‏🟠 ۳/۴

استراتژی پوتین واضح است: او می‌خواهد هزینه‌های حمایت از اوکراین را در زمانی که مالیات‌های عمومی اروپا در وضعیت بحرانی هستند، افزایش دهد؛ در عین حال، راست‌گرایان افراطی — که عموماً مخالف تأمین مالی جنگ اوکراین هستند — به‌نظر می‌رسد در برخی کشورها در حال رشدند. با نزدیک شدن به انتخابات کلیدی، به‌ویژه در فرانسه در ماه مه آینده، پوتین می‌خواهد اوکراین را به‌عنوان هدفی بی‌امید، غیرقابل‌تحمل و فشار بر مالیات‌گذاران اروپایی نشان دهد.

رهبران اتحادیهٔ اروپا که برای اجلاس دو روزه در بروکسل جمع می‌شوند، چگونه واکنش نشان خواهند داد؟

دارایی‌های روسیه

اروپا باید در تأمین مالی اوکراین جسورانه و خلاقانه عمل کند. پیام به پوتین باید این باشد که صرف‌نظر از ترامپ، اروپا برای مدت طولانی در این مسیر است و به اوکراین ابزار مالی قدرتمندی می‌سپارد که برای پیروزی در جنگ لازم است.

برای شروع، می‌توان وام حمایتی اوکراین به ارزش ۹۰ میلیارد دلار (USL) که در جلسهٔ شورای اتحادیهٔ اروپا در دسامبر ۲۰۲۵ تصویب شد، افزایش داد. بهتر از آن این است که سرانجام جرات کنیم و ۲۱۰ میلیارد یورو دارایی‌های منجمد بانک مرکزی روسیه (CBR) در اتحادیهٔ اروپا—عمدتاً در بلژیک—و ۲۵ میلیارد یورو آن‌ها در بریتانیا را مصادره کنیم. این اقدام باید برای رهبران اروپا واضح باشد: روسیه باید هزینهٔ این جنگ را بپردازد، نه مالیات‌دهندگان خودشان.

دولت بلژیک که هرگونه سعی در مصادره دارایی‌ها را رد کرده است، نباید حق وتوی امنیت اروپا را داشته باشد. با این حال، نگرانی‌های آن دربارهٔ پذیرش تمام تعهدات این اقدام باید مدنظر گرفته شود و جامعهٔ وسیع‌تر اروپا باید جبران خسارت‌های قانونی آن را تأمین کند.

در ابتدا، دارایی‌ها باید از حوزهٔ قضایی بلژیک خارج شده و به یک وسیلهٔ هدفمند ویژه (SPV) تحت مدیریت مشترک اتحادیهٔ اروپا منتقل شوند. سپس می‌توان این دارایی‌ها را به‌کار گرفت تا بازدهی سرمایه‌گذاری بالاتری ایجاد کرده و تسهیلاتی بزرگ‌تر به سبک «توافق‌نامهٔ درآمد فوق‌العاده» برای اوکراین تأمین مالی کند.

در نهایت، ضرورت امنیتی باید بر استدلال‌های حقوقی و اقتصادی مخالف مصادرهٔ دارایی‌ها غلبه کند.

حفاظت از اوکراین

اقدامات فوری نیز برای ایزوله کردن اقتصاد اوکراین از حملات روسیه لازم است. از نظر نظامی، راه‌حل واضح ارائهٔ سامانه‌های دفاع هوایی بیشتر و پیشرفته‌تر به اوکراین است؛ اما این سامانه‌ها به دلیل جنگ ترامپ با ایران به‌ندرت در دسترس هستند.

برای جبران خلأهای نوظهور در دفاع هوایی، راه‌حل‌های نوین مالی ضروری است. این راه‌حل‌ها باید شامل تأمین مالی برای بازسازی سریع ظرفیت‌های از دست رفته باشد، شاید از طریق مشارکت‌های عمومی‑خصوصی. در حال حاضر دو ابتکار در این زمینه مورد توجه قرار دارند.

یکی از این ابتکارات، طرح جبران خسارت اولین ضرر است که هدف آن کاهش ریسک برای بیمه‌گران موجود است. تهدید فعلی این است که حتی بیمهٔ محدود موجود برای اوکراین در صورت افزایش ریسک‌های ناشی از خسارات جنگی قطع شود.

اما اگر دولت اوکراین و اهداکنندگان بین‌المللی آمادگی پوشش اولین خسارات ناشی از حملات به دارایی‌های تولیدی اوکراین را اعلام کنند، بیمه‌گران خصوصی احتمالاً تمایل بیشتری به ارائه پوشش بیمه‌ای خواهند داشت. این امر تضمین می‌کند که منابع مالی برای بازسازی سریع دارایی‌های کلیدی اقتصادی—کارخانه‌ها، مزارع، زیرساخت‌های انرژی، حمل و نقل و لجستیک—در دسترس باشد.

ابتکار دیگری که بانک بازسازی و توسعهٔ اروپا (EBRD) پیش می‌برد، گسترش تسهیلات ضمانت بازسازی و بهبود اوکراین (URGF) است. این تسهیلات برای بیمهٔ صادرات کشاورزی اوکراین به کار رفته است، اما پوشش آن به ۲ میلیون یورو به ازای هر محموله و ۵ میلیون یورو به ازای هر مشتری محدود است. علاوه بر این، تنها ۶۰ روز حمل و نقل را پوشش می‌دهد و نه انبارداری، و تحت شرایط «تحویل در کشتی» (Free on Board) اعمال می‌شود. به این معنی است که کشاورزان در زمانی که غلات در بنادر یا انبارها هستند، تحت پوشش نیستند؛ در این مرحله روسیه حملات خود را تشدید کرده است.

صادرات غلات برای اوکراین سالانه بین ۱۰ تا ۱۱ میلیارد دلار درآمد دارد. اهداکنندگان باید دوباره شرایط مالی حمل و نقل از بنادر اوکراین را فراهم کنند؛ یعنی به بازار کمک کنند تا راه‌حل پیدا شود. برای شروع، دولت اوکراین و اهداکنندگان می‌توانند مقیاس و دامنهٔ URGF را گسترش دهند، شاید برای پوشش ذخیره‌سازی در پایانه‌های بناری.