ورای روایت (قسمت پانزدهم)
جنگی که ممکن است بعد از جنگ شروع شود
آزاده مدنی

خطرناک‌ترین بخش یک جنگ، همیشه موشک‌هایی نیستند که دیده می‌شوند؛ گاهی سازوکاری است که سال‌ها بعد، تازه معلوم می‌شود چه چیزی را برای آینده یک کشور طراحی کرده است.
در گفت‌وگوی محمد منظرپور با هومن فخیمی و امیر ابراهیمی، بحثی مطرح می‌شود که اگر حتی بخشی از شواهد و تحلیل‌های ارائه‌شده در آن درست باشد، ارزش جدی برای شنیدن دارد: جنگ فقط در میدان نظامی رخ نمی‌دهد؛ می‌تواند هم‌زمان در دادگاه، اقتصاد، رسانه و ساختار حقوقی آینده یک کشور نیز جریان داشته باشد.
محور اصلی بحث، مفهوم Lawfare یا «جنگ حقوقی» است؛ استفاده از ظرفیت حقوق و دادگاه‌ها برای دستیابی به اهدافی که پیش‌تر عمدتاً با ابزار سیاسی یا نظامی دنبال می‌شدند. این مفهوم در ادبیات خود FDD نیز صراحتاً مطرح شده و این نهاد سال‌هاست درباره استفاده از دعاوی قضایی و احکام مالی علیه ایران کار می‌کند.
در این مصاحبه ادعا می‌شود که طی سال‌ها، مجموعه بزرگی از احکام مالی علیه ایران انباشته شده و رقم آن از ده‌ها میلیارد دلار به ارقامی بسیار بزرگ‌تر رسیده است. اما نکته مهم‌تر از خود رقم، منطق پشت آن است: اگر روزی ساختار سیاسی ایران تغییر کند، آیا دارایی‌های ایران در خارج از کشور صرفاً در اختیار دولت یا مردم ایران قرار خواهد گرفت، یا پیشاپیش مطالبات حقوقی و سازوکارهای مصادره می‌توانند بخشی از آن منابع را به مسیرهای دیگری هدایت کنند؟
بحث سپس به نفت، دارایی‌های خارجی، مصونیت اموال حاکمیتی و تلاش برای تغییر قواعد حقوقی در کشورهای غربی می‌رسد. نمونه‌های واقعی نیز نشان می‌دهند که پرونده‌های مربوط به دارایی‌های ایران و پرداخت غرامت به قربانیان تروریسم، صرفاً یک بحث نظری نیستند؛ برای مثال، FDD در سال ۲۰۲۶ از انتقال بخشی از ارزش یک ملک متعلق به ایران در نیویورک به سازوکار جبران خسارت قربانیان خبر داده است.
اما بخش بحث‌برانگیزتر مصاحبه، جایی است که این سازوکار حقوقی در کنار «صنعت اپوزیسیون»، منابع مالی خارج از کشور، لابی‌ها و دعوت به خشونت قرار می‌گیرد. مصاحبه‌کنندگان استدلال می‌کنند که در چنین وضعیتی، ممکن است بخشی از پروژه‌های سیاسی نه صرفاً بر اساس آینده ایران، بلکه بر اساس منافع گروه‌ها، شبکه‌های مالی و بازیگران خارجی شکل بگیرد. اینجا البته باید میان ادعاهای مطرح‌شده و شواهد مستقل تمایز گذاشت؛ برخی از این نسبت‌ها نیازمند بررسی اسناد و منابع اولیه‌اند و نباید صرفاً به دلیل طرح‌شدن در یک مصاحبه، قطعی تلقی شوند.
با این حال، سؤال اصلی مصاحبه بسیار مهم است: اگر یک کشور وارد مرحله فروپاشی یا جنگ داخلی شود، چه کسانی فقط حکومت را به دست می‌آورند و چه کسانی منابع، دارایی‌ها، قراردادها و امکان بازسازی آینده آن کشور را نیز تعیین می‌کنند؟
اگر این مصاحبه را هنوز ندیده‌اید، توصیه می‌کنم حتماً آن را کامل ببینید. نه برای اینکه همه ادعاهای مطرح‌شده را بی‌درنگ بپذیرید، بلکه برای اینکه با سازوکاری آشنا شوید که در آن حقوق، پول، جنگ، لابی، رسانه و سیاست خارجی می‌توانند در یک زنجیره واحد به هم متصل شوند.
شاید مهم‌ترین پرسش مصاحبه همین باشد:
اگر روزی یک نظام سیاسی سقوط کند، چه کسی فقط حکومت را تغییر می‌دهد و چه کسی از پیش برای دارایی‌ها، منابع و قواعد آینده کشور برنامه‌ریزی کرده است؟
این گفت‌وگو درباره یک شخص یا یک جریان سیاسی نیست؛ درباره سازوکاری است که شناختنش برای فهم سیاست امروز ایران اهمیت دارد.
حتماً خود مصاحبه را ببینید. ممکن است با یکی از شگفت‌انگیزترین و هولناک‌ترین سازوکارهایی روبه‌رو شوید که معمولاً پشت صحنه سیاست دیده نمی‌شود.

لینک مصاحبه:
https://www.youtube.com/live/1TrrPPh2ah4

🌀| @MarpichChannel