ری تکیه، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آمریکا (CFR)، معتقد است که اولویت اصلی جمهوری اسلامی دیگر برنامه هسته‌ای نیست، بلکه کنترل تنگه هرمز و اعمال نفوذ بر تردد کشتی‌ها در خلیج فارس است. او می‌گوید مفاد توافق اولیه نیز این موضوع را آشکار کرد، زیرا یکی از بندهای مورد اختلاف به ایران اجازه می‌داد همراه با عمان بر عبور کشتی‌ها نظارت داشته باشد و حتی حق دریافت عوارض را مطالبه کند. به باور او، تهران اصرار دارد که همه ترددهای دریایی در خلیج فارس تحت نوعی حاکمیت یا نظارت ایران انجام شود و به همین دلیل از اقدام آمریکا در اسکورت کشتی‌ها از مسیر نزدیک عمان ناراضی بود.

با وجود شکست توافق، تکیه احتمال دستیابی به توافقی جدید را همچنان ممکن می‌داند. او استدلال می‌کند که ایران برای ادامه صادرات نفت و حفظ روابط اقتصادی با چین به باز بودن تنگه هرمز نیاز دارد و آمریکا نیز برای ثبات بازار جهانی انرژی و اقتصاد خود به امنیت این مسیر دریایی وابسته است. به گفته او، هر دو طرف همچنان از میانجیگری کشورهای ثالث استقبال می‌کنند و اگر راه‌حلی برای اختلاف بر سر مدیریت تنگه هرمز پیدا شود، امکان احیای بخش‌هایی از توافق قبلی وجود خواهد داشت.

تکیه همچنین معتقد است برنامه هسته‌ای دیگر در صدر اولویت‌های جمهوری اسلامی قرار ندارد. او می‌گوید زیرساخت‌های هسته‌ای ایران در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل تا حد زیادی نابود شده و ذخایر اورانیوم با غنای بالا همچنان مدفون هستند. به گفته او، تهران آمادگی خود را برای کاهش سطح غنی‌سازی و پذیرش بازرسی‌های بین‌المللی اعلام کرده است و این نشان می‌دهد که برای جمهوری اسلامی، امنیت خلیج فارس و کنترل تنگه هرمز اکنون اهمیت بیشتری از برنامه هسته‌ای دارد.

در بخش دیگری از این تحلیل، تکیه از عملکرد دولت ترامپ انتقاد می‌کند و می‌گوید کاخ سفید نتوانسته اهداف جنگ را به‌طور شفاف برای افکار عمومی آمریکا توضیح دهد. به اعتقاد او، دولت ترامپ در مقاطع مختلف دلایل متفاوتی برای جنگ مطرح کرده؛ از تغییر رژیم گرفته تا عادی‌سازی روابط با جمهوری اسلامی، و همین پیام‌های متناقض موجب کاهش اعتبار آمریکا شده است. او همچنین یادآور می‌شود که این جنگ در میان افکار عمومی آمریکا، حزب دموکرات و بخش مهمی از رسانه‌های این کشور از حمایت گسترده برخوردار نیست.

در پایان، تکیه تأکید می‌کند که کنگره آمریکا باید نقش فعال‌تری در نظارت بر جنگ ایفا کند و با برگزاری جلسات استماع، اهداف، هزینه‌ها و پیامدهای این درگیری را بررسی کند. به باور او، چنین نظارتی می‌تواند هم تصویر روشن‌تری از منافع و هزینه‌های جنگ ارائه دهد و هم فضای سیاسی لازم را برای هرگونه مصالحه احتمالی میان واشنگتن و تهران فراهم کند. او در نهایت نتیجه می‌گیرد که جنگ اخیر نشان داده است راهبرد اصلی جمهوری اسلامی حفظ نفوذ و کنترل بر تنگه هرمز و مسیر صادرات انرژی است و نه توسعه برنامه هسته‌ای؛ هرچند منافع مشترک دو طرف در ثبات بازار انرژی همچنان می‌تواند زمینه‌ساز توافقی جدید در آینده باشد.
https://www.cfr.org/articles/trumps-iran-deal-may-be-over-but-it-is-clear-what-the-regime-wants