Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 14 сентябрь, иртәнге сәгатьләргә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Ростов өлкәсенә 50дән артык дрон һөҗүм итүе нәтиҗәсендә торак йортларга зыян килгән, шулай ук электр тәэминаты өзелгән. Төбәк губернаторы Юрий Слюсарь белдерүенчә, зыян күрүчеләр юк.

🔸Швециядә парламент сайлавында сул фиркаләр альянсы җиңеп бара. Ләкин сулчылар һәм уңчылар арасында аерма зур түгел. Ахыргы нәтиҗәләр чәршәмбе яки пәнҗешәмбе көнне билгеле булачак.

🔸Русия чигендә Эбола чиреннән саклану өчен санитар контролне көчәйткәннәр. Бу хакта Роспотребнадзор башлыгы Анна Попова белдерде. Оешма белгечләре чик сакчылары белән берлектә эпидемиологик яктан имин булмаган илләрдән транзит белән килүче юлчыларны тикшерә

🔸Татарстандагы фиркаләр бүлекчәләре сайлауга 93,5 миллион сум сарыф иткән. Бизнес Онлайн язуынча, барлыгы алар сайлау фондына 106,8 миллион сум алган. Акчаның иң күбе "Бердәм Русия" фиркасенең бүлекчәсе фондында, барлыгы - 55 миллион сум.

🔸Технологияләр үсешен акрынайтырга чакырудан соң, Азия биржаларында ясалма фәһем белән бәйле ширкәтләрнең хиссәләре төшкән. SoftBank хиссәләре 13, SK Hynix хиссәләре 5 проценттан артыкка кимегән.

@azatliqradiosi

Русиянең Украинага каршы баскын сугышыннан Башкортстанга инде хатын-кызлар мәетләре дә кайта башлады
 
Башкортстанның Кушнаренко районында сугышта һәлак булган Алинә Волкованы җирләгәннәр. Бу хакта район башлыгы Марат Латыйповка сылтама белән UFA1 сәхифәсе хәбәр итә.

Басма язуынча, Волкова сержант дәрәҗәсендә булган һәм яраланучыларны эвакуацияләү өчен җавап тоткан.

“Алинә Рамил кызы фронтка ихтыяри буларак китте”, дигән район башлыгы.

Бүгенге көндә сугышта Башкортстаннан ким дигәндә 10700 кеше һәлак булды. Моңа кадәр Азатлык Радиосы исемлегендә һәлак булучыларның барысы да ирләр иде.
 
▪️Русиядә сугышка хатын-кызларны да җәлеп итүләре турында хәбәрләр 2023 елда күренә башлады.

▪️Север.Реалии сугышта контракт белән хезмәт итәргә булган кайбер хатын-кызларның язмышы турында тикшеренү чыгарган иде. Алар офицерларның медицина роталарындагы хатын-кызларны үзләре белән бергә яшәргә мәҗбүр итүен сөйли. Кайберләре өчен бу фронтта исән калу өчен бердәнбер мөмкинлек булган.

▪️2023 елның август аенда Башкортстан сәламәтлек саклау министрлыгында республиканың хәрби комиссариаты белгечләре катнашында ашыгыч киңәшмә үткән иде. Анда республикада табиб булып эшләүче хатын кызлар арасыннан ихтыяриларны Украинадагы сугышка җибәрү турында сөйләшүләре хәбәр ителде.

▪️Шул ук вакытта Украинадагы сугышка фельдшер һәм пешекче булып киткәннәрне саперлар һәм штурмчылар булырга мәҗбүр итүләре билгеле булды. Елена исемле хатынның иптәш кызы сугышка пешекче булып киткән, ул фронттагы улы янәшәсендә булырга теләгән. Әмма сугышка киткәч бер атнадан соң ук аны машина йөртүче итеп куйганнар. "Ботка пешерергә киткән иде, УАЗга утырттылар. Машина йөртүче булачаксың, каядыр әйберләр илтәчәксең дигәннәр. Алгы сафкамы- төгәл белмим, аның белән элемтә инде юк", дип сөйләгән "Можем объяснить"ка Елена.

@azatliqradiosi

🔥Азатлык Радиосы күзлегеннән – атнаның төп хәбәрләре

Барлык хәбәрләрне тулырак безнең Telegram-каналда укып барыгыз.

@azatliqradiosi

Саба районы Шәмәрдән авылында Cessna-172 очкычы төшү нәтиҗәсендә һәлак булган курсант Казан шәһәре муниципаль берәмлеге башлыгының беренче урынбасары Денис Калинкин белән эшләгән.
 
 “Baza” язуынча, 39 яшьлек Владимир Ж «Авиатор» авиация хосусый мәктәбенең икенче курсында укыган һәм 12 сентябрьдә беренче тапкыр очкан. Аның белән бергә дистә елга якын бу өлкәдә эшләгән тәҗрибәле инструктор Олег Г булган.

Очыш вакытында очкыч телевидение каланчасына тиеп киткән һәм җиргә төшеп, икесе дә һәлак булган.

@azatliqradiosi

Украина баш штабы "Танеко" нефть эшкәртү ширкәтенә һөҗүм итүен раслады.

@azatliqradiosi

Түбән Камага дроннар һөҗүм итүе нәтиҗәсендә ике кеше һәлак булган

Бүген таң белән Түбән Камага һөҗүм ясалуы турында шәһәр мэры Радмир Беляев хәбәр итте. Аның сүзләренчә, ике кеше һәлак булган, шулай ук җәрәхәтләнүчеләр дә бар.

"Торак йортка һөҗүм нәтиҗәсендә дүрт кеше җәрәхәтләнде. Аларга медицина ярдәме күрсәтелә. Тагын бер дрон агачка төшеп, яндагы машинага зыян килгән. Машинада дүрт кеше булган. Аларның икесе үлгән. Тагын икесе авыр хәлдә хастаханәдә", дип яза Беляев үз каналында.

Моннан тыш, ул сәнәгать һәм сивиль корылмаларга зыян килүен әйтте. Аның сүзләренчә, бер ширкәттә янгын чыккан. Ләкин мэр кайсы ширкәт турында сүз барганын ачыкламады.

Татарстан рәисе матбугат үзәгендә дрон һөҗүме нәтиҗәсендә барлыгы 12 кеше җәрәхәтләнүе турында белдерделәр.

Беляев һөҗүмнән соң бер зыян килгән йортта яшәүчеләр белән очрашкан. Андагы кешеләр вакытлыча тору урыны - мәктәпкә күчерелгән.

Кайбер торак йортларның шулай ук тәрәзәләре һәм тәрәзә рамнары ватылган.

"Күпләрнең сирена яңгыраганнан соң беренче минутларда ук яшеренү урыннарына төшүе кешеләрнең күпләп үлеменнән саклап калды", ди Беляев.

▪️Түбән Камага моңа кадәр соңгы көчле дрон һөҗүме 10 августта ясалды. Нәтиҗәдә 13 кеше һәлак булды.

@azatliqradiosi

Шимбә кич Кәрим Тинчуринның "Американ" пьесасын тыңларга тәкъдим итәбез

Әсәр 1923 елда язылган, шул ук елны аны Казанда куялар. Төп рольне Тинчурин үзе башкара.

Әлеге сатирик әсәрне "Әйдә!Online проекты кыскартып һәм татар телен өйрәнүчеләргә яраклаштырып әзерләгән.

Татарстанда җиңел моторлы очкыч авылдагы йорт бакчасына төшкән, ике кеше һәлак булган

Саба районы Шәмәрдән авылында Cessna-172 очкычы төшеп, андагы ике кеше һәлак булган. Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы белдерүенчә, җирдә беркемгә дә зыян килмәгән.

Вакыйганың сәбәбе ачыклана ди рәсмиләр.

«База» мәгълүматларына караганда, курсант һәм инструктор күнегү очышы башкарган. Очыш вакытында очкы телевидение каланчасына тиеп киткән һәм җиргә төшкән. Һәлак булучыларның икесе дә Татарстан үзәк аэроклубы әгъзалары булган.

Фото: Русия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы / Max

Татарстан дәүләт җыр һәм бию ансамбле Тинчурин театрының иске бинасына күченәчәк. Медиа аны Илфир Якупов җитәкләячәк дип яза

Татарстан дәүләт җыр һәм бию ансамбле Казандагы Горький урамында урнашкан яңа бинага күченергә мөмкин. Бу хакта «БИЗНЕС Online» хәбәр итә.

Басма мәгълүматына караганда, ансамбль Горький урамындагы 13нче йортта урнашачак. Элек биредә Кәрим Тинчурин исемендәге театр эшләде, ул Камал театрының иске бинасына күчте.

Ансамбльдә җитәкче дә алышыначак. 2004 елдан бирле административ җитәкче вазифасын башкарган Юрий Жуков урынына 12 ел Камал театрының мөдире булган Илфир Якупов килергә мөмкин.

Ансамбль җитәкчелеге үзгәрешләрне уңай бәяли һәм яңа мәйданда беренче тамаша 30 октябрьдә булачак дип белдерә. Бу көнне “Шүрәле. Кырлай кайтавазы” премьерасы узачак. Әмма коллективта борчылу да бар. Хезмәткәрләр фикеренчә, үзгәрешләр нәтиҗәсендә ансамбль хәзерге рәвешендә эшләүдән туктарга мөмкин.

Татарстан дәүләт җыр һәм бию ансамбле — республикадагы төп профессиональ сәнгать коллективларының берсе. Аның репертуарында татар халык җырлары һәм биюләре, шулай ук башка халыкларның музыкаль әсәрләре бар.

Илфир Якупов Камал театрына яңа бина төзелгәч, урынбасар вазифасына калдырылды. Хәзер анда Илгиз Зәйниев җитәкчелек итә.

Якупов әлеге хәбәр турында журналистлар белән сөйләшергә теләмәгән.

10 сентябрьдә, удмурт галиме һәм милли хәрәкәт активисты Альберт Разинны искә алдылар

2019 елның 10 сентябрендә Разин Удмуртия Дәүләт Шурасы бинасы янында үз-үзенә ут төртә. Берничә көннән ул хастаханәдә вафат булды.

Разин гомерен удмурт телен һәм мәдәниятен яклауга багышлады. Ул балаларның удмурт телен өйрәнүен һәм телнең җәмгыятьтә киңрәк кулланылуын таләп итеп килде.

Үз-үзенә ут төрткәндә ул кулында удмурт халкын һәм телен саклауны таләп иткән плакатлар тотып торды.

Русиянең рәсми җанисәпләренә күрә, 2010–2021 елларда удмурт телен белүчеләр саны 324 меңнән 255 меңгә кадәр кимегән.

Сәясәт белгече, "Нерусский" телеграм каналын алып баручы Ринат (Абдулла) Мөхәммәтов Русиядә "ят агентлар" реестрына кертелде

Юстиция министрлыгы карточкасында язылуынча, имеш, ул Русия хакимиятләре кабул иткән карарлар һәм алып барган сәясәт турында дөрес булмаган мәгълүмат тараткан, "махсус хәрбия операциягә" каршы чыгыш ясаган. Шул ук аңа "ят агент" һәм "теләнмәгән" лдип танылган оешмаларның хәбәрләрен тараткан диелә.

Ринат Мөхәммәтов ислам темасына күп яза, элек ул Islam.ru порталын җитәкләде, Азатлы Радиосы колумнисты булды.

Бүген ул чит илдә яши, "Нерусский" телеграм каналын алып бара, бәйсез журналист буларак яза.

11 сентябрьдә "ят агентлар" исемлегенә шулай ук "Пермь-36" хокук яклау проектын, "Канал визионера" телеграм каналын, журналист Екатерина Мереминская, Елена Матвееваны керткән.

Евгений Понасенковны исемлектән чыгарган.

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 11 сентябрь, иртәнге сәгатьләргә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸 Сарытауда Ozon келәтләренә дроннар һөҗүм итте, дип белдерде ширкәтнең матбугат хезмәте. Келәттә янгын чыккан. Ширкәтнең матбугат хезмәте хәбәр итүенчә, хезмәткәрләрне эвакуацияләгәннәр, зыян күрүчеләр юк.

