Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы

🔥Азатлык Радиосы күзлегеннән – атнаның төп хәбәрләре

Барлык хәбәрләрне тулырак безнең Telegram-каналда укып барыгыз.

@azatliqradiosi

24 майда галим Индус Таһировка 90 яшь тула.

Индус ага – 90 елларда булган сәяси-иҗтимагый үзгәрешләрдә роль уйнаган, Татарстан суверенлыгы декларациясе кабул ителүгә зур өлеш керткән шәхесләрнең берсе.

1990 елның августында ТАССР Югары Советында декларация турында кайнар бәхәсләр барган вакытта, нәкъ менә аның иң саллы сүзе үтә дә инде. Ул депутатлар алдында Татарстанның Русиягә бәйле булмаган, Русия белән бертигез дәрәҗәдә торган мөстәкыйль субъект булуын дәлилли. Таһиров ул вакытта депутат түгел, ә Казан дәүләт университетының тарих факультеты деканы була.

Таһиров Дөнья татар конгрессын оештыручыларның берсе һәм аның беренче рәисе (1992-2002) булды, Татарстан дәүләт шурасы депутаты (1995-2009) булганда да, аңа кадәр дә, соңгы елларда да Татарстан республикасы, татар халкы мәнфәгатьләрен яклап төрле дәрәҗәләрдә чыгышлар ясады.

Элек Индус әфәнде Азатлыкка балачагы, ни өчен тарихчы булып китүе һәм сәяси вакыйгаларда катнашуы турында сөйләгән иде.

@azatliqradiosi

Казан федераль университетының (КФУ) 100дән артык студенты тулай торактан чыгарылуга каршы шикаять имзалаган

КФУ студентлары Универсиада авылында урнашкан тулай торактан чыгарылуга каршы уртак шикаятькә 100дән артык имза җыйган. Имза җыю әле дә дәвам итә.

"Ирек" хокук яклау оешмасы белдерүенчә, әлеге шикаять Татарстан прокуроры Альберт Суяргуловка җибәреләчәк.

"Ирек" оешмасы үзенең Telegram-каналында язуынча, студентларга тулай торактан «үз теләкләре белән вакытлыча чыгу» турында гариза имзаларга тәкъдим итәләр. Әлеге гаризада студентлар чыгу көнен күрсәтергә һәм үз теләкләре белән чыгуын расларга тиеш.

Бу кәгазьне имзалаганнан соң, студентларга мәхкәмәгә мөрәҗәгать итү авыррак булачак. Оешма белдерүенчә, тулай торак белән килешү бөтен уку елына төзелгән.

Тулай торактан чыгу имтиханнар вакытына туры килә. Аның бер өлеше дистанцион форматка күчерелгән.

Тулай торакны бушату Казанда узачак Көньяк-Көнчыгыш Азия дәүләтләре берлеге (АСЕАН) саммиты белән бәйле булуы турында Азатлык Радиосы язган иде. Университетта студентларны чыгаруны иминле чаралары һәм инженер челтәрләре ремонты белән аңлатканнар.

▪️Русия-АСЕАН саммиты Казанда 17-19 июньдә узачак. Әлеге карарны Русия президенты Владимир Путин кабул итте. Саммитка Бруней, Вьетнам, Лаос, Камбоджи, Индонезия, Малайзия, Сингапур, Мьянма, Таиланд һәм Филиппин вәкилләре киләчәк. Анда Евразия икътисади берлеге белән Көньяк-Көнчыгыш Азия дәүләтләре берлеге (АСЕАН) арасындагы хезмәттәшлек, аерым алганда, сәүдә-икътисади мөнәсәбәтләрне үстерү мәсьәләләре каралачак.

▪️2024 елны БРИКС саммиты сәбәпле, Казан студентларын канунсыз тулай торактан чыгарганнар иде.

@azatliqradiosi

Татарстанга бәйлелекне күрсәтүче таныклык барлыкка килде

Аны Татар шурасы чыгарды. Әмма активистлар бу рәсми документны алыштырмый дип аңлатты.

Тулырак 👉 монда укыгыз.

Татарстанда сәяси ачлыкка 35 ел

Татарстан мөстәкыйльлеген яклаучыларның 14 көнгә сузылган ачлык тотуыннан соң 1991 елның 27 маенда Татарстанның Югары Советы Русия президентын сайлау карарын кире кага.

Бу хакта безнең видеоны карагыз.

@azatliqradiosi

Гайнетдин мөфтияте тирәсендәге тоткарлаулар: басым көчәяме?

