آسمانه

📝یک تحقیق، یک تجربه (۷): گفت‌وگو با فرناز خمسه
گفت‌وگو به کوشش فاطمه حسینی امامی

در هفتمین گفت‌وگو از سلسله‌گفت‌وگوهای «یک تحقیق، یک تجربه» با فرناز خمسه درباره‌ی پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد او با عنوان «شناسایی الگوی ورودی خانه‌های کوخرد، بستک؛ محله‌ی زیر»، سختی‌های جمع‌آوری داده‌های میدانی، چگونگی تدقیق هدف و پرسش‌ها در منطقه‌ای کمترشناخته‌شده و پیشگامی در پژوهش بر کوخرد گفت‌وگو کردیم.

معماری مسکونی کوخِرد، از سکونتگاه‌های تاریخی شهرستان بَستک در استان هرمزگان، به نحوی است که صورت آن را نمی‌توان صرفاً با ویژگی‌های کالبدی توضیح داد. در خانه‌های تاریخی این روستا، شیوه‌ی زیست ساکنان، آداب حضور و ورود به خانه و ویژگی‌های محیطی و اقلیمی در چگونگی شکل‌گیری فضاها با یکدیگر در تعامل‌اند. این پایان‌نامه با تمرکز بر یکی از اجزای خانه، یعنی ورودی، در پی آن بود که منطق مشترک حاکم بر ورودی خانه‌های تاریخی محله‌ی «زیر» را شناسایی کند.

برای این منظور، با بهره‌گیری از بخش‌هایی از نظریه «زبان الگو»ی کریستوفر الکساندر، ورودی نه به‌عنوان یک عنصر کالبدی منفرد، بلکه در نسبت میان فضا، رفتار انسانی و شرایط محیطی بررسی شد. داده‌های پژوهش عمدتاً از طریق کار میدانی به دست آمد: بازدید و مستندسازی خانه‌ها، ترسیم کروکی ورودی‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ساکنان و افراد آگاه به فرهنگ و تاریخ کوخرد، و بررسی عکس‌های هوایی سال‌های ۱۳۳۵ و ۱۳۴۶، تصاویر معاصر، آلبوم‌های خانوادگی و منابع مکتوب. تطبیق تصاویر هوایی با وضعیت کنونی روستا نیز امکان شناسایی و دسته‌بندی خانه‌های قدیمی‌تر محله را فراهم کرد.

نتیجه‌ی پژوهش نشان داد که ورودی اصلی و مشترک خانه‌های تاریخی محله‌ی زیر، ورودی‌ای موسوم به «گَپو» است. گپو صرفاً یک در نیست، بلکه مجموعه‌ای از فضاهای به‌هم‌پیوسته است که میان معبر عمومی و فضای خصوصی خانه، عرصه‌ای نیمه‌خصوصی و آستانه‌ای پدید می‌آورد. سه فضای «پیشواز»، «دَرِز» و «مجلس» عناصر اصلی و تکرارشونده این مجموعه‌اند و فضاهای دیگری نیز، بسته به نیاز و شرایط هر خانه، به آنها افزوده می‌شوند. نحوه‌ی همنشینی این فضاها، ورود به خانه را به فرآیندی سلسله‌مراتبی تبدیل می‌کند و امکان کنترل دید، حفظ حریم، پذیرایی از مهمان نامحرم و انجام بخشی از روابط روزمره و همسایگی را فراهم می‌سازد.

صورت کالبدی گپو در همه‌ی خانه‌ها یکسان نیست. عواملی چون عرض معبر، مسیر آب‌های سطحی و سیلاب، جهت استقرار ورودی، امکانات و نیازهای خانواده و شرایط خاص هر خانه باعث شده‌اند که یک منطق فضایی مشترک در صورت‌های متفاوت بروز پیدا کند. از این منظر، دستاورد اصلی پایان‌نامه را می‌توان شناسایی ورودی گپو به‌عنوان یک الگوی فضایی ـ رفتاری و تبیین چگونگی شکل‌گیری آن در نسبت میان کالبد، شیوه‌ی زیست و شرایط محیطی دانست.

🔸مشخصات پایان‌نامه:
خمسه، فرناز. «شناسایی الگوی ورودی خانه‌های کوخرد، بستک؛ محله زیر». پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد مطالعات معماری ایران. استاد راهنما: زهرا اهری. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، ۱۴۰۰.

