راهبرد ترامپ علیه ایران در حال نتیجه‌دادن است؛ نفت خلیج فارس جریان دارد و حکومت ایران زیر فشار است
زینب ریبوا معتقد است بازگشت صادرات نفت کشورهای خلیج فارس، سقوط صادرات ایران و هدف‌گرفتن شبکه‌های مالی سپاه، اهرم تهران در تنگه هرمز را تضعیف کرده است.
نویسنده: زینب ریبوا
منبع: مؤسسه هادسون
https://www.hudson.org/foreign-policy/trumps-iran-strategy-working-ayatollah-suffers-oil-flows-again-zineb-riboua
ترجمه و تلخیص: @irananalyses
استدلال اصلی
نویسنده می‌گوید تبلیغات تهران تلاش دارد قیمت بالای نفت و کندی مذاکرات را نشانه ضعف آمریکا معرفی کند؛ اما در عمل، ترامپ ایران را وارد یک رویارویی طولانی «سرد و گرم» کرده است که منابع مالی حکومت را تحلیل می‌برد، شبکه منطقه‌ای آن را تحت فشار قرار می‌دهد و اهرم‌های سپاه پاسداران را کاهش می‌دهد. بازگشت تدریجی کشتیرانی در تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ، در کنار وخامت شرایط اقتصادی ایران، از نظر نویسنده نشان می‌دهد راهبرد فشار آمریکا در حال نتیجه‌دادن است.
فشار اقتصادی در داخل ایران
ریال ایران در سپتامبر به حدود ۲.۲ میلیون در برابر هر دلار سقوط کرده است؛ درحالی‌که یک سال پیش هر دلار حدود ۹۵۸ هزار ریال بود. تورم به ۷۰ درصد نزدیک شده، قیمت مواد غذایی بیش از دو برابر افزایش یافته، نرخ بیکاری از ۹ درصد گذشته و بیکاری جوانان به ۲۰.۱ درصد رسیده است.
صادرات نفت ایران نیز از حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز در سال گذشته به تقریباً ۲۶۰ هزار بشکه کاهش یافته است. نویسنده تأکید می‌کند اهمیت این آمار تنها در وخامت اقتصاد عمومی نیست؛ سپاه باید هم‌زمان هزینه نیروهای خود و متحدان و گروه‌های وابسته در عراق، لبنان و یمن را تأمین کند و کاهش درآمد نفتی مستقیماً توان این شبکه را محدود می‌کند.
هدف‌گرفتن شبکه مالی سپاه
واشنگتن تنها صادرات رسمی نفت را هدف قرار نداده، بلکه ناوگان سایه، صرافی‌ها، شرکت‌های پوششی، بانک‌ها و خریداران خارجی نفت تحریم‌شده ایران را نیز تحت فشار گذاشته است. وزارت خزانه‌داری آمریکا برآورد می‌کند چین حدود ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کند؛ بنابراین اجرای تحریم‌ها علیه پالایشگاه‌های چینی برای مؤثرشدن فشار اهمیت اساسی دارد.
آمریکا در آوریل پالایشگاه دالیان متعلق به شرکت «هنگلی پتروشیمی» را به‌دلیل خرید میلیاردها دلار نفت ایران، از جمله محموله‌های مرتبط با نیروهای مسلح، تحریم کرد. از نگاه نویسنده، چنین اقداماتی تفاوت میان «تحریم روی کاغذ» و تحریمی است که واقعاً هزینه ایجاد می‌کند.
وزارت خزانه‌داری همچنین می‌گوید شبکه بانکداری سایه ایران ده‌ها میلیارد دلار جابه‌جا می‌کند. آمریکا در ماه اوت برای قطع دسترسی شعبه اماراتی بانک مصر به نظام بانکداری کارگزاری خود اقدام کرد؛ بانکی که از سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۸ میلیارد دلار برای ۱۰۳ شرکت احتمالاً مرتبط با شبکه‌های سایه ایران پردازش کرده بود. مدیر شعبه دبی بانک ملی ایران نیز به اتهام کمک به انتقال منابع مالی سپاه و نیروی قدس تحریم شد.
ناکامی چین در مهار ایران
نویسنده می‌گوید راهبرد سیاسی چین نیز زیر فشار قرار گرفته است. پکن توافق ایران و عربستان در سال ۲۰۲۳ را نشانه توانایی خود برای ایجاد ثبات منطقه‌ای معرفی کرده بود؛ اما سه سال بعد، عربستان بار دیگر با تهدیدهای ایران و نیروهای وابسته به آن در هرمز و باب‌المندب روبه‌رو است. چین نیز پس از درخواست ریاض تلاش کرد تهران را به مهار حوثی‌ها وادارد، اما موفق نشد.
در نتیجه، عربستان دوباره به واشنگتن نزدیک شده است. فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان، برای گفت‌وگو با مارکو روبیو به واشنگتن رفته و مقام‌های سعودی خواهان حفاظت از کشتیرانی در هرمز، باب‌المندب، دریای سرخ و خلیج عدن شده‌اند.
خروج عربستان از پروژه پرداخت دیجیتال «ام‌بریج» تحت حمایت چین نیز، به ادعای مقاله، نشان می‌دهد عمیق‌ترین روابط مالی و امنیتی ریاض همچنان با آمریکا است.
کاهش اهرم سپاه بر جریان انرژی
سپاه بخش مهمی از قدرت منطقه‌ای خود را از توانایی تهدید صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس به دست می‌آورد؛ اما مسیرهای جایگزین این اهرم را تضعیف کرده‌اند. خط لوله شرق–غرب عربستان ظرفیت انتقال روزانه هفت میلیون بشکه نفت به دریای سرخ را دارد که حدود پنج میلیون بشکه آن می‌تواند صادر شود.
امارات نیز در اول ماه مه از اوپک خارج شد، از محدودیت سهمیه‌های تولید رهایی یافت و در ژوئن تولید نفت خود را به بیش از ۳.۸ میلیون بشکه در روز رساند. این تحولات به کشورهای خلیج فارس امکان می‌دهد جریان نفت را حفظ کنند، حتی اگر ایران کشتیرانی در هرمز را تهدید کند.
نتیجه‌گیری
استدلال مقاله این است که ایران هم در داخل و هم در منطقه ضعیف‌تر شده و چین و روسیه نتوانسته‌اند مانع افزایش فشار شوند. راهبرد ترامپ تنها سپاه را هدف قرار نمی‌دهد، بلکه کل سامانه‌ای را تحت فشار گذاشته که منابع مالی، تجهیزات و امکان نفوذ منطقه‌ای آن را فراهم می‌کرد: صادرات نفت، خریداران چینی، بانکداری سایه، شرکت‌های پوششی و مسیرهای انتقال پول.
از نگاه نویسنده، بازگشت جریان نفت کشورهای عربی و هم‌زمان متوقف‌شدن بخش عمده صادرات ایران، مهم‌ترین اهرم سپاه در هرمز را فرسوده است؛ بنابراین واشنگتن باید این فشار را، بدون توجه به پیامدهای سیاسی داخلی آن، ادامه دهد.