شهرام یاری

به مناسبت روز جهانی جهانگردی:

سفر برای مطالعه در وضع اجتماعی مردم! _ ۱۲۹۹ ه‍.ق.

خوب است در اینجا اصلِ حقیقت را اشاره کنم. همیشه سفرهای من بمیل خاطر خودم، برای سیاحت و کسب حقیقت و مطالعه در وضع اجتماعی مردم هر محل و ملاقات مردمان خوب بود و غرضی داخل آن نبود؛ لذا بی‌اختیار و ارادهٔ من، در همه‌جا اسباب احترام بطرز خوبی فراهم می‌شد. اشخاص بزرگ از اهل دنیا و اهل آخرت و پاکبازان و آزادان با بی‌غرضی و نظر خوش‌بینی با من سلوک می‌کردند و از کسانی که منظور نداشتم ملاقات و احترام زیاد حاصل می‌شد. (محلاتی، ۱۳۵۶: ۲۶۵)

مأخذ: محلاتی، میرزا محمدعلی (محمدعلی سیّاح). ۱۳۵۶. خاطرات حاج‌سیّاح یا دورهٔ خوف و وحشت (چاپ دوم). به‌کوشش حمید سیّاح و به‌تصحیح سیف‌الله گلکار. تهران: انتشارات امیرکبیر.

#میراث_مکتوب📚
#روز_جهانی_جهانگردی
#محمدعلی_سیاح
#سفرنامه
#تاریخ_اجتماعی

➕ به کانال‌های «میراث مکتوب» بپیوندید:

▶️ یوتیوب:
youtube.com/@mirasmaktoob9444
▶️ آپارات:
aparat.com/mirasmaktoob
📱 تلگرام:
https://t.me/mirasmaktoob
📱 بله: ble.ir/IRANDELEZAMIN
📱 ایتا: eitaa.com/miras_maktoob
📱 روبیکا: rubika.ir/mirasmaktoob
📱 تلگرام میراث‌نگاشت ایرانی:
https://t.me/Mirasmaktoob_Irani
🔗 حامیان میراث مکتوب:
https://mirasmaktoob.net/hamian/

🛍 فروشگاه میراث مکتوب:
🌐 https://mirasmaktoob.net/

👆
اکبر ایرانی:
دکتر محمود امیدسالار از زبان فارسی می‌گوید. او در ایران‌دوستی و عشق به شاهنامه و زبان فارسی کم‌مانند است. یکی از پنج شاهنامه‌پژوه ایرانی برجستهٔ حال حاضر است.‌ به نظرم جلد هفتم شاهنامه خالقی‌مطلق را به نحو احسن تحقیق و تصحیح کرد. بازنشستهٔ رشتهٔ کتابداری کتابخانه دانشگاه کالیفرنیاست.‌ برخی از مقالاتش را در نشریات میراث مکتوب منتشر کرده‌ایم. صراحت لهجهٔ او، امریکاستیزی او و وطن‌دوستی‌اش زبان‌‌زدست. مجموعه مقالاتش را انتشارات موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرده است. از نویسندگان دانشنامهٔ ایرانیکاست. تسلط کم‌نظیری به زبان انگلیسی دارد. کتابهایی هم به زبان انگلیسی نوشته است. در نشست‌های میراث مکتوب افتخار سخنرانی را به ما می‌دهد. در نشست روز شعر و ادب پارسی و بزرگداشت شهریار با ظرافت تمام از زبان ملی و رسمی ایرانیان با استناد به منابع متعدد سخن گفت. توصیه می‌کنم حتماً ببینید و بهره بگیرید.

https://www.instagram.com/reel/Dde5Mh2sAtL/?stkn=Zml0NjhsbHRvaHNh

دویست‌وششمین نشست مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب

به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت استاد محمدحسین شهریار

تداوم سنّت فارسی‌نویسی، از قطران تا شهریار

سخنرانی جناب آقای دکتر محمود امیدسالار

مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب _ شنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۵

➕ به کانال‌های «میراث مکتوب» بپیوندید:

📱 تلگرام:
https://t.me/mirasmaktoob
📱 بله: ble.ir/IRANDELEZAMIN
📱 ایتا: eitaa.com/miras_maktoob
📱 روبیکا: rubika.ir/mirasmaktoob
📱 تلگرام میراث‌نگاشت ایرانی:
https://t.me/Mirasmaktoob_Irani
🔗 حامیان میراث مکتوب:
https://mirasmaktoob.net/hamian/

🛍 فروشگاه میراث مکتوب:
🌐 https://mirasmaktoob.net/
.