🔸برای مطالعه‌ی این گفت‌وگو به پیوند زیر مراجعه کنید:
https://telegra.ph/%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%DB%B7-%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%85%D8%B3%D9%87-09-30

🔹برای خواندن تجربیات سایر پژوهشگران، هشتگ  #یک_تحقیق_یک_تجربه را در کانال تلگرام آسمانه دنبال کنید.

#فرناز_خمسه #یک_تحقیق_یک_تجربه
@asmaaneh

📢برگزاری دوره‌ی هنر دوره‌ی هخامنشی

🔹برگزارکننده: موسسه و انتشارات ندای تاریخ
🔹مدرس: کورش محمدخانی
عضو هیئت علمی گروه باستان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی

🔸در این دوره‌ی آموزشی، هنر هخامنشی با رویکردی تاریخی و باستان‌شناختی بررسی می‌شود؛ از شکل‌گیری سنت‌های هنری هخامنشی و زمینه‌های فرهنگی آن تا مطالعه‌ی آثار شاخص و تحلیل مضامین، نمادها، شیوه‌های بازنمایی و کارکردهای سیاسی و آیینی آن‌ها. همچنین، جایگاه مراکز مهمی همچون پاسارگاد، تخت‌جمشید و شوش در شکل‌گیری و تحول هنر هخامنشی مورد توجه قرار خواهد گرفت.
این دوره فرصتی است برای شناخت دقیق‌تر یکی از مهم‌ترین نظام‌های هنری ایران باستان و بررسی آن در بستر تاریخی و فرهنگی شاهنشاهی هخامنشی.

🔹زمان برگزاری: یکشنبه‌ها، از ۱۲ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۷ تا ۱۹

🔹این دوره به‌صورت حضوری، آنلاین و آفلاین در ۸ جلسه برگزار خواهد شد.

🔸برای ثبت‌نام و کسب اطلاعات بیشتر از راه‌های ارتباطی زیر استفاده کنید:
۰۲۱-۶۶۴۰۹۰۲۵
۰۹۱۹۴۲۲۵۴۶۵
۰۹۹۳۳۶۲۰۱۵۷
nedayetarikh.com
@nedayeh_tarikh

#خبر
@asmaaneh

🔷پروژه‌های نوروزگان | ۲

🔹واژگار

واژه‌نامه‌ی برخط معماری و هنر و فرهنگ

🔹بخش اول: معرفی 
واژگار واژه‌نامه‌ی برخط، تخصصی، چندزبانه و چندسویه در حوزه‌ی معماری و هنر و فرهنگ، با هدف گردآوری و سامان‌دهی و ایجاد ارتباط میان واژگان و اصطلاحات تخصصی است. در واژگار، معانی مختلف هر واژه تفکیک و معادل‌های آن عرضه می‌شود. در مرحله‌ی اول، واژگار شامل واژه‌های معماری در چهار واژه‌نامه‌ی فارسی، واژه‌های گزیده‌ی کارگروه واژه‌گزینی معماری و شهرسازی نوروزگان، واژه‌های مصوب کارگروه واژه‌گزینی معماری و شهرسازی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و چند واژه‌نامه‌ی عربی است. طرح مرحله‌به‌مرحله تکمیل و واژه‌نامه‌های جدید، در حوزه‌های تخصصی گوناگون یادشده، به آن افزوده می‌شود؛ و در نهایت، همه‌ی مداخل شامل معنی، معادل، تلفظ، ریشه‌شناسی، مثال کاربرد، منبع، و روابط معنایی با دیگر اصطلاحات خواهد بود. همچنین در هر ماه تعدادی از واژه‌های مصوب نوروزگان به مجموعه‌ی واژه‌ها افزوده می‌شود. نمودار شبکه‌ی معنایی واژگار نیز ارتباط میان اصطلاحات را نشان می‌دهد و بررسی جایگاه مفهومی و واژه‌های مرتبط را ممکن می‌کند؛ و این شبکه نیز به‌تدریج تکمیل می‌شود. در مراحل بعد، تعداد رشته‌ها و زبان‌ها افزایش خواهد یافت. واژگار مرجعی برای پژوهشگران، دانشجویان، مترجمان و متخصصان حوزه‌های یادشده است.

