Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы

Пермьдәге мәхкәмә «Баймак эше» нигезендә хөкем ителгән тагын бер кеше - Айсуак Яугастинга җәзаны йомшарткан
 
Пермьнең Мотовилихин район мәхкәмәсенең 48 яшьлек Айсуак Яугастинга билгеләнгән җәзаны йомшартуы турында "Idel.Реалии" хәбәр итә. Яугастинга нинди җәза билгеләнүе турында билгеле түгел.

▪️"Баймак протестлары" вакытында тоткарланган алты бала атасы Айсуак Яугастин турында элек Youtube-та фильм чыккан иде. Анда Яугастинның гаилә тарихы, хезмәте, тикшерү изоляторыннан килгән хатларның эчтәлеге бирелә.

▪️2024 елдв әтисе тоткарланганнан соң Яугастинның 20 яшьлек кызы Алита Русия президентына видеомөрәҗәгать белән чыккан иде. Ул әлеге хәлләр турында Азатлык Радиосына да сөйләде.  
 
▪️"Баймак эше"ндә хөкем ителүчеләргә җәзаларның ни сәбәпле йомшартылуы турында монда укырга була.

@azatliqradiosi

Татар шагыйре Путин сугышын данлаган урын ачкан

Мөслим районының Метрәй авылында «Егет без!» дип аталган блиндажлы һәм окоплы чишмә ачылган. Аны оештыручы — шагыйрь Рүзәл Минһаҗев.

Биредә «сугыш тәмен татып карарга» тәкъдим итәләр: блиндаж һәм кыр мунчасы төзелгән. Намаз уку өчен мәчет тә ясап куйганнар.

Чишмә янында Путин башлаган сугышта һәлак булучылар истәлегенә мемориаль комплекс та бар.

Анда былтыр 19 гыйнварда һөҗүмнән чыга алмаган 430нчы полк хәрбиләренең кушаматлары язылган.

Украинадагы бу сугышны 2022 ел башында бар килешүләрне бозып Путин хакимияте башлады.

«Азатлык» мәгълүматларынча, Украинадагы сугышта 18 мең кеше яшәгән Мөслим районыннан инде 92 кеше һәлак булган.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 10 сентябрь, иртәнге сәгатьләргә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Воронеж өлкәсендә дрон һөҗүме нәтиҗәсендә бер хатын-кыз һәлак булган - губернатор.

🔸Дагыстанда һөҗүм нәтиҗәсендә дроннар Махачкаладагы порт һәм Авар театры бинасына төшкән, нәтиҗәдә янгын чыккан. Республика җитәкчесе вазифаларын башкаручы Фёдор Щукин белдерүенчә, зыян күрүчеләр юк.

🔸Техаста Республикан фиркасе корылтаенда чыгыш ясаганда, АКШ президенты Доналд Трамп, республиканнар быел ноябрьдә узачак сайлауда Конгрессның ике пулатында да җиңгән очракта, АКШның һәр балигъ булган ватандашына биш мең доллар түләргә вәгъдә итте.

🔸Кичә Татарстанда дроннар һөҗүме куркынычы игълан ителгәннән соң, Казан һава аланы 15 сәгать ябылып торды. Күп кенә очышлар тоткарланды.

🔸Башкортстан Абхазиядә шифаханә төзәячәк. Бу хакта 9 сентябрьдә Башкортстан башлыгы һәм Абхазия президенты килешкән. Анда Башкортстан кешеләре ял итәчәк һәм тернәкләнәчәк диелә.

@azatliqradiosi

8 сентябрьдә язучы, мөгаллим, нәшир Мәхмүт Галәүнең тууына 140 ел булды.

Бүген дә аның тормышын өйрәнүдә ак таплар күп.

Язуычыны ныклап өйрәнгән Флера Ганиева үзе дә 2025 елда вафат булды.

Әлеге карточкаларда галимәнең Мәхмүт Галәү турында Азатлыкка элегрәк сөйләгәннәрнең искә алдык.

@azatliqradiosi

Башкорт теленә өстенлек: элмә такталарына яңа таләпләр

Яңа таләпләрдә ниләр әйтелә? Безнең видеода карагыз 👆

@azatliqradiosi

Башкортстан балалар бакчаларында татар төркемнәренә 1% бала йөри

8 сентябрь көнне, Русиядә Владимир Путин тарафыннан игълан ителгән Туган телләр көне уңаеннан, Башкортстанcтат республикада туган телләрдә белем бирүгә караган кайбер саннар белән уртаклашты.

Оешмага күрә, 2025-2026 уку елында укучыларның 93,3 проценты урыс телендә белем алды. Башкорт телендә укучылар өлеше – 6,2 процент, татар телендә – 0,4 процент, чуаш телендә – 0,03, мари телендә исә 0,02 процент.