19 май көнне Русиянең төрле төбәкләрендә мөселман дини эшлеклеләренең берничәсен тоткарланды. Тоткарланучылар арасында Мордовия мөфтие Раил Асаинов, Карелиянең элекке мөфтие, Көньяк Бутоводагы мәчетнең имам-хатыйбы һәм Русия мөселманнары Диния нәзарәте Голәмәләр шурасы әгъзасы Висам Али Бардвил, Петербурда "Төньяк-Көнбатыш мөселманнары җәмгыяте" үзәкләштерелгән дини оешмасы рәисен Хенни Мөхәммәд, Сарытау өлкәсе мөфтие киңәшчесе һәм "Шәех Саид" мәдрәсәсе укытучысы Әл Хих Нидаль Авадалла Әхмәд бар иде.

Асаиновтан тыш тоткарланган дин әһелләренең барысы да гарәпләр. Telegram канал мәгълүматына караганда, Асаиновны мәхәлләдәге биш активист белән тоткарлаганнар, әмма бер тәүлектән соң мәхәллә кешеләрен җибәргәннәр.Тикшерү фаразына күрә, Асаинов Мордовия дәүләт университетындагы "Ислам икътисады һәм финанслары" магистр програмы җитәкчесенә тыңлаучы студентлар сессияне тапшыра алсын өчен ришвәт тәкъдим иткән.

Мөфти урынбасары Рәшит Абдрашитов бу хәлне "аңлашылмаучылык" дип атады һәм "нинди дә булса ришвәт турында сүз була алмый" диде. Асаиновны 48 сәгатькә тоткарлануы әйтелде. 21 май көнне кичен аның азат ителүе турында билгеле булды.

"Нерусский" Телеграм каналын алып баручы Ринат Мөхәммәтов Азатлык Радиосына әйтүенчә, бу инде мөфтиләрне, элекке мөфтиләрне тоткарлау гына түгел, ә күптәннән гамәлгә ашырылып килгән стратегиянең чираттагысы. Аның фикеренчә, әлеге стратегиянең максаты — Гайнетдин җитәкләгән Русия мөселманнары Диния нәзарәте эшчәнлеген чикләү.

Мәкаләне тулырак 👉 монда укыгыз.

Башкортстаннан Рөстәм Нәбиев бары тик кулларында гына Эверест тавына менде.

Бу дөньяда шундый беренче очрак. Эверестның биеклеге — 8848 метр.

Моңарчы ул Эльбрус, Манаслу, Арарат, Казбек, Килиманджаро, Аконкагуа тау түбәләренә менгән иде.

2024 елда Башкортстанның Ирәмәл тавына менде һәм шуннан соң берничә елга тәнәфескә китте.

Нәбиев 2015 елда Омскида армиядә хезмәт иткәндә җимерелгән казарма астында аяксыз калды. Тернәкләнүдән соң спортка кереп китте.

Армиягә киткәнче йөргән кызына өйләнде, инде Индира белән өч бала үстерәләр.

Ул шулай ук — Башкортстан Башлыгы каршындагы Кеше хокуклары шурасы әгъзасы.

Татарстан Дәүләт Шурасының релокантларны җаваплылыкка тарту турындагы канун өлгесе икенче укылышка китте

Русия Думасының Дәүләт корылышы һәм кануннар чыгару комитеты чит илгә киткән Россия ватандашларын (релокантларны) җаваплылыкка тарту турындагы канун өлгесен икенче укылышта кабул итәргә киңәш итте. Татарстан парламенты Русиянең Административ хокук бозулар турындагы кодексына әлеге үзгәрешләрне кертүне 2024 елда ук тәкъдим иткән иде.

Татарстан Дәүләт Шурасының әлеге башлангычы чит илгә китеп тә Русия мәнфәгатьләренә каршы юнәлтелгән административ хокук бозулар кылган затларны җаваплылыкка тартуны күздә тота.

Канун өлгесенә аңлатма язмасында әйтелгәнчә, “махсус хәрби операция” башланганнан бирле, читкә киткән Русия ватандашларының «конституцион корылыш нигезләренә, дәүләт һәм җәмәгать куркынычсызлыгына каршы» юнәлтелгән гамәлләре ешайган. Яңа кагыйдәләргә ярашлы, илдән киткән кешеләрне Русия мәнфәгатьләренә зыян китергән өчен административ җаваплылыкка тарта алачаклар.

Шулай ук икенче укылышка әзерлек барышында комитет Русиягә каршы юнәлтелгән хокук бозуларның төгәл исемлеген билгеләргә тәкъдим итте. Алар арасында — ят агенты эшчәнлеге тәртибен бозу, массакүләм мәгълүмат чаралары ирегеннән явызларча файдалану, терроризмга һәм экстремизмга чакырулар һ.б.

Җәза чарасы сыйфатында әлеге документ чит илгә китүчеләрнең мөлкәтенә арест салуны да рөхсәт итә.

Узган елның апрелендә үк чит илгә киткән ватандашларны читтән торып хөкем итәргә рөхсәт бирүче канун кабул ителгән иде. Бу исемлеккә 20 төрле җинаять керә, алар арасында — армия турында «фейклар» тарату һәм аның абруен төшерү, терроризмга, экстремизмга, гавам тәртипсезлекләренә чакырулар бар.

Моннан тыш, «ят агентларга» кагылышлы кануннар да катгыйландырылды: хәзер аларга Русиядә керем алу тыелды.

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 22 май, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Доналд Трамп Польшага 5000 америкалы хәрби җибәреләчәген игълан итте.

🔸АКШ Дәүләт департаменты Украинагә Hawk һава һөҗүменә каршы ракет комплексы өчен җиһазлар сатуны хуплады. Килешү бәясе 108 миллион доллар чамасы.

🔸Моҗтаба Хәменеи югары дәрәҗәдә баетылган уранны илдән чыгаруны тыючы күрсәтмә чыгарган, дип хәбәр итә Reuters ике чыганакка сылтанып. Агентлык билгеләвенчә, бу АКШ белән сөйләшүләрне катлауландырырга мөмкин.

🔸20 майга каршы төндә Лукойлнең Кстоводагы нефть эшкәртү заводына һөҗүмнән соң нефтьне беренчел эшкәртүче төп җайланма эшләми. Бу завод бензин җитештерүдә Русиядә икенче урында тора.

🔸Омскидә Иртыш елгасында баткан дип фаразланган 16 яшьлек үсмернең туганнары мәетне эзләү өчен дрон кулланырга рөхсәт сорап хакимияткә мөрәҗәгать иткән, әмма рөхсәт бирмәгәннәр, дип хәбәр итә «Омск-Информ» сайты.

🔸Корбан бәйрәменең төп гает намазы быел 27 майда Казанның Әл Мәрҗани мәчетендә узачак дип яза Татарстан басмалары.

Уфада бүген Жириновский урамы ачылды.

Сәясәтченең милли республикаларга карата мөнәсәбәте, татар-башкортлар турында әйткәннәрен искә алдык.

Чит илдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты математик Азат Мифтаховны яклап белдерү чыгарды

Башкорт милли хәрәкәте вәкилләре Көнбатыш сәясәтчеләрен, җәмәгать эшлеклеләрен, хокук яклаучыларны Азат Мифтаховны азат итү хәрәкәтенә кушылырга чакыра.

"Без талантлы яшь галим һәм сәяси тоткын Азат Мифтаховның тормышын системлы рәвештә җимерүләрен күреп дәшми кала алмыйбыз. Колониядә Азатка карата даими мыскыллау, психологик басым һәм физик көч куллану турында килгән хәбәрләр бездә зур ачу һәм борчылу тудыра. Бу урыннардагы аерым башбаштаклык кына түгел, ә системның үз карашларыннан баш тартмаган кешедән башкаларга сабак булсын дип үч алуы", диелә белдерүдә.

Комитет вәкилләре фикеренчә, һәрбер алга киткән илдә Мифтахов кебек галимнәр җәмгыятьнең абруена әйләнә. Алар башка яшьләргә үрнәк булып тора, төрле ачышлар ясый һәм бүләкләр ала. Авторлар әйтүенчз, барлык үсеш алган илләрдә мондый кешеләр өчен көрәш бара һәм аларга илдән китмәсеннәр өчен бөтен шартлар тудырыла.

"Әмма шундый данлау урынына Азат гаделсез төрмәдә утыра. Штраф изоляторына даими ябып, систем аны эчке иреге өчен җәзаларга һәм шәхес буларак сындырырга тырыша», диелә белдерүдә.

Комитет вәкилләре сүзләренчә, иң белемле һәм намуслы кешеләре сәяси сәбәпләр белән төрмәләргә ябылганда, Татарстан үзенең үсеш өчен иң зур потенциалын югалта. Бу Русиядәге барлык асаба халыкларның фаҗигасе булуы әйтелә.

"Мондый кешеләрне эзәрлекләп, Мәскәү безнең халыкларны зыялылардан һәм үз киләчәген мөстәкыйль төзү хокукыннан мәхрүм итәргә тырыша", диелә белдерүдә.

Шул сәбәпле комитет Европа кеше хокукларын яклау һәм халыкара оешмаларга Азат Мифтаховны азат итүгә тырышлыкны арттырырга, моннан тыш Русия дәүләте үз галимнәрен, активистларын һәм ватандашларын эзәрлекләгән һәм юк иткән шартларда, Русия белән фәнни, икътисади һәм иҗтимагый өлкәләрдә хезмәттәшлекне мөмкин кадәр киметергә чакыра.

@azatliqradiosi