🔹برای مطالعه‌ی نسخه‌ی کامل این یادداشت به پیوند زیر مراجعه کنید:
پیوند

🔹اطلاعات بیشتر در وبگاه واژگار:
https://vazhgar.com


#نوروزگان #پروژ‌ه‌های_نوروزگان #واژگار

@Asmaaneh

📘کتاب تازه: «فرایندهای تحقیق در معماری: بررسی رساله‌های دکتری در دانشگاه‌های برتر جهان»

🔹نویسندگان: زهرا اهری، هادی ندیمی، پریسا رحیم‌زاده، فاطمه توانایی مروی، صحرا عابری زاهد، مریم حیدرخانی، شیوا فلاح نجم‌آبادی

🔹انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، ۱۴۰۴

پژوهش در حوزه‌ی معماری در مقایسه با بسیاری از علوم، پیشینه‌ی کوتاه‌تری دارد و روش‌های تحقیق در این حوزه تا حد زیادی از طریق تحلیل و استنباط از پژوهش‌های پیشین، به‌ویژه رساله‌های دکتری، شکل گرفته است.

کتاب حاضر حاصل طرحی پژوهشی است که در سال ۱۳۹۴ به فرهنگستان علوم پیشنهاد شد و در سال ۱۳۹۸ به انجام رسید و پس از تکمیل و تدقیق، در قالب این اثر منتشر شده است.

نویسندگان در این پژوهش، با بررسی ۱۱۰ رساله‌ی دکتری معماری از میان بیش از ۳۳۰۰ رساله در ۲۰ دانشگاه برتر جهان، چکیده‌ی رساله‌های منتخب را تحلیل و فرایندهای تحقیق را بر اساس نوع مواجهه با پرسش اصلی طبقه‌بندی کرده‌اند. این طبقه‌بندی با بهره‌گیری از چارچوب «سند راهبردی آموزش معماری، دوره دکتری» انجام شده و در جریان پژوهش، برخی انواع جدید نیز شناسایی و به چارچوب اولیه افزوده شده است.

این کتاب در چهار فصل تدوین شده است. در فصل نخست، چارچوب طبقه‌بندی، شیوه‌ی انتخاب دانشگاه‌ها و رساله‌های منتخب معرفی شده است. فصل دوم به تشریح رساله‌های قابل توضیح در چهار نوع فرایند پایه شامل «کاوش‌مدار»، «پرسش‌مدار»، «نظریه‌مدار» و «مسئله‌مدار» اختصاص دارد. در فصل سوم، فرایندهای ترکیبی و ملاحظات مربوط به آن‌ها بررسی شده و فصل چهارم نیز به ارائه‌ی یافته‌ها، بحث و نتیجه‌گیری اختصاص یافته است.

از ویژگی‌های این اثر، ارائه‌ی ترجمه‌ی چکیده‌ی رساله‌های منتخب در پایان هر بخش است که امکان آشنایی مستقیم مخاطبان با نمونه‌های عینی پژوهش‌های معماری در دانشگاه‌های برتر جهان را فراهم می‌کند.

کتاب «فرایندهای تحقیق در معماری» می‌تواند برای دانشجویان دوره‌ی دکتری، پژوهشگران و استادان حوزه‌ی معماری، به‌ویژه علاقه‌مندان به روش‌شناسی تحقیق و رویکردهای میان‌رشته‌ای، به‌عنوان منبعی علمی و کاربردی مورد استفاده قرار گیرد.

🔹اطلاعات بیشتر:
https://www.sbu.ac.ir/fa/w/the-book-research-processes-in-architecture-?redirect=/fa/?portletResource=com_liferay_journal_web_portlet_JournalPortlet

#کتاب_تازه #زهرا_اهری #هادی_ندیمی
@asmaaneh

📘کتاب تازه: «فرایندهای تحقیق در معماری: بررسی رساله‌های دکتری در دانشگاه‌های برتر جهان»

🔹نویسندگان: زهرا اهری، هادی ندیمی، پریسا رحیم‌زاده، فاطمه توانایی مروی، صحرا عابری زاهد، مریم حیدرخانی، شیوا فلاح نجم‌آبادی

🔹انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، ۱۴۰۴

#کتاب_تازه
@asmaaneh

✏️ در باب تفکر چرخه‌ای در صناعت و بازاندیشی نقش مهارت
بخش دوم

🔹برای مطالعه‌ی بخش اول به پیوند زیر مراجعه کنید:
https://t.me/asmaaneh/7501

#یادداشت #الهام‌‌_‌پورافضل
@asmaaneh

✏️ در باب تفکر چرخه‌ای در صناعت و بازاندیشی نقش مهارت
بخش دوم [ص ۴ از ۴]

پانوشت‌ها
1. Michael Baxandall
2. Tilman Riemenschneider
مجسمه‌ساز و چوب‌تراش برجسته‌ی ‌‌آلمانی در آستانه عصر اصلاحات (حدود ۱۴۶۰–۱۵۳۱) که با خلق مجسمه‌های پرظرافت از چوب لیمو از پیشگامان سبک گوتیک پسین و رنسانس شمال اروپا به شمار می‌رود.

