🗒️ اقتصاد تحریم‌زده و ضرورت مسیرهای زمینی جایگزین برای پیوند با شرق
◼️ تحلیل راهبردی | مجتبی رجب زاده، کارشناس حوزه چین در تحلیلی برای مرکز دیپلماسی اقتصادی اندیشکده تین شیا می‌نویسد: در اقتصاد ایران، تحریم فقط یک محدودیت خارجی نیست، بلکه عاملی است که ساختار انتخاب‌های تجاری، هزینه مبادله، الگوی سرمایه‌گذاری و حتی نوع نگاه به زیرساخت را تغییر داده است. در چنین شرایطی، بحث مسیرهای زمینی جایگزین برای پیوند با شرق، به‌ویژه در رابطه با چین و شبکه‌های گسترده‌تر تجارت آسیایی، دیگر یک موضوع صرفاً ترانزیتی یا لجستیکی نیست، بلکه به مسئله‌ای در سطح سیاست اقتصادی، تاب‌آوری تجاری، امنیت درآمد ارزی و بازآرایی جایگاه ایران در زنجیره‌های منطقه‌ای تبدیل شده است.
➖ مسئله اصلی این نیست که آیا کریدورهای زمینی اهمیت دارند یا نه؛ اهمیت آن‌ها در وضعیت فعلی روشن است. مسئله اصلی این است که آیا ایران می‌تواند این مزیت بالقوه را به یک مزیت عملیاتی، درآمدزا و پایدار تبدیل کند یا همچنان در سطح شعار جغرافیایی و مزیت‌های روی کاغذ متوقف می‌ماند.
➖ اهمیت این موضوع اکنون از چند جهت دوچندان شده است. نخست آنکه محدودیت‌های ناشی از تحریم، دسترسی ایران به برخی مسیرهای مالی، بیمه‌ای و حمل‌ونقل دریایی را پرهزینه‌تر و پرریسک‌تر کرده است. دوم آنکه هم‌زمان با این محدودیت‌ها، تجارت منطقه‌ای در آسیا در حال بازآرایی است و کشورها در تلاش‌اند سهم بیشتری از جریان کالا، خدمات و زنجیره‌های تأمین به‌دست آورند. سوم آنکه چین به عنوان مهم‌ترین موتور تجارت و تولید در شرق، در انتخاب مسیرها و شرکا بیش از هر زمان دیگر به معیارهایی چون زمان، هزینه، قابلیت پیش‌بینی، ریسک عملیاتی و ثبات مقررات توجه می‌کند.
➖ از این منظر، کریدور زمینی برای ایران فقط یک مسیر جایگزین نیست؛ یک ابزار اقتصادی برای کاهش آسیب‌پذیری، تنوع‌بخشی به مسیرهای تجارت، افزایش تاب‌آوری در برابر شوک‌های خارجی و خلق درآمد از مزیت جغرافیایی است. اما این ابزار زمانی اثر می‌گذارد که در خدمت یک راهبرد اقتصادی روشن و مبتنی بر حکمرانی کارآمد قرار گیرد.
➖ در سطح اقتصادی، منطق گرایش به مسیرهای زمینی روشن است. اقتصاد تحریم‌زده با افزایش هزینه حمل‌ونقل، دشواری‌های بیمه‌ای، ریسک در تسویه مالی، محدودیت دسترسی به ناوگان و نوسان‌پذیری در صادرات و واردات روبه‌روست. در چنین وضعی، هر مسیری که بتواند بخشی از این ریسک‌ها را کاهش دهد و قابلیت مانور بیشتری در تجارت ایجاد کند، ارزش اقتصادی بالایی پیدا می‌کند. مسیر زمینی در چنین شرایطی می‌تواند زمان تحویل را در برخی مبادلات کاهش دهد، وابستگی به برخی گره‌های دریایی را کم کند، و امکان اتصال به بازارهای پیرامونی و آسیای میانه را تقویت کند.
➖ افزون بر این، مسیر زمینی تنها محل عبور کالا نیست؛ می‌تواند به بستری برای انبارداری، توزیع، پردازش، بسته‌بندی، مونتاژ، بازصادرات و خدمات لجستیکی تبدیل شود. به بیان دیگر، اگر به‌درستی طراحی شود، درآمد آن فقط از «عبور» نیست، بلکه از مجموعه‌ای از خدمات و ارزش افزوده ناشی می‌شود که در طول مسیر شکل می‌گیرد.
🔗 متن کامل تحلیل را در سایت اندیشکده بخوانید.
🌐 مرکز دیپلماسی اقتصادی
| سایت | | تلگرام | | بله | | آپارات | اینستاگرام |
Post #211
428
