دارالافتاء مدرسه احیاءالعلوم هرات

🔺حق دختر از زمینی که از مهریه او خریداری شده است.
پرسیده اند:
🔸یک پدر از مهریة دخترش، زمینی خریده است و مدتی بعد آن را به نواسه اش سند داده است، و حالا دختر ادعای زمین را می¬کند. حکم این مسأله چی است؟

🔸الجواب:
اگر پدر، زمین را از مهریة دخترش به دستور دخترش خریده باشد زمین از دختر است و در این صورت اگر بدون رضایت او به نواسه بخشیده باشد این بخشش باطل است. و اگر بدون مشورت او زمین را خریده و به نام خود قباله را ثبت کرده باشد زمین از پدر می شود و مهریة دخترش دین است بر ذمه او. و الآن که دختر مطالبة حقش را می¬کند اگر مهریه را به پدر نبخشیده و یا به کدام چیزی آن را با پدر مبادله نکرده باشد، می تواند دین خود را از پدر مطالبه کند. اگر پدر فوت شده باشد به قدر مهریه از میراث، حق دختر می شود و متباقی به میراث بین ورثه تقسیم می شود. والله اعلم.

✍️ضیاءاحمد فاضلی، مسئول مدرسة احیاءالعلوم هرات.

🔸حکم وضو در صورت زخم داشتن چهره
پرسیده اند:
اگر نمازگزار نتواند چهره اش را بشوید به دلیل کدام زخم و مشکل صحی؛ وضویش چه می شود؟

🔸الجواب:
هر جا از اعضای شستنی وضو که شستن سبب ضرر به آن می شد، به عوض شستن مسح می شود و اگر مسح هم ضرر داشت (مثل این که برهنه باشد) به حال خود رها شده و بقیه جاهای وضو شسته می شود، همین رویه جریان می یابد تا صحت یاب شود یعنی تا وقتی که شستن ضرری به بار نیاورد.

📌عنوان: حکم طواف و سعی با وسیلهٔ نقلیه برای شخص قادر بر پیاده‌روی

❓سؤال:
کسی که با وجود توانایی بر راه رفتن، برای طواف و سعی از وسیلهٔ نقلیه (مانند ویلچر یا مانند آن) استفاده می‌کند، حکم اعمال او چیست؟

✍️الجواب:
اصل آن است که طوافِ بیت‌الله باید به‌صورت پیاده انجام شود. اگر کسی بدون عذر، سواره یا حمل‌شده طواف کند، طواف او نزد احناف معتبر دانسته نمی‌شود و باید آن را اعاده کند.
همچنین اگر سعی بین صفا و مروه را بدون عذر سواره یا حمل‌شده انجام دهد، سعی او مکروه است.

اما اگر استفاده از وسیله به سبب عذر باشد (مانند بیماری، ضعف یا ناتوانی)، در این صورت طواف و سعی او صحیح است و چیزی بر او لازم نمی‌شود.
و اگر بدون عذر چنین کرده و هنوز در مکه است و توانایی دارد، باید اعاده کند؛ و اگر به اهل خود بازگشته باشد، نزد ما (در مذهب حنفی) برای جبران، دم (قربانی) لازم می‌گردد؛ چنان‌که در «المحيط البرهاني» ذکر شده است. والله اعلم بالصواب

📚كما في لباب المناسك(صفة130)

ﻭﻳﻨﺒﻐﻲ ﺃﻥ ﻳﻄﻮﻑ ﺑﺎﻟﺒﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﺎ، ﻭﻟﻮ ﻃﺎﻑ ﺭاﻛﺒﺎ ﺃﻭ ﻣﺤﻤﻮﻻ، ﺃﻭ ﺳﻌﻰ ﺑﻴﻦ اﻟﺼﻔﺎ ﻭاﻟﻤﺮﻭﺓ ﺭاﻛﺒﺎ ﺃﻭ ﻣﺤﻤﻮﻻ ﺇﻥ ﻛﺎﻥ ﻛﺬﻟﻚ ﻣﻦ ﻋﺬﺭ ﻳﺠﺰﺋﻪ، ﻭﻻ ﻳﻠﺰﻣﻪ ﺷﻲء، ﻭﺇﻥ ﻛﺎﻥ ﻣﻦ ﻏﻴﺮ ﻋﺬﺭ، ﻓﻤﺎ ﺩاﻡ ﻳﻤﻜﻨﻪ، ﻓﺈﻧﻪ ﻳﻌﻴﺪ، ﻭﺇﺫا ﺭﺟﻊ ﺇﻟﻰ ﺃﻫﻠﻪ، ﻓﺈﻧﻪ ﻳﺮﻳﻖ ﻟﺬﻟﻚ ﺩﻣﺎ ﻋﻨﺪﻧﺎ، ﻭﻟﻮ ﻛﺎﻥ اﻟﺬﻱ ﺣﻤﻞ ﻫﺬا اﻟﺸﺨﺺ ﻣﺤﺮﻣﺎ ﻫﻞ ﻳﺠﺰﺋﻪ ﺑﺬﻟﻚ ﻋﻦ ﻃﻮاﻓﻪ؟ ﺫﻛﺮ اﻟﻘﺎﺿﻲ اﻹﻣﺎﻡ ﺟﻼﻝ اﻟﺪﻳﻦ ﻣﺤﻤﻮﺩ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮﺩ اﻟﻨﺴﻔﻲ ﺃﻥ ﻋﻨﺪﻧﺎ ﻳﺠﺰﺋﻪ. 📚
المحيط البرهاني(2/461) دار الکتب العلمیة


👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

📌موضوع: روز گرفتن بعد از نیمه شعبان


❓سؤال:
بسیاری می‌پرسند: آیا روزه گرفتن بعد از نیمهٔ شعبان برای همه جایز است یا نه؟

✍️الجواب:
بلی، جایز است؛ چه کسی که عادت به روزه‌های دوشنبه و پنجشنبه داشته باشد و چه نداشته باشد.

همچنان در کتاب‌های فقهی ما آمده است که جمهور علما ـ به استثنای امام شافعی رحمه‌الله ـ همگی قائل به اباحت و جواز آن هستند.

البته این شبهه(که بعد از نیمه رمضان روزه نباید گرفت) از حدیثی که در آن منع آمده نشأت دارد و جواب محدثانه این است که از مجموع نصوص، فقها نتیجه می‌گیرند که حدیث محمول است در حق کسی که باروزه بعد از نیمه شعبان ضعیف شود و روزه رمضانش به مخاطره افتد. والله اعلم بالصواب

(ﺑﺎﺏ ﻻ ﻳﻜﺮﻩ اﻟﺼﻮﻡ ﺑﻌﺪ اﻝﻧﺼﻒ ﻣﻦ ﺷﻌﺒﺎﻥ)

ﺃﺑﻮ ﺩاﻭﺩ ﻭاﻟﻨﺴﺎﺋﻲ: ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﺃﺑﻲ ﻗﻴﺲ، ﺳﻤﻊ ﻋﺎﺋﺸﺔ ﺭﺿﻲ اﻟﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﺗﻘﻮﻝ: " ﻛﺎﻥ ﺃﺣﺐ اﻟﺸﻬﻮﺭ ﺇﻟﻰ ﺭﺳﻮﻝ اﻟﻠﻪ
[ ﺻﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ]
(ﺃﻥ) ﻳﺼﻮﻣﻪ ﺷﻌﺒﺎﻥ، ﺛﻢ ﻳﺼﻠﻪ ﺑﺮﻣﻀﺎﻥ ".
ﻓﺈﻥ ﻗﻴﻞ: ﻫﺬا ﻣﺤﻤﻮﻝ ﻋﻠﻰ ﺃﻧﻪ ﻛﺎﻥ ﻣﺒﺎﺣﺎ ﻟﻠﻨﺒﻲ
[ ﺻﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ]
ﻓﻌﻠﻪ، ﻭﻗﻮﻟﻪ ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺴﻼﻡ: " ﻻ ﺻﻮﻡ ﺑﻌﺪ اﻟﻨﺼﻒ ﻣﻦ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﺣﺘﻰ ﺭﻣﻀﺎﻥ ". ﻣﺤﻤﻮﻝ ﻋﻠﻰ ﺃﻧﻪ ﻛﺎﻥ ﻣﺤﻈﻮﺭا ﻋﻠﻰ ﻏﻴﺮﻩ.
ﻗﻴﻞ ﻟﻪ: ﺇﻧﻤﺎ ﻛﺎﻥ اﻟﻨﻬﻲ ﻋﻠﻰ ﺳﺒﻴﻞ اﻹﺷﻔﺎﻕ ﻣﻨﻪ ﻋﻠﻰ ﺻﻮاﻡ ﺭﻣﻀﺎﻥ ﺃﻥ ﻳﻀﻌﻔﻮا، ﻭﻗﻮﻟﻪ ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺴﻼﻡ: " ﺃﺣﺐ اﻟﺼﻴﺎﻡ ﺇﻟﻰ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺻﻴﺎﻡ ﺩاﻭﺩ، ﻛﺎﻥ ﻳﻔﻄﺮ ﻳﻮﻣﺎ ﻭﻳﺼﻮﻡ ﻳﻮﻣﺎ ". ﻓﺄﺑﺎﺡ اﻟﻨﺒﻲ
[ ﺻﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ]
ﺻﻮﻡ ﻳﻮﻡ ﻭﻓﻄﺮ ﻳﻮﻡ ﻣﻦ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﺪﻫﺮ، ﻓﺪﺧﻞ ﻣﺎ ﺑﻌﺪ ﻧﺼﻒ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﻓﻲ اﻹﺑﺎﺣﺔ.