3. Progressive Education
4.  John Dewey


#یادداشت #الهام‌‌_‌پورافضل
@asmaaneh

✏️ در باب تفکر چرخه‌ای در صناعت و بازاندیشی نقش مهارت
بخش دوم [ص ۳ از ۴]

🔺این نقد جدی به تکنیک‌های سنتی هم در هنر آوانگارد مانند آثار ساختارشکنانه جکسن پولاک یا هلن چدویک شکل گرفت و هم در جنبش پیشرفت‌گرایی آموزشی [۳] در دهه‌ی ۱۹۳۰م. در این دوران، آموزش فنی‌وحرفه‌ای و صنایع‌دستی به موضوعی عمیقاً سیاسی و بستری برای اصلاحات اجتماعی تبدیل شد. جان دیویی [۴] در آثار شاخص خود، دموکراسی و آموزش و هنر به مثابه تجربه، مفهوم تجربه را تعامل آگاهانه با اشیاء و فرآیندها تعریف کرد. از نظر او، حضور کارگاه‌های نجاری و سفالگری در مدارس نباید به تأمین نیروی کار بازار تقلیل می‌یافت، بلکه باید زمینه را برای آمادگی همه‌جانبه جسمانی، فکری و زیبایی‌شناختی دانش‌آموز جهت زیست در جامعه‌ای دموکراتیک فراهم می‌کرد. از همین رو، دیویی با تصویب «قانون اسمیت ـ هیوز» (۱۹۱۸) که بودجه‌های فدرال را صرفاً به راه‌اندازی مدارس حرفه‌ای اختصاص می‌داد، به‌شدت مخالفت کرد. او این قانون را نماد تعارض آرمان‌های آموزشی با اهداف صنعتی دانست و هشدار داد که هدایت طبقه کارگر به کارهای صرفاً یدی و انحصار آموزش‌های فکری برای طبقات مرفه، به تبعیض طبقاتی و تبدیل آموزش به ابزار بهره‌کشی می‌انجامد. با وقوع رکود بزرگ در دهه‌ی ۱۹۳۰م، این نگاه مبارزه جویانه‌تر شد. نظریه‌پردازان چپ‌گرا به جهت‌گیری صنعتی آموزش حرفه‌ای تاختند و درباره‌ی خطرات فئودالیسم صنعتی هشدار داد. در واقع دیویی و متفکران بعدی هشدار دادند که تفکیک «آموزش فنی» از «آموزش نظری»، نظام آموزشی را به ابزار جداسازی طبقاتی و کارخانه‌ای برای تولید نیروی کار ارزان تبدیل می‌کند. از نظر آنان، آموزش صناعت نباید صرفاً تربیت کارگر مطیع برای بازار باشد، بلکه باید با پرورش تفکر، بینش اجتماعی و حس برابری، دانش‌آموزان را به شهروندانی آگاه و آزادی‌خواه برای زیست در یک جامعه دموکراتیک تبدیل کند. در نهایت بازخوانی این مسیر نظری  از تحلیل‌های ساختاری دیوید پای تا نگاه مادی ـ فرهنگی باکزندال و تحلیل‌های ایدئولوژیک پیشرفت‌گرایان نشان می‌دهد که «صناعت» هرگز از سیاست، اقتصاد و فرهنگ جدا نبوده است. دیوید پای مهارت را از بار اخلاقی خالی کرد. باکزندال پیوند رفتار ناپیدای ماده را با استعاره‌های فرهنگی و بحران‌های تاریخی نشان داد و نظریه‌پردازان آموزش افشا کردند که انتقال مهارت، همواره محلی برای مبارزه بر سر توزیع قدرت بوده است. امروز نیز اندیشیدن از طریق صناعت، نه بازگشت به سنت، بلکه فرآیندی نقادانه برای بازپرسش از نسبت میان انسان، ماده و سیطره فرهنگی است.

#یادداشت #الهام‌‌_‌پورافضل
@asmaaneh

✏️ در باب تفکر چرخه‌ای در صناعت و بازاندیشی نقش مهارت
بخش دوم [ص ۲ از ۴]

🔺او نگرانی مداوم صنعتگر از ترک خوردن و فروپاشی خودبه‌خودی چوب را استعاره عمیق و اضطراب‌آلود فرهنگی تعبیر می‌کند. برای مجسمه‌سازان آلمانی در آستانۀ قرن شانزدهم، این ترک‌های ویرانگر فقط یک نقص فنی نبودند، بلکه نماد عینی جریان شمایل‌شکنی و بحران‌های مذهبی ـ سیاسی عصر اصلاحات به شمار می‌رفتند که چون طوفانی بود که معیشت و جان سازندگان پیکره‌های مقدس را به خطر می‌انداخت. چنان‌که تیلمان ریمن‌اشنایدر [۲] در جریان جنبش‌های اجتماعی آن دوران زندانی شد و طبق روایات تاریخی، دستانش  یعنی اصلی‌ترین ابزار هنرآفرینی‌اش  را شکستند. ازاین‌رو، ترس از فروپاشی چوب، دغدغه‌ای فراتر از ساختار ماده بود. در واقع این ترس، کابوس زوال جامعه و نابودی خود هنر بود. باکزندال می گویدگاهی شرایط تاریخی، چنان بار سنگینی بر سرنوشت آثار و هنرمندان بار می‌کند که برای درک واقعی اثر، چاره‌ای جز خوانش همین شیارهای روی ماده نیست. در چنین شرایطی، مفسر نباید ذهنیت پیش‌فرضی خود را به اثر تحمیل کند، بلکه باید کنار بایستد و بگذارد ماده و تاریخ خودشان سخن بگویند و این تنها راهی است که تحلیل هنر را به  واقعیت ملموس نزدیک می‌کند. شاید نتوان با اطمینان گفت که کابوس شمایل‌شکنی همیشه در ذهن مجسمه‌سازان حضور داشته یا نه، اما یک چیز روشن است فرهنگ و باورهای آنان دقیقاً در بستر شناخت ویژگی‌ها و رفتار چوب رشد می‌کرد. مثالی که باکزندال می‌آورد نشان می‌دهد که مهارت، فقط بلد بودن تکنیک نیست، بلکه درک این مسئله است که چطور اثر ساخته شود تا در یک فرهنگ مشخص دقیقاً درست و به‌جا به نظر برسد. در این میان پیوند نظریات دیوید پای و مایکل باکزندال، لایه‌های عمیق‌تری از مفاهیم صناعت را آشکار می‌کند. پای معتقد است مهارت نه رها کردن بی‌حدومرز ظرفیت‌های ماده، بلکه مهار آگاهانه و سنجیده آن است. این دیدگاه یادآور حکایت «دایره جوتو» است که هنرمند با ترسیم مرزی دقیق، کمال را در کنترل فرم تعریف می‌کند. این قاعده‌مندی مهارت چه در ترسیم یک دایره بی‌نقص و چه در مهار آگاهانه ترک‌های چوب،  تنها در بستر فرهنگ رنسانس معنا می‌یابد که کمال هنری را در نظم‌بخشی و تسلط بر ماده می‌دید. در نهایت، تلفیق نگاه پای و باکزندال حقیقت مهمی را روشن می‌کند که مطلوبیت فنی اثر در هنر های سنتی، حاصل انتخابی کاملاً آگاهانه از سوی استادکار است که تصمیم گرفته اثر را تنها براساس همین منطق خاص بسازد و از هر روش دیگری چشم‌پوشی کند. با ظهور تحولات مدرنیته، این نگاه به مهارت از سوی جریان‌های پیشرو به چالش کشیده شد.🔻

#یادداشت #الهام‌‌_‌پورافضل
@asmaaneh

✏️ در باب تفکر چرخه‌ای در صناعت و بازاندیشی نقش مهارت
بخش دوم [ص ۱ از ۴]
الهام پورافضل

