عنوان: وال‌استریت ژورنال | موشک «خیبرشکن»؛ سلاح ارزان، دقیق و مرگبار ایران که خطرناک‌تر شده است
*نویسندگان: دیوید اس. کلود (David S. Cloud)، خبرنگار امنیت ملی و دفاع، و شلبی هالیدی (Shelby Holliday)، خبرنگار وال‌استریت ژورنال.*

موشک بالستیک خیبرشکن به مهم‌ترین موشک میان‌برد زرادخانه ایران تبدیل شده است؛ موشکی که به گفته مقامات آمریکایی، در حملات اخیر علیه پایگاه‌های ایالات متحده با تاکتیک‌های جدیدی به کار گرفته شده و چالش بیشتری برای سامانه‌های دفاع هوایی آمریکا و متحدانش ایجاد کرده است.

بر اساس این گزارش، ایران در حملات اخیر از ترکیبی از مسیرهای پروازی متفاوت، مانورهای متنوع و سرعت‌های مختلف برای شلیک خیبرشکن استفاده می‌کند تا سامانه‌های رهگیری را سردرگم کند. اگرچه آمریکا و شرکایش موفق شده‌اند بخش عمده‌ای از این موشک‌ها را رهگیری کنند، اما برخی از آن‌ها از سپر دفاعی عبور کرده‌اند.

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های خیبرشکن نسبت به موشک‌های قدیمی ایران، سوخت جامد آن است. برخلاف موشک‌های سوخت مایع که پیش از پرتاب به زمان زیادی برای سوخت‌گیری نیاز دارند، خیبرشکن از قبل آماده نگهداری می‌شود و می‌تواند به سرعت روی کامیون‌ها یا پرتابگرهای متحرک مستقر و شلیک شود؛ موضوعی که شناسایی و انهدام آن توسط جنگنده‌های آمریکا و اسرائیل را دشوارتر می‌کند.

گزارش می‌افزاید برخی نسخه‌های این موشک دارای سرجنگی جداشونده مجهز به موتور کوچک هستند که در مرحله نهایی پرواز، هنگام حرکت با سرعتی حدود **۶ هزار مایل در ساعت (حدود ۵ ماخ)**، قادر است مسیر خود را تغییر دهد. این قابلیت باعث می‌شود رهگیری آن نسبت به موشک‌های بالستیک معمولی دشوارتر باشد.

به گفته کارشناسان، خیبرشکن علاوه بر مانور در مرحله پایانی، می‌تواند مسیر بالستیک خود را نیز بیش از بسیاری از موشک‌های مشابه تغییر دهد و همین ویژگی احتمال موفقیت سامانه‌های دفاع موشکی را کاهش می‌دهد.

مقامات آمریکایی همچنین می‌گویند ایران تاکتیک‌های خود را تغییر داده و همزمان با خیبرشکن، پهپادهای تهاجمی پرسرعت و موشک‌های ساده‌تر را نیز به سوی اهداف یکسان شلیک می‌کند تا سامانه‌های دفاعی را اشباع کرده و احتمال اصابت موشک‌های اصلی را افزایش دهد.

طبق این گزارش، ایران پس از فروپاشی آتش‌بس، بارها محل اسکان نیروهای آمریکایی در پایگاه‌های منطقه را هدف قرار داده و همزمان تلاش کرده رادارهای سامانه‌های دفاع هوایی را نیز نابود کند؛ راهبردی که خطر برای نیروهای آمریکایی را افزایش داده است.

ژنرال بازنشسته **جوزف ووتل**، فرمانده پیشین ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، می‌گوید این تحولات نشان می‌دهد ایران به‌طور مداوم عملکرد خود را ارزیابی کرده، از تجربه‌های جنگ درس می‌گیرد و به دنبال یافتن راه‌هایی برای عبور از دفاع هوایی آمریکا است. او تأکید می‌کند ایران سال‌ها روی برنامه‌های موشکی، راکتی و پهپادی سرمایه‌گذاری کرده و در این حوزه تجربه قابل توجهی دارد.

مشخصات اصلی خیبرشکن در گزارش عبارت‌اند از:

* ورود به خدمت: ۲۰۲۲
* برد: حدود ۹۰۰ مایل (حدود ۱,۴۵۰ کیلومتر)
* وزن سرجنگی: ۴۵۰ تا ۵۹۰ کیلوگرم
* سرعت برخورد: حدود ۵ ماخ
* پیشران: سوخت جامد، تک‌مرحله‌ای

برآورد آمریکا و اسرائیل نشان می‌دهد ایران پیش از آغاز جنگ حدود ۲,۵۰۰ فروند موشک میان‌برد از جمله خیبرشکن در اختیار داشت. به گفته **فابیان هینتس**، کارشناس مستقل موشکی، اگرچه کارخانه‌های تولید موتور این موشک‌ها در حملات اخیر تخریب شده‌اند، اما ایران احتمالاً همچنان قادر است با استفاده از قطعات ذخیره‌شده در پایگاه‌های زیرزمینی، تعدادی موشک جدید مونتاژ کند.

نیکول گراجفسکی**، پژوهشگر راهبرد ایران در مؤسسه علوم سیاسی پاریس (Sciences Po)، معتقد است ایران در جریان جنگ به این نتیجه رسیده که خیبرشکن به دلیل **هزینه پایین تولید، انعطاف در پرتاب و کارایی عملیاتی بالا به یکی از مؤثرترین سلاح‌های زرادخانه‌اش تبدیل شده است.

این موشک علاوه بر حمله به پایگاه‌های آمریکا، در حملات علیه اسرائیل نیز استفاده شده است. ایران مدعی شده با خیبرشکن دفتر نخست‌وزیر اسرائیل و مقر فرمانده نیروی هوایی این کشور را هدف قرار داده، هرچند نتیجه این حملات به طور مستقل تأیید نشده است.

نام «خیبرشکن» از نبرد خیبر در سال ۶۲۸ میلادی گرفته شده است؛ نبردی که در آن نیروهای پیامبر اسلام قلعه‌های خیبر را فتح کردند.

به نوشته وال‌استریت ژورنال، هزینه تولید هر موشک خیبرشکن به مراتب کمتر از هزینه موشک‌های رهگیر آمریکایی و اسرائیلی است که برای انهدام آن استفاده می‌شوند؛ رهگیرهایی که بسته به سامانه دفاعی، بین ۲ تا ۱۵ میلیون دلار قیمت دارند. این اختلاف هزینه، ایران را در یک جنگ فرسایشی موشکی در موقعیت اقتصادی مطلوب‌تری قرار می‌دهد.