🔸 Киевта атыш нәтиҗәсендә тугыз катлы торак йорт зыян күргән, сигез кеше яраланган дип хәбәр итте Украина коткаручылары.

🔸 Волгоградка ракета һөҗүме нәтиҗәсендә ике кеше яраланган. Төбәк губернаторы Андрей Бочаров хәбәр итүенчә, күпфатирлы йорт зыян күргән. Моннан тыш, шәһәрнең көньягында «сәнәгать ширкәте» җирендә дрон калдыклары төшкән. Украинаның Supernova+ мониторинг каналы нефть эшкәртү заводына һөҗүм ясалуын яза.

🔸 Тула өлкәсенә дроннар һөҗүме нәтиҗәсендә ике кеше һәлак булган, диде губернатор Дмитрий Миляев. Өч кеше яраланган.

🔸 Anthropic биологик корал ясау өлкәсендә тикшеренүләр өчен Claude ясалма интеллектының саклану механизмнарын урап уза алган галимнәр өчен Claude моделен куллану мөмкинлеген япкан. Бу хакта The New York Times яза.

❗️Татарстанда ракет һөҗүме куркынычы игълан ителде

Росавиация хәбәр итүенчә, Казан һәм Түбән Кама һава аланнары очкычларны кабул итми һәм җибәрми.

116 Telegram каналы язуынча, Казанда хәфеф сиреналары яңгырый.

@azatliqradiosi

Бүген, 10 сентябрь, ана теле хакына үз-үзен ут төртеп үтергән удмурт галиме Альберт Разинны искә алдылар

Дөнья татар иҗтимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиев үз ана теленә битараф булмаганнарны Разинны искә алып, аның портреты белән фотога төшәргә чакырды.

"2016 елдан 2019 елга кадәр ул бары Удмуртия Дәүләт Шурасында удмурт теленең аяныч хәле турында, удмуртларның югала баруы хакында удмурт телендә чыгыш ясарга тырышкан, әмма парламент җитәкчелеге аның үтенеченә битараф калган", ди Зәкиев үз Facebоok битендә.

Үзен "Сөргендәге Татарстан хөкүмәте" дип танытучы төркем Алберт Разинны искә алып басып алынган халыкларга мөрәҗәгать белән чыкты.

"Аның исеме Русия империясе хакимияте астында калган барлык халыкларның милли хәтерен, телен һәм мәдәниятен юк итүгә каршы тору символына әверелде. Аның батырлыгы удмурт халкына караса да, әмма әһәмияте киңрәк. Ул татарларга, башкортларга, мариларга, эрзәннәргә, мокшаларга, карелларга, бурятларга, калмыкларга һәм бүген дә үз тарихын, телен, мәдәниятен һәм милли үзенчәлеген саклап калу хокукы өчен көрәшүче барлык башка халыкларга мөрәҗәгать итә", диелә анда.

Мөрәҗәгатьтә алар ана телен, тарихи хәтер, мәдәни мирасны яклап төрле конференцияләр, пикетлар, тыныч чаралар уздырырга чакыра.

▪️Альберт Разин (1940-2019) — Удмуртиянең атказанган фән эшлеклесе, философия фәннәре кандидаты, социолог, доцент. Удмурт хәрәкәте активисты, балалар удмурт телен өйрәнсен һәм аны онытмасыннар өчен көрәште.

▪️2019 елның 10 сентябрендә Удмуртия Дәүләт шурасы бинасы янында кул салды. Тәненең 90 проценты янган. Кулында депутатлардан милләтне саклап калуны таләп иткән язулы плакатлары да бар иде. "Иртәгә минем телем юкка чыкса, мин бүген үләргә әзер", диелгән иде берсендә.

▪️Русиянең рәсми мәгълүматларына күрә, 2010-2021 еллардагы соңгы җанисәпләр арасында удмурт телен белүче кешеләр саны якынча 21 процентка кимегән.

@azatliqradiosi