غلوپژوهی

نقد گزارش عیون المعجزات در شهرت امام علی (ع) به زنده‌کردن مردگان

روایتی طولانی از کتاب «عیون المعجزات» نوشته حسین بن عبدالوهاب (قرن پنجم هجری) داستان زنده‌کردن یک مرده توسط امام علی (ع) را در کوفه و شهرت امام به این وصف را روایت می‌کند. این گزارش، نمونه‌ای از روایات غلوآمیز است که هم از نظر سند و هم از نظر محتوا و ساختار و ادبیات، اشکالات متعدد و جدی دارد...
https://deraayaat.ir/uyoon-almujizat
@Gholow2

… به نظر می‌آید این خبر نیز صراحتی در انکار هرگونه مصداق مرتبط از کتب پیشین نداشته باشد. نخست اینکه پاسخ مطرح شده گویا پاسخی به ادعایی فراتر از سیاق است. چون عبارت کلی «فَسْئَلوا أهْلَ الذِّكر» در سایۀ سیاق، اولاً ناظر به بشر بودن انبیای پیشین است که پاسخ صحیح اهل کتب در این باره، دعوت به دینشان نیست. پس این احتمال مطرح می‌شود روایت تطبیق کلی «فَسئَلوا أهْلَ الذِّكر» را بر یهود و نصاری که مستلزم مرجعیت آنان است رد کرده است. بعید نیست همسو با مرجعیت یهود و نصاری در آستانۀ ظهور اسلام، این گمانۀ تأیید مرجعیت از سوی قرآن تا عصر محمد بن مسلم نزد برخی بوده است. این مرجعیت‌بخشی و پیروی از اهل کتاب در آیاتی از قرآن نهی شده است:
- يا أيُّها الَّذينَ آمَنوا إنْ تُطيعوا فَريقاً مِنَ الَّذينَ أوتوا الْكِتابَ يَرُدّوكُمْ بَعْدَ إيمانِكُمْ كافِرين‏ (آل ‏عمران: 100)
تفسیر پیشنهادی ما از روایت محمد بن مسلم مطابق آیۀ اخیر است. استناد جدا از سیاق همۀ روایات شیعی به «فَسئَلوا أهْلَ الذِّكر» نیز وجه یادشده در رد نگاهی متفاوت در قبال این فراز فارغ از سیاق را ممکن و محتمل می‌سازد.
نکتۀ دیگر اینکه بر فرض تطبیق الذکر بر کتب آسمانی، باز می‌توان در این‌که اهل این کتب چه نسبتی با اهل کتاب مصطلح (یهود و نصاری) دارد سخن گفت. ولی این در بحث ما ضروری نیست.
حال گذشته از قطعیت یا عدم تطبیق ذکر بر کتب آسمانی پیشین، آیا این فرض منافاتی با روایات تأویلی اهل بیت (ع) دارد؟
به نظر می‌آید این تأویل فراسیاقی مخالفتی با ظاهر ابتدایی آیه ندارد؛ زیرا در استناد تأویلی مصداقی برای فراز «فَسْئَلوا أهْلَ الذِّكْرِ إنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمونَ» ارائه شده که کاملاً بی‌تکلف و همسو با تعابیر است. از طرفی شأن صدور یک امر حکیمانه (که در اینجا فراز «وَما أرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إلا رِجالًا نوحي إليهم» و دیگر آیات و روایات مرتبط شأن نزول بر می‌آید)، منافاتی با آن ندارد، امر متحمل معنای کلی، بتواند بر مصادیقی فراتر از مورد صدور اولیه تطبیق شود. در این فضا، تطبیق «اهل الذکر» بر «اهل بیت» در «از اهل الذکر بپرسید اگر نمی‌دانید» در عرف زبان پذیرفتنی است، و با صحت روایات، این تطبیق تأیید می‌شود. (نیز نگر: تجری، «نقد و بررسی آرای مفسران در تحلیل و تفسیر روایات آیه اهل الذکر»، ۱۳۹۴ش.)
 
بنابراین فراسیاقی بودن یک تأویل لزوماً به معنای مخالفت با سیاق و ظاهر نیست، و این وجه مستلزم امور نامستندی مانند انقطاع فراز از سیاق یا نسخ معنا (نگر: هادیلو و نجارزادگان، «بررسی و ارزیابی وجوه جمع بین روایات «اهل الذکر» و سیاق آیات در دیدگاه مفسران»، ص47-48) نیست.
در این زمینه، نیز، نگر: گونه‌شناسی روایات تاویل باطن
@Gholow2

آیا تأویل اهل الذکر به امامان مخالف و در تعارض با ظاهر دو آیۀ فسألوا أهل الذکر است؟

این گمانه نزد برخی وجود دارد که با وجود قطعیت صدور روایات تأویلی ذیل این آیه، این تأویل در تعارض با ظاهر و سیاق آیات محل بحث است که در نگاه اول ناظر اهل کتاب دانسته می‌شود. در راستای بررسی این دیدگاه، این پرسش مطرح است که فارغ از روایات، مقصود از اهل الذکر چیست؟
ذکر در آیات استعمالات متعددی دارد (رضایی اصفهانی و نبی‌زاده، «مرجعیت علمی اهل بیت (ع) بر پایه تفسیر تطبیقی آیه اهل الذکر»، ص71) و از جمله تعبیری است که در وصف قرآن (الزخرف: 44؛ الحجر: 9؛ ص: 1)، کتاب موسی (الأنبياء: 48) و وحی بر صالح (القمر: 25) به کار رفته است. در کتب اهل ادب نیز به نحوی اهل ذکر، اهل کتاب آسمانی دانسته شده است: «فسئلوا أهل الذكر أي أهل الكتب التوراة والإنجيل.» (برای نمونه: معاني القرآن للفراء، 2/ 199)
در سیاق کامل‌تر آیه نیز بحث از آن است که رسولان پیشین نیز مردانی (یعنی بشر) بوده‌اند. (النحل: 43؛ الأنبیاء: 7). بنابراین، عجیب نیست برخی مفسران با نگاه سیاقی (و البته همسو با روایات شأن نزول عامی) دربارۀ آیه گفته‌اند:
«وَما أرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إلا رِجالًا نوحي إليهم فسئلوا أهْل الذِّكْرِ إنَّ كُنْتُمْ لا تَعْلَمونَ يَعْني فاسألوا أهْل الذكر والكتب الماضية: أبشرًا كانَتِ الرُّسِل الذين أتتهم أم ملائكة؟» (تفسير ابن أبي حاتم، 7/ 2284)
و یا در کنار این وجه افزوده‌اند: «أهْلَ الذِّكْرِ قال: أهل التوراة.» (تفسير الطبري ط التربية والتراث، ج17، ص208)

گرچه متصور است لفظ ذکر در «اهل الذکر» در بیرون از این سیاق تحمل مصادیق دیگری باشد (مانند یاد)، ولی جای پرسش است که تطبیق بالا در روایات امامان (ع) رد شده است؟

در پاسخ باید در نظر داشت در روایات امامان (ع)، عموماً فراز «فسئلوا أهْل الذِّكْرِ إنَّ كُنْتُمْ لا تَعْلَمونَ» بدون اشاره به کل آیه، بر خود امامان حمل شده است؛ از جمله در:
- 33 روایت در کتاب بصائر الدرجات که 28 مورد آن در یک باب است.
- 6 روایت در هر یک از کتب تفسیر عیاشی و فرات کوفی
- 13 روایت در الکافی
و...
در میان این روایات اسنادی قوی نیز وجود دارد، و انتساب آن اطمینان‌بخش است. (بر خلاف دیدگاه برخی نویسندگان: محمودیان بارزی، تفسیر آیه «فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ» در نگاه مفسران فریقین) اما از کل این روایات همگی به صرف حمل اهل الذکر بر امامان اکتفا کرده که می‌تواند از سنخ جری و تأویل اتم باشد. تنها چند تحریر نادر ضعیف السند وجود دارد که افزون بر تأویل «اهل الذکر»، ذکر را رسول الله ص دانسته‌اند جمع آن با معنای ظاهری پیش‌گفته دشوارتر است، ولی یکی روایتی منقطع و دارای اضطراب است (الکافی، ج1، ص210، ح1 مرسلۀ محمد بن عجلان، در نقد متن آن: خویی، معجم رجال، ج1، ص35)‌؛ دیگری از تفسیر عبد الرحمن بن کثیر است (نگر: نفیسی و تجار، «مواجهه چندوجهی با راویان؛ تحقیق موردی: عبدالرحمن‌ بن ‌کثیر»)؛ و چند روایت همراه با استناد به آیۀ َ قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً رَسُولا (بصائر، ص512 به طریق مجهول از کلبی؛ فرات، ص235 از زید بن علی؛ شواهد التنزيل، ج‏1، ص: 437 ابوالمفضل شیبانی).
 
اما مهم‌تر روایتی از محمد بن مسلم است که مشعر به رد برداشت پیش‌گفته در تطبیق بر اهل کتب پیشین است:
محمد بن يحيى عن محمد بن الحسين عن صفوان بن يحيى عن العلاء بن رزين عن محمد بن مسلم عن أبي جَعفَرٍ ع قالَ: إنَّ مَنْ عِنْدَنا يَزْعُمونَ أنَّ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَسْئَلوا أهْلَ الذِّكْرِ إنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمونَ‏، أنَّهُمُ الْيَهودُ وَ النَّصارَى قالَ إذاً يَدْعونَكُمْ إلَى دينِهِمْ قالَ قالَ بيدِهِ إلَى صَدْرِهِ نَحْنُ أهْلُ الذِّكْرِ وَ نَحْنُ الْمَسئولون. (الكافي، ج‏1، ص211؛ بصائر الدرجات، ص41 سندی بن محمد از علاء؛ تفسير العياشي، ج‏2، ص260 از محمد بن مسلم. و همین مضمون در رسالۀ طولانی الفرق بین العترة و الأمة: عيون أخبار الرضا عليه السلام، ج‏1، ص239)
@Gholow2

📻 تفسیر باطن (۶)

نقد مقاله «ویژگی‌های باطن قرآن از منظر روایات» نوشته امین حسین‌پوری - بخش دوم

0:00 | مقدمه
3:16 | استناد نویسنده به سیره عملی اهل بیت (ع)
10:13 | تعمیم مغالطه‌آمیز و قیاس ناروای فقراتی که دارای پیام عام و معنی تام است با فقراتی که بدون در نظر گرفتن سیاق، معنایش مبهم یا دگرگون می‌شود
17:58 | «وما تشاؤون إلا أن یشاء الله»
25:45 | «ووصینا الإنسان بوالدیه» ـ الگوی اشتقاق
39:51 | حدیث «الکوفة جمجمة العرب» در کافی و اشکالات تاریخی آن
49:20 | «سبح اسم ربك الأعلى»
56:55 | سردرگمی مرحوم مجلسی در توجیه ربط سیاق آیه «ووصینا الإنسان» با تفسیر باطنی آن
1:01:02 | «الشعراء یتبعهم الغاوون» - الگوی اشتقاق
1:07:54 | «واللیل إذا یغشاها»

#تفسیر_باطن
@Alasar_1

📻 تفسیر باطن (۴)

نقد مقاله «تأویلات اهل بیت، مبانی و پیش‌فرض‌ها» نوشته امین حسین‌پوری - بخش سوم

0:00 | خوش‌بینی به تراث حدیثی و بی‌توجهی به اعتبارسنجی
5:07 | منطقی نبودن حمل احادیث ضعاف بر معانی درست پیش از تحقیق
6:54 | روایت داود بن کثیر در تأویل شرائع - مسائل البلدان
20:31 | استعمال «کنایه»
23:47 | محوریت ولایت اهل بیت (ع) در دعوت پیامبران پیشین - تفسیر منسوب به امام عسکری (ع)
33:02 | «والتین والزیتون»
39:03 | جمع‌بندی اشکال

#تفسیر_باطن
#تفسیر_استرآبادی
@Alasar_1

📻 تفسیر باطن (۳)

نقد مقاله تأویلات اهل بیت، مبانی و پیش‌فرض‌ها نوشته امین حسین‌پوری - بخش دوم

00:00 | تکمیلی درباره «واللیل إذا یسر»
03:16 | تکمیلی درباره درباره «مرج البحرین یلتقیان»
11:39 | هدف آقای حسین‌پوری از نظریه‌پردازی
17:05 | دو اشکال اساسی نظریه نویسنده و ناکام ماندن از رسیدن به هدف

نمونه‌های تکذیب ظاهر قرآن:

19:10 | کیسانیه و تأویل «والتین»
21:37 | إن أنکر الأصوات لصوت الحمیر - کتاب أحیقار
28:34 | وأوحی ربك إلی النحل
35:28 | ونرید أن نمن علی الذین استضعفوا - پاسخ دو اعتراض عجیب آقای حسین‌پوری به برداشت ظاهری از آیه
40:14 | وإذا الموءودة سئلت
43:07 | وجعلنا بینهم وبین القری التي باركنا
45:46 | الشمس والقمر بحسبان
47:31 | ینهون عن المنكر
49:57 | یستعجل بها الذین لا یؤمنون بها
52:36 | ما سلککم في سقر
54:03 | ويل للمشركين
54:46 | لولا دفع الله الناس بعضهم ببعض
1:00:17 | إذا فعلوا فاحشة
1:02:45 | الشعراء يتبعهم الغاوون
1:04:34 | أن تقوموا لله مثنى وفرادى
1:07:10 | أقسموا بالله جهد أيمانهم
1:07:51 | فيؤخذ بالنواصي والأقدام
1:08:20 | إن الله يغفر الذنوب جميعا

#تفسیر_باطن
#تکذیب_ظاهر
@Alasar_1

📻 تفسیر باطن (۲)

نقد مقاله تأویل قرآن به مقامات اهل بیت؛ مبانی و پیش‌فرض‌ها نوشته امین‌ حسین‌پوری- بخش اول

۱. مقدمه
0:00 | چکیده مقاله
2:44 | دو اشکال کلی: مواجهه غیرعقلانی با متن و فقدان اعتبارسنجی

٢. تقسیم‌بندی آیات مدح و‌ ذم
5:00 | متن نویسنده
10:18 | اشکال اول: تعمیم بی‌دلیل
11:58 | حدیث محمد بن مسلم
16:22 | حدیث سلیمان دیلمی و انتساب موازی
22:27 | اشکال دوم: پذیرش اعتبار سیاق
25:05 | واللیل إذا عسعس
27:19 | واللیل إذا یسر
29:15 | واللیل إذا یغشاها
31:48 | واللیل إذا یغشی
33:45 | قتل الإنسان ما أکفره
34:30 | وإنه لحب الخير لشديد
36:22 | سنفرغ لكم أيها الثقلان
38:12 | وجمع الشمس والقمر
40:07 | الشمس والقمر بحسبان
45:23 | وأخر متشابهات
47:05 | فالق الحب والنوی
51:48 | إن السمع والبصر والفؤاد کل أولئك کان عنه مسئولا
55:09 | مرج البحرين يلتقيان
1:03:32 | اشکال سوم: نامناسب بودن تأویل برخی آیات
1:04:09 والخیل والبغال والحمیر - قاضی نعمان
1:06:06 | أحلت لکم بهیمة الأنعام - غلات
1:11:07 | اشکال چهارم: یکسانی نسبت تأویل و مصادیق مختلف با مبنای ادعاشده
1:13:30 | اشکال پنجم: محوریت دشمنان

#تفسیر_باطن
@AlAsar_1

📻 تفسیر باطن (۱)

[پیش‌گفتار نقد آراء آقای امین حسین‌پوری درباره تفسیر باطن]

00:00 | مقدمه

۱. دسته‌بندی روایات تفسیر باطن ناظر به قیامت:

02:50 | دسته اول
04:57 | دسته دوم
07:56 | دسته سوم
09:47 | دسته چهارم

۲. معیارهای نقد:

۲. ۱. بررسی سندی

11:53 | عقلایی بودن بررسی سندی
14:12 | لزوم بررسی سندی برای جریان‌شناسی
17:02 | نتایج جریان‌شناسی با نمونه‌های موردی نقض نمی‌شود

۲. ۲. سلامت محتوایی تفسیر

25:50 | تناسخ
27:00 | تأویل واقفی «سبعا من المثاني»

۲. ۳. مناسبت تأویل با ظاهر متن

28:36 | مخالفت تأویل با ظاهر یک کلمه
32:39 | تأویلات ابن عربی
34:04 | مخالفت تأویل با جایگاه ظاهری کلمه: «قتل الإنسان»، «واللیل»
40:11 | مخالفت تأویل با مجموع متن: «لم نک من المصلین»
42:07 | نامربوط بودن تأویل با ظاهر: «بعوضة»، «بهیمة الأنعام»
47:55 | دو شاهد روایی و عقلانی بودن مواجهه با متن

۲. ۴. وجه عقلانی سؤال و واکنش راوی

51:30 | مشکوک بودن برخی سؤالات و واکنش‌ها

٢. ۵. حکمت امام در مقام بیان

54:25 | فرق فتوا و اِخبار با تفسیر متن
58:20 | مثالی از تفسیر باطنی اهل سنت
1:00:44 | لیلة القدر

#تفسیر_باطن
@AlAsar_1

گزارشی از فقیه فقید آقا سید موسی شبیری زنجانی رحمه الله

✍️ محمدمهدی رنجبر
(طلبه در سطح4 حوزۀ علمیۀ قم)
در روزی که منسوب به وفات حضرت معصومه سلام‌الله علیها بود (که تاریخ آن علی التحقیق ساختگی است) آیت الله شبیری را دیدم و گفتم آیا جا داره امروز مشکی بپوشیم و ایشان سریع و قاطع گفتند هیچ جایی ندارد و اتفاقا باید به جعلی بودنش مدام تذکر داده شود.
عرض کردم: چرا؟ فرمودند: اگر الان جلوی آن گرفته نشود، روزی می‌رسد که انکارش مساوی با کفر تلقی می‌شود.
@Gholow2

💠در باب تاریخ وفات حضرت فاطمۀ معصومه (سلام الله علیها) و آفت بزرگ جعل حدیث و تاریخ با اهداف دینی

🎙 استاد فرزانه سید موسی شبیری زنجانی (رحمه الله)
🗓 خارج فقه صوم - ۲۴ اسفندماه ۱۳۸۹ ش

گزارش مرتبط
@Gholow2

ماجرای جعل تاریخ ولادت حضرت فاطمۀ معصومه سلام الله علیها از زبان فقیه دانشمند مرحوم آقای شبیری زنجانی و نیز آیت الله مرعشی نجفی (جرعه ای از دریا، ج۲، ص۵۱۶-۵۱۷)

مقصود آقای شبیری از آن جعّال و آدم کلّاش شیخ جواد شاه عبدالعظیمی است.
@Gholow2

إنّا لله وإنّا إليه راجعون

درگذشت فقیه و دانشمند محقق آقا سید موسی شبیری زنجانی را تسلیت می‌گوییم.

تواضع، ادب، انتقادپذیری، مدارا، واقع‌گرایی، تتبع بالا، تحقیق مستمر در علوم پایهٔ فقاهت همچون حدیث و تربیت شاگردان فاضل از شاخصه‌های آن عالم فرزانه بود. نمونه رهنمود ماندگار ایشان در مقابله با برخی تحریفات و عوام‌زدگی‌ها جمله ارزشمند «مهم‌ترین مصلحت، راستی و درستی است» چراغ راه جویندگان حقیقت است.
رحمت خدا بر ایشان
@gholow2

نقد روایت تحریف آیه ۱۸ سوره شوری در دلائل الامامه
https://deraayaat.ir/18shura/

يَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ بِها وَ الَّذينَ آمَنُوا مُشْفِقُونَ مِنْها وَ يَعْلَمُونَ أَنَّهَا الْحَق‏
@Gholow2

تفسیر باطن و قیامت‌گریزی

بخشی از روایات تأویل باطن فقط معانی فراتر از ظاهر آیات را مطرح نمی‌کنند، بلکه ظاهر آیات را تکذیب و رد می‌کنند، و آشکارا از سنخ اخبار مخالف قرآن هستند؛ اما نه مخالفتی از سر غفلت جاعل از آیات؛ بلکه با نظر به متن آیات، معنایی خلاف آن را مطرح می‌کنند. هم‌چنان که بخشی از روایات تحریف قرآن نیز همین ویژگی را دارد، و همانند برخی تأویلات باطنی نصیریه و امثال ابن عربی که آیات را به ضد خود تبدیل کرده‌اند.
این روایات اختلالات سندی و متنی گسترده‌ای دارد. در تحقیقات ارزشمند کانال آثار نمونه‌های بسیار از این دست با محوریت قیامت‌گریزی در تفسیر باطن ارائه شده است.
شروع این سلسله مباحث:
https://t.me/alasar_1/779
@Gholow2

🌸 نعمتِ هدایت

در بخشی از زیارت مضجع نبوی (صلی الله علیه وآله) خطاب به آن حضرت، از امام صادق چنین آمده:

ستایش خدای را که به وسیلۀ تو، ما را از شرک و گمراهی نجات داد...

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ صَفْوَانَ وَ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ:
… الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي اسْتَنْقَذَنَا بِكَ مِنَ الشِّرْكِ وَ الضَّلَالَةِ… (الكافي، ج‏4، ص551)

🌹سالروزِ میلاد رسولِ مهربانی و امام هدایت، بر جمیع مسلمین مبارک باد!
@Gholow

آیا شیخ مفید، نه ربیع را عید دانسته است؟
https://deraayaat.ir/rabii/
✍️علی عادل‌زاده