نشانه‌های تازه از احتمال توافق ایران و آمریکا در نیویورک

ترجمه و تنظیم: @IranAnalyses
نشانه‌های تازه‌ای از احتمال دیدار نمایندگان ایران و آمریکا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک دیده می‌شود، هرچند هنوز هیچ تصمیم یا برنامه رسمی اعلام نشده است. رویترز گزارش داده که هیئت ایرانی اختیار کامل برای احیای دیپلماسی با واشنگتن دارد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز گفته است واشنگتن برای گفت‌وگو با مقام‌های ایرانی در سازمان ملل آمادگی دارد، اما هنوز ملاقاتی تعیین نشده است. او هدف نهایی هر گفت‌وگویی را جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای دانست.
هم‌زمان، قطر و پاکستان برای احیای «تفاهم اسلام‌آباد» میان ایران و آمریکا تلاش می‌کنند. براساس گزارش رسانه اماراتی ارم‌نیوز، اختلاف اصلی بر سر شرایط بازگشت به این تفاهم است. واشنگتن خواهان تغییرات اساسی، از جمله تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و ازسرگیری راستی‌آزمایی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است. تهران، در مقابل، بازنویسی اصول اصلی تفاهم را رد می‌کند و تنها حاضر است درباره نحوه اجرای آن، به‌ویژه ترتیبات بازگشت کشتی‌رانی، مذاکره کند. ایران همچنین خواهان تضمین در برابر حملات مجدد آمریکا و لغو تحریم‌هاست. این گزارش بر منابع دیپلماتیک ناشناس متکی است و هنوز مستقلاً تأیید نشده؛ بنابراین باید با احتیاط با آن برخورد کرد.
در همین چارچوب، خبرگزاری کیودو به نقل از یک مقام ارشد ناشناس ایرانی گزارش داده است که تهران پیشنهاد کرده در صورت برداشتن گام‌های اولیه از سوی آمریکا برای کاهش فشار نظامی، تنگه هرمز را ظرف هفت روز بازگشایی کند. رویترز نیز گزارش داده ایران آمادگی خود را برای بازکردن تنگه در برابر کاهش فشار نظامی و رفع محاصره بنادرش اعلام کرده است. بااین‌حال، این پیشنهاد رسماً از سوی دولت ایران تأیید نشده و خبرگزاری فارس گزارش‌های مربوط به توافق «رفع محاصره در برابر بازگشایی هرمز» را رد کرده است.
در بخش نظامی، سرتیپ حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، در گفت‌وگو با تلویزیون العربی گفته است ایران به این نتیجه رسیده بود که حمله آمریکا از یک پایگاه در اردن قریب‌الوقوع است و به همین دلیل آن پایگاه را هدف قرار داد. او تأکید کرده که سپاه مستقلاً عمل نمی‌کند، زنجیره فرماندهی همچنان برقرار است و ایران نه خواهان جنگ با کشورهای خلیج فارس است و نه تمامیت ارضی همسایگان خود را نادیده می‌گیرد. به گفته او، ایران دیپلماسی را رد نمی‌کند، اما «مجازات متجاوز» را اصل بنیادین خود می‌داند و برای همه سناریوها آماده است.
در سطح منطقه‌ای نیز وزیران خارجه پاکستان، ترکیه، عربستان سعودی و مصر در قالب نشست «R-4» گرد هم آمده‌اند. اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه پاکستان، در این نشست بر حمایت از صلح و رفاه منطقه‌ای و حقوق مشروع مردم فلسطین تأکید کرده است. این تحرکات مستقیماً بخشی از مذاکرات ایران و آمریکا معرفی نشده، اما نشان‌دهنده افزایش رایزنی‌های سیاسی میان چهار قدرت مهم منطقه در بحبوحه جنگ و تلاش‌های دیپلماتیک جاری است.
در مجموع، مجموعه این تحولات نشان می‌دهد که مسیرهای دیپلماتیک دوباره فعال شده‌اند: آمریکا برای گفت‌وگو اعلام آمادگی کرده، هیئت ایرانی ظاهراً از اختیارات بیشتری برخوردار است، قطر و پاکستان میانجیگری را دنبال می‌کنند و پیشنهادهایی درباره بازگشایی تنگه هرمز مطرح شده است. بااین‌حال، اختلاف درباره محتوای توافق همچنان عمیق است و بخشی از اطلاعات موجود نیز از منابع ناشناس یا گزارش‌های تأییدنشده سرچشمه می‌گیرد. بنابراین می‌توان از نزدیک‌شدن دو طرف به یک نقطه تصمیم سخن گفت.