📚اللباب فی الجمع بین الکتاب و السنة(1/408)



👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

السلام علیکم ورحمة الله و برکاته

#سؤال_ ۵۵۲

📌موضوع: آیا برای گرفتن ثواب نماز اشراق باید بعد از فجر در همان‌جا بنشینیم؟

❓سؤال:
در حدیث شریف آمده است که هر کس نماز فجر را با جماعت ادا کند، سپس تا طلوع آفتاب به ذکر خداوند مشغول باشد و بعد از آن دو رکعت نماز بخواند، پاداش حج کامل و عمره کامل برای او نوشته می‌شود.
با توجه به این توضیح، آیا برای تحصیل این ثواب لازم است شخص حتماً در همان جای نماز بنشیند، یا کافی است در این فاصله زمانی به ذکر و عبادت مشغول باشد، هرچند در حال حرکت یا اشتغال به امور دیگر باشد؟ و نیز آیا نماز اشراق همان نماز ضحی است یا نماز جداگانه‌ای محسوب می‌شود؟

✍️الجواب:
نماز اشراق و چاشت در احادیث مبارکه دارای انواع گوناگون فضایل و برکات است. برخی از این فضایل عمومی هستند و در آنها شرط نشستن در همان جای نماز فجر و مشغول بودن به ذکر ذکر نشده است؛ مانند ادا شدن صدقه اعضای بدن، کافی شدن خداوند برای همه حاجت‌ها، و حفظ شدن انسان از امور ناخوشایند و مانند آن.
پس این فضایل برای هر مسلمانی که نماز اشراق یا چاشت را بخواند حاصل می‌شود، هرچند بعد از نماز فجر به سخن یا کار دنیویِ جائز مشغول شده باشد۔
اما بعضی فضایل خاص هستند که در آنها قید شده است انسان بعد از نماز فجر تا وقت نماز اشراق یا چاشت در جای نماز خود بنشیند و به ذکر و خیر مشغول باشد؛ مانند ثواب حج و عمره کامل و آمرزش فراوان گناهان۔
بنابراین در چنین احادیثی مقصود اصلی نشستن نیست، بلکه این است که انسان در تمام این مدت در ذکر و کار خیر مشغول باشد؛ چه در همان‌جا بنشیند، یا از جای خود برخاسته و در بخشی از مسجد ذکر کند، بلکه اگر در حال ذکر به خانه هم برود و همان‌جا نماز اشراق را ادا کند نیز این فضیلت حاصل می‌شود۔
البته افضل و مستحب آن است که در همان جایی که نماز فجر خوانده نشسته و به ذکر مشغول باشد، زیرا:
روش مبارک پیامبر ﷺ همین بوده است.
آن حضرت این کار را دوست می‌داشتند.
نشستن بعد از فجر در همان محل و اشتغال به ذکر، خود به‌طور مستقل مستحب است۔
پس پاسخ سؤال این است که اگر شما بعد از نماز فجر به امور دنیوی مشغول نمی‌شوید، بلکه به اذکار، تلاوت قرآن، بیان تفسیر، دعا، سلام‌دادن به مسلمانان، صلوات بر پیامبر ﷺ و خواندن دلائل الخیرات و مانند آن مشغول هستید، فضایل ذکرشده در احادیث برای نماز اشراق و چاشت را به دست خواهید آورد؛ زیرا همه اینها داخل در ذکر و کار خیر است۔

چنانچه علامه علی قاری هروی رحمه‌الله نیز در شرح الحصن الحصین فرموده‌اند که مراد از «قعود» نشستن نیست، بلکه ملاک، اشتغال به ذکر در این مدت است تفاوتی ندارد که شخص به مسجد باشد یا جای دیگر.

و این دو رکعت «نماز اشراق» نام دارد که غیر از سنت نماز ضحی می‌باشد. والله اعلم بالصواب

قوله ( ثم قعد يذكر الله تعالى ) أفاد العلامة القاري في شرح الحصن الحصين أن القعود ليس بشرط وإنما المدار على الاشتغال بالذكر هذا الوقت

قوله ( ثم صلى ركعتين ) ويقال لهما ركعتا الإشراق وهما غير سنة الضحى. حاشية الطحطاوي على مراقي الفلاح - ط. بولاق (ص: 121)
”(قال رسول اللہ صلى اللہ عليه وسلم: من قعد) أي: استمر (في مصلاه) : من المسجد أو البيت مشتغلا بالذكر أو الفكر، أو مفيدا للعلم، أو مستفيدا، أو طائفا بالبيت (حين ينصرف من صلاة الصبح حتى يسبح ركعتي الضحى لا يقول) ، أي: فيما بينهما (إلا خيرا) : وهو ما يترتب عليه الثواب، واكتفى بالقول عن الفعل. (غفر له خطاياه وإن كانت أكثر من زبد البحر )“. (مرقاۃ المفاتیح شرح مشکاۃ المصابیح،باب صلوٰۃ الضحیٰ،ج03،ص 982،دار الفکر ،بیروت)

الذي صلى فيه، فلا ينافيه القيام لطواف أو لطلب علم أو مجلس وعظ في المسجد، بل وكذا لو رجع إلى بيته واستمر على الذكر“(مرقاۃ المفاتیح ،باب الذکر بعد الصلوٰۃ،ج02،ص 770،دار الفکر ،بیروت)

”وفیہ اشارۃ الیٰ أنہ لا یلزمہ أن یقعد فی مکانہ الذی صلیٰ فیہ بل لہ أن یتحول عن الصف الی الموضع الذی أراد أن یجلس فیہ لذکر أو تلاوۃ أو تعلم أو تعلیم ،فان المقصود الأصلی انما ھو اشغال الوقت بالذکر الالٰھی و لو فی بیتہ أو دکانہ ۔نعم! فی محلہ أکمل و فی مسجدہ أفضل و فیہ ایماء الیٰ أن المسجد کلہ مکان واحد و موضع واحد متحد حکما“(الحرز الثمین شرح الحصن الحصین،جلد 01،ص 191،194،مطبوعہ ریاض)


👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

السلام علیکم ورحمة الله و برکاته

#سؤال_ ۵۵۱

📌🧒🕌 حکم امامت کودک برای افراد بالغ در نماز

❓سؤال: آیا جایز است که کودک امام برای افراد بالغ نماز شود؟

✍️الجواب:

امامت کودک برای افراد بالغ، چه در نماز فرض و چه در نماز نفل، صحیح نیست؛ زیرا از شرایط امامت در نماز، بلوغ است. اما امامت کودک برای کودکان دیگر جایز می‌باشد.

مراد از «کودک» در این‌جا، کودکِ مُمَیِّز است؛ یعنی کسی که در سنین هفت سالگی تا رسیدن به بلوغ قرار دارد. اما کودکِ غیرِ مُمَیِّز، یعنی زیر هفت سال، در اصل صلاحیت انجام عبادت را ندارد؛ از این‌رو نمی‌تواند امام شود.

بنابراین، کودک نمی‌تواند مادر خود یا برادران بالغش را در خانه امامت کند، هرچند به احکام نماز آگاه باشد و تجوید قرآن را به‌خوبی بداند. اما اگر برادران او هنوز به سن بلوغ نرسیده باشند، امامتش برای آنان صحیح است.

از صحابی بزرگوار، ترجمان امت، عبدالله بن عباس رضی‌الله عنهما، روایت شده است که فرمود: «پسر تا زمانی که محتلم نشود، امامت نکند».(عبدالرزاق، المصنّف)

مذهب حنفی نیز عدمِ صحت امامت کودک برای بالغ را در نماز فرض چنین تعلیل کرده است که نماز فرض برای کودک در حکم نافله است، و اقتدای کسی که نماز فرض می‌خواند به کسی که نافله می‌خواند صحیح نیست؛ افزون بر آن، نافلهٔ کودک از نافلهٔ بالغ پایین‌تر است، و امرِ برتر بر امرِ فروتر بنا نمی‌شود.
( البنایة شرح الهدایة)

ﻭﺃﻣﺎ اﻟﺼﺒﻲ ﻓﻸﻧﻪ ﻣﺘﻨﻔﻞ، ﻓﻼ ﻳﺠﻮﺯ اﻗﺘﺪاء اﻟﻤﻔﺘﺮﺽ ﺑﻪ، ﻭﻓﻲ اﻟﺘﺮاﻭﻳﺢ ﻭاﻟﺴﻨﻦ اﻟﻤﻄﻠﻘﺔ ﺟﻮﺯﻩ ﻣﺸﺎﻳﺦ ﺑﻠﺦ - ﺭﺣﻤﻬﻢ اﻟﻠﻪ - ﻭﻟﻢ ﻳﺠﻮﺯﻩ ﻣﺸﺎﻳﺨﻨﺎ - ﺭﺣﻤﻬﻢ اﻟﻠﻪ - ﻭﻣﻨﻬﻢ ﻣﻦ ﺣﻘﻖ اﻟﺨﻼﻑ ﻓﻲ اﻟﻨﻔﻞ اﻟﻤﻄﻠﻖ ﺑﻴﻦ ﺃﺑﻲ ﻳﻮﺳﻒ ﻭﻣﺤﻤﺪ - ﺭﺣﻤﻬﻤﺎ اﻟﻠﻪ - ﻭاﻟﻤﺨﺘﺎﺭ ﺃﻧﻪ ﻻ ﻳﺠﻮﺯ ﻓﻲ اﻟﺼﻠﻮاﺕ ﻛﻠﻬﺎ؛ ﻷﻥ ﻧﻔﻞ اﻟﺼﺒﻲ ﺩﻭﻥ ﻧﻔﻞ اﻟﺒﺎﻟﻎ.
(ﻭاﻟﻤﺨﺘﺎﺭ) ﺷ: ﺃﻱ ﻟﻠﻔﺘﻮﻯ ﻣ: (ﺃﻧﻪ) ﺷ: ﺃﻱ ﺃﻥ اﻻﻗﺘﺪاء ﺑﺎﻟﺼﺒﻲ ﻣ: (ﻻ ﻳﺠﻮﺯ ﻓﻲ اﻟﺼﻠﻮاﺕ ﻛﻠﻬﺎ؛ ﻷﻥ ﻧﻔﻞ اﻟﺼﺒﻲ ﺩﻭﻥ ﻧﻔﻞ اﻟﺒﺎﻟﻎ) ﺷ:؛ ﻷﻥ ﻧﻔﻞ اﻟﺒﺎﻟﻎ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﺣﻴﺚ ﻳﺠﺐ اﻟﻘﻀﺎء ﺇﺫا ﺃﻓﺴﺪﻩ، ﻭﻧﻔﻞ اﻟﺼﺒﻲ ﻏﻴﺮ مضمون. البناية شرح الهداية، دار الكتب العلمية- بيروت، ط 1، (1420 هـ – 2000 م)، 2/ 344.

👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

💓 یک مژده از مدرسه‌ احیاءالعلوم هرات:

📚 دوره‌های: خُرد و کلان حدیث نبوی(ص)از پانزدهم ماه رمضان🌙 آغاز می‌شود.
(در دو بخش: برادران و خواهران)
🔸و نیز، دوره تمهیدی ویژه خواهران.

♦️زمان ثبت نام: از20دلو الی 11 رمضان، همه روزه از ساعت 2 الی 4 عصر.

♦️مکان ثبت نام: بخش اناثیه مدرسه احیاءالعلوم، واقع: سرک برامان، اول کوچه ملاسیان.

♦️تاریخ امتحان ورودی: شنبه یازدهم رمضان

♦️ محل برگزاری دوره‌ها:
بخش اناثیه مدرسه احیاءالعلوم، واقع: کوچه ملاسیان.

♦️تایم درسی: همه روزه، بعد از ظهرها به مدت چهار ساعت نجومی در ده ماه سال.

♦️شرایط پذیرش:
1- داشتن سند فراغت از مدارس دینی یا پوهنحی‌های شرعیات.
2- کامیابی در امتحان ورودی.
3- امضای تعهدنامه‌ پایبندی به مقررات و آداب لازم.
🔸و در دوره تمهیدی ویژه خواهران: داشتن سویه صنف ۱۲.

💧پذیرش محدود است؛ عجله نمایید!

برای معلومات بیشتر: 0797353714- 0799471512


#مدرسه_احیاءالعلوم_هرات

السلام علیکم ورحمة الله و برکاته

#سؤال_ ۵۵۰

📌حکم دخالت طبی در تعیین جنسیت جنین

❓سؤال:
حکم دخالت طبی در تعیین جنسیت جنین چیست؟ من سه دختر دارم: دو دختر از شوهر قبلی‌ام و یک دختر از شوهر فعلی‌ام، و می‌خواهم فرزند چهارمی داشته باشم. آیا دخالت طبی برای تعیین جنسیت جنین جایز است؟

✍️پاسخ:
تعیین جنسیت جنین از نظر شرعی جایز است؛ زیرا در شریعت اسلامی در سطح فردی چیزی وجود ندارد که مانع آن باشد، به شرط آن‌که در روش و تکنیکی که به کار گرفته می‌شود، ضرری برای نوزاد در روزهای نخست زندگی یا در آینده‌اش وجود نداشته باشد، و تشخیص این امر به متخصصان واگذار می‌شود.

اما درباره تعیین جنسیت جنین، خداوند متعال انسان را به گونه‌ای متوازن آفریده است؛ پس او را دو جنس قرار داد: مرد و زن، و هر یک را با ویژگی‌هایی متناسب با وظایفی که بر عهده دارند ممتاز ساخت، و روشن نمود که این طبیعت آفرینش است که استمرار نسل بشر را اقتضا می‌کند. خداوند می‌فرماید: ﴿یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً﴾(نساء: ۱) ای مردم! از پروردگار خود پروا کنید؛ همان کسی که شما را از یک جان آفرید و همسرش را نیز از آن پدید آورد و از آن دو مردان بسیار و زنان فراوان منتشر ساخت.

و نیز می‌فرماید: ﴿وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْأُنثَى • مِن نُّطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى﴾(نجم: ۴۵–۴۶)و این‌که او دو جفت، نر و ماده را آفرید؛ از نطفه‌ای هنگامی که ریخته می‌شود.
و همچنین: ﴿وَمِن كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ﴾ (ذاریات: ۴۹) و از هر چیزی دو جفت آفریدیم، باشد که متذکر شوید.
این تنوع و تعادل در آفرینش بر پایه حکمت الهی است؛ چنان‌که خداوند متعال می‌فرماید ﴿لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۚ يَهَبُ لِمَن يَشَاءُ إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَن يَشَاءُ الذُّكُورَ • أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَيَجْعَلُ مَن يَشَاءُ عَقِيمًا ۚ إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ﴾(شوری: ۴۹–۵۰)فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آنِ خداست؛ هرچه بخواهد می‌آفریند؛ به هر که بخواهد دختر می‌بخشد و به هر که بخواهد پسر عطا می‌کند، یا به آنان هم پسر و هم دختر می‌دهد، و هر که را بخواهد نازا می‌گرداند؛ بی‌گمان او دانا و تواناست.

بررسی فقهی در دو سطح

۱) در سطح فردی

اصل بر جواز است؛ چه از راه‌های طبیعی مانند زمان‌بندی نزدیکی، رژیم غذایی و مانند آن، و چه از راه‌های طبی مانند جداسازی اسپرم یا دست‌کاری‌های آزمایشگاهی بر کروموزوم‌ها و ماده وراثتی (DNA)، به شرط آن‌که به کودک زیانی نرسد و اختلاط نطفه‌ها رخ ندهد؛ و تشخیص این امور با متخصصان است.

۲) در سطح اجتماعی

اگر این عمل به صورت گسترده در جامعه انجام شود و موجب برهم خوردن تعادل طبیعی میان زن و مرد گردد، جایز نخواهد بود؛ زیرا این کار به اختلال در نظام الهی آفرینش می‌انجامد.

خلاصه سایت رسمی دار الافتاء مصر نیز اینگونه فتوا داده: بر اساس آنچه بیان شد و در مورد سؤال مطرح‌شده: همچنین تعیین جنسیت جنین از نظر شرعی جایز است، مادامی که انتخاب یکی از دو جنس به صورت یک پدیده عمومی و فراگیر در جامعه درنیاید.

👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

السلام علیکم ورحمة الله و برکاته

#سؤال_ ۵۴۹

📌 موضوع: حکم قضای نماز در سفر و حضر

❓ سؤال:
اگر شخصی در حال سفر نمازی را ترک کرده باشد و پس از رسیدن به وطن بخواهد آن را قضا کند، آیا باید آن را کامل بخواند یا شکسته؟ و نیز اگر در حال اقامت نمازی از او فوت شده باشد و سپس در سفر بخواهد قضای آن را ادا نماید، حکم آن چیست؟
✍️ الجواب:
✅ اگر نماز در حال سفر فوت شده باشد، قضای آن نیز دو رکعتی ادا می‌شود؛ زیرا در همان حالت بر او چنین واجب بوده است.
✅ و اگر نماز در حال اقامت فوت شده باشد، هرچند قضای آن در سفر انجام شود، باید چهار رکعتی خوانده شود؛ زیرا معیار در قضا، حالتی است که نماز در آن فوت شده است، نه حالتی که قضا در آن انجام می‌گیرد.
📖 والله أعلم بالصواب.

📚 (ومن فاتته صلاة في السفر قضاها في الحضر ركعتين) كما فاتته في السفر.
(ومن فاتته صلاة في الحضر قضاها في السفر أربعا) كما فاتته في الحضر؛ لأنه بعد بعدما تقرر لا يتغير.
[الميداني، عبد الغني، اللباب في شرح الكتاب، ١٠٩/١]

👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

🌸 جایگاه امام ابوحنیفه رحمه‌الله 🌸

مردی در مجلس وکیع بن جراح گفت: «ابوحنیفه اشتباه کرده است!»

وکیع گفت: چگونه ممکن است ابوحنیفه خطا کند، در حالی که در کنار او کسانی مانند ابویوسف و زُفَر در قیاس و استنباط فقهی هستند؟!

و کسانی چون یحیی بن ابی زائده، حفص بن غیاث، حَبّان و مَندَل در حفظ حدیث با او همراه‌اند؟!

و قاسم بن مَعْن در شناخت زبان و عربیّت؟!

و داود طائی و فضیل بن عیاض در زهد و پرهیزگاری؟!

کسی که چنین افرادی همنشین او باشند، به‌سختی دچار خطا می‌شود؛ زیرا اگر هم اشتباهی از او سر زند، او را به سوی حق بازمی‌گردانند.

📕 تاریخ بغداد، جلد ۱۶، صفحه ۳۶۵ (تحقیق د. عوّاد).

❇️ توصیهٔ ویژهٔ استاد مفتی محمدقاسم قاسمی، استاد فقه و حدیث دارالعلوم زاهدان به عموم مسلمانان دربارهٔ قدردانستن روزها و شب‌های ماه شعبان المعظم، به‌ویژه شب پانزدهم شعبان

شب بافضیلتی را داریم سپری می‌کنیم. این شب در بعضی کتاب‌ها و نزد بعضی علما، شب برائت نامیده شده است؛ شب نیمۀ شعبان که طبق تحقیق استاد، علامه مفتی محمدتقی عثمانی حفظه‌الله دربارۀ آن احادیث زیادی آمده است. گرچه بعضی احادیث از نظر فنی دراین‌باره ضعف دارند، اما احادیث صحیحی هم وجود دارد و در مجموع روایت‌ها، همدیگر را تقویت می‌کنند. ایشان می‌فرمایند که از ۱۷ صحابی، فضیلت این شب روایت شده است.
در روایت صحیح هم آمده است که پیامبر اکرم صلّی الله علیه وسلّم در ماه شعبان بیش از هر ماه دیگری به جز ماه مبارک رمضان روزه می‌گرفتند. بنابراین روزه در این ماه ثواب زیادی دارد.

اما مهم‌ترین اعمالی که در این شب پانزدهم شعبان باید انجام بدهیم:

مهمترین عمل این است که نمازهای مغرب و عشا و فجر را با جماعت ادا کنیم تا ثواب قیام‌اللیل نصیبمان شود؛ نمازهای نفل با قرائت‌های طولانی و سجده‌های طولانی و دعا و استغفار به کثرت؛ اگر قبرستان نزدیک است به زیارت قبور رفتن؛ تلاوت قرآن؛ صدقه‌دادن، چراکه صدقه در شب‌های خاص فضیلت بسیار دارد.
به تعبیر استاد، شیخ‌الاسلام علامه عثمانی این شب فرصتی است که انسان رابطه‌اش را با الله صحیح کند.
خود الله به بعضی از شب‌های سال فضیلت اختصاصی عنایت کرده و دلیلش این است که غفلت از ما دور شود و ما به‌ طور خصوصی به خدا توجه کنیم. بی‌شک شعبان مقدمه‌ای است برای رمضان. دربارۀ بزرگان گذشته آمده است که قرآن خود را باز می‌کردند و به‌کثرت تلاوت می‌کردند و صدقه و زکات مالشان را می‌دادند تا به فقرا هم چیزی برسد و آنها نسبت به افطار و سحری‌شان خاطرجمع باشند.

و در پایان توصیه می‌شود که باتوجه به اوضاع مسلمانان جهان و خود کشور ما و کشورهای مجاور، و مخصوصاً مردم فلسطین و سرزمین غزه و کودکان و زنان بی‌دفاعی که موردتهاجم دشمنان سنگدل قرار گرفته‌اند، ما مسلمانان در این شب دستِ دعا و تضرع به سمت خدا دراز کرده و برای آنها دعا کنیم. وقتی ما توان کمک دیگری را نداریم، توان دعا‌کردن که داریم، این را دریغ نکنیم.
دست‌ها را به دعا برداریم و نماز حاجت بخوانیم و حاجت‌ها و حل مشکلات و گره‌های زندگی‌مان را از خدا بخواهیم.

امیدواریم همۀ مسلمانان خصوصاً جوانان، این شب را قدر بدانند و آن را با مشغول‌شدن در گناه و معصیت و فضاهای مجازی ضایع نکنند.

نکته: عبادت خاصی در این شب از جانب شریعت نیامده است.

👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

السلام علیکم ورحمة الله و برکاته

#سؤال_ ۵۴۸

موضوع: حکم احیای لیلة الرغائب (شب آرزوها) و نماز رغائب

نظر اهل سنت در مورد شب آرزو ها یا همان لیلة الرغائب چیست؟ آیا حدیث صحیحی در این مورد داریم یا بدعت است؟

الجواب: این یک بدعت است که اساسی در شریعت ندارد هرچند حدیث دروغین بصورت زیر درباره آن جعل شده است:
«رجب شهر الله وشعبان شهری ورمضان شهر أمتی، ولکن لاتغفلوا عن أول لیلة جمعة من رجب فإنها لیلة تسمیها الملائکة الرغائب، وذلک أنه إذا مضی ثلث اللیل لایبقی ملک مقرب فی جمیع السموات والأرض، إلا ویجتمعون فی الکعبة وحوالیها، فیطلع الله عزّ وجل علیهم اطلاعة فیقول: ملائکتی سلونی ما شئتم، فیقولون: یا ربنا حاجتنا إلیک أن تغفر لصوم رجب، فیقول الله عزّ وجل: قد فعلت ذلک، ثم قال صلی الله علیه وسلم: وما من أحد یصوم یوم الخمیس اول خمیس فی رجب، ثم یصلی فیما بین العشاء والعتمة، یعنی لیلة الجمعة ثنتی عشرة رکعة ...» الخ.
یعنی: «رجب ماه خدا، شعبان ماه من، و رمضان ماه امت من است، اما از اولین شب جمعة ماه رجب غافل نشوید، شبی است که ملائکه‌ آن را رغائب می‌نامند، و رغائب آن است که زمانی که یک سوم شب گذشت هیچ ملائکه‌ای مقرب در آسمان‌ها و زمین باقی نمی‌ماند مگر اینکه در کعبه و کنار آن جمع می‌شوند، خداوند از آنها می‌خواهد تا چیزی را طلب کنند، می‌فرماید: ای ملائک‌های من آنچه می‌خواهید از من طلب کنید، آنها هم می‌گویند: پروردگارا! نیاز ما این است که هر کس روزة ماه رجب را بگیرد او را عفو کنی و گناهانش را پاک گردانی، خداوند هم می‌گوید: این کار را کردم. سپس پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌گوید: هر کس روز پنج‌شنبه را روزه بگیرد، اولین پنج‌شنبة ماه رجب، سپس میان عشاء و تاریکی شب، یعنی شب جمعه، دوازده رکعت نماز بخواند ...».
حدیث موضوع است؛ به "الموضوعات" ابن جوزی، (2/124) و "تبیین العجب"، ص (22-24) و "الفوائد المجموعة"، ص (47-50) حدیث شماره: 146مراجعه شود.
امام نووی در کتاب "المجموع" می گوید: «نماز معروف به صلاة الرغائب که دوازده رکعت است که باید در بین نماز مغرب و عشاء در اولین جمعه ماه رجب خوانده شود و نماز شب نیمه شعبان که یکصد رکعت است، هر دو بدعت و منکرند و نباید فریب آن را خورد که در کتابهای قوت القلوب و احیاء علوم الدین و یا احادیثی که در آنها در این زمینه آورده شده اند به درستی که همه آنها باطل می باشند و همچنین نباید فریب این را خورد که بعضی از امامان در مورد آن دو نماز دچار اشتباه شده و چند ورقی را در مورد مستحب بودنش نگاشته اند. آنها در این زمینه دچار خطا گشته اند».
همچنین شیخ امام ابو محمد عبدالرحمن بن اسماعیل مقدسی کتاب گرانمایه ای را در رد آن دو نماز نگاشته و در آن حق مطلب را ادا کرده است.
👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

السلام علیکم ورحمة الله و برکاته

#سؤال_ ۵۴۷

موضوع: روزه گرفتن ۱۵ شعبان

سوال: روزه 15 شعبان سنت است يا مستحب يا بدعت؟

الحواب: در فتاوي دارالعلوم ديوبند آمده روزه 15 شعبان مستحب است،يعني روزه آن موجب ثواب و روزه نگرفتن آن عقابي و عتابي ندارد.والله اعلم بالصواب

📖: سوال : شعبان ميـﮟ كس تاريخ كا روزه فرض هـﮯ يا مسنون هـﮯ - نيز يه روايت كه اس ماه ميـﮟ سواﮰ 13 تاريخ كـﮯ اور روزه ركهنا ناجائز يا ممنوع هـﮯ، كهاﮞ تك صحيح هـﮯ . الجواب : ماه شعبان ميـﮟ كسي تاريخ اور دن كاروزه فرض اور واجب نهيـﮟ هـﮯ اور تيره شعبان كـﮯ روزﮮ كي كوئي خاص فضيلت حديث شريف سـﮯ ثابت نهيـﮟ هـﮯ البته يه حديث شريف ميـﮟ وارد هـﮯ كه شعبان كي پند رهويـﮟ شب كو بيداره كرعبادت ميـﮟ مشغول رهو اور پند رهويـﮟ تاريخ كاروزه ركهو، پس پندرهويـﮟ تاريخ شعبان كاروزه مستحب هـﮯ، اگر كوئي ركهـﮯ تو ثواب هـﮯ اور نه ركهـﮯ تو كچـﮭ حرج نهيـﮟ هـﮯ - فقط. فتاوي دارالعلوم ديوبند، 6/500،كتاب الصوم،نواﮞ باب متفرقات يعني روزه كـﮯ مختلف مسائل

📖عن على بن أبى طالب ، قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم " إذا كانت ليلة النصف من شعبان ، فقوموا ليلها وصوموا نهارها . فإن الله ينزل فيها لغروب الشمس إلى سماء الدنيا . فيقول : ألا من مستغفر لى فأغفر له ! ألا مسترزق فأرزقه ! ألا مبتلى فأعافيه ! ألا كذا ألا كذا ، حتى يطلع الفجر " . في الزوائد : إسناده ضعيف ، لضعف ابن أبى سبرة ، واسمه أبو بكر بن عبد الله بن محمد بن أبى سبرة . قال فيه أحمد بن حنبل وابن معين : يضع الحديث . سنن ابن ماجة للقزويني، (ج 1 / ص 443)، حديث/1388، شامله.

📕عن أسامة بن زيد ، رضي الله عنه , قال : قلت : يا رسول الله رأيتك تصوم شعبان صوما لا تصومه في شيء من الشهور إلا في شهر رمضان ! قال : ذلك شهر يغفل الناس عنه بين رجب وشهر رمضان ، ترفع فيه أعمال الناس ، فأحب أن لا يرفع عملي إلا وأنا صائم.رواه أبو بكر بن أبي شيبة ، وعنه أبو يعلى بإسناد حسن ، ورواه النسائي في الكبرى. إتحاف الخيرة المهرة - (ج 3 / ص 84).شامله

📖عن عائشة ام المؤمنين - رضى الله عنها - انها قالت : كان رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) يصوم حتى نقول : لا يفطر ، ويفطر حتى نقول : لا يصوم ، وما رأبت رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) استكمل صيام شهر قط إلأ رمضان ، وما رأيته فى شهر اكثر منه صياما في شعبان . الكتاب : إكمال المعلم شرح صحيح مسلم - للقاضي عياض، (ج 4 / ص 63) المؤلف : العلامة القاضي أبو الفضل عياض اليحصبي 544 هـ المصدر: موقع شبكة مشكاة الإسلامية.شامله


👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

.
بدعات و منکرات شب برائت و نیمه شعبان


1⃣ گرد آمدن مردم برای شب زنده داری در مسجد، جمع کردن مردم به وسیلۀ اطلاعیه ها و اعلانات.

2⃣ بجا آوردن نوعی خاصی از نماز و عبادت در شب برائت.
مثلاً با استناد به یک روایت موضوع و ساختگی، ادای صد رکعت نماز (به شکل و کیفیت) خاص. (درس ترمذی:ج2 ص579)

3⃣ حلوا پختن و پخش شیرینی برای شب برائت به شکل التزامی، و اعتقاد به اینکه هر کس آن را نپزد از فضیلت شب برائت محروم می شود.

4⃣ عقیده داشتن به اینکه ارواح فوت شدگان این شب به خانه های شان بر می گردند.

5⃣ جشن گرفتن، چراغان نمودن قبرستان، و اجتماع دسته جمعی مردم در قبرستان در شب برائت.

6⃣ ضروری دانستن پختن نوعی از غذا در این شب.

7⃣ آتش بازی و پرتاب فشفشه و... در شب برائت.



👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

♦️شعبان و استشمام بوی رمضان🌙

✍️ضیاء احمد فاضلی، مسوول مدرسه احیاءالعلوم هرات.

بسمه تعالی
از روایات دینی ما معلوم می شود که شعبان، ماه بسیار مبارکی است؛ پس نباید یک مسلمان از برکات آن محروم بماند. اینک پاره ای از فضایل و مسایل ماه شعبان.

🔸فضیلت ماه شعبان:
نبی(ص) در فضیلت آن فرمودند: «ذَلِكَ شَهْرٌ يَغْفُلُ النَّاس عَنْهُ بَيْنَ رَجَبٍ وَرَمَضَانَ  وَهُوَ شَهْرٌ تُرْفَعُ فِيهِ الْأَعْمَالُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ فَأُحِبُّ أَنْ يُرْفَعَ عَمَلِي وَأَنَا صَائِمٌ». [سنن نسایی:2357] (شعبان، ماهی است که مردم از [فضل و برکات] آن غافل اند؛ ماهی که میان رجب و رمضان واقع شده است؛ ماهی است که اعمال بندگان به پروردگار عالمیان بلند و عرضه می شود؛ پس من دوست دارم در حالی اعمالم در این ماه به پروردگار، بلند و عرضه شود که روزه داشته باشم).

🔸بهترین عبادت نافله شعبان:
امام بخاری از عایشه(رض) روایت می کند که فرمود: "ما رأيت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- استكمل صيام شهرٍ إلا رمضان، وما رأيت أكثر صياماً منه في شعبان" [حدیث: 1969] (ندیدم که نبی(ص) روزه ماهی را کامل گرفته باشند؛ مگر رمضان؛ و ندیدم که ماهی را به اندازه شعبان آن همه زیاد روزه گرفته باشند).
از دو روایت دیگر عایشه(رض) معلوم می شود که به جز اندکی، تمام ماه شعبان را روزه می گرفتند و البته این اندک، هم به گمان اغلب اخیر شعبان بوده است تا شعبان با رمضان خلط نشود.

🔸سه حکمت کثرت روزه پیامبر(ص) در شعبان:
کثرت روزه های پیامبر(ص) در شعبان ما را حکمت ها و امور زیر متوجه می سازد:
1- حین غفلتِ غافلان، بیشتر باید به یاد الله بود (ذاك شهر يغفل الناس عنه بين رجب ورمضان)
و این، مثل قیام شب است که چون دیگران در خواب و از آن غافل اند این همه فضیلت یافته است و یا مثل آن چه که آمده است: «بَدَأَ الْإِسْلَام غَرِيبا وَسَيَعُودُ غَرِيبا كَمَا بَدَأَ، فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ» [صحيح مسلم] (اسلام در ابتدا غريب و بيگانه بود و در آخر نيز به همان صورت نخست غريب خواهد شد، پس مژده باد به آنان که در دوران غربت اسلام پابند آنند) آری، در آغاز، پیروان اسلام که هم نسبت به سایر مردم، کم و نیز پابند بیشتر به اسلام بودند کار شان نزد دیگران، بسیار نا آشنا و غریب می شد.

2- این که شعبان، ماه تعیین سرنوشت اعمالِ سالِ انسان در آسمان است: (وَهُوَ شَهْرٌ تُرْفَعُ فِيهِ الْأَعْمَالُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ)
فی المثل، اگر به متهمی در زندان بگویند: در فلان روز پرونده¬ات درمحکمه فیصله میشود، این فرد در آن روز معین، چه احساسی خواهد داشت؟ همین است احساس مسلمان در شعبان که می داند پروندة اعمال او نزد پروردگار عرضه می شود؛ پس به همین جهت بود که پیامبر(ص) مشتاق آن همه روزه در این ماه بودند: (فَأُحِبُّ أَنْ يُرْفَعَ عَمَلِي وَأَنَا صَائِمٌ)

3- آماده شدن به رمضان.
رمضان، آمادگی میخواهد؛ درست مانند: آمادگی مسافر قبل از سفر؛ آمادگی تاجر قبل از ورود وقت خاصِّ تجارتی و آمادگی پسته چین، قبل از شکسته شدن شول پسته؛ پس مسلمان خود را در شعبان برای رمضان آماده نسازد در رمضان چیز چندانی نصیب وی نخواهند شد.

🔸چگونه خود را برای رمضانی بهتر آماده سازیم؟
مهمترین آماده گی ها به قرار زیر اند:
1) توبه؛
2) کثرت روزه های نافله؛
3) دعاومناجات؛
4) افزودن به اشتیاق خود به فضایل رمضان از طریق مطالعه؛
5) تقدیم صدقه؛
6) همراهی صالحین؛
7) تصفیه معاش و رزق و روزی از حرام؛
8) ادای مظلمه و حقوق بندگان.

🔸سایرآمادگی ها:
1- تدارک صحت؛ درصورت بیماری؛
2- تنظیم کار و مشاغل تا فرصتهای مناسب برای عبادت در رمضان وجود داشته باشد؛
3- تهیه مواد خوراکی و سایر امور لازم؛ البته باید از اسراف در این زمینه پرهیز نمود و به عوض آن، به مساکین دست گیری داشت و صله رحم را قوت بخشید؛
4- برنامه ریزی دراشتراک به برنامه های قرآنی (چه از فضای حقیقی یا مجازی)
5- ایجاد جوّ رمضانی درفضای خانه؛ با:
  ـ راه اندازی درس جمعی درخانه؛
  ـ تلاوت مشترک و عبادت مشترک؛
  ـ ضرورت به تنظیم و توجیه اطفال؛
  ـ تنظیم خواب و بیداری اعضای خانه؛
  ـ تصفیه فضای خانه ازمنکرات.

السلام علیکم ورحمة الله و برکاته

#سؤال_ ۵۴۶

📝موضوع: سلام دادن در سجدهٔ سهو: یک طرف یا دو

❓سؤال: در سجدهٔ سهو، سلام به یک طرف داده می‌شود یا به هر دو طرف؟
و آیا در این حکم میان نماز جماعت و نماز منفرد تفاوتی وجود دارد؟
لطفاً با ذکر دلیل و مستندات فقهی توضیح فرمایید.

📜الجواب: بر اساس تحقیق بیشتر علمای مذهب حنفی، در سجدهٔ سهو یک سلام به سمت راست کافی است و فرقی نمی‌کند نمازگزار امام باشد، مأموم باشد یا تنها نماز بخواند. والله اعلم بالصواب

📚(ﻳﺠﺐ ﺑﻌﺪ ﺳﻼﻡ ﻭاﺣﺪ ﻋﻦ ﻳﻤﻴﻨﻪ ﻓﻘﻂ) ﻷﻧﻪ اﻟﻤﻌﻬﻮﺩ، ﻭﺑﻪ ﻳﺤﺼﻞ اﻟﺘﺤﻠﻴﻞ ﻭﻫﻮ اﻷﺻﺢ ﺑﺤﺮ ﻋﻦ اﻟﻤﺠﺘﺒﻰ. ﻭﻋﻠﻴﻪ ﻟﻮ ﺃﺗﻰ ﺑﺘﺴﻠﻴﻤﺘﻴﻦ ﺳﻘﻂ ﻋﻨﻪ اﻟﺴﺠﻮﺩ؛ ﻭﻟﻮ ﺳﺠﺪ ﻗﺒﻞ اﻟﺴﻼﻡ ﺟﺎﺯ ﻭﻛﺮﻩ ﺗﻨﺰﻳﻬﺎ.(ﻗﻮﻟﻪ ﻭاﺣﺪ) ﻫﺬا ﻗﻮﻝ اﻟﺠﻤﻬﻮﺭ، ﻣﻨﻬﻢ ﺷﻴﺦ اﻹﺳﻼﻡ ﻭﻓﺨﺮ اﻹﺳﻼﻡ. ﻭﻗﺎﻝ ﻓﻲ اﻟﻜﺎﻓﻲ: ﺇﻧﻪ اﻟﺼﻮاﺏ، ﻭﻋﻠﻴﻪ اﻟﺠﻤﻬﻮﺭ، ﻭﺇﻟﻴﻪ ﺃﺷﺎﺭ ﻓﻲ اﻷﺻﻞ.رد المحتار (2/78) ناشر: دار الفكر بيروت



👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

ﺗﻮﺟﺪ اﻣﺮﺃﺓ ﺗﻐﺴﻠﻬﺎ ﺃﻥ اﻟﺮﺟﻞ ﻻ ﻳﺒﺎﺷﺮ ﻏﺴﻠﻬﺎ ﺑﺎﻟﻤﺲ ﺑﻞ ﻳﻐﺴﻠﻬﺎ ﻣﻦ ﻭﺭاء ﺣﺎﺋﻞ ﻓﻲ ﻗﻮﻝ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻛﺎﻟﺰﻫﺮﻱ ﻭﻓﻲ ﻗﻮﻝ اﻷﻛﺜﺮ ﺗﻴﻤﻢ ﻭﻗﺎﻝ اﻷﻭﺯاﻋﻲ ﺗﺪﻓﻦ ﻛﻤﺎ ﻫﻲ ﻗﺎﻝ ﺑﻦ اﻟﻤﻨﻴﺮ اﻟﻔﺮﻕ ﺑﻴﻦ ﺣﺎﻝ اﻟﻤﺪاﻭاﺓ ﻭﺗﻐﺴﻴﻞ اﻟﻤﻴﺖ ﺃﻥ اﻟﻐﺴﻞ ﻋﺒﺎﺩﺓ ﻭاﻟﻤﺪاﻭاﺓ ﺿﺮﻭﺭﺓ ﻭاﻟﻀﺮﻭﺭاﺕ ﺗﺒﻴﺢ اﻟﻤﺤﻈﻮﺭاﺕ. (6/81) دار المعرفة

"و يجوز النظر إلى الفرج للخاتن وللقابلة وللطبيب عند المعالجة ويغض بصره ما استطاع، كذا في السراجية. ويجوز للرجل النظر إلى فرج الرجل للحقنة كذا ذكر شمس الأئمة السرخسي، كذا في الظهيرية ... امرأة أصابتها قرحة في موضع لايحل للرجل أن ينظر إليه لايحل أن ينظر إليها لكن تعلم امرأة تداويها، فإن لم يجدوا امرأة تداويها، ولا امرأة تتعلم ذلك إذا علمت وخيف عليها البلاء أو الوجع أو الهلاك، فإنه يستر منها كل شيء إلا موضع تلك القرحة، ثم يداويها الرجل ويغض بصره ما استطاع إلا عن ذلك الموضع، ولا فرق في هذا بين ذوات المحارم وغيرهن؛ لأن النظر إلى العورة لا يحل بسبب المحرمية، كذا في فتاوى قاضي خان."

(کتاب الکراہیۃ،الباب الثامن فیما یحل للرجل النظر الیہ ومالا یحل لہ،ج:5،ص:327،دارالفکر)

👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa

📌موضوع: حکم مراجعه زن به ماساژدرمانی نزد مرد نامحرم در حالت ضرورت

❓سؤال:
آیا برای یک زن جایز است که جهت تداوی درد کمر، پا یا دست، به مرکز ماساژدرمانی مراجعه کند که در آن ماساژور مرد نامحرم کار می‌نماید، به‌گونه‌ای که آن مرد محل درد را با دست یا آرنج ماساژ می‌دهد؟

📘الجواب:
اصل در تعالیم اسلام این است که معاینه و مداوای زن مسلمان توسط داکتر یا پرستار مرد جایز نیست؛ زیرا این کار مستلزم نگاه و لمس است. اما موارد ضرورت و حاجت از این حکم مستثنا می‌گردد؛ مانند زمانی که داکتر زنِ مورد اعتماد و ماهر یا داکتر زنِ متخصص در دسترس نباشد. این استثنا بر پایه قاعده فقهی است که می‌گوید:
«الضرورات تبيح المحظورات» (ضرورت‌ها محرمات را مباح می‌سازد).

اصل آن است که زن، زن را درمان کند و مرد، مرد را. و اولویت این است که زن بیمار نخست به داکتر زن مسلمان مراجعه کند؛ اگر ممکن نشد، به داکتر زن غیرمسلمان (کتابی)؛ و اگر این هم ممکن نبود، در صورت وجود، داکتر مردی که محرم اوست درمانش کند؛ و اگر محرم هم نبود، داکتر مرد مسلمان و در صورت نبودن او، داکتر مرد غیرمسلمان (کتابی).

اینکه داکتر زن بر داکتر مرد مقدم دانسته شد، به این دلیل است که آشکار شدن بدن زن در برابر زن، از آشکار شدن آن در برابر مرد سبک‌تر است؛ زیرا در نفس مرد گرایش غریزی‌ای وجود دارد که در نفس زن به آن اندازه نیست.

و اینکه داکتر مسلمان بر غیرمسلمان مقدم شمرده شد (چه زن و چه مرد)، به این علت است که داکتر غیرمسلمان ممکن است از روی ناآگاهی نسبت به احکام شریعت و جایگاه عبادت در اسلام، به بیمار توصیه کند که مثلاً در رمضان افطار کند یا بدون عذر شرعی نماز را نشسته بخواند؛ زیرا از احکام روزه، نماز و رخصت‌های شرعی آگاهی کامل ندارد.

اما اگر داکتر زن در دسترس نباشد، در این صورت درمان زن توسط مرد یا مرد توسط زن در حالت ضرورت جایز است. در این باره، ربیع بنت معوذ رضی‌الله‌عنها می‌گوید: «ما همراه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بودیم؛ به مجروحان آب می‌دادیم، آنان را مداوا می‌کردیم و کشته‌ها را به مدینه بازمی‌گرداندیم».

ابن حجر رحمه‌الله در فتح الباری (۱۰/۱۳۶) در شرح این حدیث می‌گوید: این حدیث دلالت دارد بر جواز معالجه زنِ نامحرم برای مردِ نامحرم در حالت ضرورت. و در باب «آیا مرد، زن را درمان می‌کند و زن، مرد را؟» می‌گوید: حکم مسئله این است که مداوای نامحرمان در حالت ضرورت جایز است و این جواز به اندازه ضرورت در نگاه، لمس دست و امور دیگر محدود می‌شود.

ابن حجر همچنین می‌گوید: این حدیث بر درمان مردان توسط زنان دلالت دارد و از آن به قیاس، حکم درمان زن توسط مرد نیز فهمیده می‌شود؛ با این توجه که فقها هنگامی که درمان یکی از دو جنس توسط جنس دیگر را جایز دانسته‌اند، آن را در چارچوب ضوابط و شرایطی اجازه داده‌اند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از:

1. رجوع به داکتر مرد تنها در صورت نبود داکتر زن باشد، و نیز رجوع به داکتر نامحرم فقط در صورت نبود داکتر محرم، همان‌گونه که پیش‌تر بیان شد.


2. نبودن خلوت؛ به دلیل فرموده پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم: «هیچ‌یک از شما با زنی خلوت نکند مگر آنکه محرمش همراه او باشد.» (متفق علیه)
خلوت با حضور محرم، شوهر یا زن مورد اعتماد از بین می‌رود؛ و اگر این‌ها نباشد، باید درِ اتاق معاینه باز باشد.


3. محدود بودن نگاه و لمس در معاینه پزشکی به محل بیماری؛ بر اساس قاعده فقهی: «الضرورة تقدر بقدرها» پس اگر نیاز به آشکار کردن ساعد باشد، نباید بازو آشکار شود؛ و اگر نیاز به آشکار کردن پا باشد، نباید ساق پا نمایان گردد، و به همین قیاس.


با این توضیح که اصلِ حاجت، برای نگاه به صورت و دو دست کافی است؛ اما برای نگاه به دیگر اعضا، تحقق نیاز قطعی لازم است؛ و نگاه به عورتین، نیاز شدیدتری را می‌طلبد. امام غزالی رحمه‌الله در این باره می‌فرماید: حاجت باید به اندازه‌ای باشد که این کشف، در عرف، هتک مروّت و کاری ناپسند و چندش‌آور شمرده نشود.

4. پوشیدن دستکش‌های طبی تا مانعی میان دست و تماس مستقیم ایجاد شود، مشروط بر اینکه در تشخیص و کار داکتر اختلال ایجاد نکند.

كما في فتح الباري: ﻗﻮﻟﻪ ﺑﺎﺏ ﻣﺪاﻭاﺓ اﻟﻨﺴﺎء اﻟﺠﺮﺣﻰ)
ﺃﻱ ﻣﻦ اﻟﺮﺟﺎﻝ ﻭﻏﻴﺮﻫﻢ ﻓﻲ اﻟﻐﺰﻭ ﺛﻢ ﻗﺎﻝ ﺑﻌﺪﻩ ﺑﺎﺏ ﺭﺩ اﻟﻨﺴﺎء اﻟﺠﺮﺣﻰ ﻭاﻟﻘﺘﻠﻰ ﻛﺬا ﻟﻷﻛﺜﺮ ﻭﺯاﺩ اﻟﻜﺸﻤﻴﻬﻨﻲ ﺇﻟﻰ اﻟﻤﺪﻳﻨﺔ
ﻗﻮﻟﻪ ﻋﻦ اﻟﺮﺑﻴﻊ ﺑﺎﻟﺘﺸﺪﻳﺪ ﻭﺃﺑﻮﻫﺎ ﻣﻌﻮﺫ ﺑﺎﻟﺘﺸﺪﻳﺪ ﺃﻳﻀﺎ ﻭاﻟﺬاﻝ اﻟﻤﻌﺠﻤﺔ ﻟﻬﺎ ﻭﻷﺑﻴﻬﺎ ﺻﺤﺒﺔ ﻗﻮﻟﻪ ﻛﻨﺎ ﻣﻊ اﻟﻨﺒﻲ ﺻﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻧﺴﻘﻲ ﻛﺬا ﺃﻭﺭﺩﻩ ﻓﻲ اﻷﻭﻝ ﻣﺨﺘﺼﺮا ﻭﺃﻭﺭﺩﻩ ﻓﻲ اﻟﺬﻱ ﺑﻌﺪﻩ ﻭﺳﻴﺎﻗﻪ ﺃﺗﻢ ﻭﺃﻭﻓﻰ ﺑﺎﻟﻤﻘﺼﻮﺩ ﻭﺯاﺩ اﻹﺳﻤﺎﻋﻴﻠﻲ ﻣﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺃﺧﺮﻯ ﻋﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﺫﻛﻮاﻥ ﻭﻻ ﻧﻘﺎﺗﻞ ﻭﻓﻴﻪ ﺟﻮاﺯ ﻣﻌﺎﻟﺠﺔ اﻟﻤﺮﺃﺓ اﻷﺟﻨﺒﻴﺔ اﻟﺮﺟﻞ اﻷﺟﻨﺒﻲ ﻟﻠﻀﺮﻭﺭﺓ ﻗﺎﻝ ﺑﻦ ﺑﻄﺎﻝ ﻭﻳﺨﺘﺺ ﺫﻟﻚ ﺑﺬﻭاﺕ اﻟﻤﺤﺎﺭﻡ ﺛﻢ ﺑﺎﻟﻤﺘﺠﺎﻻﺕ ﻣﻨﻬﻦ ﻷﻥ ﻣﻮﺿﻊ اﻟﺠﺮﺡ ﻻ ﻳﻠﺘﺬ ﺑﻠﻤﺴﻪ ﺑﻞ ﻳﻘﺸﻌﺮ ﻣﻨﻪ اﻟﺠﻠﺪ ﻓﺈﻥ ﺩﻋﺖ اﻟﻀﺮﻭﺭﺓ ﻟﻐﻴﺮ اﻟﻤﺘﺠﺎﻻﺕ ﻓﻠﻴﻜﻦ ﺑﻐﻴﺮ ﻣﺒﺎﺷﺮﺓ ﻭﻻ ﻣﺲ ﻭﻳﺪﻝ ﻋﻠﻰ ﺫﻟﻚ اﺗﻔﺎﻗﻬﻢ ﻋﻠﻰ ﺃﻥ اﻟﻤﺮﺃﺓ ﺇﺫا ﻣﺎﺗﺖ ﻭﻟﻢ

♦️پرسیده‌اند:
..نوعی وسواس دارم، فکر میکنم اگر در باره مشکلی که برایم پیش می‌آید اگر از دوست و همراه های خود کمک بخواهم خداوند از من ناراض می‌شود و می‌فرماید چرا از بنده کمک خواستی؟
آیا کمک‌خواستن و کمک‌کردن، مشکل دارد؟ و دعایی برای علاج این حس برایم معرفی کنید.

🔸الجواب:
کمک بدیگران عین خیر است و وسواس غلط است.
اما کمک خواستن، اگر برای نصرت دین یا کمک خواهی برای محتاجان باشد هر دو درست است و وسواس درست نیست.
اما برای خود، در اموری مانند قرض گرفتن و یا از نزدیکی مانند فرزند چیزی طلبیدن هم اشکالی ندارد و از دیگران، در حالت احتیاج، هم درست است و صبر - اگر موجب حرج شدید نشود- بهتر است و در غیر احتیاج در اموری که در عرف جامعه ذلت نیست، مانند طلب نمک غذا از همسایه و.. هم اشکالی ندارد و جایی که ذلت است، خالی از کراهت نیست..
لذا باید حس خود را با این قواعد شرعی عیار کنیم.
ودعای خاصی را به یاد ندارم در میان دعاهای ماثور برخی برای استغاء (بی‌نیازی طلبی) از غیر الله است که از بقیه مناسبتر است.

✍ضیاءاحمد فاضلی، مسئول مدرسه احیاءالعلوم.

السلام علیکم ورحمة الله و برکاته

#سؤال_ ۵۴۴

📌موضوع: حکم شرعی ساخت تصاویر انسان و حیوان با استفاده از هوش مصنوعی (AI)

❓سؤال:
امروزه برنامه‌ها و ابزارهای هوش مصنوعی قادرند تصاویر انسان‌ها یا حیوانات را به‌صورت دیجیتالی تولید کنند.
آیا ساخت چنین تصاویر دیجیتال برای موجودات ذی‌روح از نظر اسلام جایز است یا ممنوع؟
و اگر جایز است، چه شرایط و ضوابطی باید رعایت شود؟ این مسئله به‌خصوص در فقه اسلامی چگونه دیده می‌شود؟
📘الجواب:
آنچه ما بر اساس فتاوای معتبر بیان می‌کنیم این است که:
ساخت تصاویر دیجیتالی انسان یا حیوان به کمک هوش مصنوعی و ابزارهای مشابه، در اصل اشکال شرعی ندارد و داخل در «تصویرسازی ممنوع» که در نصوص آمده نیست؛ زیرا این تصاویر وجود خارجی و واقعی ندارند و تنها بر صفحهٔ نمایشگر ظاهر می‌شوند و به خودیِ خود شیئی ثابت و محسوس در خارج ایجاد نمی‌کنند.
فقهاء گذشته نیز مواردی را از حکم حرمت تصویرسازی مستثنی کرده‌اند که تصاویر دیجیتال از آنها بسیار خفیف‌تر است؛ از جمله:
ساخت مجسمه‌ای از مواد فانی مثل خمیر، شکر و…
تصویری که جزء حیاتیِ آن ناقص باشد به گونه‌ای که زندگی بر آن متصور نباشد.
برخی فقیهان، نقاشی بر کاغذ را نیز حرام ندانسته‌اند، بلکه آن را مکروه تنزیهی دانسته‌اند.
در حالی‌که این نمونه‌ها از نظر شدت، بیشتر از تصاویر دیجیتالی هستند؛ زیرا تصویر دیجیتال اصلاً «موجود ثابت» نیست.
و با توجه به اینکه امروزه عموم مردم گرفتاری و نیاز شدید به تصاویر و فناوری‌های تصویری دارند، سختگیری و شتاب در منع هر نوع ابزار جدیدِ مرتبط با تصویرسازی، روش مطلوب فقهی نیست.
بلکه بازکردن باب رخصت، با تکیه بر اقوال معتبر فقها، بهتر است؛ زیرا در غیر این صورت، بسیاری بدون توجه به فتاوای تحریم، به آن اقدام می‌کنند، در حالی‌که خود را گناهکار می‌پندارند، و این امر زیان‌بارتر است.
این نکته از دقایق فقه فتوا است که در میان بسیاری از اهل فتوا مغفول مانده است.

زَرْکَشی در البحر المحيط نقل می‌کند که برخی مشایخ شافعی، به‌سبب دلسوزی نسبت به عوام، اگر می‌دانستند که شدت در فتوا سبب جرأت آنان بر گناه و ترک التزام می‌شود، آنان را به قول خفیف‌تر یا رأی فقیهی دیگر ارجاع می‌دادند تا از افتادن در محرمات جلوگیری شود.

ضوابط و شرایط لازم:
استفاده از هوش مصنوعی برای ساخت تصویر، در صورتی جایز است که:
تصویر حاوی امر حرام نباشد؛ مانند:
تمسخر و تحقیر مسلمان
ایجاد تصاویر برهنه یا آشکارکنندهٔ عورت
تصاویر مبتذل، تحریک‌آمیز یا خلاف عفت
برای اغراض ممنوع شرعی (دروغ، فریب، جعل هویت، یا نشر فساد) استفاده نشود.
حقوق افراد در صورت استفاده از شباهت آنان رعایت شود.
نتیجه:
ساخت تصاویر دیجیتال انسان و حیوان با هوش مصنوعی، در اصل جایز است و داخل در تصویرسازی حرام نیست؛
به شرط آنکه از محتوای حرام و اغراض فاسد خالی باشد. والله أعلم بالصواب.

👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa