مرکز دیپلماسی اقتصادی

‍ 🗒️ قرن آسیایی و ارزیابی جایگاه چین در رویکرد نگاه به شرق جمهوری اسلامی ایران

◼️ معرفی مقاله | مهرشاد غفاری زاده و امید آسیابان: «قرن آسیایی» به ‌عنوان یک مفهوم مهم در تحلیل‌های بین‌المللی، بیانگر تحول‌های اساسی شرق در ابعاد سیاسی و اقتصادی محسوب می‌شود و دولت چین به‌ عنوان مهم‌ترین قدرت بزرگ نوظهور در شرق شناخته می‌شود. این امر ناشی از سیاست‌ها و تحولاتی است که چین در سطح جهانی در پیش گرفته و تأثیرات عمیقی بر سایر کشورهای آسیایی و همچنین بر روندهای جهانی دارد. بر این اساس، رویکرد «نگاه به شرق» در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به مفهوم اولویت‌دهی به همکاری با قدرت‌های بزرگ شرقی با تکیه بر اصل «نه شرقی- نه غربی» تأکید دارد.

➖ پرسش پژوهش این است که چگونه می‌توان از توانمندی‌های چین برای تحقق اهداف جمهوری اسلامی ایران بهره‌برداری کرد؟ مطابق فرضیه پژوهش می‌توان گفت که قدرت اقتصادی، ژئوپلیتیکی و نظامی چین به عنوان یک قدرت بزرگ آسیایی می‌تواند از طریق حمایت‌های سیاسی و دیپلماتیک و همچنین ایجاد فرصت‌های همکاری در ابعاد اقتصادی و تکنولوژیک، فضای بیشتری برای کنش‌گری قدرت‌های نوظهور غیرغربی و کنش‌گران منطقه‌ای مانند جمهوری اسلامی ایران فراهم کند. روش پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی است و در نتیجه‌گیری می‌توان گفت که رویکرد «نگاه به شرق» جمهوری اسلامی ایران هدفش بهره‌برداری از چندجانبه‌گرایی و تقویت همکاری با کشورهایی نظیر چین است تا به تحریم‌های غربی پاسخ دهد.


🔗 مطالعه متن کامل مقاله


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍🗒️ اقتصاد تحریم‌زده و ضرورت مسیرهای زمینی جایگزین برای پیوند با شرق

◼️ تحلیل راهبردی | مجتبی رجب زاده، کارشناس حوزه چین در تحلیلی برای مرکز دیپلماسی اقتصادی اندیشکده تین شیا می‌نویسد: در اقتصاد ایران، تحریم فقط یک محدودیت خارجی نیست، بلکه عاملی است که ساختار انتخاب‌های تجاری، هزینه مبادله، الگوی سرمایه‌گذاری و حتی نوع نگاه به زیرساخت را تغییر داده است. در چنین شرایطی، بحث مسیرهای زمینی جایگزین برای پیوند با شرق، به‌ویژه در رابطه با چین و شبکه‌های گسترده‌تر تجارت آسیایی، دیگر یک موضوع صرفاً ترانزیتی یا لجستیکی نیست، بلکه به مسئله‌ای در سطح سیاست اقتصادی، تاب‌آوری تجاری، امنیت درآمد ارزی و بازآرایی جایگاه ایران در زنجیره‌های منطقه‌ای تبدیل شده است.

➖ مسئله اصلی این نیست که آیا کریدورهای زمینی اهمیت دارند یا نه؛ اهمیت آن‌ها در وضعیت فعلی روشن است. مسئله اصلی این است که آیا ایران می‌تواند این مزیت بالقوه را به یک مزیت عملیاتی، درآمدزا و پایدار تبدیل کند یا همچنان در سطح شعار جغرافیایی و مزیت‌های روی کاغذ متوقف می‌ماند.

➖ اهمیت این موضوع اکنون از چند جهت دوچندان شده است. نخست آنکه محدودیت‌های ناشی از تحریم، دسترسی ایران به برخی مسیرهای مالی، بیمه‌ای و حمل‌ونقل دریایی را پرهزینه‌تر و پرریسک‌تر کرده است. دوم آنکه هم‌زمان با این محدودیت‌ها، تجارت منطقه‌ای در آسیا در حال بازآرایی است و کشورها در تلاش‌اند سهم بیشتری از جریان کالا، خدمات و زنجیره‌های تأمین به‌دست آورند. سوم آنکه چین به عنوان مهم‌ترین موتور تجارت و تولید در شرق، در انتخاب مسیرها و شرکا بیش از هر زمان دیگر به معیارهایی چون زمان، هزینه، قابلیت پیش‌بینی، ریسک عملیاتی و ثبات مقررات توجه می‌کند.

➖ از این منظر، کریدور زمینی برای ایران فقط یک مسیر جایگزین نیست؛ یک ابزار اقتصادی برای کاهش آسیب‌پذیری، تنوع‌بخشی به مسیرهای تجارت، افزایش تاب‌آوری در برابر شوک‌های خارجی و خلق درآمد از مزیت جغرافیایی است. اما این ابزار زمانی اثر می‌گذارد که در خدمت یک راهبرد اقتصادی روشن و مبتنی بر حکمرانی کارآمد قرار گیرد.

➖ در سطح اقتصادی، منطق گرایش به مسیرهای زمینی روشن است. اقتصاد تحریم‌زده با افزایش هزینه حمل‌ونقل، دشواری‌های بیمه‌ای، ریسک در تسویه مالی، محدودیت دسترسی به ناوگان و نوسان‌پذیری در صادرات و واردات روبه‌روست. در چنین وضعی، هر مسیری که بتواند بخشی از این ریسک‌ها را کاهش دهد و قابلیت مانور بیشتری در تجارت ایجاد کند، ارزش اقتصادی بالایی پیدا می‌کند. مسیر زمینی در چنین شرایطی می‌تواند زمان تحویل را در برخی مبادلات کاهش دهد، وابستگی به برخی گره‌های دریایی را کم کند، و امکان اتصال به بازارهای پیرامونی و آسیای میانه را تقویت کند.

➖ افزون بر این، مسیر زمینی تنها محل عبور کالا نیست؛ می‌تواند به بستری برای انبارداری، توزیع، پردازش، بسته‌بندی، مونتاژ، بازصادرات و خدمات لجستیکی تبدیل شود. به بیان دیگر، اگر به‌درستی طراحی شود، درآمد آن فقط از «عبور» نیست، بلکه از مجموعه‌ای از خدمات و ارزش افزوده ناشی می‌شود که در طول مسیر شکل می‌گیرد.


🔗 متن کامل تحلیل را در سایت اندیشکده بخوانید.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍🗒️ محدودیت توان ترامپ در مهار گرانی سوخت با  استفاده از قانون تولید دفاعی برای توسعه پالایشگاه‌ها

◼️ گزارش رصدی | رویترز در گزارشی اختصاصی درباره بررسی استفاده از «قانون تولید دفاعی» برای افزایش ظرفیت پالایش آمریکا، موضوع محدودیت عرضه سوخت و فشار انتخاباتی بر ترامپ را برجسته کرده است. این گزارش در رسانه‌های اقتصادی و منطقه‌ای از جمله اویل‌پرایس، گلف‌نیوز، یاهوفایننس، اکونومیک‌تایمز و داون بازتاب یافته است. کانون این روایت، فاصله میان قدرت تولید نفت آمریکا و توان مهار قیمت فرآورده‌هاست؛ فاصله‌ای که جنگ ایران و اختلال بازار جهانی آن را آشکارتر کرده است.

➖ تبدیل محدودیت صنعتی به مسئله امنیت ملی: رویترز به نقل از دو منبع مطلع نوشته است پیشنهاد استفاده از این قانون در نشست ترامپ با نزدیک به دوازده شرکت پالایشی مطرح شده، اما تصمیم نهایی گرفته نشده است. توصیف قانون به عنوان «ابزار آخرین چاره» و تأکید بر سابقه نداشتن استفاده از آن برای افزایش ظرفیت پالایش، به خبر بار اضطراری می‌دهد. در مقابل، تیلور راجرز، سخنگوی کاخ سفید، توسعه ظرفیت را «اولویت اصلی رئیس‌جمهور و تیم انرژی او» معرفی می‌کند. این تقابل، دو برداشت می‌سازد: محدودشدن گزینه‌های دولت و تلاش آن برای نمایش ابتکار عمل.

➖ اعدادی که وعده افزایش فوری عرضه را محدود می‌کنند: اویل‌پرایس از بهره‌برداری ۹۸ درصدی پالایشگاه‌ها، تداوم فعالیت بالای ۹۵ درصد برای سه ماه و کسری ۱۳ درصدی ذخایر گازوئیل نسبت به میانگین پنج‌ساله خبر می‌دهد. این رسانه همچنین به برآورد فیلیپس ۶۶ درباره خروج هفت میلیون بشکه ظرفیت پالایش روزانه در آسیا و خاورمیانه و ۱.۴ میلیون بشکه در روسیه استناد می‌کند. کنار هم نشاندن این ارقام، بحران را فراتر از کمبود نفت خام صورت‌بندی می‌کند. جابرز ورلد نیز توضیح می‌دهد افزایش نفت ورودی، بدون ظرفیت فرآوری کافی، الزاماً عرضه بنزین و گازوئیل را افزایش نمی‌دهد.

➖ شکاف زمان‌بندی سیاسی و منطق سرمایه‌گذاری: گلف‌نیوز با طرح چرایی بی‌میلی شرکت‌ها به ساخت پالایشگاه، هزینه میلیاردی، زمان طولانی احداث و نااطمینانی تقاضای آینده را برجسته می‌کند. این رسانه به نقل از رابرت کمپبل می‌نویسد: «هیچ‌کس براساس سه ماه حاشیه سود رکوردی، سرمایه‌گذاری عظیم چندمیلیارددلاری نمی‌کند.» ترجیح مدیران برای بهبود کارایی و توسعه واحدهای موجود، در گزارش رویترز نیز آمده است. پیام ضمنی این پوشش رسانه‌ای، ناسازگاری انتظار کاهش سریع قیمت پیش از انتخابات با زمان موردنیاز توسعه صنعتی است.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍ 🗒️ ایجاد سازوکار شبه تهاتری نفت در برابر کالا میان ایران و چین

◼️ گزارش رصدی | رویترز در گزارشی اختصاصی، به قلم جان آیریش، پریسا حافظی و جو کش، مدعی شده ایران از سازوکاری شبه‌تهاتری برای تبدیل درآمد نفت به اعتبار خرید کالاهای چینی استفاده کرده است. گزارش، این مسیر را «شریان حیاتی مالی» تهران زیر فشار آمریکا معرفی می‌کند و با قراردادن واردات دارو، خودرو و تجهیزات ارتباطی کنار ادعای خرید تجهیزات پدافندی، موضوع استمرار تجارت را به مسئله امنیتی پیوند می‌زند.

➖ نخست، منابع رویترز گردش مالی نهاد واسط ویژه خرید کالا را طی سال گذشته بین ۲ تا ۲/۵ میلیارد دلار برآورد کرده‌اند. این رقم به همان نهاد واسط مربوط است و نباید معادل کل مبادلات نفتی ایران و چین تلقی شود. به ادعای منابع، سازوکار دست‌کم از سال ۲۰۲۱ برقرار بوده و ابتدا برای تأمین دارو و واکسن کرونا استفاده شده است.

➖ دوم، در مسیر ترسیم‌شده، خریداری به نمایندگی از شرکت نفتی چینی «ژوهای ژنرونگ»، وجوه خرید نفت از شرکتی هنگ‌کنگی مرتبط با شرکت ملی نفت ایران را به مجموعه موسوم به «چوکسین» می‌سپارد. حدود ۷۰ درصد وجوه پردازش‌شده در این مجموعه به زیرساخت و باقی به نهاد واسط خرید کالا اختصاص می‌یابد. رویترز گزارش پیشین وال‌استریت ژورنال را درباره سهم زیرساخت یادآوری کرده، اما معرفی نهاد واسط را یافته تازه خود می‌خواند.

➖ سوم، بنا بر ادعای منابع، دو مجموعه به نمایندگی از وزارت بازرگانی چین و مرتبط با بانک مرکزی ایران، وجوه نهاد واسط را مدیریت می‌کنند. پس از تأیید دسترسی واردکننده توسط بانک مرکزی، طرف ایرانی پرداخت به فروشنده چینی را درخواست می‌کند؛ ترتیبی که نیاز به پرداخت مستقیم از مجاری بانکی بین‌المللی را کاهش می‌دهد.

➖ چهارم، منابع مدعی استفاده از این مسیر در ارتباط با قراردادهای چندمیلیون دلاری تجهیزات پدافندی، دست‌کم یک‌بار طی سال گذشته‌اند. بااین‌حال، رویترز معاملات ادعایی و اصالت نامه منتسب به شرکت ملی نفت را مستقلاً تأیید نکرده و سابقه ثبتی برخی واسطه‌ها را نیافته است. گزارش همچنین تصریح دارد نشانه‌ای از نقض تحریم‌ها توسط تولیدکنندگان چینی در دست نیست.

➖ پنجم، وزارت خارجه چین از سازوکار توصیف‌شده ابراز بی‌اطلاعی کرده و مخالفت با تحریم‌های یکجانبه فاقد مجوز شورای امنیت را تکرار می‌کند. گزارش، با استناد به کپلر، سهم چین از نفت حمل‌شده ایران در سال ۲۰۲۵ را بیش از ۸۰ درصد عنوان می‌کند؛ اما اثر محاصره دریایی بر استمرار این سازوکار را نامشخص می‌داند.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍ 🗒️ چرخش بزرگ صنعت خودروی چین؛ خودروهای برقی موتور تازه رشد و صادرات

◼️ گزارش رصدی | CGTN: هم‌زمان با حرکت صنعت خودروی چین به سمت رشد کیفی، سهم خودروهای برقی در بازار این کشور به رکورد جدیدی رسید. بر اساس داده‌های صنعتی، خودروهای برقی در ماه اوت ۶۰.۶ درصد از کل فروش خودروهای جدید در چین را به خود اختصاص دادند.

➖ طبق داده‌های انجمن خودروسازان چین، تولید و فروش خودروهای برقی در ماه اوت به ترتیب از ۱.۶۵ میلیون و ۱.۶۴ میلیون دستگاه فراتر رفت که هر دو رقم رشدی نزدیک به ۲۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته نشان می‌دهد.

➖ در همین ماه، مجموع تولید و فروش خودرو در چین به ترتیب به ۲.۶۸ میلیون و ۲.۷۱ میلیون دستگاه رسید. «چن شی‌هوا»، معاون دبیرکل انجمن خودروسازان، رشد ماهانه تولید و فروش خودرو را عمدتاً ناشی از تداوم یارانه‌های مصرف خودرو دانست.


🔗 متن کامل گزارش را در سایت اندیشکده بخوانید.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

🗒️ سئول بر سر دوراهی هرمز؛ فشار آمریکا، هشدار ایران

◼️ گزارش رصدی | روزنامه جونگانگ دیلی کره جنوبی در گزارشی به چالش‌های سئول برای تصمیم‌گیری درباره مشارکت احتمالی در تأمین امنیت تنگه هرمز پرداخت و نوشت این کشور میان فشار واشنگتن برای ایفای نقش بیشتر و هشدار تهران درباره پیامدهای ورود به مناقشه گرفتار شده است.

➖ این رسانه با اشاره به موضع یک مقام ایرانی که هرگونه مشارکت کره جنوبی در عملیات آمریکا را «ورود مستقیم به جنگ علیه ایران» دانسته، تأکید کرد تهران از سئول خواسته است منافع و اعتبار خود را برای سیاست‌های آمریکا به خطر نیندازد.

➖ در مقابل، آمریکا تاکنون موضع روشنی درباره کفایت پیشنهادهای کره جنوبی، از جمله اعزام تجهیزات غیررزمی مانند کشتی پشتیبانی، هواپیمای گشت دریایی و نیروهای خنثی‌سازی مین، اعلام نکرده است.

➖ جونگانگ دیلی ارزیابی کرد دولت کره جنوبی در حال بررسی گزینه‌هایی است که ضمن پاسخ به انتظارات واشنگتن، آمادگی نظامی این کشور در شبه‌جزیره کره را تضعیف نکند.

➖ این روزنامه حضور احتمالی سئول در هرمز را آزمونی برای توازن میان اتحاد با آمریکا و پرهیز از درگیر شدن در بحران‌های منطقه‌ای دانست.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

🗒️ آزمون کارزار فشار اقتصادی ترامپ؛ آیا تحریم‌ها ایران را به عقب‌نشینی وامی‌دارد؟

◼️ گزارش رصدی | وال‌استریت ژورنال در گزارشی به قلم تیموتی مارتین، جرد مالسین و کجال ویاس، تحقق اهداف کارزار تازه دولت ترامپ علیه ایران را با تردید جدی مواجه کرده است. این روزنامه می‌نویسد واشنگتن «روز دی اقتصادی» را برای واداشتن تهران به بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت به میز مذاکره آغاز کرده، اما تجربه کوبا، کره شمالی، ونزوئلا، سوریه و روسیه نشان می‌دهد فشار شدید اقتصادی الزاماً به تغییر رفتار سیاسی حکومت‌های هدف منجر نمی‌شود.

➖ گزارش با مقایسه ایران با دیگر کشورهای تحت تحریم، سه سازوکار اصلی تاب‌آوری را برجسته می‌کند: انتقال فعالیت‌ها به بازارهای زیرزمینی، بازآرایی مسیرهای تجارت خارجی، استفاده از فشار بیرونی برای بسیج حامیان و انسجام نخبگان.

➖ در این چارچوب گزارش مثال‌هایی ذکر می‌کند: کوبا به کمک شبکه مهاجران غذا و دارو تأمین می‌کند؛ کره شمالی از سرقت رمزارز و شبکه‌های نیروی کار پنهان درآمد می‌سازد؛ روسیه نیز تجارت خود را به چین و قدرت‌های غیرغربی منتقل کرده است.

➖ وال‌استریت ژورنال ایران را برخوردار از چند دهه تجربه در سازگاری با تحریم‌ها معرفی می‌کند. توسعه مبادلات با همسایگان زمینی و ایجاد یک نظام مالی موازی با چین، به روایت این رسانه، امکان دورزدن شبکه بانکی تحت رهبری آمریکا و کاهش قدرت اجرای تحریم‌ها را فراهم کرده است.

➖ محور مرکزی گزارش، تفکیک میان «تحمیل هزینه» و «کسب امتیاز سیاسی» است. دولت ترامپ از تداوم محاصره دریایی و عملیات «طرد اقتصادی» برای قطع آخرین شریان‌های درآمدی ایران سخن می‌گوید؛ اما روزنامه با اشاره به بیش از شش دهه تحریم کوبا یادآور می‌شود که کمبود غذا، خاموشی و فرسایش اقتصادی، همچنان به تغییر حاکمیت یا عقب‌نشینی رهبران هاوانا منجر نشده است.

➖ ازاین‌منظر، نتیجه می‌گیرد موفقیت کارزار نه با شدت فشار، بلکه با توان واشنگتن برای مسدود کردن مسیرهای سازگاری ایران سنجیده خواهد شد مسیری که نمونه های تاریخی دوام را دشوار، پرهزینه و طولانی نشانی می‌دهند.



🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍ 🗒️ فشار دوحزبی بر کاخ سفید برای تحریم بانک های چینی

◼️ گزارش رصدی | پولیتیکو در گزارشی از شکل‌گیری اجماع یک مسابقه میان نمایندگان دموکرات و جمهوری‌خواه کنگره برای گسترش کارزار تحریمی آمریکا علیه بانک‌های چینی خبر داده است. این نمایندگان معتقدند بدون هدف قرار دادن مؤسسات مالی تسهیل‌کننده تجارت ایران و چین، طرح دولت ترامپ برای قطع شریان‌های اقتصادی تهران از اثربخشی لازم برخوردار نخواهد شد.

➖ تشدید مطالبه تحریم مؤسسات مالی تسهیل‌کننده جریان مالی ایران این مطالبه پس از آن تشدید شده که اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، وعده داده است افراد، شرکت‌ها و مؤسساتی را که جریان مالی ایران را تسهیل می‌کنند، تحریم کند. وزارت خزانه‌داری در نخستین مرحله چند شرکت مستقر در چین و هنگ‌کنگ را به اتهام انتقال نفت و کمک به برنامه موشکی ایران هدف قرار داد، اما نام هیچ بانک چینی در فهرست تحریم‌ها قرار نگرفت.

➖ نمایندگان کنگره خواهان تمرکز بر شبکه‌ای هستند که درآمد حاصل از صادرات نفت ایران را جابه‌جا می‌کند. براساس گزارش کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین، پالایشگاه‌های مستقل چینی حدود ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کنند و پرداخت‌های مرتبط ابتدا از مسیر بانک‌های استانی کوچک و سپس بانک‌های دولتی بزرگ دارای شعبه در هنگ‌کنگ منتقل می‌شود.

➖ مهم‌ترین ملاحظات مطرح شده در این زمینه عبارت‌اند از: تحریم بانک‌های چینی می‌تواند پیام بازدارنده‌ای برای سایر شرکای اقتصادی ایران ایجاد کند. تشدید فشار بر پکن، آتش‌بس شکننده تجاری آمریکا و چین و نشست آتی ترامپ و شی جین پینگ را تهدید خواهد کرد. چین می‌تواند از محدودکردن صادرات مواد معدنی حیاتی و خرید محصولات کشاورزی آمریکا به عنوان ابزار مقابله استفاده کند.

➖ تحریم یکی از چهار بانک بزرگ دولتی چین ممکن است تبعات گسترده‌ای برای بانک‌ها و مشتریان آمریکایی، اروپایی و آسیایی داشته باشد. بانک چین، بانک ساخت‌وساز چین، بانک صنعتی و تجاری چین و بانک کشاورزی چین در مجموع حدود ۲۵ تریلیون دلار دارایی در اختیار دارند. به همین دلیل، برخی مقامات پیشین آمریکایی تحریم این مؤسسات را «سلاح هسته‌ای اقتصادی» توصیف کرده‌اند.

➖ بسنت نیز با اذعان به همین مخاطرات گفته است هدف واشنگتن «منفجر کردن نظام مالی جهانی» نیست و مؤسسات هدف پیش از اعمال تحریم، برای اصلاح رفتار خود فرصت خواهند داشت.

➖ چین در مقابل، تهدیدهای آمریکا را مصداق جنگ اقتصادی دانسته و هشدار داده است که اقدامات جدید، نظم اقتصادی و مالی جهانی را مختل خواهد کرد. بااین‌حال، وزیر خزانه‌داری تهدید کرده مؤسساتی که در انتقال منابع مالی ایران نقش دارند، از نظام دلار حذف می‌شوند.

➖ خط اصلی گزارش پولیتیکو، نمایش یک دوگانگی راهبردی در واشنگتن است؛ آمریکا برای افزایش اثربخشی کارزار فشار علیه ایران ناگزیر به مقابله با بانک‌های چینی است، اما اجرای این سیاست می‌تواند منازعه ایران را به بحرانی گسترده‌تر میان واشینگتن و پکن تبدیل کرده و ثبات مالی جهان را با مخاطره مواجه سازد.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

🗒 آرامکو و صادرات پرهزینه نفت

◼️ گزارش رصدی | هم‌زمان با تداوم اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، رویترز و شماری از رسانه‌های تخصصی انرژی از راهکار تازه آرامکو برای انتقال نفت عربستان به مشتریان آسیایی خبر داده‌اند. براساس این گزارش‌ها، آرامکو به‌جای بازگشت به الگوی عادی صادرات، نفتکش‌هایی را از بخش پرخطر مسیر عبور می‌دهد و سپس محموله‌ها را در آب‌های خارج از تنگه، به کشتی‌های دیگری تحویل می‌دهد.

➖ انتقال کشتی به کشتی در سواحل عمان و امارات آرامکو برای دومین هفته متوالی، نفت خام «عرب مدیوم» و «عرب هوی» با بارگیری ماه سپتامبر را از طریق انتقال کشتی‌به‌کشتی در نزدیکی صحار عمان و فجیره امارات عرضه کرده است. در این سازوکار، نفتکش نخست محموله را از پایانه‌های داخل خلیج فارس عبور می‌دهد و نفتکش دوم، بدون ورود به تنگه هرمز، آن را به مقصد نهایی منتقل می‌کند.

➖ رویترز، اویل‌پرایس و چاینا گلوبال ساوث با ارائه روایتی مشابه از این عملیات نوشته‌اند: «خریدار محموله خود را دریافت می‌کند، بدون آنکه ناچار باشد نفتکش متعلق به خود را وارد تنگه هرمز کند.»

➖ داده‌های شرکت‌های کپلر و ورتکسا نشان می‌دهد دو ابرنفتکش حامل مجموعاً چهار میلیون بشکه نفت عربستان پس از انتقال محموله در نزدیکی صحار، راهی بنادر نینگبو و ژانجیانگ چین شده‌اند. مقصد نهایی هر دو محموله، شرکت سینوپک اعلام شده است. آرامکو همچنین دست‌کم چهار میلیون بشکه از گریدهای سنگین خود را به پتروچاینا و سینوکم فروخته است.

➖ خاموش کردن سامانه‌های ردیابی در بخش پرخطر مسیر برجسته‌سازی خاموش شدن سامانه‌های شناسایی خودکار برخی نفتکش‌ها هنگام عبور از هرمز، نشان می‌دهد مسیر دریایی همچنان از نگاه شرکت‌های کشتیرانی امن و عادی تلقی نمی‌شود. این روش اگرچه احتمال شناسایی و هدف‌گیری کشتی‌ها را کاهش می‌دهد، شفافیت حمل‌ونقل دریایی و امکان راستی‌آزمایی مستقل مسیرها را نیز محدود می‌کند.

➖ در نمای کلی، ابتکار آرامکو بیش از آنکه بیانگر بی‌اثر شدن هرمز باشد، نشانه‌ای از افزایش هزینه و پیچیدگی صادرات نفت کشورهای عربی خلیج فارس است. عربستان موفق شده بخشی از جریان نفت به چین را حفظ کند، اما تقسیم سفر میان چند کشتی، انتقال دریایی محموله و پذیرش مسئولیت پرخطرترین بخش مسیر، بیانگر تداوم اثرگذاری معادلات امنیتی هرمز بر تجارت جهانی انرژی است.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

🗒 پیوند کارزار تحریمی ترامپ با فرسایش توان نظامی آمریکا

◼️ گزارش رصدی | نشریه آتلانتیک در گزارشی تحلیلی، چرخش دولت دونالد ترامپ از حملات نظامی به کارزار طولانی‌مدت فشار اقتصادی علیه ایران را نه صرفاً یک تصمیم راهبردی، بلکه اقدامی متأثر از کاهش گزینه‌های نظامی، فرسایش ذخایر تسلیحاتی آمریکا و نگرانی جمهوری‌خواهان از پیامدهای انتخاباتی جنگ ارزیابی کرده است. به نوشته این نشریه، کارزار بمباران پس از چند ماه بخش قابل توجهی از اثربخشی خود را از دست داده، دیپلماسی به نتیجه نرسیده و تهران نیز توانسته است کنترل خود بر تنگه هرمز را حفظ کند.

➖ آتلانتیک مدعی است راهبرد جدید واشنگتن بر ایجاد نوعی «خفگی اقتصادی» متمرکز است تا ایران به بازگشت جدی به مذاکرات وادار شود. بااین‌حال، موفقیت این سیاست به مجازات کشورهایی وابسته است که همچنان با ایران تجارت می‌کنند؛ اقدامی که می‌تواند آمریکا را با چین، روسیه و دیگر شرکای تهران وارد تقابل اقتصادی مستقیم کند.

➖ مهم‌ترین ابعاد سیاسی و نظامی گزارش عبارت‌اند از: دولت ترامپ امیدوار است با کاهش حملات و انتقال منازعه به حوزه تحریم‌ها، موضوع ایران را از صدر اخبار خارج کند و توجه رأی‌دهندگان را به مسائل داخلی معطوف سازد. یکی از مشاوران ترامپ با اشاره به نگرانی‌های انتخاباتی جمهوری‌خواهان گفته است: «فقط تلاش می‌کنیم تا انتخابات میان‌دوره‌ای دوام بیاوریم.» جمهوری‌خواهان از کاخ سفید خواسته‌اند جنگ را پایان دهد و فشار آن بر قیمت انرژی، اقتصاد آمریکا و شانس انتخاباتی حزب را کاهش دهد. ترامپ در محافل خصوصی اعلام کرده است در صورت بازگشایی تنگه هرمز، آماده است «اعلام پیروزی» کرده و از پرونده جنگ عبور کند.

➖ این رسانه همچنین چرخش به تحریم را با محدودیت‌های عملیاتی ارتش آمریکا مرتبط دانسته است. براساس گزارش، ارزیابی‌های داخلی پنتاگون پس از کارزار ۱۳روزه ژوئیه نشان می‌داد ادامه حملات، بازدهی نزولی خواهد داشت و کمبود مهمات را تشدید می‌کند. مصرف گسترده موشک‌های تاماهاوک، پهپادها و رهگیرهای پاتریوت و تاد، ظرفیت ادامه جنگ را تحت فشار قرار داده و بازگرداندن برخی ذخایر به سطح پیش از جنگ ممکن است سال‌ها زمان ببرد.

➖ کشته‌شدن ۱۸ نظامی، آسیب به پایگاه‌های منطقه‌ای و استقرار فرسایشی ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن نیز از دیگر هزینه‌های برجسته‌شده است. آتلانتیک در عین حال هشدار داده است که تحریم‌ها الزاماً ایران را به عقب‌نشینی سریع وادار نخواهند کرد؛ زیرا تجربه سیاست «فشار حداکثری» نشان داده تهران آمادگی تحمل فشارهای طولانی‌مدت را دارد. در نتیجه، اگر کارزار جدید پیش از انتخابات به مذاکره یا کاهش قیمت انرژی منجر نشود، هزینه‌های سیاسی جنگ همچنان متوجه جمهوری‌خواهان خواهد بود.

➖ خط اصلی گزارش، بازنمایی سیاست تحریمی جدید به عنوان پوششی برای خروج تدریجی جنگ از ذهن رأی‌دهندگان آمریکایی است؛ راهبردی که بیش از دستیابی فوری به اهداف اعلامی، برای خرید زمان تا انتخابات میان‌دوره‌ای طراحی شده است. بااین‌حال، پاسخ احتمالی ایران به تحریم‌ها یا تشدید مجدد تنش در هرمز می‌تواند این محاسبه را برهم زده و جنگ را دوباره به مسئله اصلی سیاست داخلی آمریکا تبدیل کند.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍ 🗒️ جنگ با ایران برای آمریکا چقدر هزینه دارد؟

◼️ گزارش رصدی | ABC News: انتشار گزارش شبکه ای‌بی‌سی نیوز درباره هزینه‌های مالی جنگ ایران، بار دیگر توجه رسانه‌های آمریکایی را به ابعاد اقتصادی عملیات نظامی واشنگتن معطوف کرده است. این گزارش با طرح پرسش «جنگ با ایران برای آمریکا چقدر هزینه دارد؟» تلاش می‌کند هزینه‌های مستقیم عملیات «خشم حماسی» را در کنار فشارهای احتمالی ناشی از تداوم درگیری بررسی کند.

➖ بر اساس برآورد ارائه‌شده در گزارش، مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی هزینه چهار روز نخست عملیات را حدود ۳.۷ میلیارد دلار ارزیابی کرده که معادل نزدیک به ۸۹۱ میلیون دلار در روز است. این رقم عمدتاً ناشی از شدت حملات اولیه و استفاده گسترده از مهمات دقیق، از جمله حدود ۲ هزار مهمات هدایت‌شونده، عنوان شده است. گزارش تأکید می‌کند بخش قابل توجهی از این هزینه‌ها خارج از بودجه‌های پیش‌بینی‌شده قرار دارد و تنها در چهار روز نخست حدود ۳.۵ میلیارد دلار هزینه جدید ایجاد شده است.

➖ ای‌بی‌سی نیوز همچنین به هزینه موشک‌های کروز تاماهاوک، از دست رفتن سه فروند جنگنده اف ۱۵ در حادثه آتش‌سوزی و هزینه استقرار گسترده نیروهای آمریکایی در منطقه اشاره کرده است. به نوشته این رسانه، دولت دونالد ترامپ در مدت کوتاهی حدود ۵۰ هزار نیرو، ۲۰۰ فروند جنگنده به منطقه اعزام کرده است.

➖ بخش مهم گزارش به عدم شفافیت پنتاگون درباره هزینه نهایی جنگ اختصاص دارد؛ موضوعی که به یکی از محورهای انتقاد در آمریکا تبدیل شده است. الیج کولبی، معاون وزیر دفاع آمریکا، در پاسخ به پرسش اعضای کنگره اعلام کرده که در حال حاضر قادر به ارائه رقم دقیق هزینه‌های جنگ نیست.

➖ در ادامه گزارش، دیدگاه برخی دموکرات‌ها درباره احتمال عبور هزینه روزانه جنگ از یک میلیارد دلار نیز مطرح شده، هرچند برخی کارشناسان این برآورد را غیرواقعی دانسته‌اند. با این حال، مقایسه با جنگ عراق نشان می‌دهد هزینه عملیات ایران می‌تواند در سطح کم سابقه قرار گیرد.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍ 🗒 مسیر قطب شمال چین؛ کریدوری سریع و کم‌کربن برای تجارت اروپا

◼️ گزارش رصدی | CGTN مسیر کشتیرانی قطب شمال چین امسال با حرکت کشتی باری «دبی تاور» از بندر جوشان شهر نینگبو ، وارد مرحله خدمات منظم هفتگی در تابستان شده است. این مسیر که از نخستین سفر خود در سال گذشته به خدمات هفتگی امسال رسیده، اکنون می‌تواند کالاها را در حدود ۲۰ روز به اروپا برساند و یک کریدور شمالی سریع، کارآمد و کم‌کربن برای تجارت چین و اروپا ایجاد کند؛ مسیری که در شرایط بی‌ثباتی زنجیره‌های تأمین جهانی، اطمینان بیشتری به تجارت می‌دهد.

➖ چین به‌عنوان بزرگ‌ترین تاجر کالا در جهان، حجم تجارت گسترده‌ای با اروپا دارد که به‌طور طبیعی تقاضای تجاری برای این مسیر ایجاد می‌کند. همکاری نزدیک‌تر چین و روسیه در مدیریت مسیر، خدمات یخ‌شکن و اتصال بنادر نیز داده‌های ایمنی و پشتیبانی عملیاتی را بهبود بخشیده و خطرات را کاهش داده است.

➖ تقاضا برای رزرو بسیار فراتر از انتظارات بوده است؛ دو سفر نخست کاملاً بارگیری شدند و نرخ‌ها در مقایسه با سال گذشته تقریباً دو برابر شده‌اند. بخش عمده محموله‌ها نیز از «سه بخش جدید» چین با ارزش افزوده بالا تأمین شده است. موفقیت این مسیر در بخش‌هایی از غرب واکنش‌هایی از جنس «انگور ترش» به دنبال داشته است. برخی رسانه‌ها چین را «نابودگر محیط زیست» یا «توسعه‌طلب ژئوپلیتیکی» معرفی کرده و هرگونه مشارکت چین را نوعی تجاوز تلقی می‌کنند. با این حال، همین منتقدان خود به‌شدت به کشتیرانی در قطب شمال متکی هستند.

➖ در سال ۲۰۲۵، کشتی‌های حامل LNG یامال ۲۰۶ سفر به اروپا انجام دادند، در حالی که این رقم برای سرزمین اصلی چین تنها ۵۰ سفر بود. اگر استفاده از این مسیر «گناه اصلی» محسوب می‌شود، این منتقدان باید ابتدا سابقه خود را بررسی کنند. قطب شمال یک فضای مشترک است. بر اساس قوانین بین‌المللی، از جمله کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها (UNCLOS)، همه کشورها حق مشروع دارند در حمل‌ ونقل دریایی قطب شمال مشارکت کنند، مشروط بر اینکه به صلاحیت کشورهای ساحلی احترام بگذارند و از محیط زیست محافظت کنند. قدرت‌های غربی در حال گسترش حضور خود در قطب شمال هستند، اما همزمان چین را مورد انتقاد قرار می‌دهند؛ استانداردی دوگانه که نمونه‌ای آشکار از آن به شمار می‌رود.

➖ تجارت جهانی امروز بیش از حد به نقاط گلوگاهی مانند کانال سوئز و تنگه مالاکا وابسته است؛ مسیرهایی که به‌طور فزاینده‌ای در برابر اختلال آسیب‌پذیر شده‌اند. مسیر قطب شمال گزینه‌ای جدید برای تجارت میان آسیا و اروپا فراهم می‌کند که زمان سفر را تقریباً به نصف کاهش می‌دهد و انتشار کربن در هر سفر را نیز تقریباً نصف می‌کند. این مسیر ضمن کاهش هزینه‌ها، از روند کربن‌زدایی نیز حمایت می‌کند و می‌تواند به بهینه‌سازی شبکه حمل‌ونقل جهانی کمک کند.

➖ چین از نظر توانایی و اعتبار، شریکی قابل اعتماد در قطب شمال است. در گزارش سیاست قطب شمال چین در سال ۲۰۱۸، ساخت مشترک «جاده ابریشم قطبی» پیشنهاد شد. چین طی سال‌های گذشته در تحقیقات قطبی سرمایه‌گذاری کرده، داده‌های علمی را به اشتراک گذاشته و برای ناوبری قطبی استانداردهای ایمنی تدوین کرده است. خدمات منظم کشتیرانی در قطب شمال، نمونه‌ای ملموس از یک کالای عمومی بین‌المللی است که حاصل این همکاری‌هاست.

➖ چین همچنین به‌طور جدی از قوانین زیست‌محیطی مربوط به قطب شمال پیروی می‌کند و از کشتیرانی سبز و پایدار حمایت می‌کند. قطب شمال نباید به صحنه‌ای برای رقابت ژئوپلیتیکی تبدیل شود، بلکه باید مرزی برای همکاری باشد. جامعه بین‌المللی به جای ترویج روایت‌های خصمانه، باید برای توسعه این مسیر جدید به‌منظور تقویت اتصال اوراسیا و حفاظت از اکوسیستم شکننده قطب شمال همکاری کند.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

مرکز دیپلماسی اقتصادی pinned a photo

📣 اندیشکده تین شیا با همکاری انجمن علمی علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار می‌کند:

📝 مدرسه تابستانه تدوین گزارش سیاستی

🔰 با حضور اساتید و صاحب‌نظران برجسته حوزه سیاست‌گذاری، روابط بین‌الملل و مطالعات راهبردی

📌 محورهای دوره:
▪️ تعریف و صورت‌بندی مسئله سیاستی
▪️ روش‌شناسی و تحلیل شواهد و گزینه‌های سیاستی
▪️ فرایند تدوین، ساختاربندی و نگارش گزارش
▪️ تدوین توصیه‌های سیاستی و ارائه برای تصمیم‌سازی

📆 زمان: ۱ الی ۱۴ شهریورماه ۱۴۰۵
🖥️ به صورت مجازی
🎖️همراه با اعطای گواهی معتبر


🔗 کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام


🇨🇳 اندیشکده تین‌ شیا

| سایت | تلگرام | اینستاگرام | آپارات | بله | یوتیوب | ایکس |

‍ 🗒️ از گلوگاه انرژی تا گره مالی؛ تنگه هرمز و بازآرایی ژئوفایننشال غرب آسیا

◼️ تحلیل راهبردی | دکتر داود کریمی پور؛ عضو هیات علمی دانشگاه عالی دفاع ملی در تحلیلی برای مرکز دیپلماسی اقتصادی اندیشکده تین شیا می‌نویسد: غرب آسیا در حال تجربه بازآرایی مهمی در جغرافیای قدرت مالی و اقتصادی خود است؛ بازآرایی‌ای که در آن رقابت میان استانبول، دبی و ابوظبی برای جذب سرمایه، توسعه خدمات مالی و تبدیل‌شدن به مراکز مالی منطقه‌ای اهمیت فزاینده‌ای یافته است.

➖ این سه مرکز، اگرچه در یک فضای ژئواکونومیک مشترک رقابت می‌کنند، از الگوهای متفاوتی برخوردارند: استانبول بر بازار، تولید، تجارت و موقعیت جغرافیایی؛ دبی بر شبکه‌های تجارت جهانی و جذب سرمایه بین‌المللی؛ و ابوظبی بر سرمایه حاکمیتی، مدیریت دارایی و سرمایه‌گذاری بلندمدت تکیه دارد. هم‌زمان، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و وقوع جنگ رمضان، تنگه هرمز را از یک گلوگاه صرفاً انرژی به عاملی مؤثر بر ریسک تجاری، هزینه حمل‌ونقل، بیمه، تأمین مالی و تصمیمات سرمایه‌گذاری در منطقه تبدیل کرده است.

➖ این تحول، آسیب‌پذیری ژئوفایننشال مراکز مالی خلیج فارس را افزایش داده و در عین حال، اهمیت نسبی مراکز جایگزین همچون استانبول را برجسته کرده است. در این میان، ایران با وجود برخورداری از موقعیت راهبردی در کنار هرمز، هنوز نتوانسته قدرت جغرافیایی خود را به قدرت اقتصادی و مالی متناسب تبدیل کند. استدلال اصلی این یادداشت آن است که هرمز می‌تواند برای ایران نه صرفاً یک گلوگاه انرژی، بلکه یک دارایی ژئواکونومیک و بالقوه ژئوفایننشال باشد.

➖ تحقق این ظرفیت مستلزم ایجاد زنجیره‌ای از انرژی، تجارت، ترانزیت، لجستیک، بیمه، تأمین مالی تجارت و خدمات مالی است. بر این اساس، راهبرد واقع‌بینانه ایران نه رقابت مستقیم با دبی و ابوظبی، بلکه ایجاد یک گره ژئواکونومیک–مالی پیرامون تنگه هرمز و تبدیل تدریجی مزیت جغرافیایی به ارزش اقتصادی، تجاری و مالی است.


🔗 متن کامل تحلیل را در سایت اندیشکده بخوانید.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

🗒 تضعیف متحدان عرب آمریکا؛ شکاف میان تعهدات امنیتی و توان عملیاتی

◼️ گزارش رصدی | اکونومیست در گزارشی با عنوان «جنگ در خلیج فارس، دو متحد عرب آمریکا را تضعیف کرده است» استدلال می‌کند که تحولات جنگ، شکاف میان تعهدات اعلامی مصر و اردن و توان عملی آنها را آشکار کرده است. از این منظر، بحران اخیر نه‌تنها محدودیت ظرفیت این دو کشور را نشان داده، بلکه میزان اتکای آنها به حمایت خارجی و آسیب‌پذیری‌شان در برابر پیامدهای جنگ را نیز برجسته کرده است.

➖ اردن که پیش‌تر بر پرهیز از تبدیل شدن به میدان درگیری تأکید داشت، اکنون به دلیل میزبانی نیروها و تجهیزات آمریکا، مستقیماً در معرض حملات قرار گرفته است. هم‌زمان، این کشور با افت گردشگری، افزایش هزینه انرژی و نارضایتی داخلی مواجه شده و جنگ، هزینه‌های اقتصادی و سیاسی بیشتری را بر آن تحمیل کرده است.

➖ در مقابل، مصر با وجود برخورداری از بزرگ‌ترین ارتش عربی و دریافت ده‌ها میلیارد دلار حمایت مالی از کشورهای خلیج فارس، نقش محدودی در دفاع از شرکای عرب خود ایفا کرده است. همچنین در عرصه میانجی‌گری نیز، به روایت اکونومیست، از پاکستان، ترکیه و کشورهای خلیج فارس عقب افتاده است؛ مسئله‌ای که پرسش‌هایی درباره ظرفیت واقعی قاهره برای ایفای نقش مؤثر در معادلات امنیتی منطقه ایجاد می‌کند.

➖ اکونومیست شکل‌گیری پیمان دفاعی عربستان، پاکستان و ترکیه را نشانه حرکت منطقه به سوی کاهش اتکا به آمریکا و شکل‌گیری معماری‌های امنیتی جدید ارزیابی می‌کند. از این منظر، کشورهای منطقه در حال افزایش ظرفیت‌های دفاعی و امنیتی مستقل خود هستند تا در مواجهه با بحران‌های آینده، صرفاً به تضمین‌های امنیتی واشنگتن متکی نباشند.

➖ این روند می‌تواند جایگاه سنتی قاهره و اَمان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. تضعیف نقش مصر و اردن در تحولات امنیتی و میانجی‌گرانه منطقه، در کنار ظهور بازیگران جدیدی مانند ترکیه، پاکستان و کشورهای خلیج فارس، می‌تواند به بازتعریف موازنه نفوذ در جهان عرب و کاهش نقش سنتی این دو کشور منجر شود.

➖ جمع‌بندی اکونومیست آن است که جنگ در خلیج، علاوه بر پیامدهای مستقیم نظامی و اقتصادی، محدودیت‌های ساختاری متحدان عرب آمریکا را آشکار کرده است. هم‌زمان، شکل‌گیری ترتیبات دفاعی جدید نشان می‌دهد که منطقه در حال حرکت به سوی معماری امنیتی متنوع‌تری است؛ روندی که در صورت تداوم می‌تواند وابستگی به آمریکا را کاهش داده و جایگاه سنتی مصر و اردن را بیش از پیش تضعیف کند.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍ 🗒️ توافق مکه؛ گذار از وابستگی امنیتی به آمریکا به بازدارندگی بومی

◼️ گزارش رصدی | ایندیپندنت عربی در گزارشی با عنوان «توافق مکه برای نقش آمریکا در خاورمیانه چه معنایی دارد؟» شکل‌گیری همکاری دفاعی میان عربستان، ترکیه و پاکستان را بخشی از واکنش کشورهای منطقه به کاهش اطمینان نسبت به ثبات و کارآمدی نقش امنیتی آمریکا ارزیابی می‌کند. در این روایت، پیمان مکه نه جایگزینی برای واشنگتن، بلکه تلاشی برای کاهش وابستگی انحصاری به تضمین‌های امنیتی آمریکا است.

➖ سه عامل اصلی، زمینه‌ساز حرکت به سوی سازوکارهای امنیتی مکمل معرفی شده‌اند: ناتوانی آمریکا در جلوگیری از جنگ‌های منطقه‌ای، محدودیت واشنگتن در مهار رفتار نظامی رژیم صهیونیستی و تردید درباره توان آن برای ایجاد بازدارندگی پایدار در برابر ایران. تجربه نوسان سیاست آمریکا میان مداخله گسترده و کاهش حضور منطقه‌ای، به‌ویژه پس از جنگ عراق، این تصور را تقویت کرده که شرکای واشنگتن نباید امنیت خود را صرفاً به یک ضامن خارجی وابسته کنند.

➖ پاسخ توافق مکه به این وضعیت، افزایش سهم کشورهای منطقه در تأمین امنیت خود است. تقسیم بار دفاعی، توسعه صنایع نظامی مشترک، افزایش تعامل‌پذیری نیروهای مسلح و تقویت اصل دفاع جمعی از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی هستند که برای این چارچوب امنیتی برشمرده می‌شوند.

➖ با این حال، گزارش تأکید دارد که این روند نباید به معنای فاصله‌گیری راهبردی عربستان از آمریکا تفسیر شود. از این منظر، توافق جدید نه با منافع واشنگتن در تعارض است و نه جایگزین نقش امنیتی آن خواهد شد؛ بلکه می‌تواند با سیاست آمریکا برای انتقال بخشی از هزینه‌ها و مسئولیت‌های امنیتی به متحدان منطقه‌ای همسو باشد.

➖ در پرونده ایران، توافق مکه ابزاری برای تقویت بازدارندگی در برابر آنچه تلاش تهران برای تغییر وضع موجود، استفاده از بازیگران غیردولتی و اعمال فشار بر آبراه‌های راهبردی خوانده می‌شود، معرفی شده است. در عین حال، رفتار نظامی رژیم صهیونیستی نیز در زمره مخاطراتی قرار می‌گیرد که این سازوکار امنیتی می‌تواند در برابر آن نقش بازدارنده ایفا کند.

➖ جمع‌بندی ایندیپندنت عربی آن است که توافق مکه بیش از آنکه نشانه پایان نقش آمریکا در خاورمیانه باشد، بیانگر تحول در الگوی امنیتی منطقه است. در معماری جدید، آمریکا همچنان شریک راهبردی باقی می‌ماند، اما کشورهای منطقه تلاش می‌کنند با توسعه ظرفیت‌های بومی و ایجاد ائتلاف‌های مکمل، سهم بیشتری از مسئولیت بازدارندگی و مدیریت تهدیدات را بر عهده بگیرند.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍ 🗒️ ایران برای جنگی طولانی آماده می‌شود

◼️ گزارش رصدی | ریسپانسیبل استیت‌کرفت در تحلیلی با عنوان «حملات غافلگیرانه نشان می‌دهد ایران برای جنگی طولانی آماده می‌شود» این روایت را مطرح می‌کند که تهران به این جمع‌بندی رسیده است که تحریم، مذاکره، آتش‌بس موقت و عملیات نظامی، ابزارهای متفاوت واشنگتن برای تحقق هدفی واحد، یعنی تضعیف و در نهایت تغییر ساختار سیاسی ایران، هستند. از این رو، انتظار برای دستیابی به توافقی جامع یا کاهش پایدار فشارها، دیگر مبنای اصلی تصمیم‌گیری تهران نیست.

➖ معادله جدید تهران بر چهار مؤلفه استوار است: بی‌اعتمادی به توافق‌های موقت، سلب ابتکار عمل از آمریکا، افزایش هزینه جنگ و حفظ مسیر دیپلماسی. تجربه مذاکرات پیش از حملات سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، این برداشت را تقویت کرده که دولت ترامپ یا توان پرداخت هزینه سیاسی توافقی پایدار را ندارد یا اراده‌ای برای اجرای آن نشان نمی‌دهد.

➖ تفاهم‌نامه ماه ژوئن نمونه‌ای از فروپاشی اعتماد تهران به مصالحه پایدار معرفی شده است. اجرای آن بمباران را متوقف و محاصره را کاهش داد، اما مشوق‌های اقتصادی محقق نشد. بنا بر گزارش، ایران حدود شش میلیارد دلار نفت صادر کرد، ولی دوازده میلیارد دلار دارایی خارجی مورد انتظار آزاد نشد.

➖ گزارش از شکل‌گیری ساختار تصمیم‌گیری کم‌صبرتر برای پذیرش ریسک سخن می‌گوید. از نگاه این ساختار، ادامه انتظار در شرایطی که آمریکا زمان آغاز، توقف و ازسرگیری جنگ را تعیین کند، به معنای واگذاری ابتکار عمل است. بنابراین، آتش‌بس بدون منفعت اقتصادی ملموس، فرصتی برای آماده‌سازی مرحله بعدی جنگ تلقی می‌شود.

➖ پاسخ ایران در این تحلیل، «تقابل مدیریت‌شده» یا بازدارندگی فعال است؛ الگویی پایین‌تر از آستانه جنگ تمام‌عیار که هزینه‌های آمریکا را افزایش می‌دهد. حملات محدود به کشتی‌ها، فشار بر تنگه هرمز و عملیات غافلگیرانه می‌تواند تمرکز واشنگتن را مختل، نیروهای آن را پراکنده و سامانه‌های دفاعی را به مصرف مستمر رهگیرها وادار کند. هدف، پیروزی سریع نیست، بلکه بیشترکردن هزینه دفاع و حضور آمریکا نسبت به اقدامات محدود ایران است؛ هم‌زمان، کانال‌های مذاکره نیز باز می‌ماند.

➖ تنگه هرمز مهم‌ترین اهرم ایران برای فرسایش سیاسی واشنگتن معرفی شده است. تهران امیدوار است اختلال در تجارت انرژی، افزایش هزینه بیمه و فشار بر نیروهای آمریکایی، حمایت عمومی از جنگ را کاهش دهد.

➖ جمع‌بندی گزارش آن است که منطق تهران از انتظار برای توافق به تحمیل هزینه برای مدیریت جنگی بلندمدت تغییر کرده است. فشار نظامی، با وجود خسارت‌های گسترده، تاکنون به تسلیم سیاسی ایران منجر نشده است. در نبود مشوقی معتبر برای خویشتن‌داری، برداشت تهران درباره سودمندی مقاومت و تقابل کنترل‌شده تقویت خواهد شد؛ هرچند موفقیت این راهبرد به کنترل تنش، جلوگیری از شکل‌گیری ائتلاف منطقه‌ای علیه ایران و مدیریت فشارهای اجتماعی وابسته است.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |

‍ 🗒️ پنجاه‌وپنج سال روابط ایران و چین؛ از پیوندهای تمدنی تا ضرورت تعمیق همکاری‌های راهبردی

◼️ مصاحبه اختصاصی | دکتر جواد منصوری، عضو شورای علمی اندیشکده تین‌ شیا و سفیر اسبق جمهوری اسلامی ایران در چین و پاکستان:

➖ روابط ایران و چین بر پشتوانه‌ای عمیق از پیوندهای تاریخی، تمدنی، فرهنگی و اقتصادی استوار است. دو کشور از گذشته در شمار تمدن‌های بزرگ جهان قرار داشته‌اند و مناسبات آن‌ها از مسیر جاده ابریشم، مبادلات اقتصادی و تعاملات فرهنگی شکل گرفته و تا امروز ادامه یافته است.

➖ روابط رسمی ایران و چین در سال ۱۳۵۰ برقرار شد. این مناسبات تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بیشتر جنبه تشریفاتی و تبلیغاتی داشت، اما پس از انقلاب وارد مرحله‌ای تازه شد و به‌تدریج در حوزه‌های مختلف گسترش یافت. با وجود این، هنوز از همه ظرفیت‌های موجود برای توسعه همکاری‌های دوجانبه استفاده نشده است.

◻️ ضرورت شناخت عمیق‌تر چین و پیگیری اجرای توافقات
➖ یکی از مهم‌ترین الزامات توسعه روابط دو کشور، تقویت چین‌شناسی و دستیابی به شناختی دقیق و کاربردی از ساختارها، ظرفیت‌ها و شیوه تعامل با چین است. محدود بودن مطالعات، نبود رویکردی واحد و پیگیر در میان دولت‌ها و همچنین نقش عوامل غربی، در مقاطعی مانع گسترش همه‌جانبه روابط ایران و چین شده است.

➖ ایران نباید منتظر بماند تا طرف چینی برای توسعه مناسبات اقدام کند؛ بلکه باید با حضور فعال و برنامه‌ریزی‌شده در چین، زمینه‌های مختلف همکاری را شناسایی کرده و توافقات را با پیگیری مستمر به مرحله اجرا برساند.

◻️ چین در نظام بین‌المللی و اشتراکات تهران و پکن
➖ ایران و چین در مخالفت با سلطه غرب، یک‌جانبه‌گرایی و استثمار دارای اشتراکاتی هستند؛ هرچند ممکن است روش‌های دو کشور در مقابله با این روندها متفاوت باشد. چین اعلام می‌کند که روابط خود با ملت‌ها را بر پایه صلح، سازندگی، همکاری و ارتقای توان علمی، فنی و تولیدی بنا می‌کند و نمی‌خواهد تجربه آمریکا و اروپا را در روابط با جهان تکرار کند.

◻️ ابتکار عمل؛ شرط تعمیق روابط راهبردی
➖ توسعه روابط ایران و چین، بیش از هر چیز، به ابتکار عمل، برنامه‌ریزی منسجم، شناخت ظرفیت‌های متقابل، حضور فعال در چین و استمرار در اجرای تصمیمات نیاز دارد. بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و تمایلات موجود در دو دولت و دو ملت می‌تواند زمینه پیشرفت بیشتر مناسبات و تعمیق همکاری‌های راهبردی را فراهم کند.


🔗 متن کامل مصاحبه را در سایت اندیشکده بخوانید.


🇨🇳 اندیشکده تین‌ شیا

| سایت | تلگرام | اینستاگرام | آپارات | بله | یوتیوب | ایکس |

🗒️ رشد ۸.۳ درصدی تجارت خدمات چین طی نیمه اول ۲۰۲۶

◼️ گزارش رصدی | وزارت بازرگانی چین با انتشار جدیدترین آمار تجاری اعلام کرد که ارزش کل واردات و صادرات خدمات این کشور در نیمه اول سال ۲۰۲۶ به نزدیک ۳.۷۸ تریلیون یوان (۵۵۶.۵۶ میلیارد دلار) رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸.۳ درصد افزایش یافته است.

➖ بر اساس این گزارش، صادرات خدمات دانش‌محور با افزایش ۶.۷ درصدی به ۱.۶۶ تریلیون یوان رسید و در این میان، صادرات خدمات فرهنگی و سرگرمی شخصی با جهش ۵۷.۲ درصدی و هزینه‌های استفاده از مالکیت معنوی با رشد ۴۴.۳ درصدی، بیشترین شتاب را به خود دیدند که حکایت از حرکت جدی این کشور به سمت اقتصاد مبتنی بر نوآوری و خلاقیت دارد.

➖ در بخش صادرات سنتی‌تر نیز، خدمات مسافرتی با افزایش ۳۱.۱ درصدی به ۲۲۹.۲ میلیارد یوان رسید و سریع‌ترین نرخ رشد را در میان پنج دسته برتر صادرات خدمات به نام خود ثبت کرد. در سوی مقابل، واردات خدمات حمل‌ونقل با رشد ۳۰.۴ درصدی به ۴۹۸.۱ میلیارد یوان رسید که بالاترین میزان افزایش در میان پنج گروه برتر وارداتی محسوب می‌شود.


🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی

| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |