📝اخلاق ناصری
    
یکی از مشهورترین آثار فارسی در زمینۀ اخلاق، کتاب «اخلاق ناصری»، اثر ‌نصیرالدین طوسی است. خواجه‌نصیر طوسی این کتاب را به احترام ناصرالدین ابوالفتح، حاکم وقت اسماعیلی، اخلاق ناصری نامید که از سه قسمت اخلاق فردی، ادارۀ منزل و سیاست مدنی تشکیل شده است. 
                                                                      
چون در مجلس شراب شود به نزدیک افضل ابنای جنس خود نشیند و از آن‌که در پهلوی کسی نشیند که به سفاهت موسوم بود احتراز کند و به حکایات ظریف و اشعار ملیح که با وقت و حال مناسبت داشته باشد مجلس خوش دارد و از ترش‌روئی و قبض تجنّب نماید... باید که به ‌هیچ‌حال چندان مقام نکند که مست گردد  که در دین و دنیا هیچ‌چیز با مضرّت‌تر از مستی نبود... پس اگر ضعیف‌شراب بود اندک خورد یا ممزوج کند یا از مجلس سبک‌تر برخیزد... و اگر بر شراب خوردن قادر بود التماس زیادت بر آنچه دور می‌گردد نکند (طوسی، ۱۳۵۶: ۲۳۴-۲۳۵).
                                   
نصیرالدین طوسی در کتاب اخلاق ناصری بااین‌که خود را از حامیان تک‌همسری معرّفی کرده است، اما درعین‌حال نگاه صحیح و پسندیده‌ای به زنان نداشته و می‌نویسد: 
    
چون اثر صلاحیت و شایستگی احساس کند زنی دیگر را بر او ایثار نکند و اگرچه به جمال و مال و نسب و اهل‌بیت ازو شریف‌تر باشد؛ چه غیرتی که در طبایع زنان مرکوز بود با نقصان عقل ایشان را بر قبایح و فضائح و دیگر افعالی که موجب فساد منزل و سوءمشارکت و ناخوشی عیش و عدمِ‌نظام باشد باعث گردد. و جز ملوک را، که غرض ایشان از تأهّل طلب نسل و عقب بسیار بود و زنان در خدمت ایشان به مثابت بندگان باشند، در این معنی رخصت نداده‌اند و ایشان را نیز احتراز أولی بود، چه مرد در منزل مانند دل باشد در بدن و چنان‌که یک دل منبع حیات دو بدن نتواند بود، یک مرد را تنظیم دو منزل میسّر نشود (همان: ۲۱۸). 
                                                    
خواجه در ادامۀ این کتاب، در عباراتی سخیف، با زنان به گونه‌ای برخورد می‌کند که از اندیشمندی چون او انتظار نمی‌رود! نصیرالدین طوسی زن را فردی ناقص‌العقل می‌شمرد که نباید با او مشورت نمود. وظیفۀ اصلی زن را خانه‌داری و تربیت فرزند می‌داند که در صورت دور بودن او از این وظایف، فاسد خواهد شد (همان: ۲۱۶-۲۱۸-۲۱۹). او معتقد است بهترین زنان زنی است که به عقل، دیانت، عفّت، فطنت، تودّد، حیاء، رقّت، کوتاه‌زبانی و طاعت شوهر آراسته بوده و عقیم نباشد (همان: ۲۱۵-۲۱۶). چنان‌که بر آن باور است که دختران را هم باید مانند زنان تربیت کرد و آنان از خواندن و نوشتن منع کرد (همان: ۲۲۹-۲۳۰). 
                                                                                                              
منبع:

_ طوسی، نصیرالدین، ۱۳۵۶، اخلاق ناصری، به تصحیح و تنقیح مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، تهران، شرکت سهامی انتشارات خوارزمی. 
https://t.me/Minavash