✏️ در باب تفکر چرخه‌ای [۱] در صناعت و بازاندیشی نقش مهارت
بخش اول [ص ۱ از ۵]
الهام پورافضل

قضاوت درباره‌ی مهارتِ صنعتگر، معمولاً با میزان تسلط فنی او ملاک قرار می‌گیرد. به این معنا که هرچه کنترل دست بیشتر باشد، نتیجه‌ی بهتری حاصل می شود. گلن آدامسون [۲] در بخشی از کتاب اندیشیدن از طریق صناعت (۲۰۰۷) به تحلیل مفهوم «مهارت» در «صناعت» و واکاوی نسبت آن با «ذهن» و «بدن» می‌پردازد (تصویر اول). در این یادداشت، دیدگاه آدامسون به مهارت بررسی می‌شود. او برای تبیین این مفهوم ابتدا دو حکایت «کارگاه سفالگری برنارد لیچ» و «دایره‌ مشهور جوتو» را نقل می‌کند و سپس به تحلیل و نقد دیدگاه فیزیکی و تجربی دیوید پای و دیدگاه تفسیری و زمینه‌محور مایکل باکزندال در این باب می‌پردازد. حکایت نخست بر مبنای مصاحبه‌‌ی تاریخ شفاهیِ وارن مک‌کنزی [۳]، سفالگر مشهور آمریکایی در سال ۲۰۰۲م است. او در اوایل دهه‌ی‌ ۱۹۵۰م مدت زمانی شاگرد کارگاه سفالگری برنارد لیچ [۴] بوده است. برنارد به دور از چشم دیگران در کارگاه به ساخت آثارش می‌پرداخت. مک کنزی روایت می‌کند که روزی او تعدادی ظروف سفالی را به اتاق لعاب‌کاری آورد و در همین زمان برای پاسخ به تماسی تلفنی از کارگاه خارج شد. در این فاصله مک مکنزی و دیگران فرصت یافتند کارهای او را از نزدیک بررسی کنند. فردی به نام بیل مارشال [۵] در این کارگاه کار می‌کرد و مهارت عالی در کار با چرخ سفالگری داشت. او با دیدن آثار برنارد لیچ گفته است: چرخ‌کاری‌ برنارد واقعاً افتضاح است ولی از همه‌ی‌ ما ظروف بهتری می‌سازد (تصاویر دوم). این اعتراف مارشال بیانگر این است مهارت فنی لزوماً برابر با کیفیت نهایی نیست و کمال اثر «چیزی فراتر از مهارت فنی» است (تصویر سوم). حکایت دوم، پیامی کاملاً متفاوت را درباره‌‌ی نسبت میان «هنر» و «مهارت» منتقل می‌کند. این داستان مربوط به «دایره‌ی جوتو» [۶] است که جورجو وازاری در کتاب زندگی هنرمندان نقل کرده است. ماجرا از این قرار است که پاپ بندیکت نهم آوازه‌ جوتو را شنیده بود، ازاین‌روی فردی را فرستاد و از جوتو خواست شاهدی بر مهارتش ارائه دهد. جوتو کاغذی برداشته و قلم‌مویی را در رنگ قرمز زد، بازویش را به بدن چسباند [۷] و با چرخش مچ دست، دایره‌ای چنان کامل و بی‌نقصی کشید که شگفت‌انگیز بود. سپس جوتو با لبخندی به فرستاده گفت: این هم طرحِ شما و در پاسخ به نگاه تعجب فرستاده پاپ گفت که این دایره بیش از اندازه کفایت می‌کند. در واقع در این حکایت گویی هنر والا و مهارت فنی بر هم کاملاً منطبق‌اند و مهارت نه یک امر فرعی بلکه اثبات نبوغ هنرمند است.🔻

#یادداشت #الهام‌‌_‌پورافضل
@asmaaneh