چنان‌که در بخش نخست این یادداشت بیان شد، چارچوب تحلیلی دیوید پای از مفهوم صنعتگری، در بازنمایی ابعاد فرهنگی، قصد و نیت‌ هنرمند و ابعاد تاریخی ناتوان است. او مهارت را به کنشی صرفاً فیزیکی و کنترل‌شده تقلیل داده و آن از ذهنیت جدا می‌داند، ولی در مواجهه با افول «صنعتگری مخاطره‌آمیز» در جهان مدرن، لحنی حسرت‌آلود به خود می‌گیرد. دیوید پای که با اثبات‌گرایی و عقلانیت در پی تهی‌سازی فرآیند صناعت از فضائل اخلاقی راسکین بود، در مواجهه با سیطره‌ی تکنولوژی ماشینی، ناخواسته به همان مفروضات بنیادین راسکین بازمی‌گردد. این تناقض در اندیشه‌ی پای از آنجا سرچشمه می‌گیرد که او مهارت را ایستا، مکانیکی و جدا از زمان و مکان فرض می‌کرد. او از این نکته غافل بود که مهارت الگویی صلب و فرمول‌پذیر نیست، بلکه هدفی متحرک و پویاست و ارزش و معنای آن در بستر دگرگونی‌های تاریخی و فرهنگی مدام بازتعریف می‌شود. از همین رو او در تبیین ابعاد اقتصادی، لایه‌های معنایی و پیامدهای زیست‌فرهنگی صناعت ناکام می‌ماند. برای عبور از این دیدگاه پای، باید به رویکرد تاریخی مایکل باکزندال [۱] توجه کرد که به بستر اجتماعی و زمینه‌ی پیدایش اثر توجه می‌کند. او مورخ برجسته و متصدی سابق مجسمه‌سازی در موزه‌ی ویکتوریا و آلبرت بود و در کتاب شاخص خود پیکره‌تراشان چوب لیمو در آلمان رنسانس (۱۹۸۰)، روش‌شناسی تاریخ هنر را بر درکی عمیق، ملموس و ساختاری از «صناعت» و خواص مادی استوار می‌کند. باکزندال تحلیل خود از مجسمه‌سازی رنسانس شمالی آلمان را از ویژگی‌های ساختاری ماده‌ی اولیه یعنی چوب لیمو آغاز می‌کند. این چوب محلی و دسترس‌پذیر، یک آسیب‌پذیری ساختاری داشت که ترک ستاره‌ای نامیده می شد. منظور الگویی شعاعی از شکاف‌ها بود که هنگام خشک شدن چوب، از انتهای تنه شکل می گرفتند و پیکره‌تراش مجبور بود آن‌ها را با دقت تحلیل کند و فرم مجسمه را بر منطق آن‌ها استوار کند تا اثر از هم نپاشد. این خطوط عمودی و چین‌وشکن‌های شعاعی در مجسمه‌های این عصر کاملاً هویداست. باکزندال حتی نحوه‌ی مواجهه با ماده را معیاری برای سنجش سبک شخصی هنرمندان می‌داند. گروهی رویکردی محافظه‌کارانه داشتند و این خطوط را کنترل می‌کردند و در مقابل گروهی دیگر با خلق فرم‌های جسورانه دست به خطرپذیری می‌زدند و قدرت خود را در مهار ماده نشان می‌دادند.🔻

#یادداشت #الهام‌‌_‌پورافضل
@asmaaneh

🔷پروژه‌های نوروزگان | ۱

🔹عاملان معماری در اسناد قاجاری

از امضای فرمان مشروطیت تا پایان دوره‌ی قاجاریه

🔸پژوهشگر: پوریا حسین‌پناهی

🔹بخش اول: معرفی
این پژوهش به شناسایی عاملان معماری، از حامی و بانی تا معمار و بنّا، در اسناد دوره‌ی قاجار از زمان صدور فرمان مشروطیت تا پایان این دوره می‌پردازد. با بررسی اسناد دولتی موجود در مخزن دیجیتال کتابخانه‌ی ملی و بهره‌گیری از فنون هستان‌شناسی، مفاهیم و روابط انسانی و اجرایی میان این عاملان، پیشه‌ها و سازوکارهای مرتبط با معماری استخراج و دسته‌بندی شده‌اند. هدف نهایی، تدوین پیکره‌ای مستند از شبکه‌ای از عاملان، ابزارها، پیشه‌ها و کنش‌های معماری بر پایه‌ی تحلیل اسناد است.

🔹برای مطالعه‌ی نسخه‌ی کامل این یادداشت به پیوند زیر مراجعه کنید:
پیوند

🔹اطلاعات بیشتر در وبگاه عاملان و بانیان معماری:
https://nowruzgan.com/vis/banian


#نوروزگان #پروژ‌ه‌های_نوروزگان #عاملان_معماری #پوریا_حسین‌پناهی

@Asmaaneh

📢حلقه‌ی نوروزگان
در ایران‌شناسی، تاریخ هنر و معماری

▪️یادآوری برگزاری مجلس نخست
«نقشه علیه نقشه: رشت، تابستان ۱۹۱۸»
سینا سلطانی و‌ زهره توحیدی

🔸زمان: جمعه ۳ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۹:۴۵ تا ۱۳
🔸مکان: کتاب‌فروشی حلزون در یوسف‌آباد
با همکاری شِوار و‌ کتاب‌فروشی حلزون

