابر شرکای کوچک‌تر ایران از تهدید مستقیم تحریم استفاده می‌کند، اما ارتباطات ایران با روسیه و چین را در چارچوب رقابت و مذاکرات کلان‌تر با این دو قدرت بررسی می‌کند.
فشار بریتانیا بر بانک ملی
برک سفر خود را در لندن به پایان رساند و با وزارت خارجه و وزارت خزانه‌داری بریتانیا دیدار کرد. دولت بریتانیا اعلام کرده است معافیت‌هایی را که به برخی بانک‌های ایرانی اجازه فعالیت در مرکز مالی اروپا می‌داد، تمدید نخواهد کرد.
این تصمیم می‌تواند عملاً فعالیت شعبه بانک ملی در لندن را متوقف کند، زیرا مجوز بریتانیایی آن در ماه آینده نیازمند تمدید است. بسته‌شدن این شعبه فشار بر شبکه تجارت خارجی و دسترسی ایران به خدمات مالی بین‌المللی را بیشتر خواهد کرد.
واکنش ایران
مقاله نتیجه می‌گیرد که کارزار جدید آمریکا صرفاً مجموعه دیگری از تحریم‌های رسمی نیست؛ بلکه یک عملیات دیپلماتیک مستقیم برای وادارکردن کشورها به اجرای عملی انزوای ایران است. تفاوت این مرحله با فشارهای گذشته، همکاری گسترده‌تر کشورهای منطقه است که بر اثر جنگ، حملات ایران و افزایش بی‌اعتمادی به تهران شکل گرفته است.
آمریکا طی چند هفته موفق شده بخشی از مسیرهای هوایی و بانکی ایران در عمان، امارات، ترکیه، قفقاز و بریتانیا را مسدود کند. بااین‌حال، اثربخشی نهایی کارزار به استمرار فشار و توان واشنگتن برای محدودکردن ارتباطات ایران با چین و روسیه بستگی دارد. به گفته یکی از مقام‌های پیشین خزانه‌داری، تحریم زمانی مؤثر است که طرف مقابل باور کند آمریکا در اجرای آن جدی و مداوم خواهد بود.https://www.wsj.com/world/middle-east/a-u-s-arm-twisting-campaign-is-cutting-iran-off-from-the-rest-of-the-world-ebcd990e?mod=hp_lead_pos2