Мәктәпләрдә урыс теленнән тыш Русия халыклары телләрен аерым предмет буларак 196 меңнән артык укучы өйрәнгән. Алар арасында 156,2 меңе башкорт телен, 34,3 меңе татар телен, 2,9 меңе мари телен, 2,2 меңе чуаш телен сайлаган. Удмурт телен предмет буларак 595 укучы өйрәнгән.

2025 ел ахырына Башкортстанда мәктәпкәчә мәгариф оешмаларында – балалар бакчаларында – 186,2 мең бала тәрбияләнгән. Аларның күпчелеге – 169,8 меңе, ягъни 91,2%-ы – урыс телендә тәрбия алган.

Башкорт телендә эшли торган төркемнәргә 18,8 мең бала (10,1%) йөргән, татар телендәгеләргә исә 1,9 мең бала (1 %).

Чуаш һәм удмурт телләрендәге төркемнәрдә 200дән артык сабый тәрбия алган.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 9 сентябрь, иртәнге сәгатьләргә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Русия дроннарының Одесса өлкәсендәге «Староказачье» пункты белән Молдова чигендәге чик уткәрү юлына һөҗүме нәтиҗәсендә ике кеше һәлак булган, тагын өч кеше җәрәхәтләнгән. Бу хакта өлкәнең хәрби хакимияте башлыгы Олег Кипер хәбәр итте.

🔸Украина дроннарының Новороссийскига һөҗүме нәтиҗәсендә дүрт кеше, шул исәптән бер бала һәлак булган, 29 кеше җәрәхәтләнгән. Аларның өчесе авыр хәлдә. Өлкә губернаторы Вениамин Кондратьев белдерүенчә, биш күпкатлы, өч шәхси йортка, балалар бакчасына зыян килгән.

🔸АКШ Иранның биш танкерын юк итүе турында белдергән. Моңа кадәр Иран ислам инкыйлабы сакчылары корпусы АКШ хәрби корабына һөҗүм итәргә тырышкан булган, дип яза Reuters. Моңа җавап итеп Иран Үрдүндәге АКШ хәрби базаларына ракетлар җибәргән, ә хөситләр Согуд Гарәбстанының дүрт шәһәренә һөҗүм иткән. "Эхо" язуынча, анда 73 кеше зыян күргән.

🔸Татарстанда дроннар һөҗүме куркынычы игълан ителде. Әлмәт һәм Түбән Камада сиреналар яңгырады. Казан, Түбән Кама һәм Бөгелмә һава аланнары вакытлыча ябылды.

🔸Казан циркы 2027 елда яңа милли тамаша күрсәтәчәк. Ул Бөек ефәк юлына багышланачак.

@azatliqradiosi

Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәисе, мөфти Равил Гайнетдин Волгоградка мәчеткә нигез ташы салу чарасына баргач, аңа урыс милләтчеләре һөҗүм ясарга ниятләгән.

Бу хакта Равил Гайнетдин «Мөнбәр һәм сәхнә: йөрәккә юл табу сәнгате» дип аталган иҗади очрашу вакытында сөйләде. Чара «Алтын мөнбәр» кинофестивале кысаларында үткән.

Мөфти сүзләренчә, Волгоград җитәкчеләре, полиция вәкилләре, тән сакчылары һәм ярдәмчеләре дә аңа бу урынга бармаска киңәш иткән, әмма мөфти аларны тыңламаган.

"Аллаһ Тәгалә тәкъдире шулай икән, алар кулыннан бу дөньядан китәргә язылган икән, шулай булыр", дип, булачак мәчет урынына юл алган ул.

"Килдек. Мәчеткә нигез ташы салынасы урында Волгоградта яшәүче татарларыбыз өстәлләр әзерләгән, такталардан эскәмияләр ясаган, пироглар пешереп килгән иде. Шул ук вакытта овчаркалар тотып, коралланган урыслар: "Сезгә монда мәчет салдырмаячакбыз", дип тора. Тәртип сакчылары да куркуга калды.

Мин җыелга кешеләр янына килдем дә: “Кадерле кардәшләрем, нигә сез болай каршы, сезне кем котырта? Без төрле халыклар, төрле дин вәкилләре булсак та, бер җәмгыятьтә, бер дәүләттә яшибез. Без күршеләр, бергә эшлибез һәм укыйбыз, дуслашып яшибез, катнаш гаиләләр бар. Мәчет булса, монда нинди начарлык бар соң?", дидем.

Шулай сөйләшә-сөйләшә, өстәлнең бер ягында алар, икенче ягында без утырып чәй эчтек. Ахырдан алар безне озатып калды», дип сөйләде Равил Гайнетдин.

Мөфти бу хәлнең кайсы елда булуын әйтмәде.

2016 елда үзен Андрей Жихарев дип таныштырган бер кеше Волгоград өлкәсенең Волжский шәһәрендә мәчет төзелүгә каршы петиция башлап җибәргән иде.