حلقه‌ی نوروزگان برگزار کننده‌ی رویدادهایی است که در هر یک پژوهشی تازه در قالب روایتی نو پیش روی مخاطبان قرار می‌گیرد. تلاش بر این است که حاضران قدم‌به‌قدم با پرسش‌ها و سرنخ‌ها و مسیر کشف و فرایند پژوهش همراه شوند.‌ امیدواریم این مجالس میزبان حلقه‌ای گسترده از علاقمندان و پژوهشگران ایران‌شناسی، تارخ هنر و معماری باشد.‌ مجالس بعدی فصل نخست:

🔹مجلس دوم: «سنبوسه، سلطان محمود و کمپانی هند شرقی»
بابک ونداد و امیرحسین مقتدایی
جمعه ۱ آبان
🔹مجلس سوم: «لاله‌زار: روایت یک لباس جدید»
زهرا مصدق
جمعه ۶ آذر

#حلقه‌ی_نوروزگان #خبر

@Asmaaneh

ادامه ☝️
از این منظر، آلبوم‌های موجود فقط مجموعه‌ای از تصاویر پراکنده نیستند؛ بلکه مجموعه‌ای از «اسنادی دیداری» را به نمایش می‌گذارند که در بستر تاریخ‌نگاری عکاسی و بررسی مناسبات فرهنگی، سیاسی و شیوه‌های شکل‌گیری تصویر و انتقال آن جایگاه ویژه‌ای دارند.

دبیر نشست: بابک مفیدی (معمار و پژوهشگر)

سخنرانان:
رضا شیخ (پژوهشگر تاریخ عکاسی ایران) با موضوع «شش آلبوم دوره‌ی قاجار در موزه هنرهای معاصر تهران، از منظر تاریخ عکاسی»
امین آریان‌راد (پژوهشگر تاریخ معاصر ایران) با موضوع «تصویری از دانشجویان اعزامی ایران به فرانسه در دوره ناصری»
داریوش رحمانیان (سردبیر مردم‌نامه) با موضوع «تاریخ دیدمانی: خوانش گذشته بر پایه عکس‌های تاریخی»

سه‌شنبه ۳۱ شهریور، ساعت ۱۶ تا ۱۸
کتابخانه موزه هنرهای معاصر تهران
ورود برای عموم آزاد و رایگان است.

نشست تحلیلی «شش آلبوم تاریخی از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران»

موزه هنرهای معاصر تهران همزمان با نمایشگاه عکس «این صورت باقی»، نشست تحلیلی «شش آلبوم تاریخی از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران» را با محوریت بررسی شش آلبوم تاریخی موجود در گنجینه موزه برگزار می‌کند. این شش آلبوم در نمایشگاه «این صورت باقی» برای نخستین بار در معرض دید علاقه‌مندان قرار گرفته است.

به گزارش روابط عمومی موزه هنرهای معاصر تهران، در این نشست مجموعه عکس‌های این آلبوم‌ها به عنوان بخشی از نخستین تجربه‌های عکاسی و گسترش این رسانه نوظهور بررسی می‌شود. در میان این عکس‌ها، تصاویری از دانشجویان و کارگزاران سیاسی ایرانی در اروپا دیده می‌شود که در زمره نخستین عکس‌های ثبت‌شده از ایرانیان به شمار می‌آید. همچنین پرتره‌هایی از رجال، سیاستمداران، پادشاهان و چهره‌های فرهنگی ایران و جهان در نیمه دوم قرن نوزدهم در این آلبوم‌ها به چشم می‌خورد. در برخی از عکس‌های این مجموعه نیز نمونه‌هایی از آثار عکاسخانه‌های روسیه، اروپا و عثمانی همراه با نام و نشان آنها دیده می‌شود که هر یک به لحاظ مطالعه و بررسی تاریخ عکاسی درخور اهمیت است.

ادامه👇

🖊 مقاله‌ی تازه: «شبکه‌های طراحی و نسبت‌های اندازه‌شناختی در گنبدخانه‌های تیموری: مطالعه‌ای بر پایه‌ی علم حیل»

محیا توران‌پور، احد نژادابراهیمی

Design grids and metrological ratios in Timurid domed chambers: a ḥiyal-based reading

ریاضیات، خصوصاً از طریق مفاهیمی چون مقیاس و تناسب، نقشی حیاتی در معماری ایفا می‌کند. متون کهن برای اشاره به کاربرد عدد و سنجش در صناعت، اصطلاحات «حیل عددی» و «حیل هندسی» را به کار برده‌اند. حیل عددی بر خلاف حیل هندسی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش با تمرکز بر نظام‌های اندازه‌گیری و تحلیل نسخه‌های خطی، الگوهای عددی را در معماری دوره‌ی تیموری بررسی می‌کند. آرامگاه خواجه احمد یسوی به سبب اهمیت تاریخی‌اش، نمونه‌‌ی موردی اصلی است و به‌منزله‌ی مبنایی برای تحلیل طرح گنبدخانه‌های دیگر بناهای منتخب قرار می‌گیرد. با توجه به محدودیت منابع، این تحقیق صرفاً بر متون خطی و پلان‌های گنبدخانه‌ها متکی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که توالی ساختاری منسجمی بر پایه‌ی کوچک‌ترین واحد یعنی «۳ گز» وجود دارد و فضاهای اصلی گنبدخانه‌ها بر اساس مضاربی از «۶ گز» شکل گرفته‌اند.


◽️مشخصات مقاله:
Tooranpoor, Mahya and Ahad Nejad Ebrahimi, “Design grids and metrological ratios in Timurid domed chambers: a ḥiyal-based reading”, in Central Asian Survey, July 2026.

▫️اطلاعات بیشتر درباره‌ی مقاله:
https://doi.org/10.1080/02634937.2026.2634776

#مقاله‌ی_تازه #محیا_توران‌پور #احد_نژاد_ابراهیمی

@asmaaneh

📢حلقه‌ی نوروزگان
در ایران‌شناسی، تاریخ هنر و معماری

▪️اعلان مجلس نخست
«نقشه علیه نقشه: رشت، تابستان ۱۹۱۸»
سینا سلطانی و‌ زهره توحیدی

🔸زمان: جمعه ۳ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۹:۴۵ تا ۱۳
🔸مکان: تهران، کتاب‌فروشی حلزون در یوسف‌آباد

🔸ثبت‌نام تا ۳۱ شهریورماه ۱۴۰۵‌ (ظرفیت محدود است.)
🔹از اینجا می‌توانید ثبت‌نام کنید.


در واپسین ماه‌های جنگ جهانی اول نیروهای انگلیس از قزوین به سوی شمال ایران رفتند تا از راه انزلی خود را به قفقاز برسانند. در این مسیر پس از شکست نیروهای جنگل در منجیل به رشت رسیدند و درگیری به داخل شهر کشیده شد. در این نبرد نقشه‌ای از شهر می‌توانست بسیار مهم باشد. چند ماه پیش از این، علی‌اصغر کرمانشاهی نقشه‌ای از رشت کشیده بود که محله‌ها، راه‌ها، خانه‌ها و بسیاری از بناهای مهم شهر را نشان می‌داد. بر نسخه‌ی باقی‌مانده از آن، هنوز خطوط و نشانه‌هایی با مداد قرمز و آبی دیده می‌شود. نشانه‌هایی که سرگذشت نقشه را به وقایع تابستان ۱۹۱۸ پیوند زده است. نقشه‌ای که روزی برای ثبت شهر ترسیم شده بود، حالا بخشی از ماجرای نبرد است...

با همکاری شِوار و‌ کتاب‌فروشی حلزون

#حلقه‌ی_نوروزگان #خبر

@asmaaneh

1314–1316 SH- Erich F. Schmidt, 1935–1937, Isfahan. Digitized negative of Aerial Survey of Iran field negative AE-245. AE-245, Records of the Persepolis Expedition, Institute for the Study of Ancient Cultures at the University of Chicago.

اریش ف. اشمیت، ۱۹۳۵–۱۹۳۷ / ۱۳۱۴–۱۳۱۶ش. اصفهان؛ نسخهٔ دیجیتال نگاتیو میدانی AE-245 از مجموعهٔ پیمایش هوایی ایران. شمارهٔ آرشیوی AE-245. اسناد هیئت تخت‌جمشید، مؤسسهٔ مطالعات فرهنگ‌های باستان دانشگاه شیکاگو.

@OldMapsAerialPhotos

1314–1316 SH- Erich F. Schmidt, 1935–1937, Isfahan. Digitized negative of Aerial Survey of Iran field negative AE-192. AE-192, Records of the Persepolis Expedition, Institute for the Study of Ancient Cultures at the University of Chicago.

اریش ف. اشمیت، ۱۹۳۵–۱۹۳۷ / ۱۳۱۴–۱۳۱۶ش. اصفهان؛ نسخهٔ دیجیتال نگاتیو میدانی AE-192 از مجموعهٔ پیمایش هوایی ایران. شمارهٔ آرشیوی AE-192. اسناد هیئت تخت‌جمشید، مؤسسهٔ مطالعات فرهنگ‌های باستان دانشگاه شیکاگو.

@OldMapsAerialPhotos