دیگر طاقت زیست ندارم! – 1294 ه.ق.

از آنجا حرکت کرده وارد زرقان شدیم که ده معتبريست و آباد. در آنجا گفتند چند روز قبل بر اين يك نفر درویش خود را آتش زده و خودکشی کرده، او اول مکتوبی نوشته در طاقچه مسجد گذاشته این مضمون که «من از زندگانی دنیا سیر شده غير از مکررات ندیدم، دیگر طاقت زیست ندارم از دنیا گذشته آن را باهلش وا گذاشتم ارزانی طالبانش باد». پس حصیرهای مسجد را بدور خود جمع کرده و آتش زده در آن میان کباب شده و مردم بعد از اطلاع محض رفع تهمت، آن کاغذ را حضور حضرت معتمدالدوله فرستاده‌اند. پرسیدم: «خواندن این کاغذ چه تأثیری باو کرده؟» گفتند: «بعد از خواندن دور انداخته و گفته مرد دیوانه‌ای بوده است جالینوس میگوید کاش من زنده بمانم اگر چه در جائی مثل شكم استری از روزنه فرج آن دنیا را تماشا کنم». چند سال پیش در واشنگتن پایتخت آمريك هم یکنفر عضو مجلس مبعوثان كاغذی بهمین مضمون نوشته یادگار گذاشته خود را از بام انداخته هالاك کرد. مردم دنیا شبیه یکدیگرند. (سیاح، 1356: 27)

مأخذ: سیاح، حمید. 1356. خاطرات حاج‌سیاح یا دورهٔ خوف و وحشت (چاپ دوم). به تصحیح سیف‌الله گلکار. تهران: انتشارات امیرکبیر.

@Shsyari
.

آخرین نامهٔ سعیدی‌سیرجانی
به هم‌وطنان - فروردین ۱۳۷۲

(برای نخستین‌بار در فضای مجازی پخش می‌شود. با سپاس از خانم سایه سعیدی سیرجانی؛ فرزند ایشان)
@shekoftandaraftab

کباب‌چلو

به آذربادگان ویژه به شهر تبریز در بازار پزند، بس نیکو. اکنون به شهرهای دیگر ایران‌زمین نیز پزند، نه چون تبریز. و این خوردنی همه گاه از سال در بازار پزند. و آن چنان باشد که چلو نیکو پزند و گوشت راستهٔ گوسپند برگ‌ها بُرند به اندازه.

یک گونهٔ آن با دَم کارد بر روی تختهٔ چوبین زنند که نیم‌کوفته شود.

و گونهٔ دیگر همچنان برگ بریده با پیاز کوفته روزی نهند که نازک گردد.

پس کرهٔ تازهٔ بی‌نمک به زیر نهند و چلو گرماگرم بر زبر کِشند، و کباب‌ها به سیخ‌های پهن زنند، به آتش نرم پزند و بر روی چلو چینند که چلو بپوشد و کباب پدیدار باشد. نمک و پلپل و سماق جداگانه بُوَد، هرگَه خواهند به اندازه افشانند و خورند.

تبریزیان با پشمک خوردند و سرکنگبین نوشند.

اکنون به خانه‌ها نیز پزند، بهتر از بازار.

چهار سال پیش از این، این چلو در بازار با برنج مشکین پختندی، اکنون همه عنبربو پزند به خوبی.

کدبانو گفت «پستهٔ تازه نیز بخشکانند و چون پلپل بکوبند، با این کباب خوردن بس نیکو و بویاست.»

دیگر گفت «این چلو با کباب پرندگان یا برّهٔ شیرمست با ترشی‌های خوب، چون انبهٔ هندوستان و ترشی‌های ایران و نارنج تازه و آب‌لیمو، بهتر از گونهٔ نخست است، مگر این‌که از نخست این چلو با کباب خورده‌اند و پخته و گاه با گوشت شکارهای دشت و کوه پزند.

اگر شکار به تبریز آرند، چلوپزی آن بخرند و روزی پوست‌نکنده پیش دکان بیاویزند گرمی بازار را.

تبریزیان گوشت شکار دشت را دارو دانند، و بدان دکان چند روز بیشتر روند. اوستاد، گوشت گوسپند یا گاو یا پارچه‌ای از آن گوشت به خَرنده و خورنده به نام شکاری فروشند و سودها برند.» (قاجار، 1399: 140)

مأخذ: قاجار، نادرمیرزا. 1399. کارنامه خورش: دستور غذاهای نادرمیرزا قاجار. به‌کوشش نازیلا نظمی. تهران: نشر اطراف.

@SofreNegar
.

از زنان هستند که گردن‌بند شپشین باشند!

روزگارِ مرد را اگر نیکو شمری، دو نیمه با زن سرآید. اگر خدای نخواهد مرد را جفت بی‌دانش دهد و دو نیمهٔ زندگانی او چنان بود که به دوزخ باشد و چاره نیارد کردن. از همین روی وَخشور گزین فرماید «إِنَّ مِن النساءِ غَلا قَملاً یقذفِهِ اللَّهُ على عُنُق مِن يَشاء»
کدبانو چون این جای همی نوشتم، از سخن پیغامبر پرسید. گفتم همی فرماید «از زنان هستند که گردن‌بند شپشین باشند، خدای آن را به گردن هرکه خواهد اندازد.» گفتم «گردن‌بند شپشین چه باشد؟» گفتم «به روزگار گذشته اگر پادشاه یا بزرگی کشوری بر کسی خشم آوردی، او را به زندان فرستادی و به گردن او از چرم گاو تازه گردن‌بندی نهادندی، آن پوست بوی ناک شدی و شپش‌ها از آن زاییدی و آن گناهکار را بخوردندی، آن بی‌چاره را فکار کردی تا بمردی و این سخت‌ترین پاداش بُدی که زندانیان را دادندی. بی‌دست و پای بسته و شپش که دشمن تن آدمی است بر آن چیره. به هر دَم زدن، مرگ بهتر از آن زندگانی خواهد بود. اگر آفرینندهٔ جهانیان مردی را خواهد زن فرمان‌بردار هشیوار پارسا بدو بخشد، چنان باشد که در زندگانی مر او را مینوانِ مینو بخشوده.» نیکو گوید سعدی پارسی:

زن خوب فرمانبر پارسا
کند مرد درویش را پادشا

بر او پنج نوبت بزن بر درت
چو یاری موافق بُوَد در برت
(قاجار، 1399: 9/48)

مأخذ: قاجار، نادرمیرزا. 1399. کارنامه خورش: دستور غذاهای نادرمیرزا قاجار. به‌کوشش نازیلا نظمی. تهران: نشر اطراف.

@Shsyari
.

چون نی منال کز تو صدائی شود بلند
هردَم صدای ناله ز جائی شود بلند
معمار خود مشو که کنی خانه‌ها خراب
ویرانه شو که از تو بنائی شود بلند
"مرتضی قلیخان سلطان"
(نصرآبادی اصفهانی، بی‌تا: 27)

مأخذ: نصرآبادی اصفهانی، میرزا محمدطاهر. بی‌تا. تذکره نصرآبادی. طهران: چاپخانه ارمغان.

@Shsyari
.

من فکر می‌کنم رویکرد ما به مشروطیت ایران در بسیاری از نشست‌ها و کنفرانس‌هایی که به مناسبت سالروز آن برگزار می‌شود، تا حدی رویکردی «موزه‌ای» است؛ گویی با واقعه‌ای در گذشته مواجهیم که زمانی رخ داده، به پایان رسیده و اکنون تنها باید آن را روایت و بررسی کرد.

در حالی که فهم من از مشروطیت چیز دیگری است.

بازی مشروطه هنوز تمام نشده است.
کنش‌گریِ هیچ‌یک از بازیگران آن پایان نیافته و هر کدام همچنان برای سهم و جایگاه بیشتر در ساخت قدرت و در تعیین سرنوشت جامعه، به شیوه‌های گوناگون کوشش می‌کنند.

از این منظر، مشروطه را نباید صرفاً از فاصله‌ای تاریخی و به‌عنوان یک «واقعهٔ پایان‌یافته» نگریست؛ بلکه باید آن را از این زاویه دید که ما هنوز در فضای مشروطه‌خواهی نفس می‌کشیم و با مسئله‌های آن زندگی می‌کنیم.

به گمان من، جانِ مشروطه در یک عبارت خلاصه می‌شود: تقسیم واقعی قدرت، نه تقسیم صوری و تشریفاتی آن.

مشروطه، در معنای عمیق خود، تلاشی برای محدود کردن قدرت مطلق و به رسمیت شناختن سهم جامعه در قدرت و سرنوشت خویش بود. این دستاورد، فارغ از فراز و فرودهای تاریخی و سیاسی پس از آن، برای همه و به‌ویژه برای ملت ایران و تاریخ ایران، اتفاقی مبارک و ماندگار است.

شاید به همین دلیل است که مشروطه هنوز یک «موضوع تاریخی» صرف نیست؛ مسئله‌ای زنده است که همچنان ادامه دارد.

@Shsyari
.

فرودگاه میدان همدان

در تعقیب تقاضای وزارت پست از وزارت داخله راجع به دستور داده به حکام نواحی غربی و جلوگیری از مردم در موقع هبوط و صعود هواپیما
اخیراً از طرف وزارت داخله دستور تلگرافی صادر گردید که اکیداً جلوگیری شود و در این مرتبه آخر که هواپیما در میدان همدان در شرف صعود بوده یک نفر زن خود را بدان آویزان کرده بود ولی فوراً جلوگیری شده از خطر هلاکت نجات یافت.

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 181. سال دوازدهم. پنجشنبه 14 اردیبهشت ماه 1306 – 3 ذیقعده 1345 – 5 مه 1927.

@Shsyari
.

شرکت مظفری جواهری

برای پیشرفت کار خود عموم جواهرات را عادلانه خریدوفروش می‌کند.
آدرس: طهران - بازار – شرکت مظفری جواهری - نمره تلفن 219 عنوان تلگرافی شرکت مظفری
شعبه در لندن دائر است.
نمره اعلان 924
1-5
مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 180. سال دوازدهم. چهارشنبه 13 اردیبهشت ماه 1306 – 2 ذیقعده 1345 – 4 مه 1927.

@Shsyari
.

تخفیف – کتابخانه مظفری

در این موقع که امتحانات مدارس تجدید و متعلمین محتاج به کتاب می‌شوند در قیمت کلیه کتاب‌های کلاسیکی تخفیف کلی داده، شاید بدین‌وسیله اسباب تشویق اولیاء و پیشرفت تحصیل اطفال گردد. سفارشات ایالات ولایات هم به اسرع اوقات انجام داده می‌شود.
عنوان تلگرافی مظفری- مدیر کتابخانه غلامحسین مظفری
نمره اعلان 925
1-2

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 180. سال دوازدهم. چهارشنبه 13 اردیبهشت ماه 1306 – 2 ذیقعده 1345 – 4 مه 1927.

@Shsyari
.

به مخبرین ولایات و خارجه و عموم قارئین محترم – برای ما عکس بفرستید!

از مخبرین محترم ولایات و خارجه خواهشمندیم هر کدام که وسائل عکاسی یا وسیله تهیه عکس را داشته باشد در هر موقعی که اتفاق مهمی در نقطه اقامت ایشان روی می‌دهد فوراً عکس آن واقعه یا اشخاص مربوط به قضیه را برداشته (یا تهیه کرده) برای اداره بفرستند که در صورت میل اداره گراوور و منتشر شود، اشخاصی نیز که مخبر رسمی اداره نیستند. (خواه از مشترکین گرام و خواه از قارئین دائمی یا اتفاقی) می‌توانند همین کار را بکنند و عکس‌های اشخاص معتبر یا وقایع مهم یا چیزهای تاریخی و جالب‌توجه را که در محل اقامت خود در دسترس دارند برای ما بفرستند صرف‌نظر از تشکرات ما - برای هر عکسی که بدرد بخورد و گراوور آن در روزنامه طبع شود حق‌الزحمة مناسبی به فرستنده آن تقدیم خواهد شد.
در خاتمه توضیح می‌دهیم که طبع عکس اشخاص در روزنامه دلیل بر تعریف ایشان نیست و ممکن است عکس یک جانی و دزد معروف هم طبع شود.
مقصود از نشر گراوور اینست که قارئین با قیافهٔ اشخاص معروف (معروف به‌خوبی یا به بدی) آشنا شوند و همچنین جریانات یومیه را به شکل گراوور زنده مشاهده نمایند، پس مادامی که در زیر گراوور یک شخص یا راجع به همان شخص در متن مندرجات روزنامه تمجید یا تنقیدی نباشد باید دانست که مقصود ما فقط شناساندن قیافه آن آدم بوده و نظر خوب یا بدی نسبت به او نداریم.
(شعبه گراوورسازی ستاره ایران)
1-3

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 179. سال دوازدهم. دوشنبه 11 اردیبهشت ماه 1306 – 29 شوال 1345 – 2 مه 1927.

@Shsyari
.

لاطار 15000 لیره انگلیس – تا دوم ذیقعده

برای خرید بلیط نزد آقای نورالله خان گلستانی در وزارت پست و تلگراف بشتابید تا دوم ذیقعده بیشتر وقت نیست به‌علاوه زود تمام خواهد شد.
نمره اعلان 904
2-5

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 176. سال دوازدهم. پنجشنبه 7 اردیبهشت ماه 1306 – 25 شوال 1345 – 28 آوریل 1927.

پ.ن: لاتاری + لیره انگلیس + نورالله‌خان + وزارت پست و تلگراف + تا دوم ذیقعده! خیره ان‌شاءالله

@Shsyari
.

زمین ورزش – مؤسسات ورزشی

بیست و چهار ذرع زمینی که سابقاً از طرف وزارت معارف به جهة محل ورزش در خارج شهر خریداری شده اخیراً تعمیرات لازمه آن خاتمه پیدا کرده و از طرف وزارت معارف امر شده که کلیه مؤسسات ورزشی را به آنجا انتقال دهند.

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 176. سال دوازدهم. پنجشنبه 7 اردیبهشت ماه 1306 – 25 شوال 1345 – 28 آوریل 1927.

پ.ن: تا جایی که اطلاع دارم در نوع خودش اولین است.

@Shsyari
.

بسیار جالب‌توجه است – تماشای فوتبال

مهم‌ترین مسابقه فوتبول بین کلوپ‌های طهران و ایران در جمعه ۸ اردیبهشت ساعت چهار و نیم بعدازظهر در زمین لینچ خواهد بود.
علاقه‌مندان با یک قران می‌توانند بازیکنان را دیده و تشویق نمایند.
مجمع ترویج و ترقی فوتبول

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 176. سال دوازدهم. پنجشنبه 7 اردیبهشت ماه 1306 – 25 شوال 1345 – 28 آوریل 1927.

پ.ن: پیش از این جایی نخواندم که تماشای فوتبال پولی بوده باشد. اگر هم اولین نباشد جزو اولین‌هاست.

@Shsyari
.

اعدام سارق – شوشتر

شوشتر 3 - امروز عصر دو نفر از سارقین که دستگیر شده بودند یکی از آن‌ها را مقابل اداره ساخلوی به دار عبرت آویخته و دیگری را به شش‌ماه حبس محکوم نمودند.

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 175. سال دوازدهم. چهارشنبه 6 اردیبهشت ماه 1306 – 24 شوال 1345 – 27 آوریل 1927.

پ.ن: بخت هم خوب چیزی است!
اما تنها بخت دخیل نیست و به احتمال فراوان نفر دوم پولِ کلفتی را تعارف داده که خوشبخت واقع شده! جنسِ معامله با مجرمان از این قرار است.

@Shsyari
.

یک پیشنهاد – وسیله ترقی معارف و پیشرفت تمدن ملت ایران

چون امروزه وسایلی که سبب توسعه معارف و پیشرفت تمدن ایران گردد در دست نداشته و این معارفی که اکنون در ایران معمول است تا یک‌صد سال دیگر ما را به مقصود نخواهد رسانید و با این بودجه غیر مکفی معارف هم که برای تعلیم و تربیت افراد ایرانی تعیین شده به‌هیچ‌وجه برای وزارت معارف میسر نخواهد شد که معارف را به‌اندازه لزوم توسعه و ترقی داده که روزی ملت ایران بتواند در مقابل ملل متمدنه جهان که به اسرع اوقات در جاده تمدن و علم سیر می‌نمایند عرض‌اندام نموده و اظهار حیات نماید لذا حقیر که یک فردی از افراد ایرانی و علاقه‌مند به ترقی و سرفرازی وطن خویش بوده و می‌باشد پیشنهاد ذیل را می‌نماید:

1- حق انتخاب وکیل مجلس شورای ملی از اشخاص بی‌سواد سلب گردد.

2- کسانی که تصدیق‌نامه شش کلاسه ابتدائی را گرفته حق دادن یک رأی داشته. و اشخاصی که تصدیق‌نامه سه کلاسه متوسطه را تحصیل نموده حق دادن دو رأی. و شش کلاسه حق سه رأی. و نُه کلاسه عالی حقی چهار رأی داشته باشد.

3- درجاهائی که عجالة مدرسه نیست فقط اشخاص باسواد آن محل حق یک رأی داشته و مردمان بی‌سواد هم هر پنج نفر حق دادن یک رأی داشته باشند.

چنانچه نمایندگان محترم مجلس شورای ملی پیشنهاد فوق را تصویب نمایند بدیهی است که معارف ایران به اندک زمانی ترقی محیرالعقول نموده که در نتیجه جامعه ایرانی اقلاً بتواند از حقوق خود استفاده کرده و باکمال شجاعت و شهامت خود را در ردیف ملل عالم و متمدن دنیا قرار دهد.
جعفر روان‌شاد
«عضو تفتیش کل وزارت مالیه»
***
اگرچه به موقع انتخابات مدت مدیدی باقی است ولی عیب ندارد که از حالا با این قبیل پیشنهادات چشم و گوش مردم باز شود.
«ستاره»

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 167. سال دوازدهم. جمعه 25 فروردین ماه 1306 – 12 شوال 1345 – 15 آوریل 1927.

@Shsyari
.

نزاع گاریچی‌ها – گردنه اسدآباد

اسدآباد - روز قبل بالای گردنه گاریچیان سریانچی که اسدآباد می‌آمده‌اند با گاری‌چیان تبریزی سر عبور نزاعشان می‌شود. سه نفر سرایانچی به‌سختی مجروح، یک نفر تبریزی هم مختصر جراحتی برداشته مرتکبین را به امنیه همدان برده‌اند.

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 166. سال دوازدهم. پنجشنبه 24 فروردین ماه 1306 – 11 شوال 1345 – 14 آوریل 1927.

@Shsyari
.

فرودگاه همدان

نظر به این‌که موقع فرود و پرواز هواپیمای پستی از میدان همدان جمعیت زیادی ازدحام می‌نمودند و باعث مزاحمت متصدیان پست هوائی می‌شدند، از طرف اداره یونکرس به وزارت پست مراجعه شده از وزارت مزبور هم شرحی به وزارت داخله نوشته‌اند که دستور مقتضی به حکومت و نظمیه محل بدهند که رفع مزاحمت از متصدیان پست هوائی بشود.

مأخذ: روزنامه ستاره ایران. شماره 165. سال دوازدهم. چهارشنبه 23 فروردین ماه 1306 – 10 شوال 1345 – 13 آوریل 1927.

@Shsyari
.