"Волгоград өлкәсе башлыгы Андрей Бочаров Татарстанга барып кайтканнан соң һәм президент Рөстәм Миңнеханов безнең шәһәрдә мәчет төзелешен хуплавын белдергәннән соң, җирле халык борчуга калды. Чөнки мәчетләр һәм ислам идеологиясе радикаллар һәм ислам террорчылары барлыкка килү өчен уңай мохит тудыра», дип белдергән иде ул.

Чыннан да моңа кадәр Миңнеханов Волгоград губернаторы белән очрашуда мәчет төзелеше мәсьәләсен күтәргән иде. Чөнки Волгоград өлкәсенең Волжский шәһәрендә ике катлы мәчет төзеләчәге турында әле 2010 елда ук игълан ителде, әмма билгесез сәбәпләр аркасында ул вакытта төзелешне башлап җибәрә алмадылар.

@azatliqradiosi

🏒Ялларда Канаданың Монреаль шәһәрендә чираттагы Татар хоккей уены узды

Ул Montreal Canadiens аренасында оештырылды. Уенны Монреаль татарлары ассоциацясе уздыра. "Ак барс" белән "Яшел барс" такымнары уенчылары тулысынча диярлек татарлардан торган. Такымнар Канада һәм АКШ татарлары тарафыннан тупланган. "Ак барс" такымы Канада татарлары, ә "Яшел барс" – АКШ татарларын тәшкил иткән.

Уенны оештыручы Эрик Вәлиев Азатлыкка әйтүенчә, бу уенда даими катнашучылар да, шулай ук беренче тапкыр уйнаучылар да булган.

— Барлыгы 22 кеше булды, арабызда ике кыз да бар иде. Моңа кадәр бер дә Татар хоккеенда катнашмаучылар да теләк белдерде, бу да куаныч. Уенда профессионал хоккейчылар да булды, һәвәскәрләр дә. Мәсәлән, Ризван Мансуров кайчандыр Казанның "Ак барс" такымында уйнаган спортчы. Әмма иң зур горурлыгыбыз - ул уеннарда гаиләләрнең катнашуы, аталы-улы хоккейчыларыбыз бар. Бер бозда уйнаулары үзе бер күркәм күренеш. Яшь буынның күбесе Канада, АКШта туган кешеләр, — дип сөйләде Эрик Вәлиев.

Татар хоккей уены башланыр алыннан Татарстан гимны башкарылган. Тәнәфес, паузалар вакытында татар җырлары уйнатылган. Җанатарлар трибуналарында Татарстан байраклары да булган.

Уенда кайсы такым җиңгән, тулырак👉 монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Башкортстанда башкорт һәм урыс телләрендәге элмә такталарына яңа таләпләр расланды

Башкортстанда оешмаларның элмә такталарын, күрсәткечләрен һәм рәсми документларын ике дәүләт телендә – башкорт һәм урыс телләрендә рәсмиләштерү
тәртибен билгеләгән методик тәкъдимнәр эшләнде.

Документ "Башкортстан Республикасы халыклары телләре турында"гы канунны тормышка ашыру кысаларында әзерләнгән.

Оешма исемнәре, эш тәртибе кебек мәгълүмат башкорт һәм урыс телләрендә урнаштырылырга тиеш. Ике вариант эчтәлек һәм күләм ягыннан бер-берсенә туры килергә тиеш – башкортча вариантны кыскартырга яки гадиләштереп бирергә ярамый.

Тышкы бизәлешкә дә таләпләр бар: хәрефләрнең зурлыгы, төсе, шрифты һәм контрастлыгы ике тел өчен дә бертөрле булырга тиеш. Язу горизонталь урнашкан очракта башкортча текст сулда, урысча – уңда булырга тиеш; вертикаль урнашканда башкортча вариант өстә, урысчасы астарак языла.

Тәкъдимнәрдә башкорт теленә хас хәрефләр аерым күрсәтелгән, аларны дөрес язмау канун таләпләреннән читкә тайпылу дип каралачак. Шуңа күрә эшмәкәрләргә тәрҗемәне игътибар белән тикшерергә кушыла.

Методик киңәшләрдә электрон тәрҗемәчеләр ышанычлы чара түгел диелә, бәхәс туган очракларда телче белгечләргә мөрәҗәгать итү киңәш ителә. Башкортстан Фәннәр академиясенең Башкорт энциклопедиясе институты яки "БашПеревод" системыннан консультация алу мөмкин диелә.

@azatliqradiosi

Башкортстаннан "Ватан" батальоны командиры өч хәрбинең үтерелүендә гаепләнгән, әмма җинаять эше ябылган

Тикшерү версиясенә күрә, ул акча түләргә баш тарткан Башкортстан хәрбиләрен шоферы белән бергә атып